Σκιάθος – Το πάσχα του καλοκαιριού

''Παραμονές Δεκαπενταύγουστου''

 

Σαν τη λαίδη Μακμπέθ σε υπνοβασία

πιτσιλισμένη απ' τον ασβέστη

στα μαλλιά και το φόρεμα.

Και τα δωμάτια μοσχοβολούσαν

παραμονές Δεκαπενταύγουστου.

Οι φωτιές της ροδιάς.

Η αυλή με τη βρύση.

Τα μυρμήγκια που τρέχουν

για να γλιτώσουν.

Τα σκούπιζες και τα 'ριχνες

στο κηπάκι για να σωθούν.

Ώρα έξι το απόγευμα και μάζευες

την άγκυρα να ελευθερωθεί το σπίτι.

Μάζευες τα σκοινιά

κι άναβες τις μηχανές

να φύγει το σπίτι,

να σαλπάρει το σπίτι

και να ταξιδέψει στο άσπιλε,

αμόλυντε, άφθορε, άχραντε

και σ' εκείνο το θεόνυμφε

που υποσχόταν δόξες.

Μάνος Ελευθερίου

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ - Εικόν' αχειροποίητη

 

Eικόν' αχειροποίητη, που στην καρδιά μου σ' είχα,
κ' είχα για μόνο φυλαχτό μια της κορφής σου τρίχα.

Oνείρατα στον ύπνο μου μαυροφτερουγιασμένα,
σαν περιστέρι στη σπηλιά μ' ετάραξαν για σένα.

Kίνδυνο, μαύρο σύννεφο, οι μάγισσες μου λένε·
τ' αηδόνια αυτά που κελαδούν μου φαίνονται να κλαίνε.

Να σε χαρεί κι η άνοιξη μαζί με τα λουλούδια
όπου 'ναι σαν αμέτρητα ζωγραφιστά τραγούδια.

Συ στο σκολειό δεν έμαθες να γράφης ραβασάκια·
στα χείλη σου τα ρόδινα πού τά 'βρες τα φαρμάκια;

Στα μάτια τα ψιχαλιστά πόχ' έρωτας καρτέρι,
πόσο μεθύσι μέθυσα ένας Θεός το ξέρει.

 Τη χάρη σου τη σπλαχνική μη μ' αρνηστείς αρνί μου
αγάπη μου αιώνια αγάπη μου στερνή μου

Η σχέση του Εσπερινού και του Όρθρου με τη Δημιουργία του Κόσμου και τη Σωτηρία μας (την καθημερινή μας ελπίδα)

 

Μακαριστός π. αλέξανδρος σμέμαν, για να ζήσει ο κόσμος

Αντίθετα με την κοσμική εμπειρία του χρόνου, η λειτουργική μέρα αρχίζει με τον εσπερινό, και τούτο σημαίνει: αρχίζει το βράδυ. Αυτό φυσικά είναι ανάμνηση του βιβλικού: Και εγένετο εσπέρα, και εγένετο πρωί, ημέρα μία (Γένεσις, 1,5). Ωστόσο είναι κάτι περισσότερο από ανάμνηση. Γιατί αληθινά το τέλος κάθε χρονικής «μονάδας» είναι που φανερώνει το αχνάρι και το νόημα του χρόνου, που χαρίζει στο χρόνο την πραγματικότητά του.

Ο χρόνος πάντα είναι αύξηση, όμως μονάχα στο τέλος μπορούμε να διακρίνουμε την κατεύθυνση αυτής της αύξησης και να παρατηρήσομε τους καρπούς της. Στο τέλος κάθε μέρας, στο βράδιασμα κάθε μέρας, ο Θεός βλέπει τη δημιουργία Του ως καλήν· στο τέλος της δημιουργίας είναι που ο Θεός τη χαρίζει στον άνθρωπο. Και έτσι η Εκκλησια αρχίζει στο τέλος της μέρας τη λειτουργία του καθαγιασμού του καιρού (=χρόνου).

Καθώς ερχόμαστε στην εκκλησία, ο κόσμος και εμείς που βρισκόμαστε στον κόσμο έχομε περάσει πολλές ώρες και αυτές οι ώρες γέμισαν, όπως συνήθως, με δουλειά και ξεκούρασμα, με πόνο και χαρά, με φθόνο και αγάπη. Άνθρωποι πέθαναν και άνθρωποι γεννήθηκαν. Για μερικούς στάθηκε η πλέον ευτυχισμένη μέρα της ζωής τους, μια μέρα που θα τη θυμούνται παντοτινά. Και για μερικούς άλλους έφερε το τέλος σε όλες τις ελπίδες τους, ρήμαξε την ίδια την ψυχή τους. Και ολάκερη η μέρα βρίσκεται τώρα εδώ – μοναδική, αμετάστροφη, ανεπανόρθωτη. Η μέρα διάβηκε, όμως τα αποτελέσματά της, οι καρποί της θα χαρίσουν το σχήμα της στην επόμενη μέρα, γιατί ό,τι κάναμε μια φορά απομένει παντοτινά.

Όμως η εσπερινή ακολουθία (=τελετουργία) δεν αρχίζει ως θρησκευτικός «επίλογος» της μέρας, ως προσευχή προσθετή σε όλες τις άλλες εμπειρίες της μέρας. Αρχίζει στην Αρχή και αυτό σημαίνει στην «ξανά ανακάλυψη», με τη λατρεία και την ευχαριστία, πως ο κόσμος είναι δημιούργημα του Θεού. Η Εκκλησία μάς πηγαίνει, σα να πούμε, στο πρώτο εκείνο βράδυ όπου ο άνθρωπος, προσταγμένος από το Θεό, άνοιξε τα μάτια του και αντίκρισε αυτά που ο Θεός του έδωσε με την αγάπη Του, αντίκρισε όλη την ομορφάδα, όλη τη δόξα του ναού μέσα στον οποίο στεκόταν (=της πλάσης), και ο άνθρωπος ανάπεμψε ευχαριστία στο Θεό. Και με την ευχαριστία αυτή έγινε ο εαυτός του.

Ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριον, Ευλογητός εί Κύριε…

Ως εμεγαλύνθη τα έργα σου Κύριε. Πάντα εν σοφία εποίησας.

Επληρώθη η γη της κτίσεώς σου.

Άσω τω Κυρίω εν τη ζωή μου

Ψαλώ το Θεώ μου έως υπάρχω (Ψαλμός 104)*

*Στα δικά μας βιβλία: 103 (σημ. του μεταφραστή).

Και έτσι πρέπει να είναι. Πρέπει να υπάρχει κάποιος σε αυτό τον κόσμο – τον κόσμο που απαρνήθηκε το Θεό και που με την απάρνηση αυτή, με τη βλαστήμια αυτή, γίνηκε ένα σκοτιδιασμένο χάος – πρέπει να υπάρχει κάποιος που να σταθεί στο κέντρο του κόσμου και να τον ξεχωρίσει, να τον δει και πάλι να είναι φορτωμένος από το θεϊκό πλούτος, να είναι η ομορφιά και η σοφία, και να ευχαριστήσει το Θεό για τον κόσμο. Αυτός ο «κάποιος» είναι ο Χριστός, ο νέος Αδάμ που έρχεται να αποκαταστήσει αυτή την «ευχαριστιακή ζωή», την οποία εγώ, ο παλαιός Αδάμ, απαρνήθηκα και απώλεσα, που με κάνει πάλι αυτό που είμαι, και έρχεται να μου αποκαταστήσει τον κόσμο. Και αν η Εκκλησία είναι εν Χριστώ, η αρχική πράξη της είναι πάντα η πράξη αυτή της ευχαριστίας, της απόδοσης του κόσμου πίσω στο Θεό.

Σε αντίθεση με την ομορφιά και με το θαύμα της δημιουργίας, ανακαλύψαμε ωστόσο τη σκοτεινάδα και την αποτυχία του κόσμου, το δεύτερο μεγάλο θέμα του εσπερινού. Αν ο Ψαλμός 104 (103) λέει την αλήθεια, ο κόσμος όπως τον ξέρομε είναι – σε αντίθεση – ένας βραχνάς. Επειδή πρώτα είδαμε την ομορφάδα του κόσμου, μπορούμε τώρα να δούμε την ασχημάδα του, να καταλάβομε τι χάσαμε, να νιώσομε το γιατί ολάκερη η ζωή μας (και όχι μονάχα μερικές «παραβάσεις») έγινε Αμαρτία, και μπορούμε να μετανιώσομε για αυτό.

Τα φώτα τώρα σβήστηκαν. Η «Ωραία πύλη» του ιερού κλείστηκε. Ο ιερουργός έβγαλε τα άμφιά του· είναι ο γυμνός και πονεμένος άνθρωπος, που θρηνεί έξω από τον Παράδεισο, και έχοντας νιώσει καλά την εξορία του, την προδοσία του, τη σκοτεινιά του, λέει στο Θεό: Εκ βαθέων εκέκραξά Σοι, Κύριε. Αντίκρυ στη δόξα της δημιουργίας ανάγκη να υπάρχει μια φοβερή θλίψη. Ο Θεός μας χάρισε άλλη μια μέρα, και μπορούμε να δούμε πώς ακριβώς χαλάσαμε αυτό το δώρο Του. Δεν είμαστε οι «καλοί» Χριστιανοί που χωρίστηκαν από τον απαίσιο κόσμο. Αν δε σταθούμε ακριβώς σα να είμαστε αντιπρόσωποι αυτού του κόσμου, σαν αληθινά να είμαστε αυτός ο κόσμος, αν δε σηκώσομε ολάκερο το βάρος της μέρας τούτης, μπορεί η «ευσέβειά» μας να είναι ευσέβεια· δεν είναι χριστιανική.

Έρχεται τώρα το τρίτο θέμα του εσπερινού: η Λύτρωση. Στον κόσμο τούτο της αμαρτίας και της σκοτεινιάς ήρθε φως: φως ιλαρόν αγίας δόξης αθανάτου Πατρός, ουρανίου, αγίου, μάκαρος, Ιησού Χριστέ. Ο κόσμος βρίσκεται στο βράδιασμά του επειδή έχει έρθει ο Ένας που φέρνει στον κόσμο το τελικό νόημά του· μέσα στη σκοτεινιά αυτού του κόσμου, το φως του Χριστού φανερώνει ξανά την αληθινή φύση των πραγμάτων.

Τούτος δεν είναι ο κόσμος που ήταν προτού έρθει ο Χριστός: ο ερχομός Του ανήκει τώρα στον κόσμο. Το αποφασιστικό γεγονός του σύμπαντος κόσμου συντελέστηκε. Τώρα γνωρίζομε πως ο Χριστός θα μεταμορφώσει καθετί που έχει να κάνει με τη ζωή μας. Μονάχα εξαιτίας του Χριστού μπορούμε να δοξάζομε τη δημιουργία στην αρχή του εσπερινού, μονάχα επειδή Εκείνος μας έδωσε μάτια ιδείν, καθώς λέει ο Μέγας Βασίλειος, την φιλάνθρωπον χείραν της Σης παντοδυναμίας εν πάσι τοις έργοις Σου.

Την ώρα που μπορούμε να ευχαριστήσομε το Θεό για το Χριστό, αρχίζομε να καταλαβαίνομε πως στο Χριστό όλα έχουν μεταμορφωθεί σε αληθινό θαύμα. Στο αχτιδοβόλο φως Του ο κόσμος δεν είναι κοινοτοπικός. Το ίδιο το έδαφος όπου στεκόμαστε είναι μια θαυματουργική δίνη από άτομα που βουίζουν μέσα στο διάστημα. Το σκοτάδι της αμαρτίας ξεκαθαρίζει, και υπάρχουν τώρα πλάτες για να σηκώσουν το βάρος της. Ο θάνατος στερήθηκε από τον τελικό σκοπό του, πατήθηκε χάμω με το θάνατο του Χριστού. Σε έναν κόσμο όπου όλα όσα φαίνονται παρόντα γίνονται την ίδια στιγμή περασμένα, όλα μπορούν να μοιραστούν μέσα στο Χριστό το αιώνιο παρόν του Θεού. Η ίδια η εσπέρα είναι ο πραγματικός καιρός της ζωής μας.

Και φτάνομε στο τελευταίο θέμα του εσπερινού: το θέμα του Τέλους. Το αναγγέλνει το ψάλσιμο του Νυν Απολύεις (Nunc Dimittis). Το Ευαγγέλιο βάζει τα λόγια στο στόμα του γέρο Συμεών που ανάλωσε τη ζωή του καρτερώντας αδιάκοπα τον ερχομό του Μεσσία επειδή του ειπώθηκε μέσα σε όραμα πως δε θα πέθαινε προτού δει τον επαγγελμένο του Ισραήλ. Όταν η Μαρία και ο Ιωσήφ έφεραν τον Ιησού βρέφος για να τον παρουσιάσουν στο ναό του Θεού, ο άνθρωπος ήταν εκεί και Τον παρέλαβε στην αγκαλιά του, και το Ευαγγέλιο μνημονεύει πως είπε:

Νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, ό ητοίμασας κατά πρόσωπον πάντων των λαών. φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ (Λουκ. 2, 29-32).

Ο Συμεών καρτερούσε μια ζωή ολόκληρη και στο τέλος ο Χριστός Βρέφος του παραδόθηκε: κράτησε τη Ζωή του κόσμου στην αγκαλιά του. Στην απαντοχή και στη νοσταλγία του συμβόλιζε τον κόσμο και τα λόγια που χρησιμοποίησε για να εκφράσει την ευχαριστία του έγιναν λόγια δικά μας. Μπόρεσε να αναγνωρίσει τον Κύριο επειδή Τον περίμενε. Τον πήρε στην αγκαλιά του γιατί είναι φυσικό να αγκαλιάσεις κάποιον που αγαπάς· και τότε πληρώθηκε (=ολοκληρώθηκε) μια ζωή ολόκληρη απαντοχής. Ο Συμεών αντίκρισε τον Ένα που νοσταλγούσε. Ολοκλήρωσε το σκοπό της ζωής του και βρέθηκε έτοιμος για το θάνατο.

Ο θάνατος για τον Συμεών δεν ήταν καταστροφή. Ήταν μονάχα μια φυσική έκφραση του πληρώματος της απαντοχής του. Δεν έκλεινε τα μάτια του στο φως που τελικά το είδε· ο θάνατός του ήταν μονάχα η αρχή για ένα εσωτερικότερο όραμα αυτού του φωτός. Κατά τον ίδιο τρόπο ο εσπερινός είναι η αναγνώριση πως ήρθε το βράδιασμα αυτού του κόσμου, που αναγγέλνει εκείνη την ανέσπερη Μέρα (δηλ. τη Δευτέρα Παρουσία και την αιώνια ζωή στη Βασιλεία του Θεού). Σε τούτο τον κόσμο κάθε μέρα αντικρίζει τη νύχτα· ο ίδιος ο κόσμος αντικρίζει τη νύχτα. Ο κόσμος δεν μπορεί να βαστάξει παντοτινά. Ωστόσο η Εκκλησία βεβαιώνει πως ένα βράδυ δεν είναι μονάχα ένα τέλος, αλλά είναι και μια αρχή μιας άλλης μέρας. Στο Χριστό και μέσα από το Χριστό μπορεί ένα βράδυ να γίνει η απαρχή μιας καινούργιας ζωής, της ανέσπερης Μέρας, γιατί τα μάτια μας είδαν τη σωτηρία και ένα φως που ποτέ δε θα λείψει. Και για τούτο το λόγο ο χρόνος του κόσμου αυτού βρίσκεται τώρα γεμάτος από καινούργια ζωή.

Παρουσιαζόμαστε στο Χριστό για να Του προσφέρουμε τον καιρό μας, ανοίγομε την αγκάλη μας για να Τον δεχτούμε. Και Εκείνος γεμίζει αυτό τον καιρό με τον εαυτό Του, τον γιατρεύει και τον κάνει – πάλι και πάλι – καιρό της σωτηρίας.

***

Εσπέρας και πρωί… Μόλις ανοίξομε τα μάτια μας, η πρώτη αίσθηση που λαβαίνομε είναι της νυχτιάς, όχι του φωτός· βρισκόμαστε στην πιο αδύνατη, στην πιο αβοήθητη στιγμή μας. Είναι σαν ένας άνθρωπος που πρώτη φορά δοκιμάζει πραγματικά τη ζωή σε όλη την ασυναρτησία και τη μοναξιά της (πρωτύτερα δεν τις έβλεπε, προφυλαγμένος μέσα στη θαλπωρή της οικογένειας).

Κάθε πρωί, μέσα στο ασχημάτιστο σκοτάδι, ανακαλύπτομε την αδράνεια της ζωής. Και έτσι το πρώτο θέμα του όρθρου είναι πάλι ο ερχομός του φωτός στα σκοτεινά. Αρχινάει, όχι με τη Δημιουργία καθώς ο εσπερινός, αλλά με την Πτώση. Μέσα ωστόσο σε αυτή την αδυναμία και τον απελπισμό, κρύβεται μια προσμονή, μια πείνα και δίψα. Και μέσα στο σκηνικό αυτό η Εκκλησία δηλώνει τη χαρά της, όχι μονάχα αντίθετα στο ρεύμα της φυσικής ζωής, αλλά πληρώνοντάς την (by fulfilling it). Η Εκκλησία αναγγέλνει κάθε πρωί πως ο Θεός είναι ο Κύριος και αρχίζει να οργανώνει τη ζωή γύρω από το Θεό.

Στην εκκλησιά τα πρώτα φώτα του όρθρου είναι κεριά, πρόγευση του ήλιου. Αργότερα βγαίνει ο ήλιος, διώχνοντας τα σκοτάδια του κόσμου και η Εκκλησία βλέπει σε τούτο την ανατολή του αληθινού Φωτός του κόσμου, τον Υιό του Θεού. Γνωρίζομε πως ο Λυτρωτής μας ζει, και πως καταμεσίς στην ασυναρτησία της ζωής Εκείνος θα μας αποκαλυφθεί και πάλι. Με όλο που μας «κυκλώνουν» οι ζάλες του βίου, κάθε πρωί μπορούμε να αναγγείλομε ωστόσο με τον ήλιο που βγαίνει τον ερχομό του πολυκαρτερεμένου Μεσσία. Άσχετα με όλα αύτη είναι η ημέρα ην εποίησεν ο Κύριος – αγαλλιασώμεθα και ευφρανθώμεν εν αυτή. Ευλογημένος ο Ερχόμενος εν Ονόματι Κυρίου (Ψαλμός 117, 24).

Καθώς πληθαίνει ο φως, η ακολουθία (=τελετουργία) σχετίζει το καινούργιο πρωινό με τον καινούργιο καιρό (=χρόνο). Όπως ο εσπερινός σχέτιζε το βράδιασμα με ολόκληρη τη χριστιανική εμπειρία του κόσμου ως «βραδιάσματος» – έτσι και ο όρθρος σχετίζει το πρωινό με τη χριστιανική εμπειρία της Εκκλησίας ως «πρωινού» και ως απαρχής.

Αυτές οι δυο συμπληρωματικές, ωστόσο απόλυτα ουσιαστικές, διαστάσεις του καιρού χαρίζουν σχήμα στην καιρική ζωή μας και, δίνοντας στο χρόνο καινούργιο νόημα, τον μεταμορφώνουν σε χριστιανικό χρόνο. Η διπλή αυτή εμπειρία αληθινά εφαρμόζεται σε όλα όσα έχομε να κάνομε. Βρισκόμαστε πάντα ανάμεσα πρωί και βράδυ, ανάμεσα Κυριακή και Κυριακή, ανάμεσα Πάσχα και Πάσχα, ανάμεσα στους δυο ερχομούς του Χριστού. Η εμπειρία του καιρού ως τέλους χαρίζει απόλυτη σπουδαιότητα σε οτιδήποτε καταπιανόμαστε τώρα· το κάνει τελικό, αποφασιστικό. Η εμπειρία του καιρού ως απαρχής γεμίζει όλο το χρόνο μας με χαρά, γιατί του προσθέτει το «συντελεστή» της αιωνιότητας. Ουκ αποθανούμαι, αλλά ζήσομαι και διηγήσομαι τα έργα Κυρίου (Ψαλμός 117, 17).

Δουλεύομε στον κόσμο και η δουλειά αυτή – πραγματικά οποιαδήποτε δουλειά – αν αναλυθεί καθαρά από την άποψη του κόσμου, χάνει το νόημά της, γίνεται άσκοπη, ξεκάρφωτη. Σε κάθε πολιτεία του κόσμου υπάρχει κάθε πρωί ένα κύμα από καθαρούς και ξυρισμένους ανθρώπους που πηγαίνουν στη δουλειά τους. Και κάθε βράδυ υπάρχει ένα κύμα από τους ίδιους ανθρώπους, αποσταμένους και βρωμισμένους, που πηγαίνουν τώρα στην αντίθετη κατεύθυνση. Όμως εδώ και πολλά πολλά χρόνια ένας σοφός άνθρωπος παρακολούθησε το κύμα αυτό (οι μορφές αλλάζουν, το άσκοπο δεν αλλάζει) και είπε:

Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης.

Τίς περισσεία τω ανθρώπω εν παντί μόχθω αυτού, ώ μοχθεί υπό τον ήλιον;

Γενεά πορεύεται και γενεά έρχεται,

και η γη εις τον αιώνα έστηκε.

Ου πλησθήσεται οφθαλμός του οράν, και ου πληρωθήσεται ούς από ακροάσεως.

Και ουκ έστι παν πρόσφατον υπό τον ήλιον...

(Εκκλησιαστής, 1, 2-4,8,9)

Και αυτό αληθεύει για τον πεσμένο κόσμο. Μα εμείς οι Χριστιανοί λησμονήσαμε πολλές φορές πως ο Θεός λύτρωσε τον κόσμο. Για αιώνες κηρύξαμε στους βιαστικούς ανθρώπους: η καθημερινή βιασύνη σας δεν έχει νόημα, δεχτείτε την ωστόσο – και θα λάβετε για ανταμοιβή σας την αιώνια ανάπαυση σε έναν άλλο κόσμο. Όμως ο Θεός μας αποκάλυψε και μας προσφέρει αιώνια Ζωή, όχι αιώνια ανάπαυση. Και ο Θεός αποκάλυψε αυτή την αιώνια Ζωή καταμεσίς του καιρού – και της βιασύνης του – ως κρυμμένο νόημα και ως σκοπό του καιρού. Και έτσι έκανε τον καιρό, και τη δουλειά μας μέσα στον καιρό, μυστήριο του ερχόμενου κόσμου, μια λειτουργία πλήρωσης (=ολοκλήρωσης, τελειοποίησης) και ανεβάσματος.

Όταν φτάσομε στο τέρμα της αυτάρκειας του κόσμου, τότε ο κόσμος ξαναρχίζει για μας από την αρχή ως υλικό ή ως συστατικό του μυστηρίου που έχομε να πληρώσομε (to fulfill) στο Χριστό.

Και ουκ έστιν παν πρόσφατον υπό τον ήλιον. Ωστόσο κάθε μέρα, κάθε στιγμή αντηχάει τώρα η νικηφόρα βεβαίωση: Ιδού καινά ποιώ πάντα. Εγώ ειμί το Άλφα και το Ωμέγα, η αρχή και το τέλος… (Αποκάλυψις, 21, 5-6).

(1977) Ξαρχάκος, Μοσχολιού, Καλογιάννης τραγουδούν

Δέν θά ξανατυπώσει, λέει, ἡ ΕΚΤ πεντακοσάρικα, ἀλλά ὅσα κυκλοφοροῦν δέν εἶναι ...πρόβλημα (ἔλα!).

 

Ἔτσι λίγο λίγο τά ἀφεντικά μᾶς πᾶνε στήν ἀχρήματη κοινωνία κι ὅποιος δέν ἀντιλαμβάνεται σέ τί ὁλοκληρωτισμό μᾶς ὁδηγοῦν εἶναι γιά ἀφαίρεση τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων. Στόν δρόμο αὐτόν πρωτοπορεῖ τό Μητσοτακιστάν μέ τά ὁλοένα καί λιγότερα ΑΤΜ, μέ τούς γελοίους περιορισμούς στίς συναλλαγές καί τίς ἀπίστευτες ἀβάντες στίς κάρτες (σέ βάρος πρωτίστως τῶν ἐπαγγελματιῶν, φυσικά, καί ὑπέρ τῶν τραπεζῶν).

Ξυπνᾶμε λέμε, τό κέρατό μου μέσα, σέ προηγμένες χῶρες πασχίζουν νά κατοχυρώσουν τήν παρουσία τῶν μετρητῶν, ἐμεῖς ἀκόμα θά καμαρώνουμε ὅτι πληρώσαμε μέ τήν γαμωκαρτούλα; 

 Κώστας Καραΐσκος

 

Ελληνορθοδόξοι Σύριοι στα Μπουντρούμια του ισλαμοφασίστα Τζολάνι για να σώσουν Χριστιανές

Καταγγελίες για επιλεκτική εφαρμογή του νόμου στη Συρία – Συνελήφθησαν δύο ακτιβιστές που υπερασπίστηκαν Ελληνορθόδοξες γυναίκες\

 

 

 

Έντονες αντιδράσεις προκαλούν οι πληροφορίες περί σύλληψης των ακτιβιστών Ηλία Τζαμπούρ (Elias Jabour) και Ράεφ Σιχάντεχ (Raef Shihadeh) από τις δυνάμεις της Γενικής Ασφάλειας της συριακής κυβέρνησης υπό τον πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σαράα (Ahmed al-Sharaa).

Σύμφωνα με καταγγελίες που διακινούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι δύο άνδρες συνελήφθησαν επειδή υπερασπίστηκαν δημόσια γυναίκες της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας Αντιοχείας στην πόλη Ας Σουκαϊλμπίγια (As Suqaylbya).

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι λίγο πριν από τις συλλήψεις, δεκάδες ένοπλοι ισλαμοφασίστες εισήλθαν στην πόλη κρατώντας τυφέκια Καλάσνικοφ και χειροβομβίδες, προκαλώντας πανικό στους κατοίκους. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, κανένα από τα φερόμενα μέλη των ενόπλων ομάδων δεν έχει συλληφθεί, γεγονός που ενισχύει τις επικρίσεις περί επιλεκτικής εφαρμογής του νόμου.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εκπρόσωποι των χριστιανικών κοινοτήτων της Συρίας κάνουν λόγο για «δύο μέτρα και δύο σταθμά» από τις αρχές. Όπως επισημαίνουν, η σύλληψη όσων υπερασπίστηκαν άμαχους πολίτες, ενώ όσοι κατηγορούνται για την ένοπλη επίθεση παραμένουν ελεύθεροι, πλήττει το αίσθημα δικαιοσύνης και εντείνει την ανασφάλεια των θρησκευτικών μειονοτήτων.

Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης, οι συριακές αρχές δεν έχουν προβεί σε επίσημη ανακοίνωση που να εξηγεί τις φερόμενες συλλήψεις, ούτε έχουν απαντήσει στις καταγγελίες ότι οι υπεύθυνοι της επίθεσης δεν έχουν λογοδοτήσει.

Οι εξελίξεις έχουν αναζωπυρώσει τις εκκλήσεις για ανεξάρτητη και αμερόληπτη διερεύνηση της υπόθεσης, με οργανώσεις και ακτιβιστές να ζητούν η δικαιοσύνη να εφαρμόζεται ισότιμα απέναντι σε όλους, χωρίς διακρίσεις λόγω πολιτικών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων.

 

Η Ελλάδα, ως χώρα που διατηρεί ιστορικούς και πνευματικούς δεσμούς με το Πατριαρχείο Αντιοχείας και τις ελληνορθόδοξες κοινότητες της Μέσης Ανατολής, δεν μπορεί να παρακολουθεί αδιάφορα τέτοιες καταγγελίες. Αναμένουμε από την ελληνική κυβέρνηση να τοποθετηθεί δημόσια, να ζητήσει επίσημη ενημέρωση από τις συριακές αρχές και να στηρίξει κάθε προσπάθεια για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης και την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων της Συρίας.

Εφόσον οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν, η διεθνής κοινότητα οφείλει να διασφαλίσει ότι η δικαιοσύνη θα εφαρμοστεί χωρίς διακρίσεις και ότι όσοι ευθύνονται για πράξεις βίας θα λογοδοτήσουν. Η προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορεί να εξαρτώνται από πολιτικές ή θρησκευτικές σκοπιμότητες.

Η σιωπή δεν αποτελεί λύση. Η αλήθεια, η λογοδοσία και η ίση εφαρμογή του νόμου αποτελούν τις μόνες προϋποθέσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την προστασία όλων των πολιτών της Συρίας.

 

Με φοβίζει η λέξη «ήρωας».

 

Όταν την ακούω τρέμω γι΄αυτό που θα ακολουθήσει.

Γιατί κάθε φορά που μια κοινωνία επαναλαμβάνει συνεχώς τη λέξη «ήρωας», αναρωτιέμαι τι προσπαθεί να μη συζητήσει, τι θέλει να κρύψει, τι φοβάται να δει.

Οι ήρωες είναι ιεροί.

Αλλά όταν μια χώρα χρειάζεται κάθε καλοκαίρι νέους ήρωες για να επιβιώσει, τότε ο ηρωισμός παύει να είναι αρετή και γίνεται σύμπτωμα.

Δεν είναι φυσιολογικό να καίγεται η ίδια γη ξανά και ξανά.

Δεν είναι φυσιολογικό να θρηνούμε ξανά και ξανά ανθρώπους.

Δεν είναι φυσιολογικό να χειροκροτούμε τους νεκρούς και να συνηθίζουμε τις αιτίες που τους γεννούν.

Ο πιο επικίνδυνος μηχανισμός μιας κοινωνίας δεν είναι το ψέμα.

Είναι όταν μετατρέπει την τραγωδία σε κανονικότητα.

Όταν η φωτιά γίνεται «το καλοκαίρι μας».

Όταν ο θάνατος γίνεται «το τίμημα της δουλειάς».

Όταν η αποτυχία γίνεται «μοίρα».

Και τότε, σχεδόν αμέσως, η συζήτηση αλλάζει.

Από τους ανθρώπους περνάμε στις εκτάσεις.

Από το πένθος περνάμε στην «αξιοποίηση».

Σαν να έχει μεγαλύτερη σημασία τι θα γίνει με τη γη από το γιατί χάθηκαν οι άνθρωποι που προσπάθησαν να τη σώσουν.

Αυτό δεν είναι απλώς πολιτική αποτυχία.

Είναι πνευματική αποτυχία.

Γιατί έχουμε πάψει να σκανδαλιζόμαστε από αυτό που θα έπρεπε να μας είναι ανυπόφορο.

Ο Χριστός δεν μας κάλεσε να συνηθίσουμε τον θάνατο.

Μας κάλεσε να πολεμήσουμε ό,τι γεννά τον θάνατο.

Η μεγαλύτερη τιμή στους νεκρούς δεν είναι τα στεφάνια.

Είναι μια κοινωνία που αρνείται να χρειάζεται συνεχώς καινούργιους ήρωες.

 

**ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές των Πυροσβεστών μας στο Φως της Αγάπης Του.

— π. Λ.

 

μας τόστειλε το mail 

Η Ευρώπη δέχεται εισβολή! …

Το τελευταίο ζεστό πρωινό του Ιουλίου

 

Το τελευταίο ζεστό πρωινό του Ιουλίου, στο ψηλότερο σημείο ενός κυκλαδίτικου γκρεμού, ο αέρας μύριζε αλμύρα, φρέσκο βασιλικό και τη γλυκιά μυρωδιά της βουκαμβίλιας. Η Μαρία είχε βρει το δικό της καταφύγιο—μια σκιερή βεράντα, σκαμμένη σχεδόν μέσα στον κατάλευκο βράχο, που κρεμόταν πάνω από το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου.

Πάνω από το κεφάλι της, η πυκνή πέργκολα, γεμάτη αναρριχητικά κλήματα και κατακόκκινα άνθη, έκανε ένα τέλειο φυσικό κοσκίνισμα στο δυνατό φως του ήλιου, ρίχνοντας δαντελωτές σκιές στο δάπεδο. Στη γωνία, δύο πήλινες γλάστρες με φουντωτό βασιλικό σκορπούσαν το άρωμά τους κάθε φορά που το μελτέμι χάιδευε τα φύλλα τους.

Έχοντας αφήσει τα δερμάτινα σανδάλια της στην άκρη, ξάπλωσε στο στρώμα που ήταν στρωμένο κατευθείαν στο πάτωμα, ντυμένο με ένα λευκό σεντόνι κι ένα παραδοσιακό μπλε-λευκό υφαντό. Δίπλα της, ένα μισοανοιχτό βιβλίο κι ένα ποτήρι παγωμένο νερό περίμεναν υπομονετικά.

Καθώς κοίταζε απέναντι τα ηφαιστειακά νησάκια που ξεπόβαλλαν από τη θάλασσα σαν γλύπτες στη μέση του πελάγους, ο χρόνος έμοιαζε να έχει σταματήσει. Ο ήχος των κυμάτων από χαμηλά και ο ψίθυρος του αέρα ανάμεσα στα φύλλα ήταν η μόνη μουσική. Έκλεισε για λίγο τα μάτια της, εισέπνευσε βαθιά τη μυρωδιά του βασιλικού και αφέθηκε στη γαλήνη του ελληνικού καλοκαιριού.

Άννα Δανάλη

Ψάξε τις ανεμογεννήτριες πίσω από κάθε πυρκαγιά

 

Στον Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου υπάρχει έντονη και επίσημη αντίδραση κατά σχεδιαζόμενης μεγάλης εγκατάστασης ανεμογεννητριών.

Το έργο αφορά 7 Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) συνολικής ισχύος 282 MW, με 47 ανεμογεννήτριες τύπου Vestas V150 (6 MW η καθεμία), ύψους περίπου 180 μέτρων. Επεκτείνεται σε περίπου 28.000 στρέμματα σε 13 περιοχές των δήμων Ρεθύμνης, Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου.

Δύο από τους σταθμούς χωροθετούνται εντός των ορίων του Δήμου Αγίου Βασιλείου. Προβλέπονται επίσης εκτεταμένες οδοποιίες (νέες διανοίξεις και βελτιώσεις δεκάδων χιλιομέτρων), υποσταθμοί και γραμμές μεταφοράς. Η εταιρεία που προωθεί το έργο είναι η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή.

Θέση του Δήμου Αγίου ΒασιλείουΤο Δημοτικό Συμβούλιο έχει εκδώσει την υπ’ αριθμ. 119/2026 απόφαση με αρνητική γνωμοδότηση τόσο επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων όσο και γενικότερα κατά της χωροθέτησης ΑΣΠΗΕ στην περιοχή του δήμου.

Ο δήμαρχος Γιάννης Ταταράκης έχει δηλώσει ξεκάθαρα την αντίθεση του δήμου, τονίζοντας ότι οι ανεμογεννήτριες δεν συνάδουν με το φυσικό περιβάλλον και την ήπια τουριστική ανάπτυξη που προωθείται. Αναφέρεται σε αλλοίωση του ανάγλυφου από τις βάσεις (περίπου 5 στρέμματα σκυροδέματος η καθεμία) και τους δρόμους πλάτους άνω των 20 μέτρων, καθώς και σε επιπτώσεις σε προστατευόμενες περιοχές (Natura 2000, Κουρταλιώτικο Φαράγγι κ.ά.).

 η συνέχεια...

Μιλᾶμε ἀκόμα γιὰ "δημοκρατία"!

 

Ἔβλεπα τὸ κάθαρμα τὸν Φάουτσι στὴν Ἐπιτροπὴ τοῦ Κογκρέσου, ὅπου ὸ ἔντιμος γερουσιαστὴς Ράντ Πώλ τὸν ἔκανε σκουπίδι (ὄχι ὅτι δὲν εἶναι...) γιὰ τὰ ἐγκλήματά του ἐπὶ ψευτοπανδημίας κι ἐκεῖνος ἐπικαλέστηκε τὸ δικαίωμα στὴ σιωπή. Λογικό, ἀφοῦ ὁ Μπάιντεν τοῦ παραχώρησε προληπτικά (!) ἀσυλία, κάτι ποὺ προσώρας ἰσχύει.

Ἔστω κι ἔτσι ὅμως βλέπεις ὅτι μιὰ διαδικασία λογοδοσίας ὑπάρχει ἀκόμα στὶς ΗΠΑ, ποιός μπορεῖ νὰ φανταστεῖ τὸν μπιχλοΤσιόρδα στὴν ἴδια θέση;

Γιαυτὸ λέμε, καμμία δημοκρατία δὲν ἔχουμε στὴν Ἑλλάδα, ὁ κοτζαμπασισμὸς ἁλωνίζει κι ἀπὸ κάτω σιωπή...

 Κώστας Καραΐσκος

 

 

Στην Δύση οι άνθρωποι ζουν με τον εγκέφαλο, δηλαδή έχουν κέντρο της ζωής τους την λογική.

 

 Έτσι, αν οι επιστήμονες ανακαλύψουν ένα μηχάνημα, τότε θα μπορέσουν να διαβάσουν τις σκέψεις των ανθρώπων και να τους κατευθύνουν. Όσοι, όμως, ζουν με την καρδιά, μέσα στην οποία ενεργεί η Χάρη του Θεού, και προσεύχονται καρδιακά, αυτοί έχουν το χάραγμα του Σταυρού μέσα σε αυτήν και κανείς δεν μπορεί να τους ελέγξη πνευματικά. Αυτοί έχουν την ελευθερία του πνεύματος.

Άγιος Γέροντας Σωφρόνιος 

O Άγιος Άνθρωπος πατήρ Χρύσανθος της Σπιναλόγκας.

 

Γράφει  ο Βασίλης Λαμπόγλου

Του θεραπευτή Αγίου Παντελεήμονα σήμερα και θέλω να σας πω για έναν Άγιο Άνθρωπο (κάθε χρόνο τέτοια μέρα) έτσι σαν κεράκι στη θύμηση του.

Μέρος της «κουβέντας» που έκανε ο Νίκος ο Στρατάκης το 1967 στη μόνη Τοπλου με τον πατέρα Χρύσανθο (κατα κόσμο Ματθαίο Κατσουλογιαννακη) και έναν πρώην χανσενικό ασθενή (δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Κρητικές εικόνες» το 1984).

« Ήμουνα λεπρός. Έζησα στη Σπιναλόγκα πολλά χρόνια. Η κατάστασή μας ήταν φρικτή. Η αρρώστια παραμόρφωνε τα πρόσωπά μας, έτρωγε τα άκρα μας.

Πολλοί λεπροί ήταν χωρίς φρύδια, χωρίς μάτια, χωρίς μύτη, χωρίς χείλη, χωρίς δάκτυλα χεριών και ποδιών. Πολλών το σώμα σκεπαζόταν από μια φρικτή κρούστα. Οι πληγές ξερνούσαν πολλές φορές ακαθαρσίες και έτσι κολλούσε το σώμα με τα ρούχα. Και είχαν οι πληγές μια τρομερή βρώμα από πύο!

Η ιατρική περίθαλψη ήταν ασήμαντη. Υπήρχε στο νησί ένας γιατρός και ήμαστε οι άρρωστοι περίπου εξακόσιοι! Και δεν έφταναν αυτά. Ζούσαμε οι περισσότεροι σε σπίτια μικρά, υγρά και ανήλια.

Ο φόβος της μόλυνσης έκανε όλους τους υγιείς ανθρώπους να μην τολμούν να μας πλησιάσουν. Ήταν τούτο κάτι ανώτερο από τις δυνάμεις τους. Δεν μπορούσε η ψυχή να νικήσει τη σάρκα.

Ο γιατρός, οι νοσοκόμες, οι άλλοι δημόσιοι υπάλληλοι και οι γυναίκες, που έπλυναν τα ρούχα μας, άφηναν το νησί της φρίκης λίγο πριν τη δύση του ηλίου και πήγαιναν με βενζινάκατο στην Πλάκα, που ήταν δυτικά και απέναντι της Σπιναλόγκας. Φεύγοντας έκλειναν την πελώρια πύλη του βενετσιάνικου τείχους, που χώριζε την αποβάθρα από το χωριό μας.

Και μέναμε οι λεπροί ολομόναχοι. Συντροφιά με τη μοίρα μας!

Η απομάκρυνσή τους βέβαια από το νησί ήταν δικαιολογημένη. Έπρεπε να ζήσουν μερικές ώρες μακριά από το «νησί των ζωντανών νεκρών», όπως αποκαλούσαν τη Σπιναλόγκα τότε δημοσιογράφοι των αθηναϊκών εφημερίδων.

Τις δύσκολες ώρες όλοι μας, όταν δεν μπορούμε να σταθούμε όρθιοι με τα μάτια καρφωμένα στο συνάνθρωπό μας, γονατιστοί στρέφομε τα μάτια μας προς τα άνω. Και εμείς, βρισκόμενοι στη Σπιναλόγκα, στο Γολγοθά του ανθρώπινου πόνου, πηγαίναμε στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα και στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και προσευχόμαστε σιωπηλά. Νιώθαμε όλοι την ανάγκη ενός ιερέα. Εκείνος μόνο θα μπορούσε να μας παρηγορήσει με το λόγο του Θεού, να μας συμπαρασταθεί πνευματικά.

Όμως ιερέας ερχόταν στο νησί μας από την Ελούντα μόνο δύο φορές το μήνα.
Ερχόταν Σαββατόβραδο, έκανε τον εσπερινό και έφευγε. Ερχόταν πάλι την επόμενη μέρα, τελούσε τη Θεία Λειτουργία και έφευγε. Ερχόταν και άλλες φορές. Τότε όμως ερχόταν από αναπότρεπτη ανάγκη, για να κηδέψει τους νεκρούς μας!

Εδώ σταμάτησε την αφήγησή του. Κοίταξε το δάπεδο, προσπαθώντας να συγκεντρώσει τις αναμνήσεις του. Έπειτα συνέχισε την αφήγησή του:

Κάποια μέρα καθόμαστε μερικοί άντρες στην αυλή του καφενείου μας, που ήταν κοντά στην πύλη. Τότε πιο πέρα φάνηκε ένας ιερέας. Καταλάβαμε όλοι μας ότι ήρθε στο νησί, για να λειτουργήσει. Μόλις μας είδε ήρθε κοντά μας. Μας καλημέρισε με εγκαρδιότητα. Όλοι μας όρθιοι και με ελαφρά υπόκλιση τον καλωσορίσαμε. Κανένας μας όμως δεν έτεινε το χέρι του, για να τον χαιρετήσει. Ο λεπρός δεν πρέπει να χαιρετά με χειραψία. Κι αυτό, για να μη μεταδώσει την καταραμένη του αρρώστια.

Τότε εκείνος μας χαιρέτησε όλους με χειραψία! Μας είπε απλά ότι θα μείνει κοντά μας, για να μας βοηθάει στην εκπλήρωση των χριστιανικών μας καθηκόντων. Η συγκίνησή μας ήταν μεγάλη.

Την άλλη μέρα πήγαμε στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα. Παρακολουθήσαμε όλοι, άντρες, γυναίκες και παιδιά, με κατάνυξη τη Θεία Λειτουργία, που τελούσε με δωρική απλότητα και απροσμέτρητη ευσέβεια.

Την Κυριακή αυτή δεν μεταλάβαμε. Δεν είχαμε ενημερωθεί έγκαιρα για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας και δεν είχαμε νηστέψει. Στο τέλος της Λειτουργίας πήραμε από το χέρι του αντίδωρο. Και παίρνοντας το αντίδωρο του φιλούσαμε όλοι το χέρι! Ήταν κάτι που το επιδίωξε ο ίδιος. Καθώς έδινε το αντίδωρο, πλησίαζε το χέρι του στο στόμα μας.

Όλων μας τα μάτια βούρκωσαν από συγκίνηση. Πριν έρθει εκείνος, το αντίδωρο το παίρναμε από ένα καλαμόπλεχτο πανέρι που τοποθετούσε ο νεωκόρος στο παγκάρι.

Ο πατέρας Χρύσανθος, που τον διέκρινε ταπεινοσύνη, θέλησε να τον διακόψει:
«Σε παρακαλώ…».

Εκείνος όμως συνέχισε την αφήγησή του.

Την επόμενη Κυριακή πήγαμε σχεδόν όλοι στην εκκλησία. Η εκκλησία ήταν κατάμεστη, το ίδιο και το προαύλιό της. Τη μέρα αυτή μεταλάβαμε όλοι. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας είδαμε τον ιερέα μας να καταλύει ο,τι είχε απομείνει στο Άγιο Ποτήριο από τη μετάληψή μας! Ανοίξαμε όλοι τα ματιά μας από έκπληξη. Νομίζαμε ότι ονειρευόμαστε. Χοντρά και καυτά δάκρυα ανάβρυσαν από τα μάτια μας. Ο προηγούμενος ιερέας ο,τι απέμενε από τη μετάληψή μας -ασφαλώς κατά θεία οικονομία- το έχυνε στο χωνευτήρι.

Ο ιερομόναχος Χρύσανθος έμενε κοντά μας νύκτα και μέρα. Και έμεινε κοντά μας δέκα χρόνια! Τα χρόνια αυτά εκδήλωσε σε όλους μας όχι μόνο την αγάπη της γλυκύτητας, αλλά και την αγάπη της ευποιίας. Μας επισκεπτόταν στα σπίτια μας. Μας καθοδηγούσε όλους. Ενίσχυε με τα λίγα χρήματα που είχε τους φτωχούς.
Και έκανε τούτο τηρώντας το «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου» (Ματθ. ΣΤ´, 3).

Ευγνωμονώ, όπως και όλοι οι άρρωστοι της Σπιναλόγκας, τον πατέρα Χρύσανθο για…

Δεν ολοκλήρωσε όμως τη φράση του. Ξέσπασε σ᾽ ένα βουβό κλάμα.

-Όταν διάβαζα δημοσιεύματα για τους λεπρούς της Σπιναλόγκας, ένιωθα βαθιά συγκίνηση. Όμως η σε κρητική διάλεκτο αφήγησή του, που έχει δωρική βαρύτητα, η περισσότερο ψυχολογική παρά λογική σύνταξή της, οι εκφράσεις του προσώπου του και οι κινήσεις των χεριών του, με τις οποίες τόνιζε τα λόγια του, οι ουλές του προσώπου του και τα φαγωμένα άκρα των δακτύλων του, φοβερά σημάδια που άφησε η λέπρα, και το βουβό κλάμα του μου προξένησαν στα σπλάχνα χαλασμό.

Ο πατήρ Χρύσανθος έχοντας το βλέμμα του καρφωμένο στο δάπεδο, είπε με ένα εσωτερικό μεγαλείο, που μόνο οι πραγματικά μεγάλοι κρύβουν στην καρδιά τους: Πιστεύω ότι δεν είναι τόσο σπουδαίο αυτό που έκαμα. Αυτό θα έκανε κάθε λειτουργός του Υψίστου, κάθε χριστιανός. Βοήθησα, όσο μπορούσα, συνανθρώπους μας να σηκώσουν το σταυρό στον Γολγοθά τους. Έπειτα η αρρώστια δε μεταδίδεται με τη Θεία Κοινωνία, με το σώμα και το αίμα του Χριστού.

Πέρασαν λίγες στιγμές σιωπής. Έπειτα ρώτησα τον πατέρα Χρύσανθο πότε έφυγε από τη Σπιναλόγκα. Εκείνος απάντησε:

-Η ανακάλυψη και χρήση των αντιλεπρικών φαρμάκων έδωσαν τέλος στο δράμα των χανσενικών της Σπιναλόγκας. Πολλοί θεραπευμένοι πήγαν στα σπίτια τους. Αυτοί που είχαν βαριές βλάβες μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων της Αθήνας.

Το Λεπροκομείο της Σπιναλόγκας έκλεισε. Ήταν Ιούλιος του 1957. Όλοι, γιατροί, νοσοκόμοι, δημόσιοι υπάλληλοι, εγκατέλειψαν το νησί. Έπρεπε να το εγκαταλείψω και εγώ. Όμως δεν το εγκατέλειψα. Έμεινα εκεί ολομόναχος δύο ολόκληρα χρόνια. Τρόφιμα έπαιρνα από την αποθήκη, που υπήρχε στο νησί για τους λεπρούς. Είχα λίγα κηπευτικά.Τα καλλιεργούσα ο ίδιος σε ένα μικρό κήπο. Στο νησί έβρισκα και λίγα άγρια χόρτα. Οι ψαράδες μου έφερναν πολλές φορές ψωμί, λάδι και ψάρια. Κάποτε όμως τα τρόφιμα της αποθήκης τέλειωσαν. Και το πιο σπουδαίο, η υγεία μου κλονίστηκε. Τότε εγκατέλειψα το νησί λυπημένος. Ο επίσκοπός μου με τοποθέτησε στη Μονή τούτη(Τοπλου).

Ο Ιερομόναχος Χρύσανθος σταμάτησε την αφήγησή του. Όμως εγώ, γεμάτος απορία, τον ρώτησα: «Γιατί έμεινες μόνος στο νησί;». Εκείνος απάντησε:

Λόγοι σοβαροί επέβαλαν την παραμονή μου στο νησί. Έπρεπε να λειτουργώ στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα και στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Έπρεπε να περιποιούμαι τους τάφους των χανσενικών. Έπρεπε ακόμα, βρισκόμενος μπροστά στους τάφους τους, να ψέλνω τρισάγιο για την ανάπαυση των ψυχών τους. »

Ο χανσενικός ασθενής λεγόταν και μεσκινης από το τουρκικό miskin (βρωμερός, φτωχός, άθλιος).

O Αγιος Άνθρωπος πατήρ Χρύσανθος γεννήθηκε στα Έξω Μουλιανα Σητείας το 1893 και εξεδημησε το 1972, όπου και ετάφη στη μόνη Τοπλου.

Του Αγίου Παντελεήμονα σήμερα… Και θαρρώ πως τόση ώρα, μιλάγαμε για έναν…

πηγή 

Η Σουηδία επιστρέφει στα βιβλία και το μολύβι στα σχολεία

Γιατί η Σουηδία επιστρέφει στα βιβλία και στη γραφή με μολύβι. Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image

Η εκπαίδευση στη Σουηδία αλλάζει πορεία, καθώς η σκανδιναβική χώρα επιστρέφει στο χαρτί, στο βιβλίο και στη χειρόγραφη γραφή μετά από δύο δεκαετίες επενδύσεων στην ψηφιακή μάθηση. Σύμφωνα με το newmoney.  η σουηδική κυβέρνηση περιορίζει πλέον τη χρήση οθονών στις μικρές ηλικίες και αυξάνει σημαντικά τη χρηματοδότηση για νέα σχολικά εγχειρίδια.

Η σουηδική κυβέρνηση ανακοίνωσε χρηματοδότηση ύψους 685 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών για την αγορά νέων σχολικών βιβλίων μέσα στο 2023, ενώ προέβλεψε επιπλέον 500 εκατομμύρια κορώνες ετησίως για τα επόμενα χρόνια, ώστε κάθε μαθητής να έχει πρόσβαση σε έντυπο εκπαιδευτικό υλικό. Το υπουργείο Παιδείας της Σουηδίας έχει ξεκαθαρίσει ότι τα παιδιά ηλικίας ως 6 ετών θα πρέπει να χρησιμοποιούν ελάχιστα ή και καθόλου ψηφιακές συσκευές κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Στη διεθνή έρευνα PIRLS, που αξιολογεί κάθε πέντε χρόνια την αναγνωστική ικανότητα μαθητών της Δ΄ Δημοτικού, η Σουηδία υποχώρησε από τις 555 μονάδες το 2016 στις 544 το 2021. Ερευνητές του Karolinska Institutet υποστηρίζουν ότι η χειρόγραφη γραφή ενεργοποιεί ταυτόχρονα περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όραση, τον κινητικό συντονισμό, τη γλώσσα και τη μνήμη, ενώ η ψηφιακή τεχνολογία στην τάξη περιορίζει το εύρος των αισθητηριακών ερεθισμάτων, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες.

Η αλλαγή δεν σημαίνει εγκατάλειψη της τεχνολογίας, καθώς η χώρα παραμένει μία από τις πιο ψηφιοποιημένες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πάνω από το 95% των νοικοκυριών να διαθέτει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ που παρατίθενται στο ίδιο δημοσίευμα, οι έφηβοι στις ανεπτυγμένες χώρες αφιερώνουν κατά μέσο όρο πάνω από τρεις ώρες ημερησίως σε ψηφιακές συσκευές εκτός σχολείου. Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν ήδη στενά τα αποτελέσματα της νέας σουηδικής στρατηγικής.

Η αλλαγή δεν σημαίνει εγκατάλειψη της τεχνολογίας, καθώς η χώρα παραμένει μία από τις πιο ψηφιοποιημένες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πάνω από το 95% των νοικοκυριών να διαθέτει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ που παρατίθενται στο ίδιο δημοσίευμα, οι έφηβοι στις ανεπτυγμένες χώρες αφιερώνουν κατά μέσο όρο πάνω από τρεις ώρες ημερησίως σε ψηφιακές συσκευές εκτός σχολείου. Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν ήδη στενά τα αποτελέσματα της νέας σουηδικής στρατηγικής.

❝λεχώνα, λόχος, λέσχη, λόχμη....❞ ~

Θα πιστεύατε ποτέ ότι μια στρατιωτική και «πολεμοχαρής» λέξη όπως ο "λόχος" αρχικά σήμαινε «κούνια μωρού»; Μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους τόσο διαφορετικές λέξεις όπως "λεχώνα", "λέσχη", "λόχος", "λόχμη", "ελλοχεύω";

Οι απαντήσεις βρίσκονται στο βαθύ και σπουδαίο ετυμολογικό υπόβαθρο των λέξεων: τη ρίζα legh- που σήμαινε «κείμαι, ξαπλώνω».

____

Από το θέμα "λεχ-" (< *legh-) προήλθαν οι λέξεις:

✦ "λέχος" = «κρεβάτι, ανάκλιντρο»,

πβ. τη διάσημη στερεότυπη φράση της Οδύσσειας για την ανατολή (πβ. Ὀδ. ε 1-2):

Ἠὼς δ’ ἐκ λεχέων παρ’ ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο ὤρνυθ’

(«Και η Ηώς σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι του ευγενούςΤιθωνού»), όπου η Ηώς (προσωποποιημένη θεότητα της αυγής), ανατέλλει όχι απλώς ως φως, αλλά ως θεά που σηκώνεται από το ερωτικό της λίκνο.

✦ "λέχομαι" = «κοιμούμαι, ξαπλώνω»

✦ "λεχών", -ῶνος «λεχώνα» [ Η "λεχώνα", η γυναίκα που μόλις έχει γεννήσει, είναι εκείνη που βρίσκεται ξαπλωμένη, σε ανάπαυση μετά τον τοκετό — κυριολεκτικά η γυναίκα στο «λέχος»].

✦ "λέκτρο(ν)" = επίσης «κρεβάτι»

✦ "λέσχη" < *"λέχ-σκᾱ" = αρχικά «κοιτώνας, υπνωτήριο», έπειτα χώρος συνάντησης (εντευκτήριο) για συζήτηση.

Όλες αυτές οι λέξεις ενώνουν τη σημασία της κατάκλισης με την κοινωνική εμπειρία: από τη μητρότητα έως την κοινότητα· από τη μόνωση ώς την παρέα.

____

Από το θέμα "λοχ-" (βαθμίδα logh-):

✦ "λόχος" = αρχικά «τόπος όπου πλαγιάζει κανείς / λίκνον βρέφους» → «ενέδρα (με την έννοια της αναμονής του εχθρού σε ξαπλωμένη στάση)» → (συνεκδοχικά) «στρατιωτική ομάδα»

🙠 ἄλοχος = (ἀ προθεμ. + λόχος) «παρακοιμώμενη, ερωμένη» (διαφορετικό από το "δάμαρ" «σύζυγος»)

🙠 "λοχεύω" = «(για γυναίκα) γεννώ»

«Πῶς μέλλεις λοχεῦσαι ἡ ἀπειρόζυγος δάμαλις;»

(χριστουγεννιάτικος ύμνος προς τη Θεοτόκο)

✦ "λοχεία" η κατάσταση τής λεχώνας [και οι δύο λέξεις, με αφετηρία τη λ. "λόχος" με τη σημασία «λίκνο βρέφους»

✦ "λόχια (τα)" = τα υγρά που εκκρίνονται κατά τη λοχεία

✦ "λόχμη" = «πυκνή βλάστηση», μέρος όπου παραμονεύει κανείς

✦ "ελλοχεύω" = «παραμονεύω, καραδοκώ» — σύνθ. με πρόθημα "ἐν"

Είναι ενδιαφέρον ότι στις λέξεις "λόχος" (όπως κ. λοχίας / λοχαγός), "λόχμη" και "ελλοχεύω" το βασικό νόημα της ξαπλωμένης στάσης, της «ανάκλισης» μετατοπίζεται από την ύπτια θέση της αδυναμίας και της ανάπαυσης στην πρηνή θέση της ετοιμότητας, της ενέδρας· και από εκεί στη μάχη....

____

Η ετυμολογική οικογένεια ταξιδεύει…

◆ Από τα λατινικά: lectus, από όπου → lit (γαλλ.), lecho (ισπαν.), letto (ιταλ.)

◆ Από τα γερμανικά και αγγλικά: liegen, lie

◆ Από την ίδια ρίζα προήλθε και ο σκανδιναβικός όρος "lag(u)" = «αυτό που έχει τεθεί/τοποθετηθεί», από όπου → η λέξη "law" = «νόμος» στην αγγλική! (πβ. αρχ. "κείμενοι νόμοι").

______________

​ Ένα "λέχος" μπορεί να είναι τόπος ανάπαυσης, τόπος γέννησης ή και... τόπος ενέδρας.

Και η Γλώσσα: ένας ζωντανός οργανισμός που ξαπλώνει, γεννά, παραμονεύει… και μας καλεί να τον παρατηρούμε! Οι πιο κοινές λέξεις γίνονται συχνά ένας χάρτης του ανθρώπου.

☙