Ἡ νηστεία εἶναι ἀρχὴ καὶ θεμέλιο κάθε πνευματικῆς ἐργασίας.

 

 Ὅσα λοιπὸν οἰκοδομήσεις πάνω σ' αὐτὸ τὸ θεμέλιο, γίνονται ἄπτωτα καὶ ἀκατάλυτα, ἐπειδὴ εἶναι κτισμένα πάνω σὲ στερεὰ πέτρα. Ἂν ὅμως σηκώσεις αὐτὸ τὸ θεμέλιο καὶ στὴ θέση του βάλεις τὸν κορεσμὸ τῆς γαστέρας καὶ τὶς ἄτοπες ἐπιθυμίες, αὐτὰ παρασύρονται σὰν ἄμμος ἀπὸ τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς καὶ τὸ ποτάμι τῶν παθῶν καὶ καταστρέφεται ὅλη ἡ οἰκοδομὴ τῶν ἀρετῶν. Γιὰ νὰ μὴ γίνει λοιπὸν αὐτὸ καὶ σὲ μᾶς, ἂς σταθοῦμε μὲ χαρὰ πάνω στὸ σταθερὸ θεμέλιο τῆς νηστείας, ἂς σταθοῦμε, ἀδερφοί μου, καλῶς, ἂς σταθοῦμε μὲ τὴ θέλησή μας.

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος

Από τους "Πέρσες" του Αισχύλου μέχρι σήμερα...

Του Θανάση Κ.

Η ιστορία του #Ιράν - της ιστορικής Περσίας - είναι από τις πιο παράδοξες στην παγκόσμια ιστορία.

Δημιούργησε την πρώτη μεγάλη Αυτοκρατορία της Ιστορίας:

-- Με τη δυναστεία των #Αχαιμενιδών υπό τον #Κύρο τον Μέγα, που διήρκεσε από το 550 ως το 330 π.Χ.

-- Η δεύτερη Αυτοκρατορία των Περσών έγινε από τους #Σασανίδες (224-651 μ.Χ.) Είχε μεσολαβήσει και η αυτοκρατορία των Πάρθων...

-- Και οι τρίτη Αυτοκρατορία θεμελιώθηκε από τους #Σαφαβίδες (1501-1736 μ.Χ)

 

Για δυόμισι χιλιάδες χρόνια η #Περσία - Ιράν γνώρισε αλλεπάλληλες κατακτήσεις:

Έλληνες. Άραβες. Τούρκοι. Μογγόλοι.

Κάθε φορά, μετά από κάθε κατάρρευση συνέβαινε το ίδιο σχεδόν ανεξήγητο φαινόμενο.

Η Περσία κατακτιόταν — αλλά δεν εξαφανιζόταν.

Αντίθετα, μετέβαλλε - και σε μεγάλο βαθμό "αφομοίωνε" - τους ίδιους τους κατακτητές της.

Η αυτοκρατορία του #Μεγάλου_Αλεξάνδρου κατέλυσε τους Αχαιμενίδες, αλλά η ελληνιστική Ανατολή γρήγορα γέμισε περσικά στοιχεία διοίκησης και αυλικής κουλτούρας.

Αιώνες αργότερα οι #Άραβες κατέκτησαν την περιοχή, όμως ήδη από την εποχή του Χαλιφάτου των Ουμιάδων (661-750 και πολύ πολύ περισσότερο από το Χαλιφάτο των Αββασιδών (750-1258 μ.Χ.) ο ισλαμικός κόσμος διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα από περσικά διοικητικά και πολιτισμικά πρότυπα.

Άλλωστε και οι ίδιοι οι Αββασίδες ξεκίνησαν την εξέγερσή τους και σάρωσαν τους Ουμιάδες από την Περσική πόλη του Χορασάν.

Το ίδιο συνέβη με τους τουρκικούς λαούς της Κεντρικής Ασίας. Οι Σελτζούκοι Τούρκοι υιοθέτησαν την περσική γλώσσα της αυλής, την πολιτική της σκέψη και την λογοτεχνική της παράδοση. Αργότερα ακόμη και η αυτοκρατορία των Οθωμανών επηρεάστηκε βαθιά από την περσική κουλτούρα.

Και όταν τον 13ο αιώνα οι απόγονοι του #Genghis_Khan κατέκλυσαν τον περσικό κόσμο, το αποτέλεσμα ήταν ξανά το ίδιο: οι κατακτητές ενσωματώθηκαν μέσα στον πολιτισμό των κατακτημένων. Με το βασίλειο των #Ιλχανάτ...

 

* Η Περσία είχε μια μοναδική ιστορική ιδιότητα: αφομοίωνε αυτούς που την κατακτούσαν.

Από αυτή τη μακρά διαδικασία γεννήθηκε και η νέα πολιτική ταυτότητα του ιρανικού κόσμου. Τον 16ο αιώνα η δυναστεία των Σαφαβιδών καθιέρωσε τον #Σιιτισμό ως κρατική θρησκεία, δημιουργώντας ένα θρησκευτικό και πολιτικό σύνορο απέναντι στον #Σουνιτικό κόσμο της περιοχής.

Η Περσία δεν ήταν ποτέ ένας απομονωμένος πολιτισμός. Ήταν ένας κόμβος πολιτισμών.

Εξ ίσου επιδραστικός στον περίγυρό του, κι όταν κατακτούσε κι όταν κατακτιόταν! 

 

* Οι "γέφυρες" της Περσίας

Μία από τις πιο βαθιές ιστορικές σχέσεις της ήταν με τον Εβραϊκό κόσμο.

Οι Εβραίοι διατηρούν μέχρι σήμερα πολύ μεγάλο σεβασμό προς τον "πατέρα του Περσικού έθνους" τον Κύρο τον Μέγα, ο οποίος μετά την κατάκτηση της Βαβυλώνας επέτρεψε στους εξόριστους Ιουδαίους να επιστρέψουν στην Ιερουσαλήμ και να ξαναχτίσουν τον Ναό του Σολομώντα, το επίκεντρο της Πίστης τους.

Η περσική περίοδος υπήρξε καθοριστική και για τη διαμόρφωση της Ιουδαϊκής θρησκευτικής παράδοσης. Μεγάλες εβραϊκές κοινότητες άνθισαν για αιώνες στη Μεσοποταμία αλλά και μέσα στον ίδιο τον περσικό χώρο, σε πόλεις όπως το Isfahan.

Η σχέση αυτή έφτασε μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Κατά τη βασιλεία του Mohammad Reza #Pahlavi το Ιράν ήταν μία από τις ελάχιστες χώρες της περιοχής που διατηρούσαν κανονικές σχέσεις με το Ισραήλ.

Και βέβαια, ακόμα και μετά την ανατροπή του #Σάχη - κι ενώ η "Ισλαμική Δημοκρατία που επέβαλε η επανάσταση του #Χομεϊνί το 1979 διακήρυσσε ως στόχο της το "Θάνατο του Ισραήλ", παρ' όλα αυτά υπήρχαν παρασκηνιακές σχέσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ισραήλ, σχέσεις που ήλθαν στην επιφάνεια όταν αποκαλύφθηκε στις ΗΠΑ το σκάνδαλο Ιράν-Κόντρας.

Οι σχέσεις του σημερινού Ιράν με το Ισραήλ διερράγησαν οριστικά μετά το 1990...

 

* Αλλά η Περσία είχε και έναν άλλον ιστορικό συνομιλητή: την Ελλάδα.

Στην ελληνική μυθολογία, οι Πέρσες θεωρούνταν συγγενείς των Ελλήνων μέσω του Πέρση, γιου του Περσέα. Και οι Αχαιμενίδες είχαν - μυθολογικά - κοινούς προγόνους με τους Έλληνες τον Αχαιό και τους Ηρακλείδες...

Ακόμη και μετά τους Περσικούς Πολέμους, η ελληνική πνευματική παράδοση δεν αντιμετώπισε τους Πέρσες ως «αιώνιους εχθρούς».

Το αντίθετο: Στην τραγωδία "Πέρσαι", ο Αισχύλος δεν θριαμβολογεί για την ελληνική νίκη. Περιγράφει την ήττα των Περσών μέσα από τα μάτια των ίδιων των Περσών.

Είναι ίσως ένα από τα ελάχιστα κείμενα στην ιστορία όπου οι νικητές προσπαθούν να κατανοήσουν τον πόνο των ηττημένων.

Και βέβαια σε όλο το διάστημα της ελληνοποιημένης Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όσοι καταδιώκονταν από τον Ελληνικό κόσμο έβρισκαν καταφύγιο στην Περσική αυλή. Άλλοτε αιρετικοί του Χριστιανισμού (Νεστοριανοί) κι άλλοτε εικονολάτρες, που έτρεχαν να σωθούν, μέχρι να αποκατασταθεί η λατρεία των εικόνων.

Ανάμεσα στην #Ελλάδα και την Περσία δεν υπήρξε ποτέ μόνο σύγκρουση. Υπήρξε ένας διαρκής πολιτισμικός διάλογος.

 

* Η μεγάλη ρήξη

Αυτή η μακραίωνη ιστορική συνέχεια διακόπηκε απότομα το 1979 με την Ιρανική Επανάσταση.

Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας εγκαθιδρύθηκε ένα πολιτικό σύστημα που δεν επιχείρησε να συνθέσει την περσική παράδοση με τον κόσμο γύρω της. Επιχείρησε να επιβάλει ένα αυστηρό θεοκρατικό πρότυπο σε ολόκληρη την κοινωνία.

Η αλλαγή δεν ήταν απλώς πολιτική.

Ήταν πολιτισμική τομή.

Κοιτώντας φωτογραφίες της Τεχεράνης από τη δεκαετία του 1970 βλέπει κανείς μια κοινωνία που μοιάζει σχεδόν αγνώριστη σήμερα: πανεπιστήμια γεμάτα φοιτητές και φοιτήτριες - με ακάλυπτα λαμπερά πρόσωπα - γυναίκες χωρίς υποχρεωτική μαντίλα, δημόσια ζωή που θύμιζε περισσότερο ευρωπαϊκή μεγαλούπολη παρά θεοκρατικό κράτος.

Το Ιράν δεν ήταν ευρωπαϊκά "ανοιχτό" πριν την Ισλαμική Επανάσταση! Ήταν ανοιχτό σύμφωνα με τη πανάρχαια παράδοσή του!

Το "σύγχρονο" Ιράν, πριν το 1979 δεν θύμιζε σε τίποτε τις υπόλοιπες χώρες της Μέσης Ανατολής. Ήταν πολύ πιο "σύγχρονο". Όχι αναγκαστικά "εκδυτικισμένο", όχι "εσυγχρονισμένο", αλλά διακριτό από τον Αραβικό του περίγυρο.

Άλλωστε και το ίδιο το όνομα Ιράν το υιοθέτησε επισήμως το καθεστώς του Ραζά Παχλεβί το 1935, γιατί αυτό ένωνε όλες τις Ιρανικές φυλές. Ήταν διακήρυξη διαφορετικότητας από τον περίγυρό - αλλά και από τις ξένες επιρροές - διαφορετικότητας που διαπερνούσε πάντα τους Ιρανούς.

Και προηγήθηκε πολλές δεκαετίες της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979...

Και πάντως οι φωτογραφίες πριν το 1979 μαρτυρούν μια μεγάλη οπισθοδρόμηση στα μάτια ενός λαού που είχε πάντα συναίσθηση της ιδιαιτερότητας και την ιδιαίτερης πνευματικής ακτινοβολίας του.

Για πολλούς νέους Ιρανούς, αυτές οι φωτογραφίες παραπέμπουν σε μια χαμένη εποχή. Και μια χαμένη μακραίωνη παράδοση...

 

* Το χάσμα ανάμεσα στην κοινωνία και το καθεστώς αποκαλύφθηκε δραματικά το 2022 με τον θάνατο της #Mahsa_Amini, μιας 25χρονης νεαρής γυναίκας (Κουρδικής καταγωγής) που συνελήφθη από την "αστυνομία ηθών" επειδή θεωρήθηκε ότι δεν φορούσε σωστά το #χιτζάμπ της. Μετά από ένα 24ωρο ειδοποιήθηκε η οικογένειά της ότι είχε πεθάνει.

Κι όταν πήγαν να παραλάβουν το σώμα της το βρήκαν φριχτά κακοποιημένο.

Η είδηση της δολοφονίας της πυροδότησε ένα τεράστιο κύμα διαδηλώσεων.

Σύμφωνα με τις ίδιες τις Ιρανικές αρχές, στις ταραχές του 2022-23 υπήρξαν πάνω από 3 χιλιάδες νεκροί! Σύμφωνα με τον ΟΗΕ και οργανισμούς-παρατηρητήρια που συνεργάζονται μαζί του, οι νεκροί τότε υπήρξαν υπερδιπλάσιοι!

Το σύνθημα ήταν απλό:

Γυναίκα – Ζωή – Ελευθερία!

Η σκληρή καταπίεση συνεχίστηκε και μετά την καταστολή της εξέγερσης.

Από τότε λέγεται ότι υπάρχουν τουλάχιστον 1000 εκτελέσεις το χρόνο!

Κυρίως αντιφρονούντων...

Ενώ στις αρχές του 2026 υπήρξαν και πάλι μεγάλες διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος. Ίσως οι μεγαλύτερες από ποτέ.

Που πνίγηκαν στο αίμα, για μιαν ακόμα φορά...

 

* Ο καθρέφτης της Δύσης

Κι όμως, το πιο παράδοξο δεν βρίσκεται μέσα στο Ιράν.

Βρίσκεται στη Δύση.

Για χρόνια ολόκληρα το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης κατηγορούνταν από διεθνείς οργανισμούς για μαζικές εκτελέσεις, καταστολή διαδηλώσεων και συστηματική καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Κι όμως, μεγάλο μέρος των «προοδευτικών» κύκλων της Δύσης σιωπούσε.

Η σιωπή αυτή έγινε ακόμη πιο παράδοξη τώρα, που το καθεστώς άρχισε να εμφανίζει βαθιές εσωτερικές ρωγμές.

Σήμερα ο ίδιος ο πρόεδρος του Ιράν ζητά συγγνώμη για επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών, ενώ οι λεγόμενοι «επαναστατικοί φρουροί» τον διαψεύδουν δημόσια και συνεχίζουν τις επιθέσεις.

Όταν σε ένα καθεστώς — και μάλιστα σε συνθήκες πολέμου — η πολιτική ηγεσία και το ισχυρότερο στρατιωτικό σώμα του μιλούν με διαφορετική φωνή, αυτό σημαίνει μόνο ένα πράγμα: το σύστημα έχει αρχίσει να ρηγματώνεται.

Και όμως, μέρος της δυτικής κοινής γνώμης μοιάζει να αγωνιά μήπως καταρρεύσει το ίδιο το καθεστώς.

Μοιάζει να θαυμάζει την "ανθεκτικότητα" των τυραννιών, ακόμη και όταν αυτοί διαλύονται μπροστά στα μάτια μας.

 

* Το μεγάλο ηθικό παράδοξο

Κάποιοι λένε:

-- «Δεν υποστηρίζουμε το καθεστώς. Απλώς αντιτιθέμεθα σε όσους το βομβαρδίζουν». Η φράση ακούγεται "λογική".

Αλλά στην πράξη συχνά σημαίνει κάτι πολύ απλό: ότι τελικά στηρίζουν όσους καταπιέζουν τον ίδιο τους τον λαό!

Το καθεστώς της Τεχεράνης δεν υπήρξε μόνο αυταρχικό στο εσωτερικό του. Υπήρξε επί δεκαετίες ένας από τους βασικούς παράγοντες αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Και αν κάποιος αμφιβάλλει γι’ αυτό, δεν χρειάζεται να ρωτήσει τους Ισραηλινούς.

Αρκεί να ρωτήσει τα ίδια τα αραβικά καθεστώτα της περιοχής.

 

* Ο καθρέφτης

Η Περσία δεν είναι σήμερα μόνο ένα πεδίο γεωπολιτικής σύγκρουσης.

Είναι κάτι περισσότερο.

Είναι ένας καθρέφτης.

Γιατί αποκαλύπτει την παράξενη ηθική σύγχυση μιας εποχής όπου άνθρωποι που δηλώνουν "υπέρ των δικαιωμάτων" δυσκολεύονται να σταθούν καθαρά απέναντι σε ένα θεοκρατικό καθεστώς που καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό.

Πέρα από το ηθικό δίλημμα, που παίρνει πολιτικές διαστάσεις από τους ίδιους του δικαιωματιστές - που συνήθως είναι ακριβοί στα πίτουρα και φτηνοί στ' αλεύρια - το γεωπολιτικό δίλημμα είναι ακόμα πιο σοβαρό. Για τη Δύση πρωτίστως...

Το Ιράν ΔΕΝ κινδυνεύει να γίνει "Δυτικό".

Ποτέ δεν υπήρξε, άλλωστε...

Το Ιράν κινδυνεύει να γίνει... Ελεύθερο, γιατί σήμερα είναι τυραννία.

Και "κινδυνεύει" να γίνει παράγοντας γεωπολιτικής σταθερότητας - εκεί που σήμερα είναι παράγοντας μόνιμης αποσταθεροποίησης.

"Κινδυνεύει" να βγει από διεθνές καθεστώς κυρώσεων και να μπει στις διεθνείς αγορές απελευθερώνοντας τον δυναμισμό του - εκεί που σήμερα είναι εύκολος ενεργειακός τροφοδότης της Κίνας και "πελάτης" της Ρωσίας καθώς είναι αποκλεισμένο από παντού αλλού.

Κι αυτό δεν το θέλει κυρίως η Κίνα, δεν το θέλει ούτε η Τουρκία και ασφαλώς δεν το θέλει και το παγκόσμιο λόμπι που προωθεί την βεβιασμένη "πράσινη μετάβαση" που ήδη έχει αρχίζει να εκτροχιάζεται...

Αυτά που διακυβεύονται από αυτόν τον Πόλεμο είναι πολύ περισσότερα απ' όσα φαίνονται. Κι εκτείνονται πολύ πέραν του Περσικού Κόλπου.

Αφορούν το ηθικό πρόσωπο της Δύσης συνολικά, τη γεωπολιτική σταθερότητα της Ασίας και την ενεργειακή πολιτική του κόσμου ολόκληρου.

Κι από το αν θα διαρκέσει ο Πόλεμος αυτός μερικές μέρες ακόμα ή μερικούς μήνες, θα εξαρτηθούν οι παγκόσμιες εξελίξεις για πολλά χρόνια ακόμα. Ίσως και για δεκαετίες...

Το Ιράν έρχεται από τα βάθη των αιώνων και επηρεάζει ακόμα τις παγκόσμιες εξελίξεις καθοριστικά...

Κρίμα να μην υπάρχει ένας Αισχύλος σήμερα να γράψει τους "Πέρσες" ξανά.

Γιατί ο Αισχύλος δεν έγραφε τότε για τους ίδιους τους Πέρσες...

Για τους Αθηναίους έγραφε. Που δεν μπορούσαν να καταλάβουν ποιούς νίκησαν τότε...

Όπως δεν μπορούσαν - όπως αποδείχθηκε - να διαχειριστούν και την νίκη τους εκείνη...

ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΜΕΤΑΝΟΙΕΣ! (ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΑΓΙΟΥ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ) -

Οι μετάνοιες, όπως συνιστούσε

ο άγιος Πορφύριος, δεν γυμνάζουν

μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχή.

Προϋπόθεση να γίνονται με αγάπη

και όχι αγγάρεια, γιατί τότε κλωτσά

η ψυχή.

 

Με τον π.Θεμιστοκλή

 

'' ~ Όσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

''Μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες…''

Να μη λυπάσθε το σώμα. Να το παιδεύετε. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. Πρέπει να κάνετε θυσία, άσκηση. Άσκηση πνευματική και σωματική. 

Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα, επί παραδείγματι, κανόνα, ακολουθίες κ.λπ. και να μην το αμελείτε. Να μην αναβάλλετε για αύριο. Ούτε αρρώστια να το χαλάει, μόνο αρρώστια προς θάνατο. 

Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα, ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. Παίδευα τον εαυτό μου, περιφρονούσα τον κόπο.

Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα, χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος... 

Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο, έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. Μετά ακουμπούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. 

Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού; Ο νους, η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο, χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. Κάνετε όσες μπορείτε, ανάλογα με τη διάθεση, αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. Ο Θεός ζητάει ό,τι κάνομε για Εκείνον, να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας».

Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Και αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε , δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι, τα έντερα, το στήθος, την καρδιά, τη σπονδυλική στήλη.

Είναι πάρα πολύ ωφέλιμη, γιατί να μην την κάνουμε; 

Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία, γεμίζει χαρά, γαληνεύει και ειρηνεύει. Αυτό είναι το παν. Οπότε βέβαια και το άλλο, το σώμα, το ωφελεί. 

Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. Καταλάβατε; 

Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας, όπως είναι το κυκλοφορικό, το πεπτικό, το αναπνευστικό, το ενδοκρινολογικό, τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ

ΔΕΥΤΕΡΑ Γ΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Από την πλούσια πνευματική τράπεζα που μας παραθέτει η Εκκλησία μας κατά τη Δευτέρα της τρίτης εβδομάδας των Νηστειών, επιλέγουμε ορισμένα εδέσματα.

- «Βρῶσιν λελοιπώς ἀγγελικήν, παρωμοιώθην κτήνεσιν, ἐν τῷ σιτίζεσθαι τήν μοχθηράν κακίαν˙ ἀλλ’ οὖν ἐπιστρέφοντα, δέξαι με, ὥσπερ ἕνα τῶν μισθίων, οὐράνιε Πάτερ» (ωδή α΄).

(Αφού εγκατέλειψα την τροφή των αγγέλων, έγινα όμοιος με τα κτήνη, τρώγοντας την πονηρή κακία. Αλλά Ουράνιε Πατέρα, τώρα που επιστρέφω σε Σένα, δέξου με ως ένα των δούλων Σου).

Τον άσωτο υιό έχει ενώπιόν του ο άγιος υμνογράφος Ιωσήφ. Τον άσωτο που αποτελεί τον τύπο της αληθινής μετανοίας, συνεπώς εκείνον που χαρακτηρίζει όχι μόνο την περίοδο της Σαρακοστής, αλλά όλη τη ζωή του ανθρώπου – να θυμηθούμε τον όσιο Παΐσιο τον αγιορείτη, ο οποίος έλεγε ότι ποθεί όλη η ζωή του να ήταν μία Σαρακοστή. Ο άσωτος λοιπόν αποτελεί το όραμα για κάθε πιστό, αφού χαράζει τον δρόμο της μετανοίας που εκβάλλει στο Σπίτι, δηλαδή την αγκαλιά του Ουράνιου Πατέρα. Το δεδομένο και πάλι για τον άγιο υμνογράφο που κινείται βεβαίως ευαγγελικά είναι η αγάπη του Θεού, που είναι όχι ο αυστηρός και εκδικητής Θεός, αλλά ο Πατέρας που το μόνο που κάνει είναι να ποθεί με ζήλο το κάθε παιδί Του, πότε δηλαδή θα θελήσει να ανταποκριθεί στην αγάπη Του. Αρκεί η θέλησή του αυτή να έχει όντως τα χαρακτηριστικά της αληθινής μετάνοιας: πρώτον, τη συναίσθηση ότι η αμαρτία ως απομάκρυνση από τον Θεό συνιστά μία κτηνώδη κατάσταση για τον άνθρωπο, με την έννοια της υποβίβασης και της υποδούλωσής του από τον αγγελικό επίπεδο στη διαστροφική κακία και πονηρία˙  δεύτερον, την κίνηση επιστροφής στον Θεό με διάθεση ταπείνωσης. Τα χαρακτηριστικά αυτά «συγκινούν» τον φιλάνθρωπο Πατέρα μας και Τον κάνουν να μας «κυνηγάει» με ανοιχτές αγκάλες!

- «Ἐν φαιδροτάτῃ νηστείᾳ, φωταυγείᾳ τῶν προσευχῶν λαμπρυθέντες  χρηματίσωμεν, ὅπως τῆς ἁμαρτίας τό σκότος ἐκφύγωμεν» (ωδή η΄).

(Μέσα στο πλαίσιο της φαιδρότατης νηστείας, ας γίνουμε λαμπροί από το ισχυρό φως των προσευχών, προκειμένου να ξεφύγουμε από το σκοτάδι της αμαρτίας).

Ο υμνογράφος τονίζει αυτό που συνιστά το κατεξοχήν παγιωμένο σχήμα στην πνευματική ζωή: η αμαρτία δεν είναι παιχνίδι ή κατάσταση που πρέπει κανείς να την αντιμετωπίσει με ελαφριά καρδιά. Αυτό που έφερε και φέρνει απαρχής και εφεξής είναι το σκοτάδι του θανάτου. Πνευματικού πρώτιστα ως απομάκρυνσης από την πηγή της ζωής, τον Θεό, συνεπώς της έλλειψης και κάθε νοήματος για τον άνθρωπο, αλλά και σωματικού στη συνέχεια με όλα τα παρεπόμενα της οποιασδήποτε φθοράς, της αρρώστιας και του πόνου. Ενόψει λοιπόν μίας τέτοιας τραγικής και δύστυχης καταστάσεως που σφραγίζει τον κάθε άνθρωπο, υπάρχει το αντίδοτο που έφερε ο Λυτρωτής και Σωτήρας Χριστός και που δεν είναι άλλο από την αποκατάσταση της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό. Η σχέση αυτή καθορίζεται πια από τη διαρκή αναφορά του πιστού προς τον Θεό Πατέρα, την αέναη και καθαρή δηλαδή προσευχή του. Προσευχή που δεν βάζει τον άνθρωπο να στέκει κάπου και να ψάχνει τον Θεό, αλλά να είναι μέσα σ’ Αυτόν, ενσωματωμένος στον Χριστό, οπότε να προσεύχεται έχοντας Εκείνον εν Πνεύματι  να «λέει» τις προσευχές – ο πιστός εν Χριστώ γίνεται ο ίδιος προσευχή. Αποτέλεσμα που το βλέπουμε σε όλους τους αληθινούς πιστούς, τους αγίους μας: να ζουν μέσα στο πλούσιο φως του Θεού, ντυμένοι Εκείνον που είναι το Φως! Κατεξοχήν όργανο βοηθητικό στην πνευματική αυτή πορεία είναι η νηστεία της Εκκλησίας μας, που έτσι αποκτάει χαρακτήρα χαρμόσυνο.

- «Νήστευσον ψυχή μου, κακίας και πονηρίας, κράτησον ὀργῆς, καί θυμοῦ καί πάσης ἁμαρτίας. Ἰησοῦς γάρ τοιαύτην θέλει νηστείαν, ὁ φιλανθρωπότατος Θεός ἡμῶν» (ωδή θ΄).

(Νήστεψε, ψυχή μου, από την κακία και την πονηρία, κυριάρχησε στην οργή και στον θυμό και σε κάθε άλλη αμαρτία. Διότι ο Ιησούς που είναι ο φιλανθρωπότατος Θεός μας, τέτοια νηστεία θέλει).

Ο άγιος Ιωσήφ δεν παύει καθημερινά να υπενθυμίζει ό,τι σημείωνε απαρχής της νηστείας: νηστεία αληθινή δεν είναι κυρίως η αποχή από το φαγητό ή ο περιορισμός απλώς των τροφών. Πρώτιστα είναι η αποχή και η πλήρης απομάκρυνση από κάθε αμαρτία, από κάθε κακία και πονηρία, είτε αυτή λέγεται οργή είτε θυμός είτε οτιδήποτε άλλο – μη ξεχνάμε ότι ο Πονηρός διάβολος ουδέποτε σιτίζεται, αλλά είναι διάβολος! Μία τέτοια νηστεία χαρακτηρίζεται αληθινή και αυτήν αποδέχεται ο Ιησούς Χριστός που είναι ο φιλανθρωπότατος Θεός μας. Γιατί; Διότι αυτή καθαρίζει το «έδαφος» της καρδιάς μας και μας καθιστά ικανούς να δεξιωθούμε μέσα της τον Ίδιο τον Θεό. «Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται». Η έγνοια του αγίου υμνογράφου να μη χάσουμε τον στόχο μας την περίοδο αυτή είναι συγκινητική. Κι αυτό γιατί είναι πολύ εύκολο να μείνουμε δυστυχώς στην επιφάνεια της σωματικής νηστείας, της εύκολης νηστείας, και να ξεχάσουμε το βάθος της. Το πρόβλημα πάντοτε είναι η «ποιότητα» της καρδιάς μας.

πάντα επίκαιρος

Θυμηθήκαμε το εξαίρετο σχόλιο του Δαπέργολα από τον καιρό της κοροναπαράνειας και διαβασεμε περισπούδαστα  άρθρα μπλα μπλα  το σαββατοκύριακο  από «νηπτικούς δεσπότες» τρομάρα τους να εκθειάζουν την θεραπευτή θεολογία του Αγίου και μας ήρθε να κάνουμε εμετό μεν την  υποκρισία..

 

Συνέχεια τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας σήμερα, σέ μία ἡμέρα ἀφιερωμένη στή μνήμη ἐνός τεράστιου Ἁγίου, πού πέντε ἀκριβῶς αἰῶνες μετά τή λήξη τῆς Εἰκονομαχίας καί τόν Μέγα Φώτιο, ἐπανασυνόψισε μέ τήν ζωή καί τήν διδασκαλία του ὁλόκληρη τήν μακρά ἀσκητική παράδοση τῆς πατερικῆς θεοψίας καί μαζί ὅλον τόν ἀγώνα ἐναντίον τῶν αἱρέσεων.

Καί φυσικά ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς εἶναι ἕνας ἀπό τους πλέον ἐπίκαιρους ἐκκλησιαστικούς μας Πατέρες, ὄχι μόνο ἐπειδή τά κείμενά του ἀποτελοῦν γενικότερα συντριπτικό κόλαφο γιά τούς σημερινούς ἀγαπούληδες τῆς οἰκουμενιστικῆς μεταπατερικῆς ἀνοσιουργίας, ἀλλά καί εἰδικότερα ἐπειδή ἀκριβῶς ἦταν ἐκεῖνος πού κατενίκησε τόν δυσώνυμο βαρλααμισμό (βλάσφημη κακοδοξία πού κατέχει κεντρική θέση μέσα στήν παπική παναίρεση καί πού μέ τόσο ἀνατριχιαστικό τρόπο ἐνέσκηψε καί πάλι πρό ὀλίγων ἐτῶν ταλαιπωρώντας τήν Ἐκκλησία, μέ ἀφορμή ἐκεῖνο τό φρικῶδες πανδημικό ψευδαφήγημα). 

 

Πόσο θλιβερά παρανοϊκό ἦταν ἀλήθεια νά βλέπεις ἀνθρώπους νά προσέρχονται εἰδικά σάν σήμερα στούς ναούς, γιά νά ἑορτάσουν ἕναν τέτοιο Ἅγιο μασκοφοροῦντες (καί τρέμοντες μήπως κολλήσουν κανένα…μικρόβιο ἀπό τό ἀντίδωρο, ἀπό τό χέρι τοῦ παπᾶ ἤ ἀπό τόν ἀσπασμό τῶν ἱερῶν εἰκόνων)! 

Καί ἀσφαλῶς πόσο χαρακτηριστικό μνημεῖο θράσους γιά ὅλους ἐκείνους τούς λυκοποιμένες καί λοιπούς ἐπαγγελματίες θολολόγους πού τό διέπραξαν ἐν πλήρει συνειδότι (χωρίς ὅμως αὐτό φυσικά νά σημαίνει ὅτι καί γιά τήν ἄγνοια ἤ σύγχυση καί τῶν ὑπολοίπων ὑπάρχουν ἄλλοθι καί δικαιολογίες)! 

 

Τίς εὐχές καί πρεσβείες του Ἁγίου Γρηγορίου νά ἔχουμε μέσα στή δίνη τῶν ζοφερῶν καιρῶν μας καί ἄς βάλουμε μόνιμα στήν προσευχή μας τήν χαρακτηριστική ἐκείνη καί ἀγωνιώδη του παράκληση πρός τόν Θεό: «Κύριε, φώτισον ἡμῶν τό σκότος»!

 Νεκτάριος Δαπέργολας

Ζώνη Αναταράξεων_Τελευταία φορά που κάθε χώρα της Μέσης Ανατολής ειχε περιπέτειες...

 

Η Περήφανη Ερημίτισσα των Αγράφων!

  

 

Στις βουνοκορφές της Καρδίτσας κοντά στην Ρεντίνα, η κυρία Ευμορφία είναι μια ζωντανή υπενθύμιση μιας ζωής βαθιά συνδεδεμένης με τη φύση και τις παραδόσεις.Μεγαλωμένη σε μια πολυμελή οικογένεια Σαρακατσάνων, η καθημερινότητά της ήταν πλεγμένη με το ρυθμό του δάσους και των ζώων. Από μικρό κορίτσι, η Ευμορφία έμαθε την τέχνη της αυτάρκειας. Το ψωμί, το βούτυρο, το άρμεγμα – όλα ήταν μέρος της καθημερινής ζωής.

Παρά τις δυσκολίες, βρήκε χρόνο και για το σχολείο, όπου όμως η διαφορετικότητά της συχνά την έκανε στόχο. Μεγαλώνοντας, η Ευμορφία αφομοίωσε τις παραδοσιακές δεξιότητες: το πλέξιμο, το γνέσιμο, τον αργαλειό. Έφτιαξε την προίκα της με τα ίδια της τα χέρια, ενώ παράλληλα βοηθούσε τη μητέρα της με τα πρόβατα και τα γίδια.

Ο γάμος της με έναν τσοπάνη ήταν φυσική συνέχεια αυτής της ζωής. Το γλέντι, απλό αλλά αυθεντικό, με τους καλεσμένους να προσφέρουν ό,τι μπορούσαν και να τραγουδούν μελωδίες που αντηχούσαν στα δέντρα. Η Ευμορφία έγινε μητέρα, αλλά η αγάπη της για το δάσος παρέμεινε ακλόνητη. Με αξιοπρέπεια και σεβασμό, μεγάλωσε τα παιδιά της με τις ίδιες αξίες που είχε κληρονομήσει από τους γονείς της.

Σήμερα, συνταξιούχος πια, συνεχίζει να ζει όπως πάντα: κοντά στη φύση, με τα ζώα της. Θεωρεί τις γυναίκες του παρελθόντος ηρωίδες, για την αντοχή και την αφοσίωσή τους.

Η δική της ιστορία είναι ένα παράδειγμα αυτής της ηρωικής καθημερινότητας, μιας ζωής που, αν και δύσκολη, είναι γεμάτη νόημα και ομορφιά. Η κυρία Ευμορφία είναι μια πραγματική Ελληνίδα, με την καρδιά της για πάντα δεμένη με το δάσος που την έθρεψε.

Χρόνια σαν τριαντάφυλλα

 

Χρόνια σαν τριαντάφυλλα ξερά μες στα βιβλία

Τα δέντρα που ήταν άνθρωποι έχουν μαρμαρωθεί

Χιόνι παλιό και μάλαμα σαν ακριβή φιλία

Κορίτσια που γεννήθηκαν κρατώντας το σπαθί

Άρχισες πάλι ανέκδοτα τα επαρχιακά σου

Φόρεσες όλα τα βουνά και τα μεταξωτά

Τη νύχτα που 'χεις μέσα σου τη λες με τ' όνομά σου

Πίνεις το τσάι σου καυτό με δυο ζαχαρωτά...

Μάνος Ελευθερίου (1938–2018)

 

Πριν από δέκα χρόνια πίναμε τσάι χωρίς ζαχαρωτά κάπου στη Νέα Σμύρνη. Γελούσαμε με τους ανθρώπους, ξεκινώντας από τους ίδιους τους εαυτούς μας, σαν να ’χαμε μάθει από εκείνον πώς να γελάμε με τα δικά μας ερείπια. Μετά σταματήσαμε λίγο το χρόνο και βγάλαμε φωτογραφίες, θέλαμε να κλέψουμε λίγη αθανασία από τη στιγμή. Στο τέλος μου χάρισε την καρφίτσα με την καρδερίνα που φορούσε στο πέτο. Στα μέρη μου το λένε γαρδέλι, του είπα. «Ποιητική λέξη», ανταποκρίθηκε και χαμογέλασε σαν παιδί.

Κάποιες Κυριακές κοιτάζω την καρφίτσα που έχω πάνω στο γραφείο μου. Είναι μικρή, σιωπηλή, μα κουβαλάει μέσα της όλη την ποίηση του, εκείνη την απαλή πίκρα για τα χρόνια που ξεραίνονται σαν τριαντάφυλλα στα βιβλία. Και ο Μάνος είναι κάπου εκεί... Άρχοντας και γητευτής των μικρών πραγμάτων, ποιητής που έκανε την καθημερινότητα να μοιάζει με στίχο. Αιωνία η μνήμη του.

 Νίκος Αλιάγας

 

Ε..ναί!

 

ΑΠΟ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ. Ο ΟΛΙΣΘΗΡΟΣ ΚΑΤΗΦΟΡΟΣ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ «ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ»

Δύο σημαντικές υποθέσεις που πρόκειται να εκδικαστούν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).

Η δημοτική αρχή της Ρώμης αποφάσισε να λογοκρίνει δύο αφίσες με μηνύματα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και κατά της «ιδεολογίας του φύλου» (gender ideology) στα σχολεία.

Οι εν λόγω υποθέσεις έχουν και ελληνικό ενδιαφέρον υπό την έννοια ότι αντίστοιχα γεγονότα έλαβαν χώρα και στην Αθήνα, όταν στις 13 Ιανουαρίου του 2020 αναρτήθηκαν στους σταθμούς του μετρό αφίσες με μήνυμα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και εντός λίγων ωρών αποσύρθηκαν κατόπιν κυβερνητικής εντολής.

Το βαθύτερο ζήτημα που υποκρύπτεται πίσω από τις εν λόγω υποθέσεις και στο οποίο θα κληθεί να δώσει απάντηση το Δικαστήριο είναι το πού σταματά η νόμιμη ρύθμιση και πού ξεκινά η λογοκρισία σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δημόσιες αρχές αποφασίζουν για το ποιες απόψεις για τη ζωή, την εκπαίδευση και το φύλο θα μεταδοθούν στη δημόσια σφαίρα.

 

 

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός 

---

Από τη ρύθμιση στη λογοκρισία

Δύο σημαντικές υποθέσεις πρόκειται να εκδικαστούν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), οι οποίες αφορούν την ελευθερία της έκφρασης σε μια σύγχρονη δυτική δημοκρατία, όπως η Ιταλία.

Στο Δικαστήριο έχει προσφύγει η ιταλική οργάνωση «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» (“Pro Vita & Famiglia”) κατόπιν της λογοκρισίας που υπέστησαν δύο αφίσες της με μηνύματα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και κατά της «ιδεολογίας του φύλου» (gender ideology) στα σχολεία.

Οι εν λόγω υποθέσεις έχουν και ελληνικό ενδιαφέρον υπό την έννοια ότι αντίστοιχα γεγονότα έλαβαν χώρα και στην Αθήνα, όταν στις 13 Ιανουαρίου του 2020 αναρτήθηκαν στους σταθμούς του μετρό αφίσες με μήνυμα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και εντός λίγων ωρών αποσύρθηκαν κατόπιν κυβερνητικής εντολής.

Στον αντίποδα, τον Μάρτιο του 2023 το μετρό της Αθήνας κατακλείστηκε από αφίσες με μηνύματα υπέρ των εκτρώσεων χωρίς ποτέ να τεθεί ζήτημα αφαίρεσης και λογοκρισίας τους.

Το βαθύτερο ζήτημα που υποκρύπτεται πίσω από τις εν λόγω υποθέσεις και στο οποίο θα κληθεί να δώσει απάντηση το Δικαστήριο είναι το πού σταματά η νόμιμη ρύθμιση και πού ξεκινά η λογοκρισία σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δημόσιες αρχές αποφασίζουν για το ποιες απόψεις για τη ζωή, την εκπαίδευση και το φύλο θα μεταδοθούν στη δημόσια σφαίρα.

Στις αρχές Μαρτίου του 2022, λίγες ημέρες πριν από την παγκόσμια ημέρας της γυναίκας, η ιταλική οργάνωση «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» ανήρτησε αφίσες στη Ρώμη με το σύνθημα: «Εξουσία στις γυναίκες; Αφήστε τες να γεννηθούν».

Οι αφίσες απεικόνιζαν ένα έμβρυο, δεν ανέφεραν ρητά τη λέξη «έκτρωση» και συνέδεαν τα συνθήματα περί ενδυνάμωσης του ρόλου της γυναίκας στο σύγχρονο κόσμο με την προστασία των δικαιωμάτων των αγέννητων κοριτσιών.

Στις 4 Μαρτίου του 2022 η δημοτική αρχή της Ρώμης (Roma Capitale) διέταξε την άμεση αφαίρεση των αφισών με το σκεπτικό ότι προσβάλλεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια των γυναικών και η ελευθερία τους να αποφασίσουν αν σταματήσουν μία κύηση.

Η προσπάθεια της οργάνωσης «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» να ανατρέψει την απόφαση στα διοικητικά δικαστήρια της χώρας απέτυχε καθώς θεωρήθηκε ότι η αφαίρεση των αφισών ήταν μια νόμιμη άσκηση της διακριτικής ευχέρειας της δημοτικής αρχής να ρυθμίσει τον δημόσιο διαφημιστικό χώρο.

Παρεμφερή γεγονότα έλαβαν χώρα και με τη δεύτερη αφίσα, η οποία περιείχε μήνυμα κατά της εισαγωγής στα σχολεία της «ιδεολογίας του φύλου» (gender identity).

Απεικόνιζαν ένα νεαρό αγόρι στο οποίο προσφέρεται μια κορδέλα και ένα κραγιόν μαζί με τη φράση «Μην μπερδεύετε την σεξουαλική ταυτότητα των παιδιών».

Σε αυτή την αφίσα η δημοτική αρχή της Ρώμη αρνήθηκε εξ αρχής να αδειοδοτήσει την ανάρτηση της.

Οι δημοτικές αρχές έκριναν ότι οι αφίσες θα μπορούσαν να στιγματίσουν άτομα με βάση τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, ιδίως δεδομένης της θέασής τους από ανήλικα παιδιά.

Και σε αυτή την περίπτωση, τα ιταλικά δικαστήρια υιοθέτησαν τη θέση των δημοτικών αρχών της Ρώμης.

Τον Αύγουστο του 2025, το ιταλικό Συμβούλιο της Επικρατείας νομολόγησε ότι το μήνυμα των αφισών ήταν ικανό να προκαλέσει διακρίσεις, παρόλο που δεν περιείχε οποιαδήποτε προσβολή, απειλή ή έκκληση για βία.

Ο νομικός προβληματισμός και για τις δύο αφίσες συμπυκνώνεται στο πως οι αρχές εφαρμόζουν την ουδετερότητα πάνω στην οποία βασίζουν την επιχειρηματολογία τους.

Υποστηρίζουν ότι οι δημοτικές διαφημιστικές πινακίδες δεν είναι πεδία ελευθερίας έκφρασης αλλά μια δημοτική υπηρεσία και ως εκ τούτου το περιεχόμενό τους θα πρέπει να υπόκειται σε έλεγχο προκειμένου να προστατευτεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η αρχή κατά των διακρίσεων διασφαλίζοντας την θεσμική ουδετερότητα.

Ενώ από νομικής άποψης η ανωτέρω προσέγγιση φαίνεται ισορροπημένη, στην πράξη αποδείχθηκε ότι εφαρμόζεται μονόπλευρα (όπως συνέβη και στην Ελλάδα).

Για παράδειγμα, στις 5 Μαρτίου του 2025 εν όψει της επετείου για τον νόμο 194 (αποποινικοποίηση της άμβλωσης) μεταδόθηκε στη δημόσια ραδιοτηλεόραση της Ιταλίας (RAI) ένα διαφημιστικό μήνυμα υπέρ των εκτρώσεων με έμφαση στην ελευθερία των γυναικών να έχουν πρόσβαση σε δομές αναπαραγωγικής υγείας.

Ενώ προκλήθηκαν έντονες αντιδράσεις, ο τηλεοπτικός σταθμός και οι διοργανωτές της διαφημιστικής εκστρατείας απέρριψαν κάθε κριτική, υπερασπιζόμενοι το διαφημιστικό μήνυμά ως μια νόμιμη πρωτοβουλία ενημέρωσης του κοινού, σύμφωνη με την αποστολή της δημόσιας υπηρεσίας του ραδιοτηλεοπτικού φορέα.

Σε αυτή την περίπτωση δεν εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με την αξιοπρέπεια ή την θεσμική ουδετερότητα ούτε τέθηκε ο προβληματισμός της έκθεσης ανηλίκων σε ευαίσθητο περιεχόμενο.

Ο δικηγόρος της οργάνωσης «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» Alessandro Fiore επισημαίνει ότι τα διοικητικά δικαστήρια στην Ιταλία, μέχρι και το Συμβούλιο της Επικρατείας, θεωρούν ότι μηνύματα που ενδέχεται να διαταράξουν ή να προσβάλλουν την ευαισθησία κάποιου δεν μπορούν να δημοσιεύονται.

Και προσθέτει ότι η νομολογία του ΕΔΔΑ ορίζει σαφώς ότι η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να προστατεύεται ακόμη και σε σχέση με μηνύματα που ενδέχεται να προσβάλλουν ή να αναστατώσουν κάποιον αναγνωρίζοντας ένα πολύ ευρύ πεδίο στο δικαίωμα.

Πράγματι, το ΕΔΔΑ έχει αποφανθεί ότι η τυχόν προσβολή που μπορεί να προκαλέσει ένα μήνυμα δεν εξισώνεται με βλάβη.

Στην υπόθεση Handyside v. the United Kingdom το Δικαστήριο έκρινε ότι η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει και ιδέες που προσβάλλουν, προκαλούν αναστάτωση ή ενοχλούν, επειδή μια τέτοιου είδους προστασία είναι απαραίτητη για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

Κατά το Δικαστήριο οι τυχόν περιορισμοί στο δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης πρέπει να είναι αναλογικοί και να ανταποκρίνονται σε μια πραγματική και επείγουσα κοινωνική ανάγκη, και όχι σε μια γενική επιθυμία αποφυγής αντιπαραθέσεων (Sunday Times v. the United Kingdom).

Όμως, ο προβληματισμός δεν περιορίζεται μόνο στο δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης (άρθρο 10 της ΕΣΔΑ) αλλά επεκτείνεται και στην ελευθερία σκέψης και συνείδησης, στην θρησκευτική ελευθερία και στο δικαίωμα να εκδηλώνει κανείς δημόσια τις πεποιθήσεις του (άρθρο 9 της ΕΣΔΑ).

Τα μηνύματα στις επίμαχες αφίσες δεν είχαν μόνο πολιτική χροιά αλλά αντανακλούσαν και απόψεις περί ηθικής που εδράζονται στη θρησκευτική πίστη.

Η νομολογία του ΕΔΔΑ επιβεβαιώνει ότι η έκφραση μηνύματος που εκπορεύεται από ηθικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις απολαμβάνει της προστασίας της ΕΣΔΑ ακόμα κι αν είναι το περιεχόμενό του είναι αμφιλεγόμενο.

Στην υπόθεση Annen v. Germany, ο προσφεύγων είχε διαδώσει μέσω ιστοσελίδας αλλά και με φυλλάδια μηνύματα κατά των εκτρώσεων επί τη βάσει ηθικών πεποιθήσεων και κάνοντας ιστορικές αναλογίες με το Ολοκαύτωμα.

Το Δικαστήριο, αν και αναγνώρισε τον έντονα προσβλητικό χαρακτήρα της εκστρατείας, έκρινε ότι η προσβολή από μόνη της δεν αρκούσε για να δικαιολογήσει την καταστολή του μηνύματος, τονίζοντας την απουσία υποκίνησης βίας ή συγκεκριμένης βλάβης.

Αλλά και στην υπόθεση Women on Waves and Others v. Portugal, το Δικαστήριο προστάτευσε την έκφραση μηνύματος που υποστηρίζει την πρόσβαση στην άμβλωση, επιβεβαιώνοντας ότι η δημόσια συζήτηση για βαθιά ηθικά ζητήματα πρέπει να παραμείνει ανοιχτή, ακόμη και όταν οι απόψεις διαφέρουν έντονα.

Μπορεί μια σύγχρονη δυτική και πλουραλιστική δημοκρατία να ακούσει ένα έστω και έμμεσο μήνυμα υπέρ του αγέννητου παιδιού;

Η αρχή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η θεσμική ουδετερότητα επιβάλλουν τη λογοκρισία κάθε μηνύματος που αποκλίνει από τη γενική τάση;

Δεν είναι σκοπός του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης να εμποδίσει την λογοκρισία μιας διαφορετικής - ακόμα και ενοχλητικής - άποψης;

Το ΕΔΔΑ καλείται να λάβει θέση…