«Μεθ’ ὑμῶν εἰμί…» 17 Αυγούστου: Μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Αθανασίου του Χαμακιώτη

 

Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν φεύγουν από τη ζωή, δεν αφήνουν πίσω τους μόνο μια ανάμνηση. Αφήνουν έναν τρόπο ζωής, ένα παράδειγμα, ένα φως που συνεχίζει να επηρεάζει όσους τους γνώρισαν.

Έτσι αισθανόμαστε και για τον Όσιο Πατέρα ημών Αθανάσιο τον Χαμακιώτη.

Ο χρόνος μπορεί να απομακρύνει μια μορφή από τα μάτια μας, δεν μπορεί όμως να σβήσει το αποτύπωμα μιας ζωής που προσφέρθηκε στον Θεό και στον άνθρωπο.

Η Εκκλησία βλέπει τον θάνατο όχι ως οριστική απώλεια, αλλά ως πέρασμα στην αιωνιότητα. Γι’ αυτό και μιλά για «κοίμηση». Η πίστη στην Ανάσταση δεν καταργεί το πένθος· του δίνει όμως προοπτική και ελπίδα.

Και ίσως αυτή είναι μία από τις πιο όμορφες αλήθειες της πίστης μας: στην άνω Ιερουσαλήμ έχουμε οικείους. Ο ουρανός δεν είναι ένας απρόσωπος και μακρινός τόπος, αλλά η πατρίδα εκείνων που αγαπήσαμε και έζησαν με τον Θεό.

Ιδιαίτερα συγκλονιστική είναι η εικόνα της πορτοκαλιάς που είδε, σύμφωνα με την παράδοση, ένας ιερομόναχος στον ύπνο του, κοντά στον τάφο του Γέροντα. Το δέντρο ήταν γεμάτο χρυσούς καρπούς. Και όταν ρώτησε τι ήταν αυτοί, άκουσε:

«Αυτοί είναι οι καρποί του π. Αθανασίου».

Η εικόνα αυτή μπορεί να μιλήσει και στον σημερινό άνθρωπο.

Γιατί κάθε ζωή αφήνει καρπούς.

Όχι μόνο όσα είπε ή όσα απέκτησε, αλλά κυρίως όσα πρόσφερε. Την αγάπη, την καλοσύνη, την προσευχή, τη στήριξη, τη συγχώρηση, την ελπίδα που έδωσε στους άλλους.

Ο άνθρωπος φεύγει. Οι καρποί όμως μιας αγαθής ζωής μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν.

Και ίσως αυτό να είναι ένα ερώτημα που αξίζει να κρατήσουμε σήμερα:

Τι καρπούς αφήνουμε εμείς πίσω μας;

Σε μια εποχή γεμάτη ταχύτητα, εικόνες, θόρυβο και διαρκή προβολή του εαυτού μας, η ζωή ενός αγίου μάς θυμίζει κάτι απλό και ουσιαστικό: δεν έχει τόση σημασία πόσο μας βλέπουν οι άλλοι, όσο το καλό που αφήνουμε στη ζωή τους.

Δεν χρειάζεται να κάνουμε μεγάλα πράγματα.

Χρειάζεται να αγαπάμε αληθινά.

Να ανακουφίζουμε, όπου μπορούμε.

Να συγχωρούμε.

Να προσευχόμαστε.

Να αφήνουμε πίσω μας λίγο περισσότερο φως απ’ όσο βρήκαμε.

Αυτό είναι ίσως το πιο σύγχρονο μήνυμα της μνήμης του Οσίου Αθανασίου.

Ότι η αγιότητα δεν είναι κάτι μακρινό και απρόσιτο. Είναι ένας τρόπος να υπάρχεις μέσα στον κόσμο χωρίς να χάνεις τον Θεό και χωρίς να χάνεις τον άνθρωπο.

Και όταν ένας τέτοιος άνθρωπος φύγει, δεν χρειάζεται να πούμε μόνο:

«Έφυγε».

Μπορούμε να πούμε:

«Έζησε. Αγάπησε. Προσευχήθηκε. Καρποφόρησε. Και συνεχίζει να δείχνει τον δρόμο».

Σήμερα, λοιπόν, δεν τιμούμε μόνο τη μνήμη του.

Κοιτάζουμε τη ζωή του και αναρωτιόμαστε για τη δική μας.

Γιατί κάποτε, όταν κι εμείς θα φύγουμε, αυτό που θα έχει πραγματική αξία δεν θα είναι πόσα αποκτήσαμε, αλλά πόση αγάπη αφήσαμε πίσω μας.

«Μεθ’ ὑμῶν εἰμί…»

Μια φράση που, μέσα στην πίστη της Εκκλησίας, δεν ακούγεται σαν ανάμνηση του παρελθόντος.

Ακούγεται σαν υπόμνηση ότι η αγάπη, όταν γίνεται ζωή εν Χριστώ, δεν τελειώνει με τον θάνατο.

Αιωνία η μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Αθανασίου του Χαμακιώτη.

Μέ ρώτησε παλαιότερα κάποιος: Γιατί τιμῶμε τόσο πολύ τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο;

 Γιατί τήν τιμῶμε ὄχι μόνο περισσότεροἀπ’ ὅλους τούς ἁγίους, ἀλλά καί ἀπό τούς ἀγγέλους καί τούς ἀρχαγγέλους;».

 

 

Τοῦ ἀπάντησα ὅτι οὔτε οἱ ἄγγελοι οὔτε οἱ ἀρχάγγελοι, οὔτε τά Χερουβεὶμ οὔτε τά Σεραφεὶμ εἶχαν τόσο στενή καί οὐσιαστική συμμετοχή στό ἔργο τῆς σωτηρίας μας,

ὅσο ἡ Μήτηρ τοῦ Θεοῦ.

Ἅγιος Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος

(Ἀπό τό βιβλίο Ἀπάνθισμα Ἐπιστολῶν

σελ. 83)

Παραμύθι απο χώμα και νερό......

Το παιδί σηκώθηκε και άπλωσε τα χέρια του ψηλά

για να το πιάσει.Τότε η Χιονάτη είπε

στον Κοκκινοσκουφίτσο σχεδόν ψιθυριστά.

Χαίρομαι που είσαι Εσύ.Ο Κοκκινοσκουφίτσος.

Ούτε πρίγκηπας,ούτε βάτραχος,ούτε και τα δυό μαζί.

Μα όνειρο αγαπημένο,χαμένο μες στα όνειρα που

οι εφιάλτες μου είχαν καταπιεί.

Το περιστέρι κατέβηκε και κάθισε στο χέρι του παιδιού.

Έτριψε το κεφαλάκι του ανάμεσα στα δάχτυλα του.

- Κοιτάξτε,γιατρεύτηκε η φτερούγα του,δεν είναι πια σπασμένη,

φώναξε χαρούμενη η Χιονάτη.

- Γιατρεύτηκε; Πως γιατρεύτηκε μανούλα;

- Bρήκε σπόρους της αγάπης κι έφαγε,άγγελε μου.

- Που τους βρήκε;

- Eίναι σπαρμένοι σε όλα τα παραμύθια των ανθρώπων.

Κι αν δεν πέσει κεραυνός στη γή που τους βλασταίνει

κι άν οι άνθρωποι δεν ξεριζώσουνε τα αδύναμα βλαστάρια τους,

τότε φυτρώνουνε παντού και κάνουν κι άλλους σπόρους.

Τους σπόρους που τρώνε τα περιστέρια και θεραπεύουν

τις πληγές τους.

Το παιδί χάιδεψε απαλά το περιστέρι κι εκείνο έτριψε

ξανά το κεφαλάκι του στα δάχτυλα του.

Ύστερα έκανε δυό κύκλους στον αέρα,και πέταξε μακρυά,

έξω απο το ανοιχτό παράθυρο.

Κι ύστερα ονειρεύτηκαν πως έζησαν ειρηνικά....

όπως όλοι μας θα θέλαμε να ζούμε.

Οι ήρωες των παραμυθιών,ζούνε ακόμη ανάμεσα μας.

Τους συναντάς καθημερινά στους δρόμους,στις πλατείες,

στα χωράφια,στο γραφείο,στο γιαπί,στη λαική.

Μένουν στο διπλανό διαμέρισμα, ή σε χώρα ξένη,μακρινή.

Γι'αυτό,αν τύχει και σταθεί στο παραμύθι σου

περιστέρι πληγωμένο, ψάξε στον κήπο σου να βρείς

τους σπόρους της αγάπης και τάισε το.

Πως θα τους βρείς;

Πέρασε το χέρι σου πρώτα απ'τη φωτιά κι ύστερα

σκάλισε το χώμα.Άν ξαφνικά βρεθεί μπροστά σου

ένας κλόουν, μη φοβηθείς.Ακόμη κι αν στο χέρι του

κρατάει ένα καθρέφτη στρογγυλό με ξύλινη λαβή.

Να φοβηθείς μονάχα,αν δείς μες στο καθρέφτισμα

τα μάτια ενός μικρού παιδιού κι εσύ παραμείνεις θεατής.

Άν δείς ποτέ στο δρόμο σου παιδάκια πεινασμένα,

ανθρώπους να ασελγούνε σε ανθρώπινες ψυχές,

ποτάμια αιματος να τα βαφτίζουνε Ειρήνη και πεις...

εμένα δεν με αφορά...,άλλαξε το όνομα σου.

Δεν σου αξίζει να σε λένε Γιάννη, Στέλλα, Μαρία,Παντελή.

Πες τους να σε φωνάζουν Κοντο-γιάννη,Κοντο-στέλλα,

Κοντο-μαρία,Κοντο-παντελή.

Και βιάσου.Γιατί σε λίγο τίποτα πια δεν θα σε αφορά.

Ούτε το όνομα σου. Όπως κι αν σε λένε....

Άν κάποια αυγούλα στην ακρογιαλιά ακούσεις μουσική

να έρχεται απ'τη μεριά που βγαίνει ο ήλιος,

χόρεψε ξυπόλητος πάνω στα χαλίκια.

Κι όταν τα πόδια σου γεμίσουνε πληγές,

κάνε σάλτο ως τον ουρανό και βάφτισε το Ελευθερία.

Όταν ξανα πατήσεις στη γη,θά'χεις στα χέρια σου

μια ηλιαχτίδα.Ή ένα κομμάτι κεραυνό.

Κι αν πέσει κάποτε στα χέρια σου παραμύθι δίχως τέλος,

φύλαξε το κάτω απο τη μάλλινη φανέλα,κατάσαρκα

στο στήθος σου και κάν'το φυλαχτό.

Γιατί, όπως κι εσύ, είναι και κείνο

ζυμωμένο απο χώμα και νερό.

Και που ξέρεις;

Iσως να είναι εκείνο,το δικό σου παραμύθι,

το χαμένο.

Λίτσα Καραμπίνη
Παραμύθι απο Χώμα και Νερό
Εκδόσεις Αρμός

θΕΛΕΙ ΜΕΛΤΈΜΙ ΓΕΡΟ

 

 

«Θέλει μελτέμι γερό, γεννημένο στην Τήνο,

που νά ΄ρθει με την ευχή

της Παναγίας

και να καθαρίσει τον τόπο

απ΄ όλων των λογιών

της Τουρκιάς

και της γηραιάς Ευρώπης

τ’ απομεινάρια.»

Οδυσσέας Ελύτης

"Πρόσω ήρεμα" , 1990

Ιδιωτική οδός

Γέροντας Νικόλαος Κουμεντάκης

 

Τὰ ξημερώματα τῆς 16ης Αὐγούστου τοῦ 2020, ἀκριβῶς πρὶν ἀπὸ ἕξη χρόνια, ὁ Γέροντας Νικόλαος Κουμεντάκης, ὁ πνευματικὸς τῆς Ἀνατολικῆς Ἀττικῆς καὶ ὄχι μόνο, ποὺ τώρα ἀναπαύεται στὸν Μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Ἐφραίμ, στὴν Νέα Μάκρη, μεταβέβηκεν «ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν».

Ὁ θάλαμος τοῦ νοσοκομείου, ὅπου νοσηλευόταν, ἀμέσως γέμισε μιὰ ὡραία μυρωδιά, ποὺ ἔμοιαζε μὲ μύρο.

Ὁ Γέροντας ἔφευγε γιὰ τὴν οὐράνια Βασιλεία καὶ οἱ ἄγγελοι μύρωναν τὴν ἀτμόσφαιρα.

Ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Παναγία, ποὺ στὸ ὄνομά της εἶχε κτίσει περίλαμπρο Ναὸ στὸ πολύπαθο Μάτι Ἀττικῆς, τὸν ὑποδέχθηκαν γιὰ νὰ τὸν ἀναπαύσουν μετὰ τῶν Ἁγίων καὶ Δικαίων. Δύο συμβουλὲς τοῦ Γέροντα ἀξιοχρέως καταγράφουμε στὴν αἰώνια μνήμη του:

Ὁ ἥλιος λάμπει κι ἂς εἶναι κρυμένος.

Συμβούλευε παραβολικὰ ὁ Γέροντας τοὺς δοκιμαζομένους:

Δὲν θὰ πτοούμεθα ἀπὸ τὶς δοκιμασίες ποὺ μᾶς ἐπιτρέπει ὁ Θεὸς νὰ μᾶς συναντοῦν. Ἀκόμα κι ἐκεῖνες ποὺ μᾶς συμβαίνουν λόγῳ τοῦ ἐγωισμοῦ μας, κι αὐτὲς ἀκόμα τὶς μετριάζει -ἀπὸ ἐμᾶς ἐξαρτᾶται. Πολλὲς φορὲς ὁ πιὸ σύντομος δρόμος γιὰ νὰ ἐξέλθουμε ἀπὸ μιὰ δοκιμασία εἶναι ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ αὐτοκριτική.

Ὅταν βάζουμε τὸν ἐγωϊσμὸ μπροστά, συνήθως τὰ κάνουμε χειρότερα! Εἶναι σὰν τὸν ἄνθρωπο ποὺ ἔχει πέσει μέσα στὴν κινούμενη ἄμμο. Δὲν θέλει ἀπότομες καὶ σπασμωδικὲς κινήσεις γιατί βουλιάζεις. Θέλει ὑπομονὴ καὶ ἤρεμες κινήσεις γιὰ νὰ ἐξέλθουμε.

Ὁ ἥλιος πάντα λάμπει πάνω ἀπὸ τὰ σύννεφα καὶ συνεχίζει νὰ ζωοποιεῖ τὴ Γῆ, ἀκόμα κι ἂν εἶναι κρυμμένος ἀπὸ αὐτὰ προσωρινά. Θὰ κάνουμε σὰν τὸ ἀετό, ποὺ στὶς μεγάλες μπόρες, δίνει μιὰ μὲ τὰ φτερά του καὶ περνάει πάνω ἀπὸ τὰ σύννεφα καὶ βγαίνει ἀπὸ τὴν μπόρα.

Ὁ Θεὸς εἶναι ἐκεῖ πάντα! Νὰ μὴν τὸ ξεχνᾶμε. Ὄχι ἐπειδὴ τὴν ὥρα τῶν ἐξετάσεων ὁ καθηγητὴς λείπει, σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει. Καὶ ποιός σὲ δίδασκε καὶ σὲ προετοίμαζε τόσον καιρό; Μήπως δὲν ἤσουν καλὸς μαθητὴς καὶ τώρα γκρινιάζεις;

Γιὰ τὸν Θεὸ δὲν εἶναι ποτὲ ἀργά. Μᾶς περιμένει πάντα μὲ ἀνοιχτὲς ἀγκάλες!”

Ὄχι ἐρωτηματικὰ στοὺς βουλὲς τοῦ Θεοῦ"

Ὁ Πατὴρ Νικόλαος ἦταν πηγὴ ἀγάπης καὶ ἠθικῆς. Πάντα ἐπέμενε στὴν καθαρὴ συνείδηση ποὺ πρέπει νὰ ἔχουμε γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ ἐπικοινωνοῦμε μὲ τὸν Θεό ..Καὶ μιὰ φράση ποὺ θὰ μοῦ μείνει ἀξέχαστη, ὅταν ἔχασα τὸν πατέρα μου, μοῦ εἶπε: -Ὅπου ὁ Θεὸς βάζει τελεία ἐμεῖς νὰ μὴν βάζουμε ἐρωτηματικό. Καλή Ανάσταση γέροντα

 

Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας, Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

Ότι δεν κατάφεραν οι εχθροί της Ελλάδας το κατάφερε ένας άνθρωπος που μισεί και απεχθάνεται και τους Έλληνες αλλά και την χώρα και απλά ήθελε την εξουσία για να γεμίσει τις τσέπες του

 

Ότι έχει κάνει, ότι νομοσχέδιο έχει περάσει, οποιαδήποτε ενέργεια πραγματοποιεί δείχνουν ένα απίστευτο μίσος για τους πολίτες

Σαν να θέλει να τους εκδικηθεί για κάτι..

Ίσως επειδή βρίζουν συνεχώς τον ίδιο και την οικογένειά του, ίσως επειδή τον χλευάζουν ίσως επειδή τον διασύρουν καθημερινά

Κανένας δε γνωρίζει

Το σίγουρο είναι ότι έχουμε μπλέξει με έναν σοβαρά διαταραγμένο άνθρωπο που χρήζει ψυχιατρικής βοήθειας

Μοναχή Χερουβειμία, (1969-1998).

 

Την σκότωσαν επειδή δεν δέχθηκε να προδώσει την Ορθόδοξη πίστη της.

Στο κοιμητήριο της Ιεράς Μονής Πέτρου Βόντα στη Ρουμανία, αναπαύεται η Μοναχή Χερουβειμία, κατά κόσμον Σβετλάνα Μιχαέλα Τανάσα.

Η αδελφή Χερουβειμία σπούδασε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά στο πανεπιστήμιο Ιασίου Ρουμανίας και έλαβε μια υποτροφία από το ίδρυμα Σόρος, για ένα μάστερ στο CEU (Central European University) της Βουδαπέστης.

Η εργασία που της ανέθεσαν ήταν να ερευνήσει ένα χειρόγραφο τής Ερμηνείας στη Γένεση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και εκεί απέδειξε ότι το κειμενο που είχαν τυπώσει οι Ιησουίτες

και έπειτα εισήγαγε ο J.P.Migne στην Ελληνική Πατρολογία για να θεωρηθεί έγκυρο,είχε πολλές παρεμβάσεις και αλλοιώσεις σε σχέση με το ερευνόμενο Χρυσοστομικό κείμενο.

 

 

Το συμπέρασμά της ήταν ότι μια κριτική έκδοση της Ερμηνείας της Γένεσης θα αποδείκνυε τις αυθαίρετες προσθήκες των Ιησουιτών.

Οι καθηγητές εκτίμησαν τη δουλειά της -είχαν το σκοπό τους που το έκαναν αυτό- και μετά τής πρότειναν να κάνει και διδακτορικό.

Η διδακτορική της διατριβή θα είχε ως κεντρικό άξονα την ερμηνεία της Γενεσεως.

Ως θέμα τής έδωσαν, πως έπρεπε να αποδείξει ότι οι Άγιοι Πατέρες στην ερμηνεία της Γενέσεως στηρήχθηκαν στον Ωριγένη.

Η Σβετλάνα άρχισε να μελετά χωρίς να έχει καταλαβεί αρχικά τι σκοπό είχαν.

Όσο όμως διάβαζε τους Αγιους Πατέρες καταλάβαινε τι βλασφημία της ζητούσαν να αποδείξει.

Μου είχε αφήσει η ίδια και τα έχω εδώ, την ερμηνεία του Αγίου Αυγουστίνου (στα Λατινικά), του Ωριγένη (στα Ελληνικά), του Θεοδωρήτου (στα Ελληνικά), του Αγίου Εφραίμ του Σύρου (στα Αγγλικά από τα Ελληνικά), ακόμα και ένα σχόλιο του Φίλωνος του Αλεξανδρινού (στα Ελληνικά), έργα τα οποία είχε διαβάσει στο πρωτότυπο στα Ελληνικά στη Βουδαπεστη (μαζί με τού Αυγουστίνου στα Λατινικά).

Όσο διάβαζε τόσο καταλάβαινε ότι οι Άγιοι Πατέρες όχι μόνο δεν ακολούθησαν τις θέσεις του Ωριγένη, αλλά ένας από τους λόγους που τα έγραψαν ήταν για να καταπολεμήσουν τις αιρετικές θέσεις του Ωριγένη !

 

Κάποια στιγμή παιρνοντας πληροφορίες για τους καθηγητές της έμαθε ότι οι πιο πολλοί από αυτούς ήταν Εβραίοι,ενώ σιγά-σιγά διαπίστωσε το πόσο περιφρονούσαν την Ορθοδοξία.

Σκοπός τους ήταν να αλλοιώσουν και να διαστεβλώσουν την αλήθεια.

‘Όταν τούς ανακοίνωσε το όντως επιστημονικό πόρισμα της έρευνας της είπαν:

’’Οχι, διάβασέ το άλλη μία φορά, δεν είναι έτσι, ξανασκέψου το. Εμείς σε πληρώνουμε για να αποδείξεις κάτι και εσύ πρέπει να το κάνεις"

Ακολούθησαν πολλές αντεγκλήσεις και επιχειρηματολογίες.

Μετά από κάποιο διάστημα γύρισε στην πατρίδα της τη Ρουμανία για να πάρει κάποια πράγματα. Επειδή δεν αισθανόνταν καλά επισκέφθηκε έναν γιατρό για εξετάσεις. Εκεί διαπίστωσε ότι είχε καρκίνο του δέρματος με γρήγορη εξάπλωση, στην αριστερή ωμοπλάτη. Την είχαν ακτινοβολήσει. (σημ. π. Γεωρ.. Είχαν τοποθετήσει δηλαδή έναν μηχανισμό που εκπέμπει δέσμη ακτινοβολίας σε κάποιο μέρος που σύχναζε και περνούσε πολλές ώρες. π.χ το γραφείο της και η ακτινοβολία έπεφτε πάνω της, στην προκειμένη περίπτωση στην αριστερή ομωπλάτη. Μ΄αυτόν τον τρόπο και οι κομμουνιστες του Τσαουσέσκου είχαν «φάει» πολλούς. Είναι χαρακτηριστικο ότι ο Τσαουσέσκου είχε πάντα μαζί του ανιχνευτή ακτινοβολίας).

Ο γιατρός της είπε ότι έχει λίγους μήνες ζωής. Γύρισε στη Βουδαπέστη να πάρει τα πράγματα της. ΄΄Μη φεύγεις έχουμε λύσεις για την αρρώστιά σου. Άκου μας και θα γλυτώσεις΄΄. Πήρε όσα πράγματα μπορούσε (τα πιο πολλά βιβλία της εμειναν εκεί) και γύρισε στη χώρα της στον πατέρα Ιουστίνο Πίρβου (σημ.π. Γεωρ. ηγούμενος της μονής Πέτρου Βόντα και μέγας ομολογητής της πίστεώς μας) και του τα διηγήθηκε όλα. Αυτός της είπε να μείνει στο μοναστήρι. Αυτό έγινε τον Αύγουστο του 1997.

Πέρασε ενάμιση χρόνο γεμάτο πόνους. Γρήγορα έκανε μετασταση. ’Έλιωνε μέρα με τη μέρα. Δέχτηκε να ρασοφορεθεί και λίγο πριν πεθάνει έγινε μοναχή. Δεν ήθελε να πάρει μορφίνη, θέλοντας με τον πόνο να σβήσει τις αμαρτίες της.

Τα ουρλιαχτά πόνου προαγγέλουν ακόμη και σήμερα σε όσους την άκουσαν τα βάσανα της κολάσεως. Ο Θεός εισάκουσε την τελευταία της επιθυμία να μην πεθάνει πριν την πανήγυρη της μονής (Σύναξις των Αγίων Αρχαγγέλων). Μετά την αγρυπνία την νύχτα της 7ης προς 8η Νοεμβρίου 1998 στις 03.00 η Αγία μάρτυς Χερουβειμία εκοιμήθη, έτοιμη να ομολογήσει μπρος στον Τριαδικό Θεό των αγώνα των Ορθοδόξων ενάντια στον άρχοντα του αιώνα τούτου.

 

 

Η αδελφή Χερουβειμία μας διηγούνταν ότι είχαν φύγει από το CEU για τον ίδιο λόγο, καρκίνο του δέρματος, ένας φοιτητής από τη Βουλγαρία, ένας από τη Γεωργία και ένας από της Η.Π.Α. Λυπάμαι που δε μπορώ να πω τα ονόματά τους, ίσως κάποιος κάποτε τα μάθει. Η ορθοδοξία είναι ζωντανή και καρποφορεί εν αληθεία, ενώ ο σπόρος της πίστεως είναι το αίμα των μαρτύρων. 

 Μετάφραση: proskynitis

Άγιον Όρος _Ψυχοθεραπευτικά με τον Γέροντα Γαβριήλ

Ο ακέραιος κυρ Αλέξανδρος

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

Ο ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΚΥΡ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Θαμνώδη ρήματα και φύλλα καταπράσινα της γλώσσας.
Μεγάλος άνθρωπος κι ανέσπερος έλληνας που κράτησε
τον πόνο στο σωστό του το ύψος
αγνοώντας και δημοτικισμούς και εξελικτισμούς και μόδες
αγνοώντας τα εκάστοτε μορμολύκεια
την ασίγαστη γενικότητα των πιθήκων
αγνοώντας τον αιώνα της καλπάζουσας εξυπνάδας
ο ανοξείδωτος.
Ήδη τα θύματα της Προόδου που πρόωρα σκουριάζει
πάνε στην πατρίδα του τη Σκιάθο
κι αγοράζουν ελπίζοντας οικόπεδα
πάνε για λίγο αεράκι λίγη θάλασσα και φρέσκο φεγγάρι.
Μα ειν' αδύνατο να κοροϊδέψουμε τη ρημαγμένη φύση
με ξιπόλητα Σαββατοκύριακα και με τροχόσπιτα.
Ο ακέραιος κυρ Αλέξανδρος
εκείνος ο περιούσιος Παπαδιαμάντης
και το κεράκι μας ακόμη δεν το θέλει.

Από τη συλλογή: ΧΟΡΤΑΡΙΑΣΜΕΝΑ ΧΑΣΜΑΤΑ, Εγνατία, 1974

Αδέλφια ξεσηκωθείτε !

Ἡ Παναγία στὴ ζωὴ καὶ τὴν διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Ἰωσὴφ τοῦ Ἠσυχαστοῦ

 

Ἰωὴλ Μητροπολίτης Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας 

Κατ’ ἀρχὴν, θὰ ἤθελα νὰ φανερώσω στὸ παρὸν φιλάγιο καὶ φιλοπατερικὸ συνέδριο, ποὺ διοργανώνει ἡ Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου γιὰ τὸν μεγάλο Γέροντα ἡσυχαστὴ Ἰωσήφ, πὼς ἡ πρώτη μου γνωριμία μαζί του ἦταν στὴν ἐρημικὴ Προβάτα τοῦ Ἁγίου Ὅρους καὶ μάλιστα στὸ κελλὶ τοῦ ἁγίου Ἀρτεμίου, ποὺ τότε μόναζε ἡσυχαστικὰ ἡ συνοδεία τοῦ Παπᾶ Ἐφραίμ, τοῦ κατοπινοῦ ἡγουμένου τῆς Μονῆς Φιλοθέου στὸν Ἄθωνα. Νὰ γίνω πιὸ σαφής. Ἐκεῖ πρωτοάκουσα ἀπὸ τὸν Γέροντα Ἐφραίμ, ὄντας νεαρὸς φοιτητὴς τῆς θεολογίας, γιὰ τὴν προσωπικότη­τα καὶ τὴν πνευματική του ἐργασία. Ἐκεῖ μοῦ δόθηκε ἡ εὐκαιρία, κατὰ τὴ διάρκεια τῆς θείας Λειτουργίας, νὰ προσκυνήσω καὶ τὴν κάρα τοῦ Ἰωσὴφ τοῦ ἡσυχαστῆ, τυλιγμένη, ἂν δὲν κάνω λάθος, μέσα σ’ ἕνα κε­ντημένο ὡραῖο σάκκο. Ὄντως ἡ ἁγία κάρα του ἀπέπνεε τὸ ἄρωμα τῆς ἁγιότητας, ποὺ πρόδιδε τὴν ἔνθεη ἐπίγεια ζωή του καὶ τὴ ζωντανὴ πα­ρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ μετὰ θάνατο στὰ ἁγιασμένα ὀστέα καὶ λείψανά του.

Τὸ θέμα πού μοῦ δόθηκε νὰ ἀναπτύξω εἶναι ἡ παρουσία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου στὴ ζωὴ τοῦ ὁσίου αὐτοῦ ἀνδρὸς Ἰωσὴφ στὸ πολύφημο περιβόλι της, στὸν Ἄθω. Πάντοτε ἡ Κυρία Θεοτόκος ἦταν βοηθὸς καὶ σκεπαστῆς στὴ ζωή του καὶ στὴ ζωὴ αὐτῶν ποὺ τὸν ἀκολουθοῦσαν καὶ εἶχαν ἐμπιστευθεῖ τὴν πρόοδό τους στὴ σοφὴ καθοδήγησή του. Εἶχε φλογερὴ ἀγάπη πρὸς τὴν Κυρία μας Θεοτόκο. Μόνο ποὺ ἄκουγε τὸ ὄνομά Της δάκρυζε ἀπὸ τὸν θεῖο πόθο καὶ τὸν πάναγνο ἔρωτα, γρά­φει ὁ Βατοπαδινὸς ἡγούμενος π. Ἐφραίμ.

 

1 Ὁ εὐγνώμων ὑποτακτικός του, Ἰωσὴφ ὁ Βατοπαιδινὸς, διηγεῖται πὼς στὶς πρῶτες δυσκολίες στὴν ἐπίπονη πνευματική του ἐργασία βρῆκε συμπαραστάτιδα τὴν τροφὸ καὶ βοηθὸ τῶν μοναστῶν τοῦ Ἄθωνος, τὴν Γερόντισσα Θεοτό­κο. Ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ, πὼς στὶς ἀψυχολόγητες ἀντιδράσεις τοῦ Γέροντα τῶν ἡσυχαστηρίων τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ποὺ φθονοῦσε τὴν πρόοδο τοῦ νεαροῦ Ἰωσήφ, τὴν προσευχὴ ποὺ ἔκανε στὴν Πανα­γία· «Ἀπευθυνόμουνα καὶ στὴν Δέσποινά μας καὶ Τὴν ἱκέτευα. Ὅπως ἤμουν ἐκεῖ καὶ κοίταζα πρὸς τὸν Ἄθωνα, ὅπου φαινόταν καλὰ καὶ τὸ μέρος μὲ τὸ ἐκκλησάκι τῆς Παναγίας μας, σὰν νὰ αἰσθάνθηκα μέσα μου ἕνα σκίρτημα χαρᾶς. Ἀμέσως βλέπω μία φωτεινὴ ἀκτίνα νὰ βγαί­νει ἀπὸ τὴν ἐκκλησία τῆς Παναγίας καὶ σὰν οὐράνιο τόξο ἦρθε καὶ ἀκούμπησε ἐπάνω μου. Ἀμέσως ἀλλοιώθηκα ὅλος καὶ ξέχασα τὸν ἑαυτό μου. Γέμισα φῶς μέσα στὴν καρδία μου, ἔξω καὶ παντοῦ, καὶ δὲν αἰσθανόμουνα ἂν ἔχω σῶμα. Τότε ἄρχισε νὰ λέγεται ἡ εὐχὴ μέσα μου τόσο ρυθμικά, ποὺ ἀποροῦσα, γιατί ἐγὼ δὲν προσπαθοῦσα· μόνο ἔβλεπα καὶ ἄκουγα ταυτοχρόνως, καὶ θαύμαζα»2. Στὰ πρῶτα χρόνια τῆς ἡσυχαστικῆς του ζωῆς, σύχναζε πυκνὰ στὸ ναΐδριο τῆς Κυρίας Θε­οτόκου στὶς παρυφὲς τῆς κορυφῆς «ἀπ’ ὅπου τοῦ συνέβηκε τὸ μεγάλο γεγονὸς καὶ καλλιεργοῦσε μὲ μεγάλη ἀκρίβεια τὴν εὐχή»3.

Εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τοὺς βίους τῶν Ἁγίων, πὼς στὰ μεγάλα χαρίσματα ποὺ δίνει ὁ Θεὸς ἀντιστοιχοῦν καὶ μεγάλοι πειρασμοί. Ὁ ἅγιος διέρχεται τὴν κάμινο τῶν πειρασμῶν καὶ καθαρίζεται ὡς χρυσὸς ἐν χωνευτηρίῳ. Βέβαια, κατὰ τὴ διάρκεια τῶν πειρασμικῶν ἐνοχλήσεων ἀποκαλύπτεται ἡ δύναμη καὶ ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνση τῶν πειρασμῶν, ἐπειδὴ εἶναι ἐλεύθερος πλέον τῶν παθῶν, φανερὰ καὶ ἀποκαλυπτικὰ φαίνεται νὰ ἐπανθεῖ ἐπάνω του αὐτὴ ἡ χάρη καὶ νὰ μεταδίδεται καὶ στοὺς ἄλλους. Ἀπὸ τὸν αἰώνιο αὐτὸ κανόνα δὲν μποροῦσε νὰ ἑξαιρεθεῖ ὁ Γέροντας Ἰωσήφ. Δέχθηκε τὶς ἐπιθέσεις τῶν κακοβούλων δαιμόνων μὲ τὴ μορφὴ διαφόρων πειρασμῶν. Ἀλλὰ ἡ χειρότερη ὄχληση ἦταν ὁ πόλεμος τῆς πορνείας, δηλαδὴ τῶν πορνικῶν λογισμῶν καὶ πυρώσεων. «Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ἀντιμετώπιζε γενναία αὐτὸν τὸν πόλεμο μὲ τὴ θερμότητα τοῦ ζήλου, μὲ τὴν ὁρμὴ τῆς ἀθλητικῆς προθέσεως, μὲ τὴν πεῖρα τῆς θείας ἀντιλήψεως καὶ τὴν ἱερώτατη μορφὴ τοῦ περιβάλλοντος, μὲ τὸ ὁποῖο «ἀποκλειστικὰ ὁ Ἁγιώνυμος Ἄθωνας περιβάλλει τοὺς φοιτητὲς του»4. Προκειμένου νὰ βγεῖ νικηφόρος ἀπὸ τὸν ἀγῶνα αὐτό, χρησιμοποίησε διάφορα πρακτικὰ μέσα, ὅπως π.χ. τὸ «ἀλεξιτήριο ξύλο»5, τὴν κατάργηση τοῦ στρώματος κ.ἅ. Ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ πὼς, ἐπειδὴ ὁ πόλεμος δὲν ὑποχωροῦσε, «ἔκλαια, στέναζα, παρακαλοῦσα τὴν Δέσποινά μας Θεοτόκο, ποὺ πολλὲς φορὲς μὲ πα­ρηγόρησε ἀλλὰ καμία λύση δὲν φαινόταν νὰ δίνεται»6. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸ, πὼς ὁ σαρκικὸς πόλεμος δὲν ὑποχωρεῖ μὲ μόνο τὶς ἀσκητικὲς σωματικὲς πράξεις ἀλλὰ μὲ τὴν ταπείνωση καὶ προπαντὸς τὴν θεία βο­ήθεια. Αὐτὴν ἐπεκαλεῖτο ὁ μακαριστὸς Γέροντας. Ἰδιαιτέρως ζητοῦσε τὴ βοήθεια τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, γιὰ νὰ λυτρωθεῖ ἀπὸ τὸν εἰδεχθῆ αὐτὸν πειρασμό. Ὁ ἐπιφανὴς ὁμώνυμός του ὑποτακτικὸς γράφει, πὼς σχεδὸν κάθε βράδυ τοῦ ἐμφανιζόντουσαν τὰ πονηρὰ πνεύματα καὶ τοῦ ἔκαναν βίαια ἐπίθεση. «Ὁ Γέροντας, ὅμως, μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ καὶ τῆς Παναγίας μας, ἀμυνόταν»7. Ἀκοῦστε, πῶς ἐπικαλεῖται τὴν Παναγία μας: «Δέσποινά μας, Δέσποινα, φώναζα μὲ πόνο, γνωρίζεις ἐσὺ ἡ κουροτρόφος τῶν παρθένων, ὅτι ποτὲ δὲν συμπά­θησα τὴν σαρκικὴ ἁμαρτία καὶ μετὰ τὴν ἐπίγνωση τοῦ Υἱοῦ σου ἔταξα ὄρο γιὰ τὴν πλήρη κατ’ ἄνθρωπο ἁγνότητα. Γιατί τόση βία καὶ ἐπιμονή; Θὰ νικήσει τὴν προαίρεσή μου;»8. Στὴ δύναμη τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν ἐνέργεια τῆς χάριτος τῆς Παναγίας ὁ ἡσυχαστὴς Ἰωσὴφ ἀποδίδει τὴν ἀπαλλαγή του ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς πορνείας 9.

Ὅσο αὐξάνει ἡ ἐνέργεια τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, τόσο καὶ μεγαλώνουν οἱ πειρασμοί. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ ὀπτασία ποὺ εἶδε μὲ τὸν οὐράνιο ἐκεῖνο ναό, ποὺ ψαλλόταν ὁ ὕμνος πρὸς τὴν Παναγία 10. Ἐκεῖ, στὸν οὐράνιο ναὸ, εἶδε τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας στὸ τέμπλο ποὺ κρατοῦσε «στὰ γόνατά Της ὡς βρέφος τὸν προαιώνιο Κύριό μας» 11. Καλύτερα, ὅμως, εἶναι νὰ ἀφήσω τὴ διήγηση ποὺ κάνει ὁ Ἰωσὴφ ὁ Βατοπαιδινὸς νὰ ἀκουσθεῖ ὁλόκληρη. «Τότε μοῦ ἔκανε νεῦμα ὁ ὁδηγός μου νὰ πλησιάσω γιὰ νὰ προσκυνήσω καὶ μὲ γύρισε πρὸς τὴν Δέσποινά μας Θεο­τόκο καὶ Παραμυθία ὅλων τῶν Χριστιανῶν. Δὲν κατάλαβα ἂν καὶ πόσο κινήθηκα καί, ἐνῶ ἤμουν στραμμένος πρὸς Αὐτὴν καὶ προσπαθοῦσα νὰ θαυμάσω τὴ δόξα καὶ τὸ μεγαλεῖο της, ὁ ὁδηγός μου, ποὺ φαινόταν ὅτι εἶχε πολλὴ οἰκειότητα καὶ παρρησία, μὲ ἕνα ὕφος παρακλητικὸ καὶ μὲ φωνὴ πολὺ καθαρή, ποὺ τὴ θυμᾶμαι καὶ τώρα, εἶπε πρὸς τὴν Κυρία μας· “Δέσποινα τοῦ κόσμου, δεῖξε τὴν δόξα Σου στὸν δοῦλο Σου, νὰ μὴν κυριευθεῖ ἀπὸ τὴν λύπη”! Τότε, τί νὰ πῶ ὁ εὐτελὴς καὶ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄνθρωπο ἀνάξιος;  Ἔλαμψε ὅπως ὁ ἥλιος ἡ παναγία μορφή Της καὶ εἶδα καθαρὰ πλέον, ὄχι σὰν εἰκόνα ἀλλὰ ζωντανὴ καὶ ὁλόσωμη, κατὰ τὴ δύναμη τῆς θνητότητός μου, τὴν Κυρία τῶν ὅλων καὶ Βασίλισσα νὰ βαστάζει στὶς ἀγκάλες Της τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ, πλήρη Χάριτος καὶ μεγαλείου. Μόλις εἶδα μέχρι σὲ ἕνα σημεῖο τὴν θεοπρεπὴ ἐκείνη δόξα τῆς Κυρίας μας, δὲν μπόρεσα νὰ σταθῶ ἄλλο καὶ ἔπεσα κάτω στὸ δάπεδο καὶ ἄρχισα νὰ κλαίω ψιθυρίζοντας: “Δέσποινά μου, Δέσποινά μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις”. Τότε ἄκουσα τὴν μακάρια, μελισταγὴ καὶ ἀνώτερη κάθε παρηγοριᾶς φωνή Της νὰ λέει στὸν ὁδηγό μου: “Πάρε τον τώρα στὸν τόπο του, νὰ ἀγωνίζεται καὶ νὰ ἔχει τὴν ἐλπίδα του σὲ μένα”. Αἰσθάνθηκα, ὅτι κάποιος μὲ κτύπησε ἐλαφρὰ στὸν ὦμο καὶ καθὼς δοκίμαζα νὰ σηκωθῶ βρέθηκα στὸν τόπο μου, ὅπως κάθησα στὴν ἀρχὴ καὶ προσευχόμουν, μὲ τὸ πρόσωπό μου βρεγμένο ἀπὸ δάκρυα. Ἀπὸ τότε καὶ πέρα, τόση ἀγάπη καὶ εὐλάβεια αἰσθανόμουν πρὸς τὴν Κυρία μας, ὥστε μόνο τὸ ὄνομά Της μὲ γέμιζε χαρὰ πνευματική. Τὸ “ἃς ἔχει τὴν ἐλπίδα του σὲ μένα” ἦταν ἀπὸ τότε καὶ μπρὸς ἡ μόνιμη παρηγοριά μου» 12.

Σημαντικὴ, ἐπίσης, εἶναι ἡ πληροφορία, πὼς κατόπιν ἐπικλήσεως τοῦ ὀνόματος τῆς Παναγίας, βρέθηκε νερὸ στὸν τόπο τῶν ἀσκητικῶν του παλαισμάτων, προκειμένου νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὸν κόπο τῆς μεταφορᾶς τοῦ νεροῦ ἀπὸ μακρινὴ ἀπόσταση13. Ἡ Παναγία ἦταν μετὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ἡ κυρία ἀπασχόληση τοῦ λογισμοῦ καὶ τοῦ ἐργοχείρου του. Ὡς ξυλογλύπτης ποὺ ἦταν, ἔφτιαχνε ἕναν σταυρὸ «ποὺ πάνω του ἦταν σκα­λισμένος ὁ ἐσταυρωμένος Κύριός μας ἀπὸ τὴν μία πλευρὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ Κυρία μας Θεοτόκος»14.

Ἐξαιρετικῆς σημασίας εἶναι ἡ πληροφορία τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ τοῦ Βατοπαιδινοῦ γιὰ τὸν ὅσιο Ἰωσὴφ τὸν ἡσυχαστὴ, πὼς τὸν βρῆκε μία φορᾶ κατὰ τὴ διάρκεια μίας σωματικῆς ταλαιπωρίας (εἶχε δύσπνοια), νὰ κρατάει τὴν εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ νὰ τῆς ἀπευθύνει λόγια ἱκετευτικά· «Δέσποινά μου, Δέσποινά μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις, ἐγὼ σὲ ἀσπάζομαι στὴν εἰκόνα Σου καὶ Σὺ μὲ χαΐδεψες ζωντανή!» 15. Στὴ συνέχεια, διηγεῖται ὁ Ὅσιος, πὼς στὸ παρελθὸν σὲ κάποια δυσκο­λία του τοῦ ἐμφανίσθηκε ἡ Κυρία Θεοτόκος, κρατοῦσα τὸν Κύριο καὶ τοῦ ὑπενθύμισε: «Δὲν σοῦ εἶπα νὰ ἔχεις τὴν ἐλπίδα σὲ μένα; Γιατί ἀποθαρρύνεσαι; Νὰ, πάρε τὸν Χριστὸ ! Ἅπλωσε τὴν μακαρία ἀγκαλιὰ Της πρὸς ἐμένα καὶ τὸ πανάγιο Βρέφος μὲ πλησίασε, ὅσο ποὺ νὰ μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ τὸ φτάσει! Ἐγὼ, ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν ἔκπληξή μου δὲν τολμοῦσα νὰ κάμω καμμιὰ κίνηση, ἅπλωσε ὁ πανάγαθος Ἰησοῦς τὸ χεράκι Του καὶ μὲ χαΐδεψε τρεῖς φορὲς στὸ μέτωπο καὶ στὸ κεφάλι! Γέμισε ἡ ψυχή μου ἀγάπη ἀμέτρητη καὶ φῶς, ποὺ δὲν μποροῦσα νὰ σταθῶ πλέον στὰ πόδια μου. Ἔπεσα κάτω καὶ μὲ πόθο καὶ δάκρυα φιλοῦσα τὸ μέρος, ὅπου στεκόταν ἡ Βασίλισσα τῶν ὅλων» 16.

Τέλος, κατὰ τὴν τελευτή του στὸν ἐπίγειο κόσμο, τὴν Παναγία μας ἐπικαλέσθηκε ἐκτενῶς. Γράφει ὁ ὁμώνυμός του ὑποτακτικός· «Ὅταν τοῦ εὐχήθηκαν ἀνάρρωση, τοὺς εἶπε· «ὄχι, ὄχι· φεύγω σύντομα! Ὅταν θὰ ἀκούσετε μετὰ ἀπὸ τρεῖς ἡμέρες τὶς καμπάνες, νὰ ξέρετε ὅτι ἔφυγε ὁ φίλος σας· ὑπολογίζω τῆς Παναγίας μας» 17. Στὶς δεκαπέντε Αὐγούστου, ἡμέρα τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, κοινώνησε γιὰ τελευταῖα φορᾶ. «Κοίταζε μὲ ἐπιμονὴ τὴν εἰκόνα τῆς Κυρίας μας, ποὺ τόσο ἀγαποῦσε, σὰν νὰ Τῆς ζητοῦσε κάτι. Κάτι ποὺ τὸ γνώριζε ἀκριβῶς Ἐκείνη. Τὰ ἤρεμα δάκρυά του μαρτυροῦσαν τὴν ἐνδόμυχη αἴτηση τῆς ψυχῆς τοῦ πρὸς Αὐτήν· Αὐτήν, ποὺ τόσες φορὲς τὸν παρηγόρησε καὶ τοῦ συνέστησε νὰ τρέφει βέβαιη ἐλπίδα πρὸς τὴν εὐσπλαχνία της. Πράγματι, τὴν ἴδια μέρα παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ πρὸς τὸν Κύριο καὶ ἄφησε ἄριστο παράδειγμα σὲ ὅλο τὸ Ὅρος ἀλλὰ καὶ σὲ ὅλους μας μέχρι καὶ σήμερα».

Σύντομη ἀναφορὰ στὴ διδασκαλία τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ γιὰ τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο.

Περιττὸ εἶναι νὰ πῶ, πὼς ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν Παναγία εἶναι «ἀνωτέρα πάσης περιγραφῆς» 18. Τὴν ὀνομάζει – «ἡ Πάναγνος Μητέρα μας, Βασίλισσα καὶ Κυρία τῶν ὅλων» 19. Μόνον ἡ ἀνάμνηση τῆς Θεοτόκου καὶ ἡ ἐπίκληση τοῦ ὀνόματός της φέρνουν δάκρυα στὰ μάτια – «Μόλις εἰπῇς – Παναγιά μου! δὲν δύνασαι νὰ κρατήσης. Ὁπότε ἐξ αὐτῶν γεννᾶται μία γαλήνη εἰς ὄλον τὸ σῶμα καὶ τελεία εἰρήνη» 20. Γιὰ νὰ ἐπέλθει κατάνυξη, ἀπαραίτητη βέβαια προϋπόθεση γιὰ προσευχή, εἶναι ἡ ἀπαγγελία τῶν ὕμνων τῆς Θε­οτόκου 21. Ἡ ἀνταμοιβὴ ὅσων ἀγωνίζονται εἶναι «νὰ εὐρισκώμεθα μὲ τὴν Παναγίαν μας, ὡς γνήσια τέκνα της», «νὰ συγχαίρωμεν διαρκῶς μὲ τὴν γλυκειάν μας Μαννούλα» 22. Στὴν τριακοστὴ τρίτη ἐπιστολὴ του, περι­γράφει τὴ σωφροσύνη καὶ τὴν καθαρότητα ὡς ἀρετὲς ποὺ ἀναπαύουν τὴν Παναγία: «Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς περιγράψω, πόσον ἀρέσκει ἡ Παναγία μας τὴν σωφροσύνην καὶ καθαρότητα. Ἐπειδὴ Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἁγνὴ Παρθένος, δι’ αὐτὸ καὶ ὅλους τοιούτους μᾶς θέλει καὶ ἀγαπᾶ. Καὶ μόλις ἡμεῖς τὴν φωνάζομεν, σπεύδει εὐθὺς εἰς βοήθειαν. Δὲν προλαμβάνεις νὰ εἰπῇς, Παναγία Θεοτόκε, βοήθει μοί! Καὶ εὐθὺς, ὡς ἀστραπὴ, διαυγάζει τὸν νοῦν καὶ πληροῖ φωτισμοῦ τὴν καρδίαν. Καὶ ἑλκύει τὸν νοῦν εἰς τὴν προσευχὴν καὶ τὴν καρδίαν εἰς τὴν Ἀγάπην» 23. Ἐπίσης, σὲ ἄλλη ἐπιστολὴ του λέγει, ὅτι ἡ Παναγία ἀγαπᾶ τὴν ἀγνείαν 24.

Σταθερὴ εἶναι ἡ διδασκαλία του, πὼς στοὺς πειρασμοὺς βοηθὸς ἀκαταίσχυντη εἶναι ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος 25. Εἶναι ἡ παράκληση πάσης ψυχῆς χριστιανών 26. Σκέπη κραταιὰ τῶν πιστών 27. Ὁ φύλακας τῶν χριστιανῶν ἀπὸ κάθε κακό, «ἀπὸ παντοίων ἐχθρῶν ὁρατῶν, ἀοράτων» 28. Εἶναι ἡ γλυκυτάτη Ἄνασσα 29. Εἴμαστε «ἀδελφοί τοῦ Χριστοῦ μας καὶ τέκνα τῆς Παναχράντου Μητρὸς Του» 30. Εἶναι μητέρα τοῦ ἐλέους καὶ πηγὴ ἀγαθότητος καὶ ἄμισθος βοηθὸς ἰατρὸς τῶν θλίψεῶν μας 31.

Προτρέπει στὶς θλίψεις μας νὰ ἀγκαλιάζουμε τὴν εἰκόνα τῆς Παναγί­ας «ὡς νὰ εἶναι ζῶσα» 32 καὶ αὐτὴ θὰ γίνει μεσίτης γιὰ μᾶς στὸν Θεό 33.

Δίδει καὶ τὶς ἑξῆς πρακτικὲς ὁδηγίες: «Φώναζε τὴν Μαννούλα Του συνεχῶς, διάβαζε τοὺς Χαιρετισμοὺς καὶ Αὐτὴ θὰ σὲ προστατεύη· πάντα θὰ σὲ φυλάττη ἀπὸ κάθε κακόν… Νὰ ἔχεις πάντοτε μίαν εἰκονούλα τῆς Παναγίας στὸν κόρφον σου, νὰ τὴν προσκυνῇς, ὅπου κάθεσαι καὶ πλα­γιάζεις νὰ κοιμηθῇς. Καὶ ὅσον τὴν ἀγαπᾶς, περισσότερον θὰ σὲ ἀγαπᾶ· καὶ εἰς κάθε περίστασιν ποὺ θὰ τὴν φωνάξης θὰ αἰσθανθῇς αἰσθητὴν τὴν βοήθειαν καὶ παρηγορὶαν Της. Αὐτὴ πάντοτε καὶ ἀδιαλείπτως μεσιτεύ­ει δι’ ὅλα τὰ τέκνα της, ὅπου θερμῶς τὴν φωνάζουν» 34.

Τὸ ὄνομα τῆς Παναγίας εἶναι γλυκύτατον καὶ ποθεινότατον 35.

Θὰ ἤθελα νὰ τελειώσω τὴν μικρὴ αὐτὴ εἰσήγησή μου μὲ στίχους τοῦ Ὁσίου ἀνδρὸς Ἰωσὴφ τοῦ σπηλαιώτου πρὸς τὴν Παναγία.

«Εἰ δὲ ζητεῖς καὶ ἄλληνε δευτέραν μαρτυρίαν,

ἄκουσε καί τὴν Ἄνασσαν Θεοτόκον Μαρίαν,

ὅπου σοῦ λέγει: “Ὅποιος σταθεῖ ἐδῶ γιὰ τ’ ὄνομά μου”,

μὴ ἀμελῶν τὰ χρέη του ποιῶν τὸ θέλημά μου,

Ἐγὼ θὰ ἐπιμεληθῶ νὰ τὸν τροφοδοτήσω,

κι εἰς κάθε θλίψιν κι’ ἀρρώστια θὰ τὸν ὑπερασπίσω!

Ἀλλὰ καὶ Πρέσβυς συμπαθής, ἄξιος καὶ μεγάλος,

θὰ τοῦ φανῶ στοὺς οὐρανούς, ὅσον ἐμὲ κανεὶς ἄλλος.

Διότι ἐγὼ ἐγέννησα, βάστασα, θήλασά Τον,

τὸν Κύριόν μου καὶ Θεὸν καὶ Σωτήρα πάντων!

Ὅπου τὸν παραστέκουνε Θρόνοι καὶ Ἐξουσίαι,

τὰ Χερουβείμ, τὰ Σεραφείμ, Ἀγγελικαὶ στρατειαί,

χοροὶ Μαρτύρων, Προφητῶν, Ἀποστόλων κι Ὁσίων,

ἔτι κι ἐγὼ, ἡ Βασίλισσα ὅλης τῆς γῆς

καὶ τῶν ἐπουρανίων!

Λοιπόν, ἂν θέλης, ἄκουσον καὶ βάσταζε τὰς θλίψεις,

καὶ τοῦ Υἱοῦ μου τὸν σταυρόν, ποτέ σοῦ μὴν ἀφήσης!

Καὶ μέλλεις εἰς τοὺς οὐρανούς, ν’ ἀγάλλεσ’ αἰωνίως,

εὐχαῖς πάντων Ἁγίων τὲ σὺν ταῖς ἐμαῖς πρεσβείαις!

Ἀμήν» 36.

1 .Διάλεξη γιὰ τὴ Μονὴ Μαχαιρά. Δημοτικὸ Θέατρο Λευκωσίας. 21 ’Οκτωβρίου 2001.

2. Γέροντος Ἰωσήφ Βατοπαιδινοῦ. Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής. Βίος – Διδασκαλία – «Ἡ Δεκάφωνος Σάλπιγξ», Ἱερὰ Μεγίστη Μονὴ Βατοπαιδίου, Ἅγιον Ὅρος  2004. σ. 45.
3. Ό. π., σ. 4
4. Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ, Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 71.
5. Ό. π., σ. 71.
6. Ό. π., σ. 72.
7. Ό. π., σ. 85.
8. Ό. π., σ. 86.
9. Βλ. ὅ. π., σ. 87.
10. Βλ. ὅ. π., σ. 100.
11. Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ. Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 103.
12. Ό. π., σ. 103-104.
13. Ό. π., σ. 106
14. Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ, Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 110.
15. Ό. π., σ. 155.
16. Ό. π., σ. 157.
17. Ό. π., σ. 159.
18. Γέροντος Ἰωσήφ, Ἔκφρασις μοναχικῆς ἐμπειρίας, Ἱερὰ Μονὴ Φιλοθέου, Ἅγιον Ὅρος 2003, σ. 22.
19. Ό. π. Ἐπιστολὴ 5. σ. 56.
20. Ό. π. Ἐπιστολὴ 5. σ. 57.
21. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 26. σ. 159.
22. Ό. π. Ἐπιστολὴ 32. σ. 190 καὶ Ἐπιστολὴ 57. σ. 316.
23. Ό. π. Ἐπιστολὴ 33. σ. 198.
24. Βλ. Ό. π. Ἐπιστολὴ 34. σ. 202-203.
25. Βλ. Γέροντος Ἰωσήφ, Ἔκφρασις μοναχικῆς ἐμπειρίας. Ἐπιστολὴ 40. σ. 246 κ. ἔ.
26. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 43. σ. 264. Πρβλ καὶ Ἐπιστολὴ 46. σ. 273.
27. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 44. σ. 268.
28. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 44. σ. 269.
29. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 55. σ. 303.
30. Ό. π. Ἐπιστολὴ 46. σ. 311.
31. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 66. σ. 346.
32. Ό. π. Ἐπιστολὴ 72. σ. 364.
33. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 72. σ. 364.
34. Ό. π. Ἐπιστολὴ 78. σ. 382-383.
35. Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 81. σ. 391.

Αγιορείτικη συνταγή - Γλυκό κουταλιού άγριο σύκο

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ ~ μετακίνηση, αλλά όχι τέλος ~

Αυτές τις ημέρες εορτάζουμε την Κοίμηση της Θεοτόκου, που όμως ονομάζεται με διαφορετικό τρόπο και "Μετάσταση".

Η ρίζα

Λίγες ρίζες έχουν χτίσει τόσο μεγάλο μέρος της ελληνικής σκέψης όσο το ρ. "ἵστημι":

• στάση, ανάσταση, κατάσταση,

• έκσταση, απόσταση, υπόσταση,

• σύσταση, διάσταση, περίσταση,

• ένσταση, αντίσταση, παράσταση, επανάσταση

— και μετάσταση.

Από το ρ. μεθίστημι (< μετά + ἵστημι): «τοποθετώ αλλού, μετακινώ». Στη μέση φωνή, μεθίσταμαι: «αλλάζω θέση».

Η αρχική σημασία ήταν «μετακίνηση – μετανάστευση».

Ο Πλάτων γράφει για «τῆς χώρας μετάστασις ἐξ οἰκείας ἐπ' ἀλλοτρίαν» (Τίμ. 82a) — τη μετακίνηση από την οικεία στην ξένη γη.

Η ιατρική σημασία ~

Ο Γαληνός χρησιμοποιεί τη "μετάστασιν" για τη μετάθεση της νόσου από μέλος σε μέλος. Τον 19ο αιώνα η δυτική ιατρική ανασύρει τον όρο (γαλλ. métastase) για τη διασπορά του καρκίνου — και η σημασία επιστρέφει στα νέα ελληνικά ως σημασιακό αντιδάνειο: η λέξη έμεινε πάντα ελληνική, αλλά με τη νέα σημασία ήλθε από ξένες γλώσσες. Ακόμη κι εκεί, η λέξη λέει το ίδιο: κάτι άλλαξε θέση.

Ο ευφημισμός του θανάτου ~

Ήδη στην ελληνιστική εποχή η λέξη σημαίνει «θάνατος, αναχώρηση από τη ζωή». Ο ρήτορας Μένανδρος γράφει: «βελτίων ἐστὶ τάχα ἡ μετάστασις τοῦ τῇδε βίου» — καλύτερη ίσως η μετάσταση από τούτη τη ζωή. Η ελληνική δεν είπε «εξαφάνιση, τέλος», αλλά μετακίνηση. 

 

 

 

 

Η εκκλησιαστική χρήση

Στην εκκλησιαστική γλώσσα συμβαίνει το εξής παράδοξο. Ενώ η μετοχή "μεταστάς" χρησιμοποιείται για τους κεκοιμημένους (λέξη που ζει ακόμη στη νεκρώσιμη ακολουθία και στα μνημόσυνα), η ίδια η λέξη "μετάστασις" δεν είναι συνώνυμο γενικά του θανάτου, αλλά του θανάτου ως «μετάβαση του σώματος από την επίγεια ζωή σε μια άλλη κατάσταση». Ειδικότερα σε επίπεδο εορτολογικό, η ορθόδοξη Εκκλησία ονομάζει "μετάστασιν" δύο και μόνο γεγονότα: του Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου (26 Σεπτ.) και της Θεοτόκου.

Μετάσταση της Θεοτόκου ~

Μιλώντας για την κοίμηση και μετάσταση της Θεοτόκου αρκετοί μεταγενέστεροι πατέρες ερμήνευσαν τη λέξη "μετάσταση" ως λέξη που μέσα της περιέχει όχι μόνο τον θάνατο, αλλά και την ανάσταση (και ανάληψη του σώματος).

Η σημασία γίνεται εμφανής στην υμνογραφία της Κοίμησης της Θεοτόκου, όπου η λέξη "μεθίστημι" χρησιμοποιείται με δύο τρόπους.

α) μέση διάθεση, π.χ. στο Απολυτίκιο:

Ἐν τῇ Γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας,

ἐν τῇ Κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε.

Μ ε τ έ σ τ η ς πρὸς τὴν ζωήν, μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς,

καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη,

ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

β) αλλά και με ενεργητική διάθεση (ως ενέργεια του Χριστού για τη μητέρα του), π.χ. στο Κοντάκιο:

Τὴν ἐν πρεσβείαις ἀκοίμητον Θεοτόκον,

καὶ προστασίαις ἀμετάθετον ἐλπίδα,

τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν·

ὡς γὰρ ζωῆς Μητέρα,

πρὸς τὴν ζωὴν μ ε τ έ σ τ η σ ε ν,

ὁ μήτραν οἰκήσας ἀειπάρθενον.

Τη διδασκαλία περί της μεταστάσεως της Θεοτόκου ως λέξεως που κρύβει (κυριολεκτικά και μεταφορικά) την ίδια την ανάσταση, συγκεφαλαιώνει ο άγιος Νικόδημος Αγιορείτης (Εορτοδρόμιο). Παραθέτουμε σχετικό απόσπασμα, χάριν των ενδιαφερομένων για το ειδικότερο αυτό θέμα:

Διατί οὐ δημοσιεύεται ἐπ' Ἐκκλησίας ἡ τῆς Θεοτόκου

ἀνάστασις καί ἀνάληψις, ἀλλὰ μ ε τ ά σ τ α σ ι ς

μόνον αὐτῆς λέγεται;

Εἰς τοῦτο ἀποκρίνονται μερικοὶ

• πρῶτον, ὅτι ἡ τῆς Θεοτόκου ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις δέν εἶναι μαρτυρημένη ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· καθὼς εἶναι ἡ τοῦ Υἱοῦ αὐτῆς καὶ Θεοῦ ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις·

• δεύτερον, διότι ἡ τῆς Θεοτόκου ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις δόγμα ἐστὶ μυστικὸν ἐν μόνοις τοῖς λόγοις τῶν Πατέρων σημειούμενον, κατά τόν μέγαν Βασίλειον, «Τὰ μὲν δόγματα σιωπᾶται, τὰ δὲ κηρύγματα δημοσιεύεται» (Κάν. 91)·

• ἀποκρίνονται καὶ τρίτον, ὅτι ἡ μετάστασις εἶναι καθολικωτέρα τῆς ἀναστάσεως καὶ ἀναλήψεως· καθότι πᾶν τὸ ἀναστηθέν, ἢ ἀναληφθέν, μεθίσταται κατά τόπον·

ὅθεν ἡ μετάστασις λεγομένη ἐπὶ τῆς Θεοτόκου, καί τήν

ἀνάστασιν αὐτῆς συμπεριλαμβάνει, καὶ τήν ἀνάληψιν.

Μια λέξη που σημαίνει «αλλάζω θέση» — και έγινε διαδοχικά όνομα για: την μετανάστευση, την εξορία, την αρρώστια που εξαπλώνεται, τον θάνατο, και -τέλος- την υπέρβαση του θανάτου. Σαν να λέει: όχι "τέλος", αλλά "αλλού"..

Τά ἱερά λείψαvα.

 (+) π.Ἀντώνιος Ἀλεβιζόπουλος  

Πιστεύουμε πὼς τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ προσλαμβάνεται στήν Ἐκκλησία, γίνεται δοχεῖο τῆς ἄκτιστης θείας ἐνέργειας χριστοφόρο καί πνευματοφόρο: «οὐκ οἴδατε ὅτι τά σώματα ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστίν; ἤ οὐκ oἴδατε ὅτι τό σῶμα ὑμῶν ναός τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματος ἐστίν, οὗ ἔχετε ἀπό Θεοῦ, καί οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν;… δοξάσατε τόν Θεόν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν καί ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν, ἅτινά ἐστι τοῦ Θεοῦ» (Α’ Κορ. στ’ 15-20). «Αὐτός δέ ὁ Θεός τῆς εἰρήνης ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καί ὁλόκληρον ὑμῶν τό πνεῦμα καί ἡ ψυχή καί τό σῶμα ἀμέμπτως ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη. Πιστός ὁ καλῶν ὑμᾶς, ὅς καί ποιήσει» (Α’ Θεσ. ε’ 23-24).

Τό ἀνθρώπινο σῶμα ἐξυψώνεται μέσα στήν Ἐκκλησία καί ἔχει αἰώνιο προορισμό. Ὁ Χριστός θά «μετασχηματίσει», δηλαδή θά μεταμορφώσει τό ταπεινό μας σῶμα, ὥστε νά γίνει «σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ», νά λάβει τήν ἴδια μορφή πρός τό ἔνδοξο σῶμα τοῦ Κυρίου καί αὐτό θά γίνει κατά τή δευτέρα παρουσία, «μέ τήν ἐνέργειαν, μέ τήν ὁποία δύναται καί νά ὑποτάξει τά πάντα εἰς τόν ἑαυτόν Του» (Φιλιπ. γ’ 21).

Ἡ δόξα τῶν ἁγίων λειψάνων ἀποτελεῖ προεικόνιση αὐτῆς τῆς νέας, τῆς δοξασμένης κατάστασης τοῦ σώματος. Ἡ τιμή ποὺ ἀποδίδεται σ’ αὐτά στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποτελεῖ ἀκόμη μαρτυρία τῆς πίστης μας στήν καθολική δόξα τοῦ ἀνθρώπου (Α’ Θεσ. ε’ 23-24).

Ἡ ἁγιαστική χάρη ἐκφράζεται στά ἱερά λείψανα μέ εὐωδία, γιά τήν ὁποία κάνει λόγο ἡ ἁγία Γραφή (Β’ Κορ. β’ 15. Πρβλ Ἠσ. ξστ’ 14) καί ἐπιτελεῖ θαύματα (Δ/Β’ Βασιλ ιγ’ 20-21).

Ἡ ἴδια χάρη μεταδίδεται στά ἀντικείμενα, τά ὁποῖα ἔρχονται σέ ἐπαφή μέ τό σῶμα τῶν ἁγίων, μέ ἀποτέλεσμα τή θαυματουργία (Δ/Β’ Βασιλ β’ 8-14. Μαθ. θ’ 20-22. Μάρκ. στ’ 13. Πράξ. ιθ’ 12).

Μέ βάση τήν καταγωγή μας ἀπό τόν Ἀδάμ βρισκόμαστε σέ διάσταση μέ τή δημιουργία τοῦ Θεοῦ (Γέν. γ’ 17-19), ὅμως ὁ ἀνθρωπoς τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ ἀκτινοβολεῖ εἰρήνη καί μεταδίδει εὐλογία, ἀκόμη καί μέ τή σκιά του (Πράξ. ε’ 15-16).

Ὁ ἴδιος ὁ Θεός λοιπόν τιμᾶ τά λείψανα τῶν ἁγίων ἀνθρώπων καί τά ἐμποτίζει μέ τήν ἄκτιστη θεία Του χάρη. Γι’ αὐτό καί ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποδίδει τιμή σ’ αὐτά καί τά θέτει κάτω ἀπό τό ἱερό θυσιαστήριο (Ἑβρ. ιγ’ 10), μιμούμενη στό θέμα αὐτό τό οὐράνιο, τό ἀχειροποίητο θυσιαστήριο (Ἀποκ. στ’ 9), γιατί τά δικά μας θυσιαστήρια, εἶναι «ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν», δηλαδή ἐκείνου τοῦ οὐράνιου θυσιαστηρίου (Ἑβρ. θ’ 24).

Ἡ πρώτη Ἐκκλησία τιμοῦσε τά ἱερά λείψανα. Τό Μαρτύριο τοῦ ἁγίου Πολυκάρπου (†56) μᾶς πληροφορεῖ πὼς θεωροῦνταν «τιμιότερα λίθων πολυτελῶν καί δοκιμώτερα ὑπέρ χρυσίον» (Μαρτ. Πολυκ.18). Οἱ πιστοί συναθροίζονταν στούς τάφους τῶν μαρτύρων, γιά νά τελέσουν τή θεία εὐχαριστία καί νά γιορτάσουν τή μνήμη τῶν ἁγίων. Αὐτό μεταδόθηκε στή μετέπειτα ἐποχή, δέν ὑπάρχει μαρτυρία ποὺ νά μᾶς πληροφορεῖ πὼς ἡ τιμή τῶν ἁγίων λειψάνων δέν ἦταν καθολικά ἀποδεκτή.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος (329-390) ὑπογραμμίζει τά πολλά θαύματα ποὺ γίνονταν μέ τά τίμια λείψανα τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ, «ὅταν ὑπάρχει ἡ πίστις», λέγει καί προσθέτει πὼς αὐτό τό γνωρίζουν «ὅσοι ἔλαβαν πείραν καί ἔχουν μεταδώσει τό θαῦμα καί εἰς ἡμᾶς καί θά τό παραδώσουν καί εἰς τό μέλλον» (Λόγος κδ’ 18, εἰς τόν ἅγιον Κυπρ.).

Στόν πρῶτο στηλιτευτικό του λόγο κατά τοῦ Ἰουλιανοῦ, ὁ Γρηγόριος ἀναφέρει γιά τούς ἁγίους: «αὐτῶν εἶναι αἱ μεγάλαι τιμαί καί πανηγύρεις. Ἀπό αὐτούς οἱ δαίμονες φυγαδεύονται καί αἱ νόσοι θεραπεύονται.. αὐτῶν τά σώματα μόνα ἔχουν τήν ἰδίαν δύναμιν μέ τάς ἁγίας ψυχάς των, εἴτε ἐφαπτόμενα εἴτε τιμώμενα. Αὐτῶν καί αἱ ρανίδες μόνο αἵματος καί μικρά ἀντικείμενα τοῦ πάθους τῶν ἐνεργοῦν ὅσα καί τά σώματα» (Γρηγ. Θεολ, Λόγος δ’ 69).

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ὑπογραμμίζει ὅτι ἀκόμη καί ὁ αὐτοκράτορας, «ὁ τήν ἁλουργίδα περικείμενος» σπεύδει νά προσκυνήσει τούς τάφους τῶν ἁγίων καί «ἔστηκε δεόμενος τῶν ἁγίων», δηλαδή προσεύχεται στούς ἁγίους «ὥστε αὐτοῦ προστῆναι παρά τῷ Θεῷ», γιά νά σταθοῦν ὑπέρ αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ (Χρυσ., Ὑπομν. εἰς Β’ Κορ., Λόγ. κστ’ 5).

Ὁ ἴδιος ἅγιος, ἐκφράζοντας τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας προτρέπει: «ἐπιχωρίαζε σηκοῖς μαρτύρων, ὅπου σώματος ὑγεία καί ψυχῆς ὠφέλεια», δηλαδή νά ἐπισκέπτεσαι τούς ναούς τῶν μαρτύρων, ὅπου θά βρεῖς τήν ὑγεία τοῦ σώματος καί τήν ὠφέλεια τῆς ψυχῆς (Χρυσ., Ὑπόμν. Εἰς Ματθ., Λογ. λζ’ 7). Σέ ἄλλη ὁμιλία προτρέπει τούς χριστιανούς νά πηγαίνουν «εἰς εὐκτηρίους οἴκους, καί πρός τάς τῶν ἁγίων μαρτύρων θήκας», δηλαδή στούς οἴκους τῆς προσευχῆς καί στίς λειψανοθῆκες τῶν ἁγίων, «ὥστε ἀφοῦ λάβω μέ τήν εὐλογία των, νά καταστήσομε τούς ἑαυτούς μας ἀκαταβλήτους εἰς τάς παγίδας τοῦ διαβόλου» (Εἰς Γέν., Ὁμιλ. ιε’ 6). «Τά ὀστᾶ τῶν ἁγίων ὑποτάσσουν δαίμονας καί βασανίζουν, καί ἐλευθερώνουν ὅσους ἔχουν δεθεῖ ἀπό τά πικρότατα ἐκεῖνα δεσμά» (Χρυσ. Ὑπόμν. Εἰς Β’ Κορ., Λόγ. κστ’ 5).

Σύμφωνα μέ τήν πίστη τῆς πρώτης Ἐκκλησίας ἡ θεία χάρη μεταδίδεται σέ καθετί ποὺ βρίσκεται σέ ἐπαφή μέ τούς ἁγίους: «Ἀκόμη καί τά ἐνδύματα τῶν ἁγίων εἶναι σεβαστά σέ ὅλη τήν κτίση», ἀναφέρει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος καί μνημονεύει τή μηλωτή τοῦ Ἠλία (Δ/Β’ Βασιλ. β’ 8-14), τά ὑποδήματα τῶν τριῶν παίδων, ποὺ κατανίκησαν τή φωτιά (Δάν. γ’ 27-28), τή ράβδο τοῦ Μωυσῆ ποὺ ἔκανε τόσα θαύματα, τά ἐνδύματα τοῦ Παύλου (Πράξ. ιθ’ 11-12), τή σκιά τοῦ Πέτρου (Πράξ. ε’ 12-16) κ. ἄ. (Χρυσ., πρός τούς ἀνδριάντας ὁμιλ. η’ 2).

Ὁ ἅγιος Βασίλειος μᾶς πληροφορεῖ πὼς τό τίμιο λείψανο τῆς ἁγίας Ἰουλίττας ἁγιάζει τήν πόλη καί ὅσους προσέρχονται στόν ναό, «ἡ δέ γῆ, ἡ ὁποία μέ τήν ἐκδημία τῆς μακαρίας ἐδέχθη τάς εὐλογίας, ἀνέβλυσεν ἀπό τά σπλάγχνα τῆς ἁγίασμα ποὺ εἶναι «εἰς τούς ὑγιεῖς φυλακτήριον καί χορηγία τέρψεως» καί στούς ἀρρώστους «παρηγορία» (Μ. Βασ., ὁμιλ. 2 εἰς τήν μάρτ. Ἰουλ. 2).

Στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποδίδουμε στά ἅγια λείψανα τιμή καί εὐλαβική προσκύνηση, ἡ ὁποία, ὅπως ἀναφέραμε καί στήν περίπτωση τῶν ἁγίων δέν ἀποτελεῖ λατρευτική προσκύνηση ἤ λατρεία. Τοῦτο γιατί κανείς ποτέ ὀρθόδοξος χριστιανός δέν ταύτισε στή σκέψη του τά τίμια λείψανα μέ «θεούς».