«Πώς γίνεται να είσαι Φυσικός/Χημικός/Βιολόγος και να πιστεύεις στον Θεό;;;»

 

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

«Η θρησκευτική εμπειρία του κόσμου είναι η αιτία των πιο επίμονων και ευγενών επιστημονικών ερευνών». ~Αλβέρτος Αϊνστάιν~

Διάβασα σε μια σελίδα που υποτίθεται ότι είναι επιστημονική και απευθύνεται δίνοντας τροφή για σκέψη σε «σκεπτόμενους ανθρώπους» το παραπάνω ερώτημα, συνοδευόμενο από ένα κείμενο που θα ήταν πραγματικά αστείο, αν δεν αποτύπωνε μια τόσο θεμελιώδη σύγχυση.

Η λογική του είναι περίπου αυτή,

«Αν σπούδασες Φυσική, Χημεία ή Βιολογία και εξακολουθείς να πιστεύεις στον Θεό, τότε δεν έμαθες πραγματικά. Αν συνεχίζεις να πιστεύεις σε “μεταφυσικές μπούρδες”, μάλλον δεν θα έπρεπε να σου δίνουν πτυχίο!»

Ας κάνουμε λοιπόν ένα μικρό μάθημα ιστορίας της Επιστήμης.Γιατί η πραγματική επιστήμη δεν συνεπάγεται αθεΐα αλλά ακριβώς το αντίθετο.

Μάλιστα, μερικοί από τους μεγαλύτερους επιστήμονες της ιστορίας πίστευαν όχι απλώς γενικά σε «κάτι ανώτερο», αλλά στον Θεό και στη δημιουργία του κόσμου από τον Θεό.

Ισαάκ Νεύτων ένας από τους θεμελιωτές της νεότερης Φυσικής και των Μαθηματικών. Ήταν βαθιά θρησκευόμενος και πίστευε ότι η τάξη και οι νόμοι του σύμπαντος μαρτυρούν έναν νοήμονα Δημιουργό. Για τον Νεύτωνα, η μελέτη της φύσης δεν ήταν άρνηση του Θεού, αλλά ένας τρόπος να κατανοήσει κανείς καλύτερα τη δημιουργία.

Γαλιλαίος Γαλιλέι πατέρας της νεότερης Φυσικής και ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης αστρονομίας. Ήταν πιστός Χριστιανός και θεωρούσε ότι η φύση και η Αγία Γραφή προέρχονται από τον ίδιο Θεό. Η επιστημονική του έρευνα δεν τον οδήγησε στην αθεΐα.

Νικόλαος Κοπέρνικος ο άνθρωπος που διατύπωσε το ηλιοκεντρικό σύστημα. Ήταν κληρικός της Παπικής Εκκλησίας και πίστευε στον Θεό. Η επανάσταση που προκάλεσε στην αστρονομία δεν σήμαινε για τον ίδιο εγκατάλειψη της πίστης.

Μπλεζ Πασκάλ κορυφαίος μαθηματικός, φυσικός και εφευρέτης. Παράλληλα υπήρξε άνθρωπος βαθιάς χριστιανικής πίστης και έγραψε εκτενώς για τη σχέση ανθρώπου, λογικής, πίστης και Θεού.

Γκρέγκορ Μέντελ ο θεμελιωτής της κλασικής Γενετικής. Δεν ήταν απλώς πιστός αλλά Αυγουστινιανός μοναχός.Οι πειραματικές του εργασίες πάνω στην κληρονομικότητα έγιναν θεμέλιο της σύγχρονης γενετικής.

Λόρδος Κέλβιν ένας από τους σπουδαιότερους φυσικούς του 19ου αιώνα. Ήταν ένθερμος χριστιανός και προφανώς θεωρούσε ότι η επιστημονική γνώση δεν οδηγεί στην άρνηση του Θεού.Υπάρχουν εκατοντάδες ακόμη που θα μπορούσα να αναφέρω μικρότερου βεληνεκούς.

Άρα, σύμφωνα με τη λογική του αρχικού κειμένου, ο Νεύτων, ο Γαλιλαίος, ο Κοπέρνικος, ο Πασκάλ, ο Μέντελ και ο Κέλβιν μάλλον… δεν είχαν μάθει αρκετά!

Ίσως μάλιστα θα έπρεπε να τους επιστρέψουμε τα πτυχία τους.Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα οι ίδιοι άνθρωποι ήταν από αυτούς που δημιούργησαν την επιστήμη που σήμερα επικαλούνται οι σύγχρονοι “ορθολογιστές”.

Και δεν είναι, βέβαια, μόνο η συγκεκριμένη σελίδα που χρησιμοποιεί αυτό το επιχείρημα.

Έχω ακούσει κατά καιρούς ακόμη και επιστήμονες της λεγόμενη εκλαΐκευσης που επικρατούν στην καταναλωτική pop κουλτούρα της εποχής μας, όπως π.χ ο Αστρονιό, να χρησιμοποιούν παρόμοια αφελή επιχειρήματα, προσπαθώντας να παρουσιάσουν την πίστη στον Θεό ως δήθεν ασυμβίβαστη με την επιστημονική σκέψη για να ικανοποιήσουν τις δικές τους εμμονές.

Εδώ όμως βρίσκεται η ίδια ακριβώς σύγχυση, άλλο πράγμα είναι να είσαι επιστήμονας και να μελετάς με επιστημονική μέθοδο τη φύση και άλλο να μετατρέπεις μια προσωπική φιλοσοφική ή μεταφυσική θέση την αθεΐα στην συγκεκριμένη περίπτωση σε δήθεν επιστημονικό συμπέρασμα.Η επιστήμη μπορεί να εξετάσει την ύλη, την ενέργεια, την εξέλιξη, τους φυσικούς νόμους, το σύμπαν και τις βιολογικές διαδικασίες.

Δεν μπορεί όμως με ένα πείραμα σε εργαστήριο, να αποφανθεί ότι «ο Θεός δεν υπάρχει», όπως ακριβώς δεν μπορεί να αποφανθεί εργαστηριακά ότι «ο Θεός υπάρχει».Η αθεΐα προφανώς δεν είναι επιστημονική θεωρία αλλά φιλοσοφική θέση, γελοία και αφελής κατά την προσωπική μου άποψη αλλά δεν με αφορά.Όταν ένας επιστήμονας την υιοθετεί, ασφαλώς έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Δεν έχει όμως δικαίωμα να παρουσιάζει την προσωπική του μεταφυσική πεποίθηση ως αυτονόητο και υποχρεωτικό συμπέρασμα της επιστήμης.

Πέρα από όλα τα παραπάνω η μεγάλη ειρωνεία κρύβεται στο ότι το ακριβώς αντίθετο μπορεί να συμβεί από αυτό που υποστηρίζει το συγκεκριμένο κείμενο.Όσο περισσότερο εμβαθύνεις στη Φυσική, στη Βιολογία, στη Χημεία και στην Αστρονομία, τόσο περισσότερο έρχεσαι αντιμέτωπος με την εκπληκτική τάξη, αρμονία και πολυπλοκότητα της πραγματικότητας.

Για τον πιστό επιστήμονα, αυτό δεν σημαίνει ότι η επιστήμη «αποδεικνύει» εργαστηριακά τον Θεό.

Σημαίνει όμως ότι η επιστημονική γνώση μπορεί να γεννήσει ένα ακόμη βαθύτερο ερώτημα.

Γιατί υπάρχει αυτός ο κόσμος;

Γιατί υπάρχει τάξη αντί για χάος;

Γιατί υπάρχουν νόμοι που μπορούμε να ανακαλύψουμε και να κατανοήσουμε;

Και τελικά φτάνουμε στο μεγαλύτερο,

Υπάρχει πίσω από αυτή την πραγματικότητα ένας Δημιουργός;

Αυτά είναι ερωτήματα που ξεπερνούν τα όρια της εργαστηριακής επιστήμης και εισέρχονται στη φιλοσοφία και στη θεολογία.

Η Ορθόδοξη Παράδοση, άλλωστε, δεν υπήρξε ποτέ εχθρός της γνώσης.

Ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υπήρξαν άνθρωποι μεγάλης παιδείας, φιλοσοφικής καλλιέργειας και πνευματικής οξύτητας.Η πίστη τους δεν ήταν αποτέλεσμα άγνοιας αλλά μιας βαθύτερης αντίληψης για το τι είναι ο άνθρωπος, τι είναι ο κόσμος και ποια είναι η σχέση του δημιουργήματος με τον Δημιουργό.

Γι’ αυτό και η αφελής εξίσωση

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ = ΑΘΕΟΣ

είναι ιστορικά και φιλοσοφικά αβάσιμη.

Το ίδιο ακριβώς αβάσιμη είναι εξίσου και η αντίστροφη εξίσωση ΠΙΣΤΟΣ = ΑΜΑΘΗΣ.

Η πραγματική επιστήμη δεν απαιτεί από τον επιστήμονα να εγκαταλείψει την πίστη του.

Απαιτεί να ερευνά, να παρατηρεί, να αμφισβητεί, να εξετάζει και να αναζητά την αλήθεια και αν μετά από όλη αυτή την αναζήτηση ένας άνθρωπος καταλήξει να πιστεύει ότι πίσω από την ύπαρξη και την τάξη της δημιουργίας υπάρχει Δημιουργός, αυτό τον κάνει έναν άνθρωπο που, έχοντας γνωρίσει λίγο περισσότερο το μεγαλείο του κόσμου, αισθάνεται ακόμη εντονότερα το μεγαλείο Εκείνου που θεωρεί ότι βρίσκεται πίσω από αυτόν.

………………………………………………………………….

Η γνώση δεν είναι εχθρός της πίστης.

Εχθρός της γνώσης είναι η αλαζονεία ότι, επειδή μάθαμε πολλά, μάθαμε τα πάντα.

Γι' αυτό κατά την προσωπική μου άποψη το πραγματικό μάθημα της επιστήμης δεν είναι

«Μάθε και πάψε να πιστεύεις».

Αλλά,«Μάθε περισσότερο, αναζήτησε βαθύτερα και μη φοβάσαι να αναγνωρίσεις πόσα ακόμη δεν γνωρίζεις».

Γιατί ο πραγματικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν φοβάται ούτε την επιστήμη ούτε την πίστη αλλά μόνο τη βεβαιότητα εκείνου που νομίζει ότι γνωρίζει τα πάντα.

~Βλαδίμηρος Κυριακίδης~«Δεν πιστεύω στον Θεό, είναι δημιούργημα του ανθρώπου»

 

"Μια προσωπική απάντηση στη μεγάλη αντιστροφή της εποχής μας"

 

 

 Γράφει ο  Στυλιανός Καβάζης 

Παρακολούθησα ένα μικρό απόσπασμα της πρόσφατης συνέντευξης του Βλαδίμηρου Κυριακίδη στον Θανάση Λάλα, στο κατά τα άλλα αξιόλογο vidcast «Portraits», όπου μίλησε για τη σχέση του με τη θρησκεία και τον Θεό. Μια φράση του στάθηκε ιδιαίτερα μέσα μου:

«Δεν πιστεύω στον Θεό. Ο Θεός δεν είναι πίστη για μένα, είναι δημιούργημα του ανθρώπου».

Δεν στέκομαι στη φράση αυτή για να κρίνω έναν άνθρωπο αλλά γιατί έχω την εντύπωση ότι μέσα σε λίγες λέξεις συμπυκνώνεται ένα από τα μεγαλύτερα φιλοσοφικά ερωτήματα που συνοδεύουν την ανθρωπότητα εδώ και αιώνες.

Δημιούργησε ο άνθρωπος τον Θεό ή μήπως ο άνθρωπος αναζητά τον Θεό επειδή μέσα στην ίδια την ύπαρξή του υπάρχει η σφραγίδα του Δημιουργού;

Η άποψη ότι ο Θεός είναι ανθρώπινο δημιούργημα προφανώς δεν είναι νέα. Είναι μια σκέψη που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε μέσα στη νεωτερική εποχή, όταν ο άνθρωπος προσπάθησε να τοποθετήσει τον εαυτό του στο κέντρο του σύμπαντος. Από τον Διαφωτισμό μέχρι τον Νίτσε,τον Καμύ και τον Σαρτρ, εμφανίστηκε η ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί μόνος του, χωρίς αναφορά σε οποιαδήποτε υπερβατική πραγματικότητα.Όμως εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα..

Μπορεί το δημιούργημα να εξηγήσει πλήρως τον Δημιουργό;

Ο άνθρωπος είναι ένα ον που γεννιέται μέσα στον χρόνο, που γερνά, που πονά, που πεθαίνει και όμως μέσα σε αυτό το πεπερασμένο πλάσμα υπάρχει μια παράξενη και ανεξήγητη δίψα για το άπειρο.Ο άνθρωπος δεν αναζητά μόνο τροφή για το σώμα του.Αναζητά νόημα για την ψυχή του.

Δεν αρκείται στο «πώς» της ύπαρξης.

Ρωτά το «γιατί».

Δεν αρκείται στο να ζήσει.

Θέλει να γνωρίσει γιατί αξίζει να ζει.

Αν ο Θεός είναι απλώς μια ανθρώπινη επινόηση, τότε πώς εξηγείται αυτή η πανανθρώπινη αναζήτηση του Θείου; Πώς εξηγείται ότι σε κάθε πολιτισμό, σε κάθε εποχή, ο άνθρωπος ύψωσε το βλέμμα του πέρα από την ύλη και αναζήτησε το αιώνιο;

Η χριστιανική πίστη δεν υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος δημιούργησε τον Θεό για να νικήσει τον φόβο του θανάτου.Υποστηρίζει κάτι πολύ βαθύτερο.Ότι ο άνθρωπος αναζητά τον Θεό επειδή η ψυχή του είναι πλασμένη για κοινωνία μαζί Του.Όπως έγραψε ο Ιερός Αυγουστίνος, «ανήσυχη είναι η καρδιά μας έως ότου αναπαυθεί σε Σένα». Η ανησυχία αυτή δεν είναι αδυναμία αλλά η κραυγή μιας ύπαρξης που αισθάνεται ότι δεν εξαντλείται μέσα στα όρια της ύλης.

Ο άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει είδωλα.

Μπορεί να φτιάξει ψεύτικες εικόνες του Θεού.

Μπορεί να χρησιμοποιήσει ακόμη και το όνομα του Θεού για ανθρώπινους σκοπούς.

Αλλά το γεγονός ότι ο άνθρωπος μπορεί να παραμορφώσει την αλήθεια δεν σημαίνει ότι δημιούργησε την ίδια την Αλήθεια.

Το φως δεν δημιουργείται επειδή υπάρχει η σκιά.

Η σκιά απλώς μαρτυρεί την ύπαρξη του φωτός.

Ο σύγχρονος άνθρωπος πολλές φορές προσπάθησε να ελευθερωθεί από τον Θεό. Όμως το ερώτημα παραμένει αμείλικτο.

Μπορεί ο άνθρωπος να γίνει ο ίδιος η πηγή του απόλυτου νοήματος;

Μπορεί ένα πεπερασμένο ον να δημιουργήσει την αιωνιότητα που ποθεί;

Μπορεί η ύλη να εξηγήσει την αγάπη που θυσιάζεται, τη συγχώρεση, την ομορφιά, την ηθική συνείδηση και την ακατανίκητη επιθυμία του ανθρώπου να ξεπεράσει τον θάνατο;

Η πίστη στον Θεό δεν είναι άρνηση της λογικής όπως κάποιοι νομίζουν μέσα στην θολούρα της υποτιθέμενης εκλογίκευσης των πάντων.

Είναι η αναγνώριση ότι η ανθρώπινη λογική, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μπορεί να φυλακίσει ολόκληρο το μυστήριο της ύπαρξης.Για να το θέσω πιο απλοϊκά είναι σαν να ζητάει κάποιος να χωρέσει σε ένα κουτάλι όλη την θάλασσα.

Ο άνθρωπος μπορεί να πει «ο Θεός δεν υπάρχει».

Μπορεί να Τον αμφισβητήσει.

Μπορεί να Τον αρνηθεί.

Όμως ακόμη και αυτή η άρνηση γίνεται ένας διάλογος με Εκείνον.

Γιατί ο Θεός δεν είναι μια απλή ιδέα που κατασκεύασε ο άνθρωπος για να παρηγορηθεί.

Είναι το αιώνιο ερώτημα που βρίσκεται γραμμένο μέσα στην ίδια την καρδιά του ανθρώπου.

Ίσως λοιπόν το μεγαλύτερο ερώτημα της ανθρωπότητας δεν είναι

Εάν δημιούργησε ο άνθρωπος τον Θεό;

Αλλά εάν μπορεί ο άνθρωπος να εξηγήσει τον εαυτό του, την ψυχή του και την ατέλειωτη δίψα του για το άπειρο, χωρίς τον Θεό;;

Γι’ αυτό, αγαπητέ Βλαδίμηρε, θα σου απαντήσω μιλώντας προσωπικά.Ύστερα από 44 χρόνια ζωής, επίμονης αναζήτησης, αμφιβολιών, δοκιμασιών και αγώνα να κατανοήσω την ύπαρξη και τον άνθρωπο, είμαι πεπεισμένος για ένα πράγμα.

Ο άνθρωπος δεν δημιούργησε τον Θεό αλλά αναζητά τον Θεό γιατί είναι πλασμένος για Εκείνον και αυτή δεν είναι για μένα μια θεωρητική απάντηση. Είναι το συμπέρασμα μιας ολόκληρης διαδρομής.Δεν τον επινόησα για να εξηγήσω τη ζωή μου. Τον αναζήτησα μέσα στη ζωή μου και τον βρήκα.Εσύ συνέχισε να αμφισβητείς, να ψάχνεις και να θέτεις ερωτήματα. Μόνο σου εύχομαι, μέσα σε αυτή την αναζήτηση, να αφήσεις κάποτε και την καρδιά σου να ακούσει αυτό που τόσο καιρό αναζητά ο νους σου.Γιατί όταν η αναζήτηση είναι αληθινή, ο Θεός δεν μένει κρυμμένος για πάντα. Θα σου φανερωθεί την πιο κατάλληλη και αναπάντεχη στιγμή.

Οι βασικές διαφορές τής αρχαίας Φιλοσοφίας και τής Θεολογίας

Η αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, παρά την ανωτερότητά της από τις πολυθεϊστικές πλάνες, δεν έπαυε να είναι μια "από κάτω προς τα πάνω" αναζήτηση, και όχι Αποκάλυψη τού ιδίου τού Θεού. Περιείχε λοιπόν κάποια βασικά σημεία, που ήταν εσφαλμένα. θα δούμε τις βασικές διαφορές τής αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας, και τής Χριστιανικής Θεολογίας.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία κάνει σαφή διάκριση μεταξύ ύλης και πραγματικότητος. Θεωρεί, δηλαδή, ότι άλλο είναι η πραγματικότης και άλλο η ύλη και ο κόσμος, όλα αυτά τα οποία βλέπουμε και αισθανόμαστε. «Βασική προϋπόθεσις της φιλοσοφίας είναι ότι μόνον το αγέννητον και αναλλοίωτον είναι αθάνατον και πραγματικόν. Πάν ό,τι έχει αρχήν εν χρόνω έχει και τέλος".
Ξεκινώντας η αρχαία φιλοσοφία από αυτήν την διαπίστωση έφθανε σε διάφορα συμπεράσματα τα οποία είναι διαμετρικά αντίθετα πρός την διδασκαλία της Εκκλησίας. Κατά τους αρχαίους φιλοσόφους, «η δημιουργία είναι η μία φυσική απόρροια της ουσίας του ενός (πανθεϊσμός), ή μία φαινομενική ή και πεπτωκυία αντανάκλασις ενός αγέννητου πραγματικού κόσμου υποστατικών ιδεών (ιδεαλισμός), ή μία αδιάσπαστος ένωσις μορφής και ύλης, κατά την οποίαν η ύλη είνα η αρχή πολλαπλασιασμού της μορφής, αλλά χωρίς ανεξάρτητον ύπαρξιν και χωρίς απαρχήν (Αριστοτέλης)». Έτσι οι φιλόσοφοι ή κατέληγαν σε έναν πανθεϊσμό, σύμφωνα με τον οποίο ο Θεός ταυτιζόταν με τον κόσμο, ή σε έναν αφηρημένο ιδεαλισμό σύμφωνα με τον οποίο ο Θεός είναι ένα τέλειο, ανυπόστατο και ανενέργητο όν, που έχει σύντροφο ένα «αγέννητον συγκρότημα υποστατικών ιδεών και αξιών», ή ακόμη ένα «αεί ακίνητον κινούν το αεί κινούμενον άνευ επαφής μετά του κόσμου».


Καρπός αυτής της θεωρήσεως του Θεού και της δημιουργίας του κόσμου είναι ότι ο προορισμός του ανθρώπου είναι αφ’ ενός μεν ο ηδονισμός, αφ’ ετέρου δε ο ευδαιμονισμός. Κατά τον ηδονισμό, οι φυσικές ορμές είναι αναπόφευκτες και η ικανοποίησή τους οδηγεί τον άνθρωπο στην λύτρωση από τις κατώτερες πιεστικές ανάγκες, ενώ κατά τον ευδαιμονισμό, η ικανοποίηση της δίψας του ανθρώπου βρίσκεται όταν ο άνθρωπος επιστρέψη στα αγέννητα και αμετάβλητα, που είναι ο κόσμος των ιδεών. Αυτό κατ’ επέκταση σημαίνει ότι, κατά την φιλοσοφία, η λύτρωση του ανθρώπου έγκειται στην φυγή από την φθαρτή ύλη και την προσκόλλησή του στα αγένννητα (Ιωάννου Ρωμανίδου: Προπατορικόν αμάρτημα, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1989, σελ. 30-32).



Με μιά πρόχειρη ματιά φαίνεται ότι ο θεός των φιλοσόφων και της φιλοσοφίας δεν είναι ο Θεός της Εκκλησίας, ότι ο θεός της φιλοσοφίας είναι ένας αφηρημένος και ανύπαρκτος θεός και ότι ο άνθρωπος της φιλοσοφίας δεν είναι ο ίδιος με τον άνθρωπο της Εκκλησίας. Αυτό θα το δούμε αναλυτικότερα πιό κάτω και θα διαπιστώσουμε την αντίθεση των αγίων Πατέρων πρός την φιλοσοφία και τους φιλοσόφους.



Προηγουμένως μιλήσαμε για τον ιδεαλισμό. Δεν ξεχνούμε ότι αυτός ο κόσμος των ιδεών είναι η βασική διδασκαλία του Πλάτωνος. Κατά τον Πλάτωνα, ο κόσμος τον οποίο βλέπουμε, ακόμη και η ψηχή του ανθρώπου είναι ένα αντίγραφο του πραγματικού κόσμου, του κόσμου των ιδεών και επί πλέον ο κόσμος αυτός των φαινομένων είναι πτώση εκ του κόσμου της πραγματικότητος που είναι ο κόσμος των ιδεών. Ο Πλάτων με τον όρο ιδέα δηλώνει "τας καθόλου ή γενικάς εννοίας, τας αποτελούσας το μόνιμον ποιόν της ουσίας των όντων, αίτινες ου μόνον είνε πρότυπα ή παραδείγματα των επί μέρους όντων, αλλ’ υπάρχουσι και πράγματι καθ’ εαυτάς" (Χρήστου Ανδρούτσου: Λεξικόν Φιλοσοφίας, εκδ. Ρηγοπούλου, έτος 1965, σελ. 186).



Ο Πλάτων δίδασκε ότι οι ιδέες είναι «ουσίαι αυθυπόστατοι, άυλοι, και αμετάβλητοι, πλήν απρόσιτοι εις τας ημετέρας αισθήσεις και μόνον δια του νού θεαταί». Τα αντικείμενα τα οποία μας περιβάλλουν, επειδή εύκολα μεταβάλλονται, δεν μας δίνουν ακριβή εικόνα των αναλλοιώτων και μονίμων αυτών ιδεών. Η ψυχή διατηρεί στην μνήμη της αναμνήσεις αυτών των ιδεών, κατά τον χρόνο της προϋπάρξεώς της, πρίν, δηλαδή, φυλακισθεί στο σώμα.
Επομένως, η λύτρωση του ανθρώπου επιτυγχάνεται όταν η ψυχή γνωρίσει και ενωθεί με τα αρχέτυπα αυτά, με τις ιδέες αυτές, και όταν φυσικά η ψυχή ελευθερωθή από το σώμα, που είναι το δεσμωτήριό της. Κατά τον Πλάτωνα, ο θεός είναι το άναρχο και απόλυτο όν το οποίο είναι «αεί όν και ούτε γιγνόμενον ούτε απολλύμενον, ούτε αυξανόμενον, ούτε φθίνον». Έτσι ονομάζει τον θεό άλλοτε «αγαθόν», άλλοτε «ιδέαν του αγαθού», άλλοτε «αμήχανον κάλλος», άλλοτε «αρχήν ανυπόθετον», ήτοι απόλυτον, άλλοτε «αρχήν των πάντων» (Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, τόμος 10ος, σελ. 424, 425).



Ο Αριστοτέλης δεχόταν την θεωρία περί των ιδεών του Πλάτωνος. Όμως δεν δεχόταν τις ιδέες σαν αυθυπόστατες και υπεραισθητές ουσίες, αλλά σαν είδη που υπάρχουν στα αισθητά και σαν δυνάμεις που διαμορφώνουν την ύλη. Το είδος μαζί με την ύλη «αποτελεί την ουσίαν των όντων» (Χρήστου Ανδρούτσου: Λεξικόν Φιλοσοφίας, εκδ. Ρηγοπούλου, έτος 1965, σελ. 51).
Στα φυσικά συγγράμματά του ο Αριστοτέλης εξετάζει τί είναι η ύλη, η κίνηση, ο τόπος, το κενό, το άπειρο, ο χρόνος. Λέγει ότι φυσικά είναι όσα έχουν μέσα τους «αρχήν κινήσεως».





Με την κίνηση εξέρχεται η ύλη από την ακαθοριστία της και λαμβάνει ορισμένη μορφή, είδος. Αλλά η πρώτη αρχή της κινήσεως δεν βρίσκεται στην ύλη. Η αρχή της πηγάζει από τον θεό ο οποίος είναι το πρώτο ακίνητον κινούν. Ο Αριστοτέλης δέχεται ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε από τον θεό, αλλά ταυτόχρονα διδάσκει ότι ο κόσμος υπάρχει προαιωνίως. Ακόμη δε και ο χρόνος και η κίνηση θα έχουν αιώνια διάρκεια. Λέγει επί πλέον ότι η ύλη καταλαμβάνεται από κάποιον έρωτα πρός τον θεό, που είναι «το κινούν ακίνητον», και είναι η πηγή κάθε μορφοποιήσεως. Ο θεός είναι εκείνος που εμπνέει τον ερωτα στην ύλη και την θέτει σε λειτουργία ώστε να λάβη ωρισμένη μορφή. Αυτό θα συνεχίζεται αιωνίως (Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμος 3ος, σελ. 145-146).


Σε όλες αυτές τις θεωρίες των φιλοσόφων και της φιλοσοφίας μπορούμε να δούμε την αντίθεση της θεολογίας και γενικότερα της εκκλησιαστικής διδασκαλίας και ζωής σε δυό συγκεκριμένα σημεία. Το ένα είναι το περιεχόμενο της διδασκαλίας των φιλοσόφων και το άλλο η μεθοδολογία που χρησιμοποίησαν οι φιλόσοφοι για να καταλήξουν σ’ αυτά τα συμπεράσματα.


Όλες οι απόψεις των φιλοσόφων απεδοκιμάσθησαν από τους Πατέρας της Εκκλησίας. Στην Εκκλησίας δεν δεχόμαστε την διδασκαλία περί ιδεών, ούτε την οντολογία του Θεού, όπως την περιγράφουν οι φιλόσοφοι, ούτε την προΰπαρξη της ψυχής, ούτε την αιωνιότητα του κόσμου και του χρόνου, ούτε τα περί λυτρώσεως του ανθρώπου -ότι πρέπει, δηλαδή, να φύγη η ψυχή από το σώμα, που είναι δεσμωτήριο της ψυχής- ούτε ότι ο θεός είναι το πρώτον ακίνητον κινούν κ.λ.π. Αντίθετα, οι άγιοι Πατέρες εκφράζουν την αλήθεια της Εκκλησίας, ότι ο Θεός δεν είναι η ιδέα του αγαθού, όπως έλεγε ο Πλάτων, αλλά ο προσωπικός Θεός που εμφανίσθηκε στους Προφήτας, Αποστόλους και αγίους.



Η ψυχή δεν προϋπήρχε, αλλά δημιουργείται από τον Θεό ταυτόχρονα με το σώμα. Το σώμα δεν είναι το δεσμωτήριο της ψυχής, αλλά μαζί με την ψυχή αποτελεί τον άνθρωπο, αφού το σώμα δεν είναι ο πλήρης άνθρωπος, αλλά το σώμα του ανθρώπου, και η ψυχή δεν είνσι ο πλήρης άνθρωπος, αλλά η ψυχή του ανθρώπου. Διδάσκουν επίσης οι άγιοι Πατέρες ότι ο κόσμος δεν ήλθε στην ύπαρξη από την πτώση του από τον λεγόμενο πραγματικό κόσμο, δηλαδή τον κόσμο των ιδεών, αλλά δημιουργήθηκε από τον Θεό κατά θετικό τρόπο. Επίσης διδάσκουν ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε «εκ του μηδενός» και ότι διευθύνεται από την άκτιστη Πρόνοια και την άκτιστη κυβερνητική ενέργεια του Θεού. Επίσης διδάσκουν οι άγιοι Πατέρες ο έρωτας δεν είναι μόνον μιά κίνηση του ανθρώπου πρός τον Θεό, όπως έλεγε ο Πλάτων, ούτε εκφράζει την αδυναμία του ανθρώπου που κινείται πρός το πρώτον ακίνητον κινούν για να αισθανθή πληρότητα, αλλά ότι είναι θετική ενέργεια. Ο Θεός δεν είναι απλώς το ακίνητον κινούν, αλλά συγχρόνως κινείται πρός τον άνθρωπο. Κινεί και κινείται. Και ο έρωτας δεν είναι στοιχείο αδυναμίας του ανθρώπου, αφού έρως ονομάζεται και αυτός ο Ίδιος ο Θεός, ο οποίος είναι έρως και εραστόν, που κινεί και κινείται. Ανέφερα τηλεγραφικά τις κεντρικές απόψεις των αγίων Πατέρων που αντιτίθεται στην φιλοσοφία. Δεν τις αναλύω περισσότερο γιατί δεν είναι αυτός ο σκοπός μου εδώ.



Το ότι η Εκκλησία απέρριψε όλες αυτές τις θεωρίες των φιλοσόφων μπορεί να το δή κανείς συνοπτικά στο «Συνοδικόν» της Ορθοδοξίας, ένα κείμενο το οποίο διαβάζεται την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Μάλιστα όχι μόνον απορρίπτονται αυτές οι θεωρίες ως κακόδοξες, αλλά ρητώς και επανειλημμένως λέγεται ότι όσοι δέχονται τις θεωρίες των φιλοσόφων αναθεματίζονται από την Εκκλησία. Αναθεματίζονται όσοι δέχονται «τας Πλατωνικάς ιδέας ως αληθείς» και όσοι λέγουν και δέχονται «ως αυθυπόστατον την ύλην». Επίσης αναθεματίζονται όσοι δέχονται και μεταδίδουν «τα μάταια και ελληνικά ρήματα», όσοι ισχυρίζονται ότι «προΰπαρξίς εστι τών ψυχών, καί ουκ εκ τού μη όντος τα πάντα εγένετο, καί παρήχθησαν». Ακόμη αναθεματίζονται όσοι δογματίζουν «την ύλην άναρχον, και τας ιδέας, ή συνάναρχον τώ Δημιουργώ πάντων και Θεώ» και ότι όλα τα κτίσματα «αΐδιά τε εισι και άναρχα, και διαμένουσιν αναλλοίωτα». Επίσης αναθεματίζονται όσοι προτιμούν «την μωράν των έξωθεν φιλοσόφων λεγομένην σοφίαν» όσοι ακολουθούν "τοίς καθηγηταίς αυτών» και όσοι δέχονται «τας τε μετεμψυχώσεις των ανθρωπίνων ψυχών" (Τριώδιον, εκδ. ΦΩΣ, σελ. 159-160).


Απόσπασμα από το βιβλίο τού σεβ. Ναυπάκτουπ. Ιεροθέου: "Το πρόσωπο στην Ορθόδοξη παράδοση 

Άγιος Ιουστίνος ο Μάρτυς _Ο Χριστιανισμός δεν φοβάται τη λογική· φοβάται την ψευδαίσθηση αυτάρκειας.

 

Η θεωρία της εξελίξεως και η … “εξέλιξη” πολλών θεολόγων!

 

Λέων Μπράνγκ, Θεολόγος

    Όταν απευθύνεται κανείς στον σύγχρονο άνθρωπο σχετικά με το θέμα της προέλευσης της ζωής κάνοντας  λόγο για τη Δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου από το Θεό συναντάει κυριολεκτικά έναν τοίχο. Χαρακτηριστικό στις μέρες μας είναι η σχεδόν απόλυτη ισχύ και αποδοχή της θεωρίας της εξέλιξης. Όποιος τολμάει να την αμφισβητήσει, ιδίως μέσα από την προβολή της Αγίας Γραφής και της Δημιουργίας, θεωρείται φονταμενταλιστής, προσκολλημένος στο παρελθόν και στη μυθολογία, ξένος απόλυτα προς το χώρο της επιστήμης και προς την επιστημονική μεθοδολογία.

    Οι θέσεις αυτές ήδη στην σχολική πραγματικότητα είναι σχεδόν απόλυτα παγιωμένες, αφού αυτή η θεωρία προβάλλεται με κάθε ευκαιρία μέσα από όλα εκείνα τα διδακτικά βιβλία που σε κάποιο βαθμό μπορούν να συσχετιστούν με αυτήν. Ενδεικτικό μεταξύ άλλων είναι και η ένταξη της θεωρίας στην εξεταστέα ύλη των Πανελλαδικών Εξετάσεων στο μάθημα της Βιολογίας από το 2010. Τα μόνα βιβλία που κρατούν ακόμα κάποια έστω απόσταση είναι τα βιβλία των θρησκευτικών, αλλά και εκεί παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια σχετική υποχώρηση και προσαρμογή. Με λίγες λέξεις θα μπορούσε να διατυπωθεί ως εξής: Γιατί να μη γίνονται αποδεκτές τόσο η θεωρία της μεγάλης έκρηξης όσο και η θεωρία της εξέλιξης, αφού ασχολούνται με το «πώς» της δημιουργίας που είναι αποκλειστικά θέμα της επιστήμης. Αποστολή της θεολογίας είναι να ασχολείται μόνο με το «ποιός» και «γιατί» της δημιουργίας  (βλ. π.χ. τις ενότητες 9 και 24 στο βιβλίο των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου «Χριστιανισμός και Θρησκεύματα»).

    Επίσημα η θεωρία της εξέλιξης παρουσιάζεται ως επιστημονική θεωρία ως προς την εξερεύνηση και ερμηνεία του φαινομένου της ζωής και της ανάπτυξής του. Στην καθημερινότητα όμως των μαζικών μέσων ενημέρωσης και στην εκπαίδευση επιβάλλεται κυριολεκτικά ως επιστημονική αλήθεια! Συνδέθηκε κυρίως με τον Κάρολο Δαρβίνο (1809-1882), ο οποίος σε δύο βασικά έργα του, το πρώτο με τίτλο «Περί της καταγωγής των ειδών» (1859) και το δεύτερο με τίτλο «Περί της καταγωγής του ανθρώπου» (1871) προσέθεσε στις ήδη υπάρχουσες θεωρίες το μηχανισμό της φυσικής επιλογής, ότι δηλαδή στους διάφορους πληθυσμούς των ειδών επιβιώνουν οι ποιο ικανοί, αυτοί οι οποίοι αποδεικνύουν τη μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες της ζωής.

     Ο 19ος αιώνας, στον οποίο η θεωρία του Δαρβίνου είδε το φως της δημοσιότητας, χαρακτηρίζεται από ένα δυνατό ρεύμα αθεΐας στην Δυτική Ευρώπη, προς το πνεύμα της οποίας ταιριάζει απόλυτα η θεωρία αυτή. Διότι θεωρεί και ερμηνεύει τον κόσμο εντελώς αυτόνομα από οποιαδήποτε δημιουργική αρχή, στην ουσία ως αυθυπόστατον. Έτσι εξηγείται και η μεγάλη απήχηση που είχε η θεωρία στο κλίμα αυτό του 19ου αιώνα: είναι εντυπωσιακό το γεγονός, ότι η πρώτη έκδοση του έργου «Περί της καταγωγής των ειδών» εξαντλήθηκε την πρώτη μέρα της κυκλοφορίας.

    Ο δυτικός άνθρωπος ήδη από την εποχή του Διαφωτισμού αναζητούσε την απαλλαγή από κάθε υπερβατική αυθεντία, την οποία είχε ζήσει και γνωρίσει επί αιώνες μέσω του αυταρχισμού του παπισμού με κορυφαία αποτρόπαια έκφραση την Ιερά Εξέταση. Η δίκη του Γαλιλαίου το 1633, το γεγονός ότι αναγκάστηκε να ανακαλέσει τις θέσεις του, σήμανε το θρίαμβο του παπισμού επί της επιστήμης. Τώρα πλέον θα άρχιζε η αντίστροφη μέτρηση.

    Μπορεί μεν στα πλαίσια αυτά να κατανοείται η αποδοχή της θεωρίας της εξελίξεως ως αντίδραση ενάντια στον Παπικό ολοκληρωτισμό, δεν μπορούμε, όμως, να μην επισημάνουμε ευθύς εξ αρχής, ότι η αντίδραση αυτή, ως αποτέλεσμα συσσωρευμένου αντιπαπικού μένους, άφησε να φανεί πολύ καθαρά ότι η επιστημονικοφανής αυτή θεωρία είχε ελάχιστη ή και καθόλου σχέση με την επιστήμη.

    Και πράγματι κάθε άλλο από επιστημονικά έγκυρη και θεμελιωμένη ήταν η θεωρία αυτή από την αρχή της εμφάνισής της: Συνήθως μέσα από την έρευνα και τις παρατηρήσεις οδηγείται ο επιστήμονας στη διατύπωση μιας θεωρίας και στη συνέχεια αναζητείται η επιβεβαίωσή της. Εδώ στην περίπτωση του Δαρβίνου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ενώ παρατηρούσε και διαπίστωνε μέσα στην μεγάλη βιοποικιλότητα ζωντανών οργανισμών και απολιθωμάτων την ύπαρξη βασικών ειδών - με αναμφισβήτητες ομοιότητες βέβαια μεταξύ τους - όπως επίσης, ότι αυτά τα βασικά είδη αυτούσια εμφανίζονται στα απολιθώματα, πράγμα που δηλώνει ότι δεν υπάρχουν μεταβατικές μορφές ανάμεσα σ’ αυτά τα είδη, διατύπωνε μια θεωρία ακριβώς αντίθετη με την παρατήρηση αυτή και άρα απόλυτα αντιεπιστημονική: Ισχυρίστηκε ότι όλα τα είδη της ζωής, που υπήρξαν και υπάρχουν στον πλανήτη μας μέχρι και τον άνθρωπο, εξελίχτηκαν σε διάστημα εκατομμυρίων ετών από ένα κοινό πρόγονο μέσω τυχαίων μεταλλαγών (ή μεταλλάξεων, όπως ονομάζονται σήμερα στη γενετική) και του μηχανισμού της φυσικής επιλογής. Η θεωρία αυτή, για να έχει μια στοιχειώδη επιστημονική βάση, θα έπρεπε να προϋποθέτει στο αρχείο των απολιθωμάτων την ύπαρξη άπειρων μεταβατικών μορφών ανάμεσα στα βασικά είδη, πράγμα όμως που, όπως και ο ίδιος έβλεπε, δεν ισχύει. Επομένως η θεωρία, έτσι όπως διατυπώθηκε, δεν βασίζεται στην επιστημονική παρατήρηση, έχει μια καθαρά φανταστική, μια ιδεολογική βάση. Αναπτύσσεται μέσα στα πλαίσια της αθεΐας του 19ου αιώνα και με βασικό όπλο την επιστημονικοφάνειά της στοχεύει στην απόρριψη της δημιουργίας του κόσμου και του ανθρώπου από τον Θεό. Τη θέση του Θεού παίρνει, καλή τη «ευσεβή» αθεϊστική πίστη των εμπνευστών και υποστηρικτών αυτής της θεωρίας, μια αυθύπαρκτη κοσμική πραγματικότητα που κρύβει στην υλική της δομή, στα πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνιά της, τη δυνατότητα ανάπτυξης και εξέλιξης ζωής και νοημοσύνης στην τεράστια αυτή βιοποικιλότητα και τελειότητα που παρατηρούμε. Ειδικά δε τη θέση του σχεδίου του Θεού παίρνει ο παράλογος παράγοντας του τυχαίου και η αρχή της φυσικής επιλογής.

    Ήδη μόνο το στοιχείο αυτό, δηλαδή η παντελής έλλειψη στα απολιθώματα μεταβατικών μορφών ανάμεσα στα βασικά είδη αρκεί, ιδίως σήμερα, για την χωρίς περαιτέρω συζήτηση απόρριψη της θεωρίας ως εντελώς ανεδαφικής και παραπλανητικής. Και λέω ιδίως σήμερα, επειδή το αρχείο των απολιθωμάτων μετά από την εντατική έρευνα των παλαιοντολόγων τις τελευταίες δύο εκατονταετίες θεωρείται από τους ειδικούς πλέον ιδιαίτερα πλούσιο (έχουν καταγραφεί σήμερα τουλάχιστον 250000 απολιθωμένα είδη ανάμεσα στα αμέτρητα δισεκατομμύρια ευρημάτων) και χωρίς ουσιαστικά κενά. Έτσι το επιχείρημα, ότι οι μεταβατικές μορφές μεταξύ των βασικών ειδών δεν έχουν εντοπιστεί ακόμα, έχει χάσει πλέον κάθε ισχύ.

  Ωστόσο λόγω των πολλών αναθεωρήσεων, προσπαθειών εξαπάτησης αλλά και γενικά εξαιτίας του μεγάλου όγκου πληροφοριών που έχει συγκεντρωθεί από εκπροσώπους πολλών επί μέρους επιστημών στην προσπάθεια στήριξης της Θεωρίας, επιβάλλεται να γίνει μια έστω ενδεικτική αναφορά στην ιστορική διαδρομή της θεωρίας μέχρι τις μέρες μας.

   Στον γερμανικό χώρο ο ζωολόγος Ερνστ Χέκελ (1834-1919), καθηγητής της συγκριτικής ανατομίας στο πανεπιστήμιο της Ιένας, έκανε τη θεωρία γνωστή. Ο ίδιος μάλιστα ζητούσε να ενισχύσει τη θεωρία με το βιογενετικό βασικό νόμο, όπως το ονόμασε ο ίδιος (σήμερα χρησιμοποιείται στα γερμανικά όχι πια η λέξη «βασικός νόμος» αλλά «βασικός κανόνας», στη δε αγγλική ορολογία έχει περάσει με τον όρο «θεωρία της ανακεφαλαίωσης»).

Σύμφωνα με το «νόμο» αυτό: η οντογένεση ανακεφαλαιώνει τη φυλογένεση, δηλ. η βιολογική ανάπτυξη ενός οργανισμού είναι παράλληλη και συνοψίζει ολόκληρη την εξελικτική ανάπτυξη του είδους. Στις μέρες μας ακόμα και από τους υποστηρικτές της θεωρίας της εξέλιξης η θέση αυτή δεν γίνεται πια αποδεκτή. Άλλωστε προσπάθησε να την θεμελιώσει με παραποίηση εικόνων από την εμβρυακή ανάπτυξη διαφόρων οργανισμών. Τελικά ο ίδιος αναγκάστηκε να αποδεχθεί αυτή την προσπάθεια εξαπάτησης (εφημερίδα: Berliner Volkszeitung  της 29.12.1908).

Από τις άλλες απάτες η πιο γνωστή είναι το κρανίο του Piltdown (βρέθηκε το 1911), ένα ανθρώπινο κρανίο 1330 χρόνων περίπου και μια κάτω σιαγόνα πιθήκου 1450 χρόνων, που παρουσιάστηκαν ως ον με μικτά χαρακτηριστικά. Η απάτη αποκαλύφτηκε το 1953.

  Από τη δεκαετία του ΄40 του προηγούμενου αιώνα η θεωρία του Δαρβίνου πήρε το όνομα «συνθετική θεωρία της εξέλιξης» ή «νεοδαρβινισμός». Με τη συμβολή διαφόρων επιστημών, όπως η γενετική, η βιολογία πληθυσμών, η ζωολογία, παλαιοντολογία κ.α. η αρχική θεωρία αναθεωρήθηκε σε κάποια σημεία, ώστε να προσαρμοστεί στα δεδομένα αυτών των επιστημών.

  Στη συνθετική αυτή θεωρία συναντούμε συχνά έντονα προβλήματα συνδυασμού και συμφωνίας μεταξύ των επί μέρους επιστημών, όπως επί παραδείγματι μεταξύ παλαιοντολογίας και βιοχημείας ως προς τη συγγένεια των διαφόρων ειδών και τα χρονολογικά δεδομένα του γενεαλογικού τους δένδρου, σε σημείο μάλιστα, που συχνά καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα, ότι το βασικό που συνδέει τους επιστήμονες αυτών των διαφορετικών επιστημών είναι η κοινή τους πίστη στην εξέλιξη!

   Μετά τα όσα αναπτύξαμε παραπάνω, είναι πραγματικά θλιβερό ότι πολλοί θεολόγοι σήμερα δέχονται να προσαρμόζουν τη βιβλική διήγηση της δημιουργίας του κόσμου και του ανθρώπου από το Θεό σε αυτό το ιδεολογικό κατασκεύασμα που αποκαλείται θεωρία της εξέλιξης. Γιατί το κάνουν; Είναι αλήθεια ότι υπάρχει μια ασφυκτική πίεση τόσο στο χώρο της παιδείας όσο και από τα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης για την υιοθέτηση αυτής της θεωρίας και την προσαρμογή όλων των άλλων δεδομένων σ’ αυτήν. Είναι όμως εξίσου αλήθεια, ότι αυτή η εξέλιξη δεν έγινε ποτέ. Το μαρτυρούν, όπως είδαμε παραπάνω, αδιάψευστα τα απολιθώματα. Γιατί λοιπόν αυτή η τόσο εύκολη υποχώρηση μπροστά σε μια απάτη; Το γεγονός και μόνο ότι προβάλλεται με κάθε ευκαιρία τόσο δυναμικά και ολοκληρωτικά ώστε να πνίγεται κάθε αντίρρηση, να πνίγεται και εξαφανίζεται τελικά η αλήθεια, θα έπρεπε να υποψιάσει τον κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο για το γιγαντιαίο μέγεθος αυτής της απάτης. Και όμως! Πολλοί δεν υποψιάζονται.

Οι ίδιοι εκείνοι που αρνούνται στην Εκκλησία κάθε δικαίωμα, να έχει λόγο στα ζητήματα της πολιτικής, εδώ στο θέμα της προέλευσης της ζωής υποστηρίζουν, ότι η Εκκλησία και επομένως η θεολογία δεν είναι αρμόδια να εκφράζει άποψη για το «πως» της προέλευσης της ζωής, για το «πως» της δημιουργίας. Ο χώρος αυτός ανήκει κατά την άποψή τους αποκλειστικά στην επιστήμη! Τα θέματα, για τα οποία μπορεί να αρθρώσει λόγο η θεολογία είναι το «ποιος» και το «γιατί» της δημιουργίας, ερωτήματα που ούτως ή άλλως για τους υποστηρικτές της αθεϊστικής αντίληψης του κόσμου και της ζωής αγγίζουν ζητήματα μυθολογίας.

Πολλοί θεολόγοι αποδέχονται και επικροτούν απόλυτα τη θέση αυτή. Eνώ η Αγία Γραφή στη διήγηση για τη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου κάνει σαφέστατα λόγο για το «πως» (δημιουργία με το λόγο του Θεού, πλάση του ανθρώπου) και ακόμα και για το «πότε» (εν αρχή, οι μέρες της δημιουργίας), εκείνοι αποδέχονται ότι η θεολογία δεν έχει αρμοδιότητα. Έτσι παραχωρούν το «πως» αποκλειστικά στην επιστήμη, με αποκορύφωση να θεωρούν τη θεωρία της εξέλιξης ως απόλυτα έγκυρη έκφραση της επιστήμης!

   Ποιο είναι το αποτέλεσμα της αποδοχής αυτής της απάτης στη «θεολογία» αυτών των «εξελιγμένων» και «εκσυγχρονισμένων» ερμηνευτών της Αγίας Γραφής; Η απόλυτη παραχάραξη της Αγίας Γραφής, η κατάργηση του Θεού και η μετατροπή Tου σε είδωλο, η ακύρωση του λυτρωτικού έργου του Χριστού, αφού αντιστρατεύεται τη ζωή, η αποθέωση ενός αποκτηνωμένου ανθρώπου ως γνήσια έκφραση της αθεϊστικής-δαρβινικής αντίληψης για τη ζωή.

   Πιο συγκεκριμένα: Δεν μπορεί πια να γίνει λόγος για έναν «καλά λίαν» δημιουργημένο κόσμο. Ο Θεός εδώ δημιουργεί την υλική πραγματικότητα του κόσμου, δημιουργεί ίσως και τη πρώτη μορφή ζωής, πάντως δεν δημιουργεί το πρώτο ζευγάρι ανθρώπων. Στη πρώτη μορφή ζωής εναποθέτει ως απαραίτητα στοιχεία της εν δυνάμει εξέλιξης και τελειοποίησής της (ο όρος τελειοποίηση επιλέγεται εδώ, επειδή και από αυτούς τους θεολόγους κατά κανόνα δεν αμφισβητείται ότι στον άνθρωπο συναντάμε τη πιο τέλεια εκδήλωση της ζωής) τη φθορά, το θάνατο, τη σήψη, τη σύγκρουση και την επικράτηση των ισχυρότερων οργανισμών, των ικανότερων στην πάλη επιβίωσης. Με τον τρόπο αυτό όλα τα παραπάνω στοιχεία γίνονται πάγια δημιουργικά μέσα του Θεού, τα οποία συμπληρώνονται από τη ενεργή παρουσία Του στο τυχαίο στοιχείο της θεωρίας της εξέλιξης. Τη θέση του τυχαίου στοιχείου δηλαδή καταλαμβάνει ο ίδιος ο Θεός, με το να κατευθύνει και να επιφέρει τις αλλαγές εκείνες που οδηγούν μέσα από την πάλη επιβίωσης και την ικανότητα προσαρμογής στη τεράστια αυτή βιοποικιλότητα που παρατηρείται σήμερα με κορυφή τον άνθρωπο.

Επομένως ο θάνατος και όλα τα στοιχεία εκείνα που οδηγούν σε αυτόν δεν θεωρούνται πια ως αποτέλεσμα της πτώσης του ανθρώπου, ως επακόλουθο της προσπάθειας αυτονόμησής του η οποία οδηγεί φυσικά στη διάσπαση της σχέσης του με τον Θεό, που είναι η όντως ζωή. Αντίθετα, κατανοούνται ως προϋπόθεση της ζωής, ως δημιουργικά και άρα απαραίτητα μέσα για την αύξηση και τελειοποίηση της ζωής, για την ανάπτυξη της νοημοσύνης και την πρόοδο τελικά της ανθρωπότητας στον πολιτισμό.

Ένας τέτοιος άνθρωπος, μια ανθρωπότητα αυτών των προδιαγραφών φυσικά δεν έχει την ανάγκη για σωτηρία. Σωτηρία από τι; Μήπως από το θάνατο, τη φθορά, τη σήψη, τον αφανισμό, τη διαμάχη; Αφού όλα αυτά αποτελούν ευεργεσία του Θεού, προφανώς και σήμερα σε ισχύ με στόχο την περαιτέρω τελειοποίηση και προαγωγή της ζωής! Τι το ποιο σχιζοφρενικό στο πλαίσιο αυτό της κατανόησης του Θεού, του κόσμου και του ανθρώπου από τη σωτηρία εν Χριστώ; Τι το πιο παράλογο από τη σταυρική θυσία, το θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού; Άλλωστε, αφού δεν υπάρχει ο πρώτος Αδάμ, πώς μπορεί να υπάρξει ο δεύτερος Αδάμ;

  Και το ιδανικό του ανθρώπου; Γιατί να εξανθρωπίζεται, να γίνει έστω ηθικός, να αναπτύξει συναισθήματα και σχέσεις; Αφού ο βασικός νόμος που έχει θέσει ο ίδιος ο Θεός αυτών των θεολόγων! σε όλους αδιάκριτα τους οργανισμούς είναι η τελειοποίηση της ζωής μέσω της επικράτησης των ισχυρότερων, των πιο ικανών στην πάλη επιβίωσης. Γιατί ο άνθρωπος αυτός να μη ζει ακόμα και με τις πιο κτηνώδεις ορέξεις του, αρκεί να χειρίζεται τις καταστάσεις και τους ανθρώπους με εξυπνάδα και να καταφέρνει να κρατήσει τις ισορροπίες εκείνες που θα εξυπηρετούν τα δικά του συμφέροντα και του εξασφαλίζουν υπεροχή;

   Ο «Θεός» αυτών των θεολόγων στην ουσία καταντάει απλό διακοσμητικό στοιχείο, εν τούτοις απαραίτητο, ένα είδωλο για την ικανοποίηση των αναγκών της θρησκευτικής φύσης πολλών ανθρώπων, σαφώς όμως υποδεέστερο και πιο απάνθρωπο από πολλούς θεούς άλλων ειδωλολατρικών θρησκειών.

  Φυσικά, οι θεολόγοι προασπιστές της θεωρίας της εξέλιξης δεν υποστηρίζουν ρητά όλα τα παραπάνω, υποστηρίζουν απλά και μόνο την ανάγκη συνταιριάσματος και ερμηνείας της διήγησης της δημιουργίας στην Αγία Γραφή με βάση τα «επιστημονικά» δεδομένα της θεωρίας της εξέλιξης, για να μη βρεθούν οι χριστιανοί εκτός της «επιστημονικής» πραγματικότητας του σύγχρονου κόσμου! Όλα τα παραπάνω όμως αποτελούν την απόλυτα λογική προέκταση των θέσεών τους.

   Τελικά ο στόχος των εμπνευστών και υπερασπιστών αυτής της θεωρίας εκπληρώνεται με διπλό τρόπο: Αφ’ ενός οι ίδιοι ωθούν, παραδίδουν και εδραιώνουν τον άνθρωπο στην αθεΐα και αφ’ ετέρου με την βοήθεια των εργολάβων τους, των «χριστιανών θεολόγων», κρημνίζεται εκ των έσω ο χριστιανισμός. Αυτοί οι «εκσυγχρονιστές χριστιανοί θεολόγοι» αντικαθιστούν τον Θεό της Αποκάλυψης με έναν θεό-είδωλο και στερούν από τον άνθρωπο τον Θεάνθρωπο Χριστό.

……………………

Όσοι από τους αναγνώστες επιθυμούν περισσότερες πληροφορίες για το θέμα, ας δουν μεταξύ άλλων τα βιβλία:

-Duane T. Gish, Εξέλιξη; Τα απολιθώματα λένε όχι!, Πρέβεσα 1985

-π. Γιάννη Κωστώφ, Συμβολή στην τελετή λήξεως της θεωρίας της εξελίξεως, Αθήνα 1988

-Αποστόλου Χρ. Φράγκου, Εξέλιξη ή Δημιουργία;, Αθήναι 1991 και την πολύ ενημερωμένη και κατατοπιστική ιστοσελίδα (στα γερμανικά, αγγλικά, ισπανικά και τσέχικα):.genesisnet.

Μήπως ο Θεός σας είναι πολύ μικρός;

π. Μιχαήλ Ολέκσα 

 

To άρθρο που ακολουθεί αποτελεί απάντηση σε μια επίθεση που έκανε μία φονταμενταλίστρια προτεστάντις περιοδεύουσα ιεραπόστολος η οποία κατάγγειλε τον πολιτισμό, την τέχνη και την πνευματικότητα της Αλάσκας ως δαιμονικά, εθνικά, ειδωλολατρικά και κακά. Ζητήθηκε από τον ορθόδοξο πρωθιερέα Μιχαήλ Ολέκσα, εφημέριο στην πρωτεύουσα Juneau, να παρουσιάσει επ' αυτού στην κρατική τηλεόραση μια διαφορετική άποψη και ιστορική προοπτική. Αργότερα ο ίδιος δημοσίευσε το άρθρο αυτό στην τοπική εφημερίδα.

Σκεφθήκατε ποτέ μήπως ο Θεός σας είναι πολύ μικρός; Υποθέτω πως όχι. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ο Θεός τους έχει το σωστό μέγεθος - όχι πολύ μεγάλος ώστε να εισχωρεί σε πλευρές της ζωής τους όπου, θεωρούν, δεν έχει δουλειά να ανακατεύεται, αλλά αρκετά μεγάλος για να είναι άξιος τιμής και λατρείας, ισχυρός και με αρκετό ενδιαφέρον ώστε να χορηγεί μερικές χάρες περιοδικά σε εποχές δυστυχίας και θλίψης. Αυτό είναι το είδος του Θεού στα μέτρα μας, που οι περισσότεροι από μας προτιμούν.Ο καθένας έχει ένα Θεό, ακόμη και αυτοί που θεωρούν τον εαυτό τους άθεο και αγνωστικιστή. Οτιδήποτε είναι κεντρικό και σημαντικό στη ζωή σου, για οτιδήποτε είσαι πρόθυμος να θυσιάσεις ή να πεθάνεις ή να ζεις γι' αυτό.

Μπορεί να είναι το χρήμα, ή η φυσική ηδονή -σεξουαλική ή από ναρκωτικά- ή η δύναμη ή το γόητρο, ή οποιοσδήποτε συνδυασμός τους. Μπορεί να είναι ένας σημαντικός πολιτικός «σκοπός», ή ίσως η σύζυγός σου και τα παιδιά, ή η υλική τους ευημερία. Αλλά ο καθένας, είτε το έχει συνειδητοποιήσει ή όχι, κάπου έχει ένα Θεό.

Πριν εκατό χρόνια ο Ντοστογιέφσκι έγραψε, αν δεν υπάρχει Θεός, τότε είμαι Θεός. Σωστά. Αλλά αν είσαι ο Θεός σου, αν θεωρείς τον εαυτό σου το σημαντικότερο πράγμα στο σύμπαν, σού προτείνω να το ξανασκεφθείς. Είσαι μια πεπερασμένη και σχεδόν ασήμαντη δημιουργία σε μέγεθος, δύναμη, νοημοσύνη και μακροβιότητα. Ο κόσμος θα υπάρχει και μετά από σένα. Θα σε καταποντίσει, θα σε ξεγελάσει, θα σε συντρίψει - νωρίτερα ή αργότερα. Απλώς διάθεσέ του έναν αιώνα.

Έτσι ίσως ολόκληρος ο κόσμος, σαν σύνολο, αυτό που οι Έλληνες ονομάζουν «τα πάντα», το άθροισμα όλων των πλασμάτων, αστέρων και πλανητών, είναι Θεός. Φαίνεται αρκετά μεγάλο, αρκετά αιώνιο, αρκετά ισχυρό για να διεκδικεί σεβασμό και τιμή. Προχώρα και δοκίμασε. Τίμα τον ήλιο, τη βροχή, τη σελήνη ή τα άστρα. Λάτρεψε τις δυνάμεις του φυσικού κόσμου. Χόρεψε για τη βροχή. Τραγούδησε στο χιόνι. Γράψε ποιήματα στις δύσεις, στα σαλιγκάρια, στο άγιο χώμα. Θα σου ανταποδώσουν τα στοιχεία αυτά την καλοσύνη; Οι αστερισμοί θα σου μιλήσουν, θα σε ευλογήσουν, θα σε ανταμείψουν ή θα σε προστατέψουν; Όπου και να κοιτάξουμε, οι δυνάμεις της φύσεως είναι ωραίες και τρομακτικές, αλλά είναι επίσης ιδιότροπες, παράλογες, καταστροφικές. Λάτρεψέ τες και θα σε χλευάσουν, θα σε απορρίψουν, θα σε προδώσουν.Και αν όλα όσα υπάρχουν είναι το άθροισμα αυτών των φυσικών δυνάμεων και διαδικασιών, αυτό που αποκαλούμε «φύση», τότε όλα όσα συμβαίνουν μέσα στο κεφάλι σου ή μέσα στο δικό μου, ακριβώς τώρα, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία μικρή εφαρμογή της ευρύτερης πραγματικότητας - χημικές ή ηλεκτρικές αντιδράσεις. Δεν υπάρχει λόγος να νομίζει κανείς ότι τα ηλεκτρικά ερεθίσματα μέσα στο κεφάλι μου έχουν να κάνουν με την πραγματικότητα ή την αλήθεια.

Εάν όλα όσα υπάρχουν είναι «φύση» και εγώ αποτελώ τμήμα της «φύσης» και δεν υπάρχει τίποτε περισσότερο, τότε οι ιδέες μου δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά χημικές και ηλεκτρικές δυνάμεις που τέθηκαν σε κίνηση από άλλα ερεθίσματα επίσης φυσικά. Εάν όλα όσα έχουμε και ό,τι είμαστε είναι «φυσικά», τότε δεν μπορεί να υπάρχει «Αλήθεια». Εάν όμως πιστεύουμε σε παγκόσμιο δίκαιο ή άδικο, ηθική ή καλοσύνη γενικά, εκφράζουμε μια πεποίθηση σε κάποια Πραγματικότητα έξω από τη Φύση.Οι ανθρώπινοι πολιτισμοί έχουν πάντοτε αποδεχθεί μερικές ηθικές αρχές. Δεν μπορεί να υπάρξει κάποια «νέα ηθική», παρά μόνο μια ανακατάταξη προτεραιοτήτων που έχουν καθορισθεί.

Η εντιμότητα είναι μια αρετή που έχει ευρεία αποδοχή, μπορεί όμως να έλθει σε σύγκρουση με μία άλλη υποχρέωση, για παράδειγμα να μη στενοχωρήσω χωρίς λόγο κάποιον άνθρωπο. Ο καθένας μας έχει αντιμετωπίσει το ηθικό δίλημμα αν πρέπει να πεις σε κάποιον την αλήθεια, όταν ξέρεις ότι θα τον πληγώσει. Πρέπει να αποφασίσετε ποια ηθική άξια είναι σημαντικότερη, όχι ποιαν να εγκαταλείψετε για πάντα.Οι κοινωνίες είχαν διαφορές στον τρόπο του γάμου, καμία κοινωνία όμως δεν επέτρεπε στον κάθε άνδρα να έχει οποιαδήποτε γυναίκα, όποτε την ήθελε. Αυτό είναι εκείνο που ο C. S. Lewis στο βιβλίο του Abolition of Man, ονόμασε ΤΑΟ, ο παγκόσμιος κώδικας της ενάρετης ανθρώπινης συμπεριφοράς που οι σοφοί και οι φιλόσοφοι διέκριναν σε όλους τους πολιτισμούς, σε όλες τις πνευματικές παραδόσεις, σε κάθε ήπειρο. Μπορεί κανείς να αποδέχεται τα ηθικά κριτήρια του ΤΑΟ χωρίς να γίνεται οπαδός μιας συγκεκριμένης θρησκείας, θα σας κάνει καλύτερο άνθρωπο. Δεν πρόκειται να επιλύσει το πρόβλημα για το Θεό, θα εξακολουθήσετε να έχετε ένα Θεό, και ο Θεός σας μπορεί πάντοτε να είστε εσείς.

Οι Χριστιανοί πιστεύουν σε μία σύνθεση των επιλογών που μνημονεύθηκαν ως τιάρα, θεωρούν ότι ο Θεός της φύσης και ότι ο Θεός της Ηθικότητας είναι ο Ίδιος υπερβατικός Θεός. Ο Θεός είναι εκτός και πέραν του σύμπαντος, αλλά ενδιαφέρεται άμεσα γι’ αυτό. Όπως και για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτό έχει αποκαλυφθεί από τις ενέργειες του Θεού σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό λαό, σε πραγματικό χρόνο και χώρο. Οι μύθοι για τους θεούς της φύσεως ήταν μία απόπειρα που έκαναν άλλοι πολιτισμοί για να περιγράψουν και να καταλάβουν τον κόσμο τους. Αυτοί όμως οι θεοί δεν συνδέονται με υψηλότερα ηθικά κριτήρια. Ο Ζεύς, η Αθηνά και ο Ερμής μπορούσαν να είναι εξίσου ζηλόφθονοι, μικροπρεπείς, ανέντιμοι και εκδικητικοί, όσο και οι άνθρωποι που τους λάτρευαν. Ο Raven, ο δημιουργός Θεός στην θρησκεία της Αλάσκας, είναι επίσης ένας απατεώνας, που τακτικά λέει ψέματα και ξεγελάει τους άλλους. Οι θεοί της φύσεως ήταν πολύ ανθρώπινοι, θεοί που έγιναν κατ' εικόνα του ανθρώπου. Αλλά και ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης ήταν ο φοβερός Θεός της δικαιοσύνης, ασυμβίβαστος και απλησίαστος. Ο Γιαχβέ ζητούσε περισσότερα από τον εκλεκτό λαό του, συγχρόνως όμως ήταν αόρατος, απόμακρος, υπερβατικός, αποστασιοποιημένος. Οι Χριστιανοί πιστεύουν ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού ο Θεός αποκαλύφθηκε εν σαρκί, τέλειος άνθρωπος, χωρίς αμαρτία, και τέλειος Θεός, η πηγή και η ζωοποιός δύναμη όλης της δημιουργίας.Επίσης μερικοί Χριστιανοί κάνουν το Χριστό πολύ μικρό. Περιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζουν την αντίληψη τους γι’ Αυτόν στο Θεό της Παλαιάς Διαθήκης, υπεράνω, εκτός και πέραν της φύσεως. Η Καινή Διαθήκη όμως είναι γεμάτη με μαρτυρίες για το Χριστό ως την εκπλήρωση όχι μόνο των εβραϊκών προφητειών αλλά των θρησκευτικών διαισθήσεων όλων των λαών, όπως επίσης και αυτών που έβρισκαν το Θεό στη φύση. Εξετάστε, για παράδειγμα, μερικούς στίχους που αναφέρονται στον Ιησού Χριστό: «ος έστιν εικών του Θεού του αοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως, ότι εν αυτώ εκτίσθη τα πάντα, τα εν τοις ουρανοίς και τα επί της γης, τα ορατά και τα αόρατα, είτε θρόνοι, είτε κυριότητες, είτε αρχαί, είτε εξουσίαι, τα πάντα δι’ αυτού και εις αυτόν έκτισται• και αυτός έστι προ πάντων, και τα πάντα εν αυτώ συνέστηκε» (Κολ. 1.15-17).Η περικοπή του Ευαγγελίου που διαβάζεται το Πάσχα βεβαιώνει την ιδια χριστιανική αλήθεια. Ότι ο Λόγος είναι Θεός, και ότι από Αυτόν έγινε ό,τι έχει γίνει, ό,τι είναι η Ζωή η οποία ζωοποίει κάθε Άνθρωπο -και κάθε τι- που έρχεται στον κόσμο. Ο Λόγος εκδηλώνεται όχι μόνον ως ένα ιερό βιβλίο, αλλά και ως το Ιερό Πρόσωπο, το οποίο ενσωματώνεται και εκδηλώνεται σε ολόκληρη την κτίση.

Κατά την διήγηση της Γενέσεως ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και τον εχαρακτήρισε -καλόν λίαν- και τον ευλόγησε. Ο Θεός του Ισραήλ εχρησιμοποίησε τη φύση και τα στοιχεία και τις δυνάμεις της φύσεως για να «ποιήσει θαυμάσια» στην ιερά Ιστορία των Εβραίων. Το νερό φαίνεται ότι ήταν ένα από τα αγαπημένα δημιουργήματα του Θεού. Εμφανίζεται και ξαναεμφανίζεται στις αφηγήσεις. Σκεφθείτε πόσες φορές εμφανίζονται στην Παλαιά Διαθήκη ο Ιορδάνης ποταμός, ή ο Νείλος ή η Ερυθρά θάλασσα. Ο Ιησούς εχρησιμοποίησε το νερό για να κάνει το πρώτο του θαύμα. Ο Θεός αγαπά τη φύση. Ο Γιαχβέ ευφραίνεται στα υλικά πράγματα. Έπρεπε - διότι είναι Αυτός που τα εδημιούργησε.

Η Εκκλησία συμμετέχει στη χαρά που αισθάνεται ο Θεός για το σύμπαν που εδημιούργησε σε κάθε ακολουθία αγιασμού και δοξολογίας που τελεί. Ο πιστός επικοινωνεί με το Δημιουργό μέσω του υλικού κόσμου, γιατί η συνταγή για ψωμί και κρασί περιλαμβάνει κάτι περισσότερο από αλεύρι, προζύμι, νερό, σταφύλια και ζάχαρη. Για να παραχθούν αυτά, ο ήλιος πρέπει να ανατείλει, η βροχή να πέσει, τα στοιχεία της φύσεως να είναι ευνοϊκά, και αυτή η γη να είναι γόνιμη. Στη θεία Λειτουργία η Εκκλησία προσφέρει τα «πάντα» στον Θεό.Η προς Εφεσίους επιστολή 5.20 προτρέπει τους πιστούς να είναι «ευχαριστούντες πάντοτε υπέρ πάντων εν ονόματι του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού τω Θεώ και Πατρί» Ο Απόστολος Παύλος προχωρεί περισσότερο στην προς Φιλιππησίους επιστολή 4,8. Διδάσκει ότι οι Χριστιανοί πρέπει να σκέπτονται «όσα εστίν αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα αγνά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, ει τις αρετή και ει τις έπαινος». Με αυτό το πνεύμα οι Χριστιανοί μπορούν να απολαμβάνουν οτιδήποτε οι άλλοι, κατά την αναζήτηση τους για αλήθεια και αγαθότητα, εδημιούργησαν για να εκφράσουν την εμπειρία τους για το ωραίο. Να καταστρέφεις έργα τέχνης παραβιάζει αυτή τη βιβλική εντολή.Πολύ συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή σε αγγλική μετάφραση αντί για το ελληνικό πρωτότυπο, οι Χριστιανοί παρερμηνεύουν αυτό, που διδάσκει η Βίβλος, ή χάνουν κάτι από τον αρχικό της πλούτο. Το χωρίο από το κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο 3.16, που εκατομμύρια πιστοί ξέρουν από στήθους, είναι περίφημο: «ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν...». Αλλά ο Ευαγγελιστής και συγγραφέας αυτού του Ευαγγελίου μπορούσε να έχει χρησιμοποιήσει δύο διαφορετικές ελληνικές λέξεις αντί του «κόσμος», θα μπορούσε να έχει γράψει «οικουμένη», που σημαίνει την κατοικούμενη γη, δηλαδή όλους τους ανθρώπους του κόσμου, και οι περισσότεροι αναγνώστες θα υπέθεταν ότι, στην πραγματικότητα, αύτη τη λέξη εχρησιμοποίησε. Υπάρχει όμως και μία άλλη λέξις, η λέξις -κόσμος-, το σύμπαν όλης της δημιουργίας και αύτη είναι η λέξη που εχρησιμοποίησε ο Απόστολος Ιωάννης. «Ούτω γαρ ηγάπησεν ό Θεός τον κόσμον...». Ο Θεός δεν εδημιούργησε μόνον, αλλά εξακολουθεί να αγαπά το σύμπαν, κάθε γαλαξία και κάθε άτομο σε αυτό, και θέλει να είναι ευλογημένο, αγιασμένο, όπως ήταν στην αρχή, σε μια αποκατεστημένη αρμονία.Τότε ανευρίσκεται μία «οικολογική» διάσταση στο Χριστιανισμό που οι παλαιότεροι Χριστιανοί γνώριζαν, καταλάβαιναν και με την οποία ζούσαν. Γνώριζαν ότι ο κόσμος είναι ένας Ιερός χώρος μολυσμένος, που τον έχουν εκμεταλλευθεί, κόσμος κηλιδωμένος από την ανθρώπινη πλεονεξία και αμαρτία, αλλά ταυτόχρονα, άξιος σεβασμού, γιατί είναι το έργο όπως επίσης και το αντικείμενο της αγάπης του Θεού. Από τον 15ο αιώνα η Δυτική χριστιανοσύνη συγκέντρωσε το ενδιαφέρον της για τη σωτηρία σχεδόν αποκλειστικά στο Θεό της δικαιοσύνης σε όρους της Παλαιάς Διαθήκης. Αντιλήφθηκαν την «σωτηρία» στη διατήρηση μιας σωστής σχέσης με το Γιαχβέ, και ετόνισαν ότι ο τρόπος με τον οποίο το πετυχαίνει κανείς αυτό είναι να δεχτεί το Χριστό ως Σωτήρα. Εντούτοις με τον υπερτονισμό ενός θέματος του Ευαγγελίου υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος να παραθεωρήσει κανείς άλλες σημαντικές πλευρές της Χριστιανικής θρησκευτικής παραδόσεως. Ακριβώς επί πέντε αιώνες η πιο έκδηλη αδιαφορία ήταν σχετικά με τη διδασκαλία της Καινής Διαθήκης για τη «φύση».

Οι ιθαγενείς Χριστιανοί της Βόρειας Αμερικής, που μεταστράφηκαν στο Ευαγγέλιο πρόσφατα, γίνονται μέλη της Εκκλησίας με μεγάλο σεβασμό για την πνευματική σπουδαιότητα του φυσικού κόσμου. Αντιλαμβάνονται το κατά Ιωάννη 3.16 καλύτερα, πληρέστερα από τους ιεραποστόλους που τους εδίδαξαν τη Βίβλο. Να απαιτήσουμε από αυτούς να απαρνηθούν αυτήν τη διάσταση χάριν της πνευματικότητός τους δεν είναι μόνο ανέντιμον και άδικο, αλλά είναι μια διαστροφή του χριστιανικού μηνύματος. Φτωχαίνει και τους ίδιους και την Εκκλησία, γιατί είναι ανάγκη να φέρνουμε στη μνήμη της Εκκλησίας την κοσμική διάσταση της χριστιανικής πίστης.Η Εκκλησία της αποστολικής εποχής ήταν κοινοτική.

Οι γηγενείς πληθυσμοί απέδιδαν κατά παράδοση μεγάλη σημασία στη συμβίωση σε κοινότητες όπου τα μέλη της φυλής μπορούσαν να συνάπτουν μεταξύ τους σχέσεις κανονικά, αρμονικά. Έζησαν μαζί για χιλιάδες χρόνια με μια οικολογικά ευαίσθητη ισορροπία με τη φύση και με τη φυλή τους. Το χαρακτηριστικό λοφίο της φυλής τους. Όπως το οικόσημο στη μεσαιωνική Ευρώπη, είναι αναγνωριστικό γνώρισμα κάθε οικογένειας ή φυλής μέσα στο ευρύτερο σώμα. Τα λοφία έχουν την προέλευση τους από τον τρόπο με τον οποίο οι πρόγονοί τους είχαν αντιμετωπίσει διάφορα ζώα ή δυνάμεις της φύσεως.

Η εκδήλωση σεβασμού προς αυτά, η απόδοση τιμής προς αυτά σαν να ήταν ιερά, σαν να ήταν εκδηλώσεις μιας πνευματικής πραγματικότητας, δεν είναι ειδωλολατρία. Εκδηλώνουμε σεβασμό προς ένα σωρό πράγματα που δεν είναι ο Θεός, και αυτό είναι πρέπον. Σεβόμαστε τη σημαία. Προσέχουμε ιδιαίτερα τα οικογενειακά κειμήλια. Εκτιμούμε σαν θησαυρούς παλαιές φωτογραφίες συγγενών και φίλων που έφυγαν από τη ζωή. Η εκδήλωση σεβασμού προς αυτούς δεν τους εξυψώνει στο επίπεδο της θεότητας. Δεν τους καθιστά εκείνους θεούς και εμάς ειδωλολάτρες. Ο σεβασμός και η λατρεία δεν είναι το ίδιο και δεν πρέπει να συγχέονται ποτέ. Οι γηγενείς Αμερικανοί ξέρουν πως να σέβεται ο ένας τον άλλο και πως να συμβιώνουν αρμονικότερα από τους περισσότερους λαούς άλλων πολιτισμών. Αυτό πρέπει να επιβεβαιώνεται και να ενθαρρύνεται, όχι να καταδιώκεται και να υφίσταται επιθέσεις. Ο σύγχρονος κόσμος χρειάζεται περισσότερη, όχι λιγότερη εκδήλωση αυτού του είδους τιμής και σεβασμού.
Έτσι, αν θεωρείτε ότι δεν υπάρχει Θεός, ο Θεός σας μπορεί να είναι πολύ μικρός. Εάν η ιδέα σας για το Θεό βασίστηκε στις εμπειρίες σας με τη φύση, ίσως ο Θεός σας είναι πολύ μικρός. Εάν η αντίληψή σας για τον Χριστό διαμορφώθηκε μόνο με βάση τον Θεό του Ισραήλ, ο Θεός σας μπορεί να είναι πολύ μικρός. Εάν νομίζετε ότι οι γηγενείς Αμερικανοί είναι ακόμη -ειδωλολάτρες-, επειδή διατηρούν την παλαιά τους γλώσσα, τέχνη και έθιμα, ο Θεός σας μπορεί να είναι πολύ μικρός. Ο αληθινός και ζωντανός Θεός πρέπει να είναι αρκετά μεγάλος ώστε να ευλογεί, εξαγιάζει και αγαπά κάθε τι που είναι καλό, αληθινό, όμορφο, τίμιο και καθαρό -οπουδήποτε και αν βρίσκεται- και να τέρπεται με αυτό. Δεν θα έπρεπε και εμείς να κάνουμε το ίδιο;

ΛΟΓΟΣ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ OΣΟΥΣ ΔΙΑΒΑΛΛΟΥΝ ΤΙΣ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

 

Του αγίου Πατρός και Διδασκάλου της Εκκλησίας μας, Ιωάννη του Δαμασκηνού

   1. Θα έπρεπε βέβαια εμείς, συναισθανόμενοι πάντοτε την αναξιότητά μας, να σιωπούμε και να εξομολογούμαστε στον Θεό τις αμαρτίες μας, αλλά όταν όλα στον καιρό τους είναι καλά· επειδή όμως βλέπω την Εκκλησία, την οποία ο Θεός έκτισε πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών με ακρογωνιαίο λίθο τον Χριστό τον Υιό Του, να βάλλεται, σαν σε θαλάσσια φουρτούνα που υψώνεται με αλλεπάλληλα κύματα, και να ανακατώνεται και να αναταράσσεται από τη βίαιη πνοή των πονηρών πνευμάτων, και τον χιτώνα του Χριστού, τον υφασμένο με τη χάρη του Θεού, Αυτόν που οι απόγονοι των ασεβών θέλουν με αυθάδεια να κομματιάσουν, τον βλέπω να σχίζεται, και το σώμα Του, δηλαδή τον λαό του Θεού και τη θεοπαράδοτη από παλιά διδασκαλία της Εκκλησίας να κατακερματίζεται σε διάφορες δοξασίες, γι' αυτό θεώρησα πως δεν είναι σωστό να σιωπώ και να δέσω τη γλώσσα μου, φέροντας στη σκέψη μου την απόφαση που απειλεί λέγοντας: 

«ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ· ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεώς μου ζήσεται(:εάν  κανείς κρύψει κάτι από φόβο και το συγκαλύψει, δεν επαναπαύεται η ψυχή μου σε αυτόν)»[Αββακ.2,4] και «ἐάν ἴδης τήν ῥομφαίαν ἐρχομένην και μή ἀναγγείλῃς τῷ ἀδελφῷ σου, ἐκ σοῦ ἐκζητήσω τὸ αἷμα αὐτοῦ (:αν δεις το φονικό μαχαίρι να πλησιάζει και δεν ειδοποιήσεις τον αδελφό σου, θα ζητήσω το αίμα του από σένα)»[Ιεζ. 33,8].

      Επειδή λοιπόν με τάρασσε αφόρητος φόβος, αποφάσισα να μιλήσω, χωρίς να υπολογίσω μπροστά στην αλήθεια το μεγαλείο των βασιλέων· γιατί άκουσα τον θεοπάτορα Δαβίδ να λέει: «Καὶ ἐλάλουν ἐν τοῖς μαρτυρίοις σου ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην» (: και μιλούσα για τις μαρτυρίες και τις εντολές Σου μπροστά σε βασιλιάδες και δεν ντρεπόμουνα αλλά με κάθε παρρησία μιλούσα μπροστά σε αυτούς)» [Ψαλμ.118,46] και μάλιστα κεντριζόμουνα από αυτό ακόμα πιο πολύ να μιλήσω. Γιατί είναι φοβερό πράγμα ο λόγος του βασιλιά που καταδυναστεύει τους υπηκόους, και είναι ανέκαθεν λίγοι εκείνοι που περιφρόνησαν τα βασιλικά διατάγματα, όσοι δηλαδή γνωρίζουν ότι ο επίγειος βασιλιάς εξουσιάζεται από τον Θεό και ότι οι νόμοι είναι ισχυρότεροι των βασιλέων.

η συνέχεια...

Τα δικαιώματα των ζώων και η κρεοφαγία . Σύγχυση και αντιφατικότητα των Γουοκιστών για την Τσικνομπέμπτη

Πρωτοπρεσβύτερου Θωμά Βαμβίνη

   Διαβάσαμε μιά προκλητική εἴδηση γιά κάτι τό ὁποῖο στόν καιρό μας μπορεῖ νά χαρακτηριστῆ ἐπουσιῶδες, δίνει ὅμως τροφή γιά μελέτη καί διευκρίνιση σημαντικῶν πτυχῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία προϋποθέτει τήν εὐαγγελική ἄσκηση.

   Ἡ εἴδηση, ἐκ πρώτης ὄψεως, δέν ἔχει ἄμεση σχέση μέ τήν θεολογία ἤ τήν ἀσκητική τῆς Ἐκκλησίας. Ἀφορᾶ τήν «Τσικνοπέμπτη», ἡ ὁποία ναί μέν συνδέεται (ὡς πρός τήν χρονική περίοδο) μέ τό ἐκκλησιαστικό Τριώδιο, ὅμως γιά τούς πολλούς εἶναι μιά φάση τοῦ κοσμικοῦ τριωδίου﮲ εἶναι δηλαδή στό ἴδιο πλαίσιο μέ τίς διασκεδασεις πού συνοδεύουν τίς καρναβαλιστικές ἐκδηλώσεις.

    Στήν Βικιπαίδεια διαβάζουμε: «Ἡ Τσικνοπέμπτη εἶναι γιορτὴ τῆς ὀρθόδοξης παράδοσης στὴν ὁποία καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες κρέατος...». Ἡ Τσικνοπέμπτη ὅμως δέν εἶναι γιορτὴ τῆς ὀρθόδοξης παράδοσης, δηλαδή δέν προβλέπεται ἀπό τό Τυπικό τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε ὑπάρχει κάποια εἰδική ἀκολουθία τῆς Τσικνοπέμπτης, οὔτε ἐπίσης εἶναι στοιχεῖο τῆς ὀρθόδοξης παράδοσης ἡ κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κρέατος· αὐτό δέν ἔχει καμμιά σχέση μέ τόν ἀσκητικό χαρακτήρα τῆς ὀρθόδοξης παράδοσης. Εἶναι μιά λαϊκή παράδοση, ἡ ὁποία μάλιστα συνδέεται κατά τόπους μέ πολλά παγανιστικά ἔθιμα, ἐπιβιώσεις ἀπό τό εἰδωλολατρικό παρελθόν τῶν πληθυσμῶν πού ἐντάχθηκαν στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Μᾶλλον συνδέεται μὲ βακχικὲς γιορτὲς τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ Ρωμαίων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσαν τὸ φαγοπότι ἱεροτελεστία γιὰ τὴν εὐφορία τῆς γῆς κατά τὴν ἄνοιξη.

Ἄς ἔλθουμε στήν εἴδηση πού προκάλεσε τήν ἀναφορά στήν Τσικνοπέμπτη. Διαβάσαμε:

     «“Νὰ ἀκυρωθοῦν οἱ ἑορτασμοὶ στὰ σχολεῖα τὴν ἡμέρα τῆς Τσικνοπέμπτης, διότι καταπατοῦνται τὰ δικαιώματα τῶν ζώων καὶ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα ἐλευθερίας καὶ ἐπιλογῆς", ἀναφέρει στὴν ἐπιστολή της [πρός τόν Ὑπουργό Παιδείας] ἡ Πανελλήνια Ὁμοσπονδία Νέμεσις γιὰ τὸ Περιβάλλον, τὰ Ζῶα καὶ τὸ Κυνήγι . "Τὸ συγκεκριμένο ἔθιμο διχάζει τὰ παιδιά, παρεμποδίζει τὴν ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ σχολικοῦ προγράμματος, ὀξύνει καταστάσεις μεταξὺ γονέων ποὺ δὲν συμφωνοῦν, προάγει τήν κρεατοφαγία, καταπατᾶ τὴν ἐλευθερία τῆς διατροφικῆς ἐπιλογῆς καὶ ἀναγκάζει τοὺς καθηγητὲς καὶ τὰ παιδιὰ νά μεταβληθοῦν σὲ ψῆστες καὶ σερβιτόρους"... " τὸ ὅλο θέμα ἔχει καὶ νομικὴ διάσταση πέρα ἀπὸ τὴν ἠθική, διότι δὲν ὁρίζεται πουθενὰ στοὺς ἐσωτερικοὺς κανονισμοὺς τῶν σχολείων σὰν μέρα ἀργίας ἡ Τσικνοπέμπτη"» (https://edweek.gr).

   Ἡ ἐν λόγω ἐπιστολή, πού δημοσιεύθηκε στήν σελίδα www.avgi.gr, περιέχει ἀξιοπρόσεκτα στοιχεῖα, γιατί δείχνει μέσα ἀπό ἕνα θέμα πού ἀφορᾶ μιά σχολική δραστηριότητα ὅλη τήν «φιλοσοφία» τοῦ καιροῦ μας. Τήν ἀνάμιξη ἀληθειῶν καί πλανῶν σέ ἕναν χυλό ἀπόψεων γιά τήν ζωή τοῦ ἀνθρώπου καί τοῦ κόσμου, χωρίς στερεές βάσεις καί χωρίς σαφεῖς ὑψηλούς στόχους· μιά «φιλοσοφία ζωῆς» πού ἐξαντλεῖται σέ δικαιώματα καί ἐπιλογές.

Παραθέτουμε κάποιες ἀκόμη διατυπώσεις ἀπό τήν ἐπιστολή:

     «Οἱ φιλοζωικὲς ὀργανώσεις παλεύουν νυχθημερὸν γιὰ νὰ ἀναγνωρισθοῦν στοιχειώδη δικαιώματα τῶν ζώων, νὰ ἐνημερωθοῦν καὶ νὰ εὐαισθητοποιηθοῦν οἱ νέες γενιές, νὰ μειωθεῖ ἡ ἐγκληματικότητα ἀπέναντι στὰ ἀνυπεράσπιστα ζῶα... Ὡς γνωστὸν ὁ πολιτισμὸς μιᾶς χώρας φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν φιλοζωία της... Ἡ Ἑλλάδα δείχνει νὰ ἐξελίσσεται τὰ τελευταῖα χρόνια σὲ κάποια ἄλλα κοινωνικὰ ζητήματα, ὅπως σὲ θέματα σεξουαλικοῦ προσανατολισμοῦ, θρησκείας κ.ο.κ.... Φαίνεται νὰ δέχεται καὶ νὰ στηρίζει τὸ διαφορετικό, ἐπιτρέποντας στὸν κάθε ἕναν ἀπὸ ἐμᾶς νὰ εἶναι αὐτὸ ποὺ θέλει καὶ νιώθει... Δὲν τρῶμε ὅλοι κρέας καὶ δὲν θέλουμε ὅλοι νὰ τὸ βλέπουμε νὰ ψήνεται μπροστά μας ἕνα ζῶο ποὺ τοῦ ἀφαιρέσαμε τὴ ζωή του, εἶναι δικαίωμά μας».

    Θεωρεῖ «ἐξέλιξη» τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας τήν νομοθεσία της γιά τόν σεξουαλικό προσανατολισμό (νά εἶναι ὁ καθένας «αὐτὸ ποὺ θέλει καὶ νιώθει») καί γιά τήν θρησκεία (ἐννοεῖ μᾶλλον τήν ὑποβάθμιση τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν), ἀλλά δέν βλέπει ἐξέλιξη στήν φιλοζωΐα. Εἶναι σωστό ὅτι «ὁ πολιτισμὸς μιᾶς χώρας φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν φιλοζωία της», φαίνεται ὅμως καί ἀπό τόν σεβασμό στά ἱερά, τίς ὑγιεῖς παραδόσεις, ἀλλά καί ἀπό τόν σεβασμό γενικά στήν φύση πού δώρισε ὁ Θεός. Ἡ φιλοζωΐα εἶναι θετικός δείκτης πολιτισμοῦ, ἐφόσον δέν συνδέεται μέ τήν καταστροφή (κατά τήν νοοτροπία τοῦ γουοκισμοῦ) τῶν διχοτομιῶν ψυχῆς/σώματος, νοητοῦ/αἰσθητοῦ, ἀνθρωπότητας/ζωϊκότητας καί ἄλλων παρόμοιων κλασικῶν διχοτομιῶν.

    Στήν σχολιαζόμενη ἐπιστολή διαφαίνεται μιά ταύτιση ἀνθρωπότητας καί ζωϊκότητας πού προκαλεῖ τό ἐρώτημα: Ἄν τά ἀνυπεράσπιστα ζῶα ἔχουν δικαιώματα, γιατί νά μήν ἔχουν δικαιώματα καί τά ἀνυπεράσπιστα βρέφη καί τά ἔμβρυα; Τό ἐρώτημα αὐτό διατυπώνεται ὡς σχολιασμός στά παραπάνω, διότι μέσα στό κλίμα τοῦ ἀκραίου δικαιωματισμοῦ ἔχει καταγραφῆ ἡ ἀκόλουθη «βιοηθική ἄποψη»: «Ἡ ἠθική ὑπόσταση ἑνός βρέφους εἶναι ἰσοδύναμη μέ ἐκείνη ἑνός ἐμβρύου, ὑπό τήν ἔννοια ὅτι καί στά δύο λείπουν αὐτές οἱ ἰδιότητες πού δικαιολογοῦν τήν ἀπόδοση τοῦ δικαιώματος στή ζωή σέ ἕνα ἄτομο... Τόσο τό ἔμβρυο ὅσο καί τό νεογέννητο μωρό σίγουρα εἶναι ἀνθρώπινα ὄντα καί ἐν δυνάμει πρόσωπα, ἀλλά δέν ἀποτελοῦν “πρόσωπο” κατά τήν ἔννοια τοῦ “ἀντικειμένου ἑνός ἠθικοῦ δικαιώματος στή ζωή”» (Alb. Giubilini καί Fr. Minerva). Ὁπότε τά ἔμβρυα καί τά νεογέννητα βρέφη, χωρίς «ἠθικό δικαίωμα στήν ζωή», ὑπόκεινται στήν θέληση τῶν «προσώπων» τῆς μητέρας καί τοῦ πατέρα, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπάνω τους ἐξουσία ζωῆς καί θανάτου.

    Ὅλα τά παραπάνω ἀναφέρονται ἐνδεικτικά, γιά νά φανῆ ἡ ἀντιφατικότητα τοῦ ἀκραίου δικαιωματισμοῦ, πού δέν γνωρίζει τήν ἁπλότητα καί τήν ἀνιδιοτέλεια τῆς ὀρθόδοξης Χριστιανικῆς θεώρησης τοῦ κόσμου καί τῆς ζωῆς, δέν γνωρίζει πῶς ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά χαίρεται καί νά ἀπολαμβάνη τόν κόσμο, ἔχοντας τήν λογική κυβερνήτη τῶν αἰσθήσεων καί τόν νοῦ καθαρό, «ἄτυφο καί ἀπόνηρο», κοινωνό τῆς φωτιστικῆς Χάριτος τοῦ δημιουργοῦ Θεοῦ.

Νά σημειωθῆ ὅτι ἡ κρεοφαγία μέσα στήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἐπιτρεπτή, ἀλλά ὄχι ὑποχρεωτική. Σέ διαστήματα μάλιστα ἔντονης πνευματικῆς προετοιμασίας, στίς καθιερωμένες νηστεῖες τοῦ ἔτους, εἶναι κανόνας ἡ ἀποφυγή της. Ἀλλά καί στόν ἑβδομαδιαῖο κύκλο ἡ Τετάρτη καί ἡ Παρασκευή εἶναι ἡμέρες ἀποχῆς (γιά τούς ὑγιεῖς) τῆς κρεοφαγίας.

Σύμφωνα μέ τήν Παλαιά Δαθήκη ἡ κρεοφαγία δόθηκε στούς ἀνθρώπους μετά τόν κατακλυσμό, ὅταν εἶδε ὁ Θεός «ὅτι ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπιμελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος» (Γένεσις 8, 21) καί ὑποσχέθηκε ὅτι ἄλλος τέτοιος παγκόσμιος κατακλυσμός δέν θά γίνη, τότε ἔδωσε στόν Νῶε καί τούς ἀπογόνους του «εἰς βρῶσιν· ὡς λάχανα χόρτου... τὰ πάντα» (ὅ.π. 9,3). Ἔτσι μπῆκε μέσα στήν ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου ἡ κρεοφαγία, ἀλλά καί οἱ κανόνες τῆς ἐγκρατείας.

Στήν ἐκκλησιαστική ζωή ἡ ἀποφυγή τῆς κρεοφαγίας ἐπευλογεῖται, ἀλλά μέ ὁρισμένες προϋποθέσεις. Εἶναι καθοριστικός ὁ 51ος Κανόνας τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, ὁ ὁποῖος ὁρίζει: «Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, γάμου, καὶ κρεῶν, καὶ οἴνου, οὐ δι᾿ ἄσκησιν, ἀλλὰ διὰ βδελυρίαν ἀπέχηται, ἐπιλαθόμενος ὅτι πάντα καλὰ λίαν, καὶ ὅτι ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ βλασφημῶν διαβάλλῃ τὴν δημιουργίαν, ἢ διορθούσθω, ἢ καθαιρείσθω, καὶ τῆς ἐκκλησίας ἀποβαλλέσθω. Ὡσαύτως καὶ λαϊκός». Ὅποιος ἀπέχει, μεταξύ ἄλλων, ἀπό «κρεῶν», «οὐ δι᾿ ἄσκησιν», ὄχι γιά νά ἀσκηθῆ στήν τιθάσσευση τῆς ἐπιθυμίας του, ἀλλά ἐπειδή τά βδελύσεται (ἀηδιάζει, ἀπεγχθάνεται), ὄχι ἀπό σωματική αἰτία, ἀλλά ἀπό φιλοσοφικές ἤ θεολογικές ἀπόψεις, αὐτός ἀποβάλλεται ἀπό τήν Ἐκκλησία, διότι «βλασφημῶν διαβάλλει τὴν δημιουργίαν» τήν ὁποία ὁ Θεός δημιούργησε «καλή λίαν».

Στόν Κανόνα αὐτόν ἔχει ἐκτενῆ ὑποσημείωση ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στό «Πηδάλιο» (σ. 66-69), στήν ὁποία ἐξηγεῖ μέ πολλά ἐπιχειρήματα, γιατί κυρίως οἱ μοναχοί πρέπει «δι᾿ ἄσκησιν» νά ἀποφεύγουν τήν κρεοφαγία.

Ὡς καλή κατακλείδα ὅλων τῶν παραπάνω παρατίθενται δύο πατερικά χωρία πού δείχνουν τήν μεγάλη εὐαισθησία τῶν ἁγίων Πατέρων ἀπέναντι στήν κτίση, τήν λογική καί τήν ἄλογη.

Ὁ Μέγας Βασίλειος στόν πρῶτο λόγο του «περί νηστείας», σέ πανηγυρικό τόνο γράφει γιά τήν περίοδο τῆς νηστείας:

«Οὐδέν ζῶον ὀδύρεται θάνατον, οὐδαμοῦ αἷμα, οὐδαμοῦ ἀπόφασις, παρά τῆς ἀπαραιτήτου (ἀμείλικτης) γαστρός ἐκφερομένη κατά τῶν ζῴων. Πέπαυται μαγείρων ἡ μάχαιρα· ἡ τράπεζα ἀρκεῖται τοῖς αὐτομάτοις» (Μ. Βασιλείου ἔργα, ΕΠΕ τόμ.6, σ.38-40)

Καί ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος διδάσκει:

«Καρδία ἐλεήμων ἐστὶ καῦσις ὑπὲρ πάσης τῆς κτίσεως, ὑπὲρ ἀνθρώπων καὶ τῶν ὀρνέων καὶ τῶν ζώων καὶ τῶν δαιμόνων καὶ ὑπὲρ παντὸς κτίσματος. Καὶ ἐκ τῆς μνήμης αὐτῶν καὶ τῆς θεωρίας ῥέουσιν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ δάκρυα. Καὶ ἐκ τῆς πολλῆς καὶ σφοδρᾶς ἐλεημοσύνης τῆς συνεχούσης τὴν καρδίαν καὶ ἐκ τῆς πολλῆς καρτερίας σμικρύνεται ἡ καρδία αὐτοῦ καὶ οὐ δύναται βαστάσαι ἢ ἀκοῦσαι ἢ ἰδεῖν βλάβην τινὰ ἢ λύπην μικρὰν ἐν τῇ κτίσει γινομένην» (Λόγος πα΄).

Ἔτσι ἀγαποῦν τήν λογική καί τήν ἄλογη κτίση ὅσοι ζοῦν καί ἀνακαινίζονται μέσα στήν Ἐκκλησία, μέ τήν κοινή διδασκαλία τῶν Προφητῶν, Ἀποστόλων καί ἁγίων Πατέρων καί τήν μετάδοση σ’ αὐτούς τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, τοῦ δημιουργοῦ ἔνσαρκου Λόγου τοῦ Θεοῦ.

Πηγή: Περιοδικό "Εκκλησιαστική Παρέμβαση" Τεύχος 342 - Ιανουάριος 2025. Αναδημοσίευση από: parembasis.gr  - oodegr.com

Καύση νεκρών: Ελεεινό κείμενο του προέδρου Αποτεφρωτηρίου Ριτσώνας, ζητά από την Εκκλησία να αποδεχτεί τις αποτεφρώσεις!

Ο Αντώνης Αλακιώτης κατηγορεί την Εκκλησία για «μισαλλοδοξία» και «προσβολή νεκρού» επειδή δεν δέχεται να γίνεται ο άνθρωπος σκόνη!

Γράφει ο  Ελευθέριος Ανδρώνης

Με ένα προκλητικό του κείμενο που μάλιστα δημοσιεύτηκε και στο «Πρώτο Θέμα», ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης, Αντώνης Αλακιώτης, επιτίθεται στην Εκκλησία για το θέμα της άρνησης της αποτέφρωσης, παρουσιάζοντάς την ως… οπισθοδρομική!

Ο κ. Αλακιώτης είναι πρόεδρος του Αποτεφρωτηρίου Ριτσώνας, το οποίο λειτουργεί στη χώρα μας από το 2019. Σε συνέντευξή του από εκείνο τον καιρό είχε πει για το πώς του «φυτεύτηκε» η ιδέα να ξεκινήσει μια πολυετή προσπάθεια για να λειτουργήσει το πρώτο αποτεφρωτήριο στην Ελλάδα:

«Δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι θα ασχολούμουν με τη διαδικασία αποτέφρωσης νεκρών. Είχα το μαγαζί μου, το χαρτοπωλείο μου. Πουλούσα βιβλία, τετράδια, μολύβια… Μέχρι που ένας αγαπημένος μου φίλος μου ζήτησε, όταν πεθάνει, να μετατραπεί η σορός του σε τέφρα. Του έδωσα την υπόσχεση χωρίς να ξέρω τι δυσκολίες θα συναντήσω”. “Ο φίλος μου πέθανε. Κι εγώ εδώ και 23 χρόνια μαζί με άλλους συνοδοιπόρους της ζωής μου παλέψαμε να πείσουμε ανθρώπους που ήταν βουλευτές ή δήμαρχοι να διαμορφωθεί το νομοθετικό πλαίσιο για να φτάσουμε μέχρι εδώ», είχε πει ο κ. Αλακιώτης.

Μια σημαντική λεπτομέρεια: o φίλος που ενέπνευσε το όραμα του κ. Αλακιώτη ήταν βουδιστής, όπως ο ίδιος έχει αποκαλύψει σε μια μεταγενέστερη συνέντευξή του. Μια (άθεη ουσιαστικά) θρησκεία που προτιμά την καύση των νεκρών.

Απολύτως θεμιτό και λογικό να κηδεύεται ο κάθε αλλόθρησκος σύμφωνα με αυτά που ορίζει η θρησκεία του. Εκείνοι που πιστεύουν σε ανατολικές θρησκείες ή οι άθεοι που πιστεύουν στον εκμηδενισμό του σώματος, ας κάνουν ό,τι θέλουν. Ως εδώ θα ήταν όλα καλά, αν ο Αντώνης Αλακιώτης δεν έκανε επίθεση (!) στην Ορθόδοξη Εκκλησία, στηρίζοντας ότι οφείλει και εκείνη να υιοθετήσει ως επιλογή και την καύση των νεκρών!

Γράφει ο κ. Αλακιώτης στο κείμενό του:

«Ο λόγος που καμιά κυβέρνηση δεν είχε νομοθετήσει μέχρι το 2006 να είναι δυνατή η αποτέφρωση των νεκρών στην Ελλάδα ήταν η διαχρονικά αντίθετη στάση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος στην αποτέφρωση των νεκρών. Η στάση αυτή παραμένει μέχρι σήμερα με βασικό επιχείρημα την παράδοση στην ταφή».

Ξεκινά κατευθείαν με παραπληροφόρηση ο κ. Αλακιώτης. Η αρνητική θέση της Εκκλησίας απέναντι στην αποτέφρωση, δεν είναι θέμα παράδοσης μόνο. Είναι κυρίως θέμα θεολογίας. «Ο άνθρωπος «σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία», γράφει ο Απόστολος Παύλος προς Κορινθίους. Ακριβώς αυτόν τον συμβολισμό έχουν και τα κόλλυβα. Όπως ο σπόρος του σιταριού νεκρώνεται στη γη και έπειτα βλασταίνει, έτσι και το σώμα του ανθρώπου υπόκειται στη φθορά και θα αναστηθεί κατά τη Δευτέρα Παρουσία.

Ο Χριστός ετάφη, οι Απόστολοι ετάφησαν, οι Άγιοι ετάφησαν. Κανένας πατέρας της εκκλησίας δεν κάηκε ηθελημένα. Το σώμα του χριστιανού είναι δοχείο του Αγίου Πνεύματος. Βαφτίστηκε, μυρώθηκε, αγιάστηκε, έλαβε Χριστό με τη Θεία Κοινωνία, προσευχήθηκε, νήστεψε. Αυτά τα οστά που αγκαλιάζει η γη είναι ιερά όσο τίποτα. Αναμένουν την Ανάσταση. Τα λείψανα των Αγίων τα ευλαβούμαστε, τα προσκυνούμε σαν θησαυρούς θείας χάριτος. Πολλά λείψανα πραγματοποιούν καταπληκτικά θαύματα. Άλλα παραμένουν άφθαρτα αψηφώντας τους βιολογικούς νόμους. Δεν λατρεύουμε την ύλη των λειψάνων, αλλά το αγιασμένο αποτύπωμα ενός αθλητή της πίστεως που στεφάνωσε ο Χριστός.

«Γη ει και εις γην απελεύση», λέει στο βιβλίο της Γένεσης. Είμαστε χώμα και στο χώμα καταλήγουμε. Χωματένιος ο Αδάμ, χωματένιοι και οι απόγονοι του. Μνήμη θανάτου και μνήμη προορισμού. Βασική προϋπόθεση για να ταπεινωνόμαστε όσο είμαστε εν ζωή. Ενώ η καύση περιέχει οίηση. Μια ανταρσία στη βιολογική τάξη. Θα καταστραφώ όπως θέλω ΕΓΩ, σου λέει.

Ο Αντώνης Αλακιώτης γράφει παρακάτω:

«Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι Ελληνόφωνες Εκκλησίες του κόσμου (Ευρώπη, Αμερική, Καναδά και Αυστραλία) παρέχουν κατ΄ οικονομία την εξόδιο ακολουθία στους συγγενείς των νεκρών που επιλέγουν την αποτέφρωση. Έτσι ζούμε το τραγελαφικό, Έλληνας μόνιμος κάτοικος του εξωτερικού εάν πεθάνει στο εξωτερικό να προσφέρει η Ορθόδοξη Εκκλησία την εξόδιο ακολουθία στους συγγενείς, ενώ εάν πεθάνει στην Ελλάδα μόνο ένα τρισάγιο….»

Το γεγονός ότι κάποιες Εκκλησίες του εξωτερικού (όχι στο σημείο που περιγράφει ο Αλακιώτης) έχουν λοξοδρομήσει στο ζήτημα της αποτέφρωσης, δεν σημαίνει ότι πρέπει να τις ακολουθήσουμε και εμείς στην Ελλάδα. Ίσα – ίσα που τιμά την Εκκλησία της Ελλάδας ότι έχει κρατήσει την ορθή – θεολογικά – στάση.

Το να κηδεύεις ορθόδοξα έναν χριστιανό που έχει επιλέξει να καεί, αποτελεί χλεύη για τα ίδια τα λόγια που διαβάζονται στη Νεκρώσιμο Ακολουθία:

«Ὁ παλάμῃ ἐκ μὴ ὄντων πλάσας με, καὶ εἰκόνι σου θείᾳ τιμήσας, παραβάσει ἐντολῆς δὲ πάλιν με ἐπιστρέψας, εἰς γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθην…», που σημαίνει «Εσύ που με το χέρι σου με έπλασες από το μηδέν και με τίμησες με τη θεία σου εικόνα, αφού παρέβηκα την εντολή σου με γύρισες πάλι στη γη από την οποία προέρχομαι».

«Καὶ εἶδον τὰ ὀστᾶ τὰ γεγυμνωμένα καὶ εἶπον· ἆρα τίς ἐστι, βασιλεὺς ἢ στρατιώτης, ἢ πλούσιος ἢ πένης, ἢ δίκαιος ἢ ἁμαρτωλός; Ἀλλὰ ἀνάπαυσον, Κύριε, μετὰ Δικαίων τὸν δοῦλόν σου, ὡς φιλάνθρωπος», που σημαίνει «είδα με το νου μου τα μνήματα και τα άσαρκα οστά και είπα ‘’Άρα ποιος είναι βασιλιάς ή στρατιώτης; Πλούσιος ή φτωχός; Δίκαιος ή αμαρτωλός; Αλλά ανάπαυσε Κύριε με τους δίκαιους τον δούλο Σου, ως φιλάνθρωπος».

«Διὸ πάλιν εἰς γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη, κατεδίκασας ἐπιστρέφειν, Κύριε, καὶ αἰτεῖσθαι τὴν ἀνάπαυσιν», που σημαίνει «Γι’ αυτό πάλι στη γη απ’ όπου προήλθε η ύλη του, αναγκαστικά επιστρέφει, Κύριε, ζητώντας σου την ανάπαυση».

Και ο πλέον συνταρακτικός λόγος της Νεκρώσιμης Ακολουθίας, που όμως είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το αγιοπατερικό πνεύμα της συντριβής και του συλλογισμού της ματαιότητας μας, μπροστά στον σωματικό θάνατο:

«Ἐξέλθωμεν καὶ ἴδωμεν ἐν τοῖς τάφοις, ὅτι γυμνὰ ὀστέα ὁ ἄνθρωπος, σκωλήκων βρῶμα καὶ δυσωδία καὶ γνῶμεν τίς ὁ πλοῦτος, τὸ κάλλος, ἡ ἰσχὺς καὶ ἡ εὐπρέπεια».

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με έναν άνθρωπο που αποτεφρώθηκε; Σε ποια γη επέστρεψε; Για ποια ματαιότητα θα μας μιλήσουν τα μηδενισμένα απομεινάρια του; Ποια θεολογία, ποια συγχώρεση, ποιο έλεος φωνάζει ο απρόσωπος κονιορτός; Τι μας λέει ο κ. Αλακιώτης να κάνουμε; Να μυκτηρίζουμε τον Θεό με ασυνάρτητα λόγια; Ή να αλλάξουμε τα λόγια της αρχαίας Ακολουθίας του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, για να αποκτήσει… πελατεία ο Αλακιώτης και όσοι άλλοι ξερογλείφονται να ανοίξουν μπίζνες με τα κρεματόρια;

Ο κ. Αλακίωτης γράφει παρακάτω:

«Γνωρίζουμε όλοι ότι και η εκταφή των νεκρών (μια πράξη μακάβρια για τους συγγενείς και τη μνήμη του νεκρού) δεν ήταν στις παραδόσεις του Χριστιανισμού, όμως κατ΄ οικονομία η Εκκλησία την δέχτηκε. Άλλωστε τι διαφορά υπάρχει από την τελική κατάληξη των οστών στα χωνευτήρια που όταν χωνεύουν γίνονται στάχτες, όπως στάχτες καταλήγουν τα οστά των νεκρών με την διαδικασία της αποτέφρωσης»

Μάλιστα. Μακάβρια είναι η… εκταφή, και δεν είναι μακάβριο να κατακαίγεται η σωρός του αγαπημένου σου ανθρώπου, να θρυμματίζονται τα οστά με εργαλεία και έπειτα να μπαίνουν στο… μπλέντερ για να γίνουν σκόνη! Γιατί μην ξεχνιόμαστε, όσοι μιλούν για «στάχτη» και «τεφροδόχο», απλά χρησιμοποιούν παραπλανητικές έννοιες που τους βολεύουν. Στην πραγματικότητα μιλάμε για σκόνη οστών από ηλεκτρικό κονιορτοποιητή, ανακατεμένη με τέφρα. Μιλάμε για κανονικό εκμηδενισμό του σώματος.

Στον αντίποδα, η εκταφή είναι πράξη που απορρέει απόλυτο σεβασμό για το ανθρώπινο σώμα. Ο νεκρός όχι μόνο δεν εκμηδενίζεται, αλλά παρατείνεται η τιμή στα λείψανα του στο διηνεκές. Γίνεται τρισάγιο, τα οστά συγκεντρώνονται με προσευχή και ευλάβεια, πλένονται με νερό και κρασί, τοποθετούνται σε οστεοφυλάκιο. Τις περισσότερες φορές η εκταφή γίνεται αναγκαστικά, λόγω έλλειψης χώρου στα κοιμητήρια. Οι εκταφές είναι παράδοση και στα Μοναστήρια. Πολλοί άγιοι έχουν ανακαλυφθεί από εκταφές.

Η εκταφή μπορεί να είναι μακάβρια μόνο για κάποιον που τρέμει και ξορκίζει την ιδέα του θανάτου. Δηλαδή για κάποιον ολιγόπιστο ή κάποιον άπιστο που πιστεύει ότι κάτω απ’ την ταφόπλακα εκμηδενίζεται η ύπαρξή μας. Για τους συνειδητούς χριστιανούς η εκταφή φέρνει συγκίνηση, φέρνει δέος, φέρνει περισυλλογή, φέρνει κατάνυξη και βέβαιη ελπίδα για την Ανάσταση. Αισθήματα που ούτε κατά διάνοια δεν μπορεί να εξεγείρει η ψυχρή πράξη της αποτέφρωσης.

Τα χωνευτήρια δεν κάνουν… στάχτες τα οστά. Τα οστά μπορούν να διατηρηθούν για πολλούς αιώνες, και μάλιστα αυτό είναι άλλο ένα επιχείρημα υπέρ της ταφής, αφού η σοφία του Θεού έδωσε μια υπερθαύμαστη αντοχή στα οστά (η οποία παραβιάζεται με την κονιορτοποίησή τους στα αποτεφρωτήρια). Ίσα – ίσα που η ταφή είναι απολύτως φυσική διαδικασία σε σχέση με την καύση. Όλα τα ζώα, όλα τα φυτά, όλοι οι οργανισμοί σε κανονικές συνθήκες αποσυντίθενται και η ύλη τους διασπάται φυσικά. Μόνο ο άνθρωπος γίνεται εκουσίως παρανάλωμα του πυρός.

Όσο για τα χωνευτήρια, κακώς καταλήγουν οστά εκεί. Δυστυχώς γίνεται για ανθρώπους που δεν τους αναζητεί κανείς. Είναι ένα παρακμιακό σύμπτωμα της βιομηχανοποίησης του θανάτου που προωθούν πολλοί Δήμοι. Και είναι και συνέπεια της γενικότερης αδιαφορίας που κατακλύζει όλο και περισσότερο την κοινωνία μας. Όλα τα σώματα νεκρών αξίζουν σεβασμού. Παρόλα αυτά η καύση νεκρών είναι πιο βέβηλη πράξη ακόμα και από το χωνευτήρι. Ακόμα και στο χωνευτήρι δεν καταστρέφεται το οστό από ανθρώπινο χέρι, σαν να είναι μάζα προς ανακύκλωση.

Στο τέλος του κειμένου του, ο Αντώνης Αλακιώτης σχολιάζει:

«Η αυστηρή αυτή στάση της Ιεράς Συνόδου στην επιλογή της αποτέφρωσης συχνά προτρέπει συγγενείς νεκρών που η τελευταία τους επιθυμία ήταν η αποτέφρωση να μην την σεβαστούν και αντί να τους αποτεφρώσουν να τους θάβουν. Αυτό δεν είναι μισαλλοδοξία; αυτό δεν είναι αμαρτία; αυτό δεν είναι προσβολή νεκρού; Αυτό είναι ντροπή για τον πολιτισμό μας. Μια εκκλησία σύγχρονη θα πρέπει να είναι συμπονετική και παρηγορητική στους συγγενείς των νεκρών που επέλεξαν την αποτέφρωση και όχι τιμωρός».

Η Εκκλησία πολύ καλά κάνει και προτρέπει συγγενείς νεκρών να θάπτονται, όπως εξηγήσαμε παραπάνω. Αυτό είναι το σωστό πνευματικά, θεολογικά, παραδοσιακά. Ωστόσο αν οι συγγενείς θέλουν ντε και καλά να εκπληρώσουν την αντιχριστιανική επιθυμία του νεκρού, ας απευθυνθούν στο αποτεφρωτήριο του κ. Αλακιώτη για πολιτική κηδεία. Κανείς δεν τους εμποδίζει.

Αλίμονο αν η Εκκλησία άλλαζε τη θεολογία της και τις παραδόσεις της, σύμφωνα με την κάθε ευχή νεκρού ή ζωντανού! Δηλαδή αν η επιθυμία του νεκρού ήταν να τον… ταριχεύσουν, θα όφειλε η Εκκλησία να το… σεβαστεί κι αυτό; Είναι σοβαρά πράγματα αυτά που λέει ο κ. Αλακιώτης; Για ποια μισαλλοδοξία μας μιλάει; Εφόσον κάποιος είναι χριστιανός δεν μπορεί να είναι… «αλλόδοξος». Και άρα δέχεται τη θεολογική τάξη της Εκκλησίας. Εάν δεν τη δέχεται, δεν είναι χριστιανός. Πόσο πιο ξεκάθαρα να το πούμε; Αμαρτία και προσβολή νεκρού είναι η καύση, όπως εξηγήσαμε παραπάνω.

Ο λόγος του Θεού είναι αιώνιος, και άρα δεν είναι δόκιμο να ζητάμε… εκσυγχρονισμό σε κάτι το αιώνιο. Ντροπή για τον πολιτισμό μας, είναι να θέλει ο κ. Αλακιώτης να επιβληθούν στην Ελλάδα τα μηδενιστικά ταφικά έθιμα των Βουδιστών και των Ινδουιστών. Τα απότοκα της ειδωλολατρίας. Η κυρίαρχη παράδοση της Ελλάδας από τα αρχαία χρόνια είναι η ταφή και ο σεβασμός στο σώμα. Και μεγαλύτερη συμπονετική και παρηγορητική αλήθεια από τη μέλλουσα Ανάσταση, δεν μπορεί να υπάρξει κ. Αλακιώτη. Τζάμπα ψάχνετε πελατολόγιο για τις αναδουλειές σας στο μεγαλείο του κατά Χριστόν θανάτου. Περιοριστείτε στα του οίκου σας. Εκεί στο ψυχρό, απρόσωπο και βιομηχανικό περιβάλλον των κρεματορίων σας.

Οι δικοί μας νεκροί «καθεύδουν». Κοιμούνται. Αναμένουν τη σάλπιγγα του Χριστού στο κοιμητήριο. Δεν θα γίνουν απομεινάρια του κονιορτοποιητή σας.

sportime