π.Π.Κ.
Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026
Άγιος Σωφρόνιος ο Αθωνίτης και του Έσσεξ: Αι εντολαί του Χριστού είναι αντανάκλασις της αιωνίου Θείας ζωής εις τον κόσμον ημών…
Περί της χριστιανικής ασκήσεως
Το παρόν θέμα παρουσιάζεται ως το πλέον επίκαιρον ουχί μόνον διά όσους καλούνται ασκηταί υπό την στενήν και ούτως ειπείν ειδικήν της λέξεως έννοιαν, ήτοι διά τους μοναχούς, αναχωρητάς και ερημίτας, αλλά και διά πάντα χριστιανόν εν γένει.
Επί πλέον, το επίκαιρον και «σύγχρονον» του θέματος τούτου εις πάντας τους αιώνας, εις πάσαν εποχήν, παραμένει το αυτό εξ επόψεως ουσίας, ως προς την ποιότητα ζωής του ανθρωπίνου πνεύματος, την οποίαν έχομεν επί του προκειμένου υπ’ όψιν.
Εις την παρούσαν περίστασιν, έχων κατά νουν την διάθεσιν του ακροατηρίου, θα επιχειρήσω να ομιλήσω ως απλούς άνθρωπος, ελεύθερος εκείνου το οποίον θα ωνόμαζέ τις «ακαδημαϊκότητα», ώστε να μη λάβη η ομιλία αφηρημένον διανοητικόν χαρακτήρα. Θα πράξω δε τούτο και διότι εις την πραγματικήν ζωήν της Εκκλησίας η θεολογία νοείται, προ παντός, ως διαμονή εν τω Θεώ.
Η ύπαρξις αφηρημένης θεολογίας, ως ακαδημαϊκής επιστήμης, καίτοι εμφανίζεται τρόπον τινά ως αναπόφευκτος διά την Εκκλησίαν του Χριστού εντός των ιστορικών συνθηκών του κόσμου τούτου, εν τούτοις εγκυμονεί πάντοτε εν εαυτή τον κίνδυνον αποκοπής εκ της αυθεντικής εν Πνεύματι ζωής και δύναται ευκόλως να οδηγήση εις φιλοσοφικάς θεωρίας νόθου πίστεως ή και άνευ πίστεως, εις τας οποίας δεν υπάρχει η σώζουσα και ανακαινίζουσα ημάς δύναμις, ως παρετήρησε Ρώσος φιλόσοφος.
Δεν θα ήθελον να διέλθω την ώραν ταύτην ακάρπως διά σκέψεων αναφερομένων εκτός του επιπέδου της ζωής αυτής. Αντιθέτως επιθυμία μου είναι να εισέλθω ακριβώς εντός της ζωής ταύτης, όσον το δυνατόν βαθύτερον.
Καθώς αυξάνει εν τω κόσμω η «δυναμική του ολέθρου», αυξάνουν και αι οδύναι της ανθρωπότητος, ενώ συγχρόνως αναπτύσσεται και η συναίσθησις της ανάγκης υπερνικήσεως αυτών.
Όσον αδικαιολόγητα και αν είναι τα παθήματα, τα οποία εμφανίζονται ως συνέπεια μόνον της αμαρτίας και ουδόλως των αντικειμενικών συνθηκών ζωής, ήτοι των δοθεισών υπό του Θεού εις την ανθρωπότητα, εν τούτοις συνιστούν την πραγματικότητα, η οποία μετά δυνάμεως αιχμαλωτίζει πάντας ημάς.
Όλοι ανεξαιρέτως πάσχουν. Οι μεν υπό αρνητικήν έννοιαν, παρασυρόμενοι εις το κοινόν ρεύμα των παθών του κόσμου τούτου, οι δε υπό θετικήν έννοιαν, ένεκα της αγάπης αυτών προς την ανθρωπότητα.
Και ούτως, εφ’ όσον το νόημα της υπάρξεως ημών ευρίσκεται ουχί εις τα παθήματα, τα μαρτυρούντα την ατέλειαν ημών, αναποφεύκτως εγείρεται το πρόβλημα της καταπολεμήσεως αυτών, της σωτηρίας εξ αυτών, πράγμα το οποίον κατορθούται εις την ζωήν του λογικού ανθρώπου διά ελευθέρου αγώνος, διά της ασκήσεως.
Ο ασκητισμός, ως έργον πνευματικόν, είναι αναποσπάστως συνδεδεμένος ουχί μόνον μετά πασών των γνωστών ιστοριών των μεγάλων και μικρών θρησκειών, αλλ’ εν γένει και μετά παντός ανθρωπίνου πολιτισμού (culture), εισέτι και μη θρησκευτικού.
Πάσαι αι θρησκείαι, ειδωλολατρία, βουδισμός, ινδουϊσμός, μωαμεθανισμός, πάσαι αι σύγχρονοι εις ημάς μορφαί του πανθεϊσμού, της θεοσοφίας, του εσωτερισμού, της ανθρωποσοφίας και των ομοίων προς αυτά μυστικών ρευμάτων, και εν τέλει ο Χριστιανισμός ημών, έχουν την ιδίαν αυτών ασκητικήν «κουλτούραν», εκάστη των οποίων διαφέρει ποικιλοτρόπως εκ της ετέρας, ένεκα της δογματικής συνειδήσεως της κειμένης εις την βάσιν πάσης θρησκείας εν γένει και παντός επί μέρους ασκητισμού.
Θα αφήσωμεν κατά μέρος το ενδιαφέρον θέμα της συγκρίσεως των ασκητικών παραδόσεων και της εξαρτήσεως αυτών εκ των αντιστοίχων δογματικών συνειδήσεων. Προέχει να σκιαγραφήσωμεν κατά τον συντομώτερον και συνάμα σαφέστερον τρόπον την γενικήν εικόνα της ορθοδόξου χριστιανικής ασκήσεως.
Χριστιανός διά ημάς είναι μόνον εκείνος, ο οποίος δέχεται τον Χριστόν ως την απόλυτον Αλήθειαν και Δικαιοσύνην, ως τον μόνον Θεόν-Δημιουργόν και Θεόν-Σωτήρα.
Ανενδοιάστως απορρίπτομεν πάσαν απόπειραν τοποθετήσεως του Χριστού εις την σειράν άλλων «ιδρυτών θρησκειών» ή «μεγάλων Διδασκάλων της ανθρωπότητος», έστω και εις προέχουσαν θέσιν. Ο Χριστιανισμός αποτελεί διά ημάς μοναδικήν αποκλειστικότητα, και εις ουδεμίαν περίπτωσιν εξετάζεται ως μία εκ των «παραδόσεων», καθώς επιχειρείται υπό άλλων.
Ημείς εκκινούμεν εκ των λόγων του Χριστού: «Ουδείς επιγινώσκει τον Πατέρα ει μη ο Υιός και ω εάν βούληται ο Υιός αποκαλύψαι» (Ματθ. ια΄ 27), και «ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ει μη διά Εμού» (Ιωάν. ιδ΄ 6), και «εάν μη πιστεύσητε ότι Εγώ ειμι, αποθανείσθε εν ταις αμαρτίαις υμών» (Ιωάν. η΄ 24), κ. ά.
Αι εντολαί του Χριστού είναι αντανάκλασις της αιωνίου Θείας ζωής εις τον κόσμον ημών και συγχρόνως η οδός προς αυτήν. Εκαστη θεωρία, όσον και εάν φαίνηται υψηλή και θεία, έξω του Χριστού, δεν δύναται να καταυγάζηται εκ του Φωτός της Θεότητος.
Υπό την προϋπόθεσιν ταύτην ορίζομεν ως νόημα και σκοπόν της Ορθοδόξου ασκήσεως την τήρησιν των εντολών του Χριστού μετ’ αφοσιώσεως τοσούτον ολοκληρωτικής, ώστε αύται να καταστούν ο μοναδικός και αιώνιος νόμος ολοκλήρου του είναι ημών.
Και εάν ερωτήση τις ποίαι ακριβώς είναι αι εντολαί αύται, απαντώμεν: Ιδού η πρώτη: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου… Και δευτέρα ομοία αυτή· αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν», διότι κατά τον λόγον του Χριστού «εν ταύταις ταις δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται» (Ματθ. κδ΄ 40, πρβλ. Μάρκ. ιβ΄ 30-31).
Συνεχίζεται
Από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου (Σαχάρωφ) νυν Οσίου Σωφρονίου, «Άσκησις και θεωρία», έκδοση της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου του Έσσεξ.
ΔΙΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ
Ο Άγιος Γερο-Δανιήλ ο αγιορείτης (+1929), ο σοφός ησυχαστής των Κατουνακίων, έχει καταχωρισμένο στα χειρόγραφά του και το ακόλουθο περιστατικό, που συνέβη το 1869 στην πατρίδα του, τη Σμύρνη.
Κάποιος ενάρετος χριστιανός κάλεσε στα τελευταία της ζωής του τον πνευματικό του παπα-Δημήτρη και του είπε:-Εγώ σήμερα πεθαίνω. Πες μου, σε παρακαλώ, τί πρέπει να κάνω την κρίσιμη τούτη ώρα;
Ο ιερέας, γνωρίζοντας την αρετή του και τη μυστηριακή προετοιμασία του, του πρότεινε το εξής:-Δώσε εντολή να σου κάνουν μετά το θάνατό σου τακτικό σαρανταλείτουργο σ’ ένα εξωκκλήσι.Έτσι κι έγινε. Ο κυρ-Δημήτρης -αυτό ήταν το όνομά του- άφησε εντολή στο γιό του να κάνει μετά την κοίμησή του σαρανταλείτουργο. Κι εκείνος, υπακούοντας στην τελευταία επιθυμία του καλού του πατέρα, ανέθεσε χωρίς καθυστέρηση την εκτέλεσή της στον παπα-Δημήτρη.Ο σεμνός λευίτης δέχτηκε να κάνει το σαρανταλείτουργο, που ο ίδιος είχε προτείνει στο μακαρίτη, και αποσύρθηκε για όλο αυτό το διάστημα στο εξωκκλήσι των αγίων Αποστόλων.Οι τριάντα εννέα λειτουργίες έγιναν απρόσκοπτα. Η τελευταία έπρεπε να γίνει ήμερα Κυριακή. Το βράδυ όμως του Σαββάτου πιάνει τον παπά ένας δυνατός πονόδοντος και τον αναγκάζει να επιστρέψει στο σπίτι του.Η πρεσβυτέρα του πρότεινε να βγάλει το δόντι, μα εκείνος αρνήθηκε, γιατί έπρεπε την επομένη να τελέσει την τελευταία λειτουργία. Τα μεσάνυχτα ο πόνος κορυφώθηκε, και τελικά ο παπάς αναγκάστηκε να βγάλει το δόντι. Επειδή όμως παρουσιάστηκε αιμορραγία, ανέβαλε την τελευταία λειτουργία για τη Δευτέρα.Στο μεταξύ, το απόγευμα του Σαββάτου, ο Γεώργιος, ο γιός του μακαριστού Δημητρίου, ετοίμασε μερικά χρήματα για τον κόπο του ιερέα, με σκοπό να του τα δώσει την επόμενη μέρα.Τα μεσάνυχτα ξύπνησε για να προσευχηθεί. Ανακάθισε στο κρεβάτι κι άρχισε να φέρνει στο νου του τις αρετές, τα χαρίσματα και τα σοφά λόγια του πατέρα του.
Κάποια στιγμή πέρασε απ’ το μυαλό του η ακόλουθη σκέψη: «Άραγε ωφελούν τα σαρανταλείτουργα τις ψυχές των κεκοιμημένων, ή τα καθιέρωσε η εκκλησία για παρηγοριά των ζώντων;»Τότε ακριβώς τον πήρε ένας ελαφρός ύπνος, και είδε πως βρέθηκε σε μια πεδιάδα με ομορφιά απερίγραπτη. Ένιωθε ανάξιο τον εαυτό του να βρίσκεται σε τέτοιο ιερό και παραδεισένιο χώρο. Μπροστά του απλωνόταν ένα απέραντο και κατάφυτο περιβόλι, που μοσχοβολούσε με μια ανέκφραστη ευωδιά.«Αυτός οπωσδήποτε θα είναι ο παράδεισος!», μονολόγησε. «Ω, τι μακαριότητα περιμένει όσους ζουν ενάρετα στη γη!»Εξετάζοντας έκπληκτος τα υπερκόσμια κάλλη, είδε ένα λαμπρό ανάκτορο με έξοχη αρχιτεκτονική χάρη, ενώ οι τοίχοι του έλαμπαν απ’ τα διαμάντια και το χρυσάφι. Η ομορφιά του ήταν ανέκφραστη.Πλησιάζει πιό κοντά, και τότε -τι χαρά! -βλέπει στην πόρτα του παλατιού τον πατέρα του ολοφώτεινο και λαμπροφορεμένο.-Πώς βρέθηκες εδώ, παιδί μου; τον ρωτάει με πραότητα και στοργή.-Ούτε κι εγώ ξέρω, πατέρα. Καταλαβαίνω πως δεν είμαι άξιος γι’ αυτόν τον τόπο. Αλλά πες μου, πώς τα περνάς εδώ; Πώς ήρθες; Τίνος είναι αυτό το παλάτι;-Η φιλανθρωπία του Σωτήρα Χριστού με τις πρεσβείες της Παναγίας, που της είχα ιδιαίτερη ευλάβεια, με αξίωσε να καταταχθώ σ’ αυτό το μέρος. Ήταν μάλιστα να μπω σήμερα μέσα στο παλάτι. Ο οικοδόμος όμως, που το χτίζει, πέρασε μια ταλαιπωρία -έβγαλε απόψε το δόντι του – κι έτσι δεν τέλειωσαν οι σαράντα μέρες της οικοδομής του. Για το λόγο αυτό θα μπω αύριο.Ύστερα απ’ αυτό ο Γεώργιος ξύπνησε δακρυσμένος και έκπληκτος, αλλά και με απορίες. Πέρασε την υπόλοιπη νύχτα αναπέμποντας αίνους και δοξολογίες στο Θεό. Το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία, πήρε πρόσφορα, νάμα και αγνό κερί και ξεκίνησε για το εξωκκλήσι των αγίων Αποστόλων. Ο παπα-Δημήτρης τον υποδέχθηκε με χαρά:-Τώρα μόλις τελείωσα κι εγώ τη θεία λειτουργία. Έτσι ολοκληρώθηκε το σαρανταλείτουργο.Αυτό το είπε για να μην τον λυπήσει.Ο επισκέπτης τότε του διηγήθηκε το νυχτερινό του δράμα. Όταν έφτασε στο σημείο που ο πατέρας του δεν μπήκε στο παλάτι, γιατί ο οικοδόμος έβγαλε το δόντι του, ο παπα-Δημήτρης ένιωσε φρίκη, αλλά και θαυμασμό.-Εγώ είμαι, αγαπητέ μου, ο οικοδόμος που εργάστηκε στην οικοδομή του παλατιού, είπε με χαρά. Σήμερα δεν λειτούργησα, γιατί έβγαλα το δόντι μου. Θα λειτουργήσω όμως τη Δευτέρα, κι έτσι θα ολοκληρώσω το πνευματικό παλάτι του πατέρα σου.
+Γέροντας Χερουβείμ, Δανιήλ ο Κατουνακιώτης, Εκδ. Ι. Μ. Παρακλήτου.
Από τον Λευκό Οίκο στο Κρεμλίνο: Οι πρωτοβουλίες του Πατριάρχη Ιεροσολύμων για την ειρήνη και τους Χριστιανούς στη Μέση Ανατολή
Μια αξιοσημείωτη προσπάθεια για την προώθηση της ειρήνης και της καταλλαγής, με επίκεντρο τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και τη διασφάλιση της χριστιανικής παρουσίας στους Αγίους Τόπους και την ευρύτερη Μέση Ανατολή, αναπτύσσει το τελευταίο διάστημα ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄.
Με επίκεντρο την προσπάθεια διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή, ο Μακαριώτατος αναπτύσσει μια σειρά πρωτοβουλιών με έντονο ειρηνευτικό χαρακτήρα. Οι επαφές του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και, πιο πρόσφατα, με τον Πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν αναδεικνύουν την πρόθεση του Προκαθημένου της Σιωνίτιδος Εκκλησίας να συμβάλει, μέσα από τον διάλογο και τη συμφιλίωση, στην αναζήτηση διεξόδου από τις πολεμικές συγκρούσεις.
Παράλληλα οι πρόσφατες επαφές του Μακαριωτάτου με τους δύο ηγέτες φανερώνει την προσπάθεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, στο πλαίσιο της πνευματικής αποστολής του.
«H διπλωματική μας δραστηριότητα απορρέει από την πνευματική μας αποστολή»
Για τον Πατριάρχη κ.κ. Θεόφιλο Γ΄, η αποστολή της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων δεν εξαντλείται στη διαφύλαξη των Αγίων Τόπων και στη διακονία των προσκυνητών. Περιλαμβάνει και την ευθύνη να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, να ενθαρρύνει τον διάλογο και να υπενθυμίζει την ανάγκη συμφιλίωσης σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από πολεμικές συγκρούσεις και θρησκευτικές αντιπαραθέσεις.
Σε πρόσφατη συνέντευξη του στο «Βήμα», ερωτηθείς για το πώς επιτυγχάνει το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων την ισορροπία μεταξύ της πνευματικής του διακονίας και του διπλωματικού του ρόλου, ο Μακαριώτατος, ανέφερε:
«Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, αναγνωριζόμενο παγκοσμίως ως η “Μήτηρ των Εκκλησιών”, προάγει την ενότητα, τον διάλογο και την ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ όλων των θρησκειών και των λαών. Κατά συνέπεια, η διπλωματική μας δραστηριότητα απορρέει από την ίδια την πνευματική μας αποστολή: την προστασία των Ιερών Προσκυνημάτων, την υποδοχή των προσκυνητών και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης τέλεσης της λατρείας. Οι ευθύνες αυτές απαιτούν συνεργασία με κυβερνήσεις, διπλωματικούς εκπροσώπους και υποστηρικτές μας σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα Ιεροσόλυμα αποτελούν την πνευματική πρωτεύουσα της οικουμένης. Απευθύνουμε έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να συμβάλει στη διαφύλαξη αυτής της κοινής πόλης στην οποία όλοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζουν, να δημιουργούν και να ευημερούν».
Η συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο
Η πρώτη σημαντική επαφή πραγματοποιήθηκε στις 5 Ιουνίου 2026, όταν ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων έγινε δεκτός από τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η συνάντηση επικεντρώθηκε στην προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων και των Ιερών Προσκυνημάτων στη Μέση Ανατολή, καθώς και στη διασφάλιση των θρησκευτικών ελευθεριών.
Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ έθεσε ενώπιον του Αμερικανού Προέδρου τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί στους Αγίους Τόπους, στη Συρία και στον Λίβανο, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση της χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή αποτελεί ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας απένειμε στον Ντόναλντ Τραμπ τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος των Ιπποτών του Παναγίου Τάφου, μία από τις υψηλότερες τιμητικές διακρίσεις του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, υπογραμμίζοντας με αυτή την κίνηση την ιδιαίτερη πνευματική σημασία της συνάντησης.
Ωστόσο, η συνάντηση αυτή απέκτησε και μια ευρύτερη διάσταση, η οποία αναδείχθηκε τους επόμενους μήνες.
Στις 31 Αυγούστου 2026, σε συνέντευξή του στο Breitbart News, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ αποκάλυψε ότι σχεδίαζε να αναλάβει ειρηνευτική αποστολή, επιδιώκοντας επαφές τόσο με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν όσο και με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με στόχο να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Μάλιστα, αναφέρθηκε στη στήριξη που, όπως ο ίδιος δήλωσε, είχε λάβει από τον Ντόναλντ Τραμπ για την ανάληψη αυτής της πρωτοβουλίας. Παρουσίασε, παράλληλα, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ως Εκκλησία με ιδιαίτερη ιστορική και πνευματική αποστολή, η οποία δεν περιορίζεται στη διαφύλαξη των Παναγίων Προσκυνημάτων, αλλά επεκτείνεται στην προώθηση της ενότητας, του διαλόγου και της συμφιλίωσης.
«Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων είναι επίσης ειρηνοποιός», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι θρησκευτικοί ηγέτες διαθέτουν την πνευματική και ηθική δυνατότητα να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των συγκρούσεων.
Η συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στο Κρεμλίνο
Η πρόθεση αυτή έγινε πράξη με την πρόσφατη επίσκεψη του Πατριάρχη κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ στη Μόσχα, από τις 4 έως τις 6 Νοεμβρίου 2026, κατόπιν προσκλήσεως του Πατριάρχη Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ.κ. Κυρίλλου.
Στις 5 Νοεμβρίου, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων συναντήθηκε στην Πατριαρχική Κατοικία με τον Πατριάρχη κ.κ. Κύριλλο. Στη συζήτηση τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών, την κατάσταση των χριστιανών στη Μέση Ανατολή, αλλά και τις προκλήσεις στις διορθόδοξες σχέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση της 23ης Οκτωβρίου 2026 στον ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στην περιοχή Αλ-Καράκ της Ιορδανίας. Η συνάντηση αποτέλεσε επίσης ευκαιρία ανταλλαγής απόψεων για την επέτειο των 2.000 ετών από την Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό, η οποία θα εορταστεί το 2030.
Το βράδυ της ίδιας ημέρας, οι δύο Προκαθήμενοι έγιναν δεκτοί στο Κρεμλίνο από τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Κατά τη συνάντηση, ο Ρώσος Πρόεδρος απένειμε προσωπικά στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων το παράσημο του Τάγματος Φιλίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην ενίσχυση της φιλίας, της συνεργασίας και των πνευματικών δεσμών με τη Ρωσία. Η συγκεκριμένη διάκριση είχε λάβει την προβλεπόμενη έγκριση έναν χρόνο νωρίτερα.
Στην προσφώνησή του, ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναφέρθηκε στις παραδοσιακά στενές σχέσεις μεταξύ των Πατριαρχείων Μόσχας και Ιεροσολύμων, εκφράζοντας την εκτίμησή του για την προσπάθεια του Πατριάρχη Θεοφίλου να διατηρεί και να ενισχύει αυτούς τους δεσμούς, παρά τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες που επικρατούν στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία της Ρωσίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σε αυτόν τον τομέα είναι ιδιαίτερα αναγκαία.
Από την πλευρά του, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ αναφέρθηκε στην αποστολή της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων, η οποία διαφυλάσσει τους τόπους όπου γεννήθηκε και αναπτύχθηκε ο Χριστιανισμός. Τόνισε ότι η Ιερουσαλήμ πρέπει να παραμείνει μια πολυθρησκευτική πόλη, όπου οι διαφορετικές θρησκευτικές κοινότητες θα μπορούν να συνυπάρχουν με αμοιβαίο σεβασμό και κατανόηση.
Εξέφρασε, επίσης, την ανησυχία του για τη συρρίκνωση του χριστιανικού πληθυσμού στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι η προστασία των Ιερών Προσκυνημάτων και η διατήρηση της χριστιανικής παρουσίας αποτελούν προϋποθέσεις για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.
«Είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε τη βοήθειά μας για την επίτευξη ειρήνης»
Ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνάντηση στο Κρεμλίνο απέκτησε η αναφορά του Πατριάρχη κ.κ. Θεοφίλου Γ΄ στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας, επαναλαμβάνοντας την πρόθεση που είχε εκφράσει και κατά τις προηγούμενες επαφές του στην Ουάσιγκτον, δήλωσε πρόθυμος να συμβάλει σε κάθε προσπάθεια που θα μπορούσε να διευκολύνει τον διάλογο και να οδηγήσει σε ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης.
«Ως πνευματικός ηγέτης όλων των χριστιανικών δογμάτων που εκπροσωπούνται στην Ιερουσαλήμ, είναι καθήκον μου να ακούσω όσους βρίσκονται γύρω μας, όσους επιθυμούν να ζήσουν ειρηνικά. Είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε τη βοήθειά μας και να ενθαρρύνουμε κάθε προσπάθεια για τη διευκόλυνση και την επίτευξη ειρήνης μεταξύ των αδελφών μας», ανέφερε χαρακτηριστικά απευθυνόμενος στον Ρώσο Πρόεδρο.
Ο Πατριάρχης κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ ευχαρίστησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν για την απονομή του Τάγματος Φιλίας, σημειώνοντας ότι η τιμητική διάκριση δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία των Ιεροσολύμων. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι προσεύχεται καθημερινά για τον Ρώσο Πρόεδρο, ζητώντας από τον Θεό να τον φωτίζει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ως σημείο αναφοράς για την ειρήνη και τη συμφιλίωση
Οι επαφές του Πατριάρχη Ιεροσολύμων με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν αναδεικνύουν μια πρωτοβουλία με δύο βασικούς άξονες: αφενός την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων και των Ιερών Προσκυνημάτων στη Μέση Ανατολή και αφετέρου τη συμβολή στην προσπάθεια ειρήνευσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Βεβαίως, οι μέχρι τώρα επαφές δεν συνιστούν από μόνες τους την έναρξη επίσημης διαδικασίας διαμεσολάβησης ούτε έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες συμφωνίες για την ανάληψη ενός τέτοιου ρόλου. Συνιστούν, ωστόσο, μια σαφή δημόσια τοποθέτηση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων υπέρ της ειρηνικής επίλυσης της σύγκρουσης, επιδιώκοντας να συμβάλει στην προσέγγιση των αντιμαχόμενων πλευρών.
Καθώς έπεφτε η βροχή
"Καθώς έπεφτε η βροχή
και δεν ήταν ένα πράσινο φύλλο
για να με μάθει πως χαμογελούνε
εσύ χτύπησες το τζάμι μου
και μούβαλες κρυφά και σιωπηλά
στην έρημη παλάμη
τους σπόρους της αγάπης.
Είναι δικός σου ο κήπος μου.
Πόσο κρύωνα τότε!"
Γιάννης Ρίτσος
Εδώ που τα λέμε
Ο πατήρ Γεώργιος Σχοινάς, συνομιλεί με τους ηθοποιούς Τάνια Τρύπη και Κωνσταντίνο Καζάκο
με αφορμή το ανέβασμα στο θέατρο την ζωή μια υπέροχης Αγίας και αγαπημένης της παράγκας μας ,Αγίας Μαρίας της Σκοπτσόβα .
Η θεατρική παράσταση «Η Μαρία των Παρισίων» παρουσιάζεται τον Δεκέμβριο του 2026 στον χώρο τεχνών Auditorium στην Αθήνα. Το έργο αναδεικνύει τη ζωή της αντισυμβατικής Αγίας Μαρίας Σκομπτσόβα, από την προεπαναστατική Ρωσία έως τη θυσία της στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
«Η Μαρία των Παρισίων» | Τρυπώσαμε στην πρώτη ανάγνωση – Οι πρωταγωνιστές – Δηλώσεις
περισσότερα εδω
Μία «διὰ Χριστὸν σαλή» στοὺς μοντέρνους καιροὺς (1891 - 1945)
. «Η Μητέρα Μαρία είναι μία αγία της εποχής μας και για την εποχή μας: μια γυναίκα με σάρκα και αίμα κατακλυσμένη από την αγάπη του Θεού που στάθηκε άφοβα και αντιμετώπισε τα προβλήματα του αιώνα μας. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ρωσικής Διασποράς, της Γαλλικής Αντίστασης και του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Ράβενσμπρουκ. Ωστόσο το επίτευγμά της είναι πολύ πιο σημαντικό από τις περιστάσεις της ζωής της και τις υπερβαίνει κατά πολύ. Γιατί πάνω απ’ όλα, με τη χριστιανική της αφιέρωση και με το δικό της μοναδικό τρόπο, η Μητέρα Μαρία έδειξε τί σημαίνει να είσαι άνθρωπος». Από τον πρόλογο του Μακαριστού Μητροπολίτη Anthony Bloom. «Ο δρόμος για τον Θεό περνάει μέσα από την αγάπη για τους ανθρώπους. Στην τελική κρίση δεν θα ερωτηθώ εάν εξετέλεσα με επιτυχία τις ασκητικές μου πρακτικές, ή πόσες γονυκλισίες έκανα. Αντίθετα, θα ερωτηθώ αν έδωσα τροφή στους πεινασμένους, αν έντυσα τους γυμνούς, αν επισκέφθηκα τους ασθενείς και τους φυλακισμένους. Μόνο αυτό θα ερωτηθώ. Για κάθε φτωχό, πεινασμένο και φυλακισμένο ο Σωτήρας μας λέει “Εγώ”. “Εγώ πεινούσα και διψούσα, Εγώ ήμουν άρρωστος και στη φυλακή”. Νομίζω ότι βάζει στην ίδια μοίρα τον εαυτό Του και κάθε άνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη… Πάντα το γνώριζα αυτό, αλλά είναι μόνο τώρα που με κάποιον τρόπο η αντίληψη αυτή με διαπέρασε. Είναι κάτι που με πλημμυρίζει με δέος».
Μητέρα Μαρία ΣκοπτσόβαΑγία Μαρία Σκομπτσόβα, η μνήμη της οποίας τιμάται στις 20 Ιουλίου, κάθε έτους.
Η δια Χριστόν σαλή της σύγχρονης εποχής.
Η αγία νεομάρτυρας ακτιβίστρια της Γαλλίας.
Μια ολόκληρη ζωή “αντισυμβατικής αγιότητας” και ολοκαυτώματος για τον αδελφό σε κάθε επίπεδο… «Μητέρα ξένων παιδιών, αδελφή αλλοφύλων, απίστων αγία...» "Λόγω της έντονης και αντιφατικής ζωής της, άργησε η Ορθόδοξη Εκκλησία να την κατατάξει ανάμεσα στους αγίους της. Παρόλο που είναι προφανές ότι έζησε μια ζωή γεμάτη αρετή και ηρωισμό και κατατάσσεται ανάμεσα στους μάρτυρες του εικοστού αιώνα, ο δυναμισμός με τον οποίο εναντιώθηκε σε κάθε μορφή εθνικισμού και αρρωστημένης προσκόλλησης της εκκλησιαστικής ζωής στην παράδοση, ακόμη καταφέρνει να ανεβάζει τη καρδιακή πίεση πολλών Ορθοδόξων.
Η αγία Μαρία εξακολουθεί να καταγγέλλει κάθε μορφή Χριστιανισμού που αναζητά τον Χριστό βασικά μέσα σε εκκλησιαστική κτίσματα". ("Αγία Μαρία Σκομπτσόβα, Η θυσία του αδελφού", εκδ. Δορκάς). "Ο σταυρός του πλησίον μας θα' πρεπε να είναι ένα σπαθί που τρυπά την ψυχή μας.Η ψυχή μας θα' πρεπε να συμμετάσχει στη μοίρα του πλησίον μας, να συναισθάνεται, να συμπάσχει.[...] Αυτό είναι το μέτρο της αγάπης. Μόνο όταν μια ψυχή κουβαλάει στον ώμο της κάποιου άλλου το σταυρό, τις αμφιβολίες του, τις θλίψεις του, τους πειρασμούς του, τις πτώσεις του, τις αμαρτίες του, τότε μόνο είναι δυνατόν να μιλάμε για σωστή σχέση με τον άλλον" ( Κείμενο της Αγίας Μαρίας, με τίτλο "Για τη μίμηση της Μητέρας του Θεού", από το ίδιο βιβλίο "Η θυσία του αδελφού", εκδ. Δορκάς). "Μας αρέσει όταν η εκκλησιαστικοποίηση της ζωής συζητιέται, αλλά λίγοι άνθρωποι κατανοούν τι σημαίνει. Πράγματι πρέπει να συμμετέχουμε σε όλες τις Ακολουθίες για να εκκλησιαστικοποιήσουμε τη ζωή μας;
Ή να κρεμάσουμε μιαν εικόνα σε κάθε δωμάτιο και να καίμε μπροστά της ένα καντήλι; Όχι, η εκκλησιαστικοποίηση της ζωής είναι η αίσθηση του κόσμου όλου σαν μια εκκλησία, στολισμένη με εικόνες που θα πρέπει να ευλαβούμαστε, να τιμούμε και ν' αγαπούμε, γιατί αυτές οι εικόνες είναι αληθινές εικόνες του Θεού που έχουν την αγιότητα του ζωντανού Θεού πάνω τους".
Η βιογραφική ταινία για την Αγία Μαρία των Παρισίων (Μαρία Σκομπτσόβα) φέρει τον τίτλο «Μητέρα Μαρία» (Mat' Mariya / Mother Mary). Πρόκειται για μια σοβιετική δραματική παραγωγή του 1982–1983 σε σκηνοθεσία του Σεργκέι Κολόσοφ.
«Μάτια βουρκωμένα»
Κάτω στον Πειραιάστα Καμίνιαφτώχεια καλή καρδιάμα και γκρίνιαμάζεψα μια βραδιάτα σαΐνιακι ήρθα κρυφάτον παλιό μου καημόνα σου πω.
Μάτια βουρκωμέναπαραπονεμέναδίχως αγάπη και πόνοκανένας δεν ζειμάτια βουρκωμέναπάρτε με κι εμέναπάρτε με τώρα να πάμεστο κόσμο μαζί.
Κάτω στον Πειραιάστο μουράγιοείπα να σκοτωθώμα τον άγιομα έκανα υπομονήκαι κουράγιοκι ήρθα κρυφάτον παλιό μου καημόνα σου πω.
Μάτια βουρκωμέναπαραπονεμέναδίχως αγάπη και πόνοκανένας δεν ζειμάτια βουρκωμέναπάρτε με κι εμέναπάρτε με τώρα να πάμεστο κόσμο μαζί.
Μόλις δεις έναν κοκκινολαίμη, ξέρεις πως έρχεται κρύο.
Όμως το αηδόνι του χειμώνα, όπως το λένε, η ο γίγαντας του χιονιά, δε χάνει το κέφι του ούτε στις βροχές ούτε στα χιόνια. Κελαηδάει συνέχεια, ακόμη και το βράδυ!
Αν οι Άραβες διέσωσαν την Ελληνική Γνώση, τότε γιατί η Αναγέννηση ξεκίνησε στη Βενετία;
Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
Οἱ Ἄραβες δὲν εἴχανε μήτε γραφὴ γιὰ νὰ γράφουνε τὴ γλώσσα τους, κι ὁ ἴδιος ὁ Μωάμεθ λέγει μέσα στὸ Κοράνιο πῶς δὲν ξέρει μήτε γραφή, μήτε ἀνάγνωση.
Ὡς τὰ σήμερα, οἱ κάτοικοι τῆς Ἀραβίας εἶναι σχεδὸν ὅλοι ἀγράμματοι. Πῶς λοιπόν, πρὶν ἀπὸ χίλια τρακόσια χρόνια, μπορέσανε καὶ κάνανε τὸν λεγόμενον Ἀραβικὸ πολιτισμό, τὸ Ἰσλάμ; Πῶς ἄξαφνα γινήκανε φιλόσοφοι, μαθηματικοί, ποιητές, καλλιτέχνες, ἀστρονόμοι, γεωγράφοι, ἱστορικοί, ἄνθρωποι ποῦ γυρίζανε σὰν τοὺς γύφτους μὲ τὶς καμῆλες ἀπάνω σὲ μιὰ χώρα ἔρημη; Αὐτὸ τὸ φαινόμενο δὲ μπορεῖ νὰ τὸ ἐξηγήσει κανένας μὲ ἄλλον τρόπο, παρὰ μοναχὰ ἂν παραδεχτεῖ πῶς ἐκεῖνοι ποὺ ἐπιδοθήκανε στὶς ἐπιστῆμες καὶ στὶς τέχνες δὲν ἤτανε οἱ ἄνθρωποι τῆς ἄγριας Ἀραβίας, ἀλλὰ ἄνθρωποι ἀπὸ ἄλλα ἔθνη τῆς Ἀνατολῆς, ποὺ εἴχανε πάρει τὴν καινούργια θρησκεία, δηλαδὴ ἀπὸ μωχαμετάνους τῆς Συρίας, τῆς Αἰγύπτου, τῆς Περσίας, τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ Ἕλληνες, ποὺ πρωτοστατούσανε σὲ ὅλα. Οἱ περισσότεροι μουσουλμάνοι βγήκανε ἀπὸ τὶς ἀλλαξοπιστεμένες φυλές, ὅπως εἶναι αὐτοὶ ποὺ εἴπαμε, καθὼς κι ἄλλοι, ὅπως εἶναι οἱ Τοῦρκοι, οἱ Ἀρβανίτες, οἱ Μποσνάκηδες, οἱ Τάταροι, οἱ Μογγόλοι, οἱ Νέγκροι τῆς Ἀφρικῆς, οἱ Ἰντοί, οἱ νησιῶτες τοῦ Εἰρηνικοῦ Ὠκεανοῦ καὶ ἄλλοι.
~Κυρ Φώτης Κόντογλου~
Οι μεταφράσεις από τα ελληνικά στα αραβικά δεν έγιναν από μουσουλμάνους. Ακόμη και μεγάλοι θαυμαστές της Ελλάδας όπως ο Αβικέννας ή ο Αβερρόης δεν ήξεραν γρυ ελληνικά,διάβαζαν τα κείμενα από μεταφράσεις στα αραβικά που είχαν επιμεληθεί Αραμαίοι χριστιανοί όπως ο Χουνάιν ιμπν-Ισχάκ, γνωστός ως «πρίγκιπας των μεταφράσεων». Η αρχαία Ελλάδα αντιπροσώπευε έναν κόσμο ξένο προς το Ισλάμ. Από τη γνώση των αρχαίων Ελλήνων περνούσε στα αραβικά μονάχα ό,τι δεν απειλούσε τη θρησκεία. Η ελληνική φιλοσοφία, λογοτεχνία και τραγωδία δεν έγιναν ποτέ δεκτές από τον μουσουλμανικό πολιτισμό. Η επιρροή του Αριστοτέλη περιορίστηκε στους τομείς της λογικής και των φυσικών επιστημών. Ούτε η Μεταφυσική ούτε η Πολιτική μεταφράστηκε ποτέ στα αραβικά,το Ισλάμ δεν «εξελληνίστηκε» ποτέ. Το εκχριστιανισθέν Ρωμαϊκό κράτος του Ελληνικού Έθνους(ορισμός του Heisenberg για την Ρωμανία) έλαβε τη γνώση ως κληρονομιά και κατ'επέκταση την αναζήτησε καθώς συμπλήρωνε τα κείμενα που είχε ήδη στη διάθεσή του. Εκείνο πρώτο κυρίως την αξιοποίησε επιστημονικά και πολιτικά και μετέπειτα στο ναδίρ του με την φυγή των πιο επιφανών του επιστημόνων και λογίων (π.χ ο Βησσαρίων και η θαυμαστή βιβλιοθήκη του) την μεταβίβασε σε μεγάλο βαθμό στην Δύση.
Για του λόγου το ασφαλές και για τους "μυρωδιάδες" που χρειάζονται πηγές για να πειστούν οι Άραβες άφησαν περίπου μόνο 1500 χειρόγραφα κυρίως Μαθηματικά και Αστρονομία και οι Βυζαντινοί περίπου ..7500 ως επί το πλείστον Αρχαία Ελληνική Γραμματεία (καθ. Γ. Κοντογιώργης)! Επί πλέον η Αναγέννηση ξεκίνησε στη Βόρεια Ιταλία (Βενετία, Γένοβα κ.α.) όπου συνέρρεαν οι Βυζαντινοί Λόγιοι. Ο Έρασμος π χ. έμαθε Ελληνικά (και κατέγραψε την Αρχαία προφορά) στη Βενετία απ' τον μεγάλο Λόγιο Θεόδωρο Λάσκαρη (Καθ. Γ.Μπαμπινιώτης). Οι Άραβες δεν πέρασαν ποτέ τα Πυρηναία (έχασαν στην μάχη του Πουτιέ το 732 μ.Χ. απ' τον Κάρολο Μαρτέλο) και έμειναν στην Ισπανία. Γιατί τότε δεν ξεκίνησε απ' την Ισπανία η Αναγέννηση;;;; Γιατί απλούστατα η ώσμωση του Ελληνικού πνεύματος προς τη Δύση, οφείλεται στην μετεγκατάσταση των Βυζαντινών Λογίων (και στο Βυζάντιο εν γένει) στις πόλεις της Β.Ιταλίας, κατά την περίοδο της παρακμής του
……………………………………………………
"Ιστορικά δεδομένα απέναντι σε ιδεολογικά στερεότυπα και στην ημιμαθεία"
«Χωρίς τους γραφείς της Κωνσταντινούπολης, σχεδόν ολόκληρη η αρχαία ελληνική γραμματεία θα είχε χαθεί, με τη μόνη εξαίρεση ορισμένα παπυρικά κείμενα, όπως εκείνα που βρέθηκαν στην Αίγυπτο ή που διασώθηκαν εγκλωβισμένα στην τέφρα του Ερκολάνο.»
«Διαθέτουμε τα πρωτότυπα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, για παράδειγμα, μόνο χάρη στα ελληνικά χειρόγραφα των έργων τους… Χωρίς αυτά τα χειρόγραφα, η πρόσβασή μας στον Αριστοτέλη θα γινόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσω μεσαιωνικών αραβικών μεταφράσεων.»
«Αλλά και οι ίδιοι οι Άραβες, όμως, έκαναν τις μεταφράσεις με βάση τα χειρόγραφα των Ρωμαίων (ενν. Βυζαντινούς).»
Πηγή: Peter Adamson, A History of Philosophy Without Any Gaps: Byzantine & Renaissance Philosophy.
Υπάρχει ένα σημείο όπου η ιστορική συζήτηση οφείλει να σταματήσει να ανέχεται την αυθαιρεσία. Ο ρόλος του Βυζαντίου στη διάσωση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας δεν είναι ζήτημα ερμηνείας ή «οπτικής γωνίας», αλλά ζήτημα τεκμηριωμένης πραγματικότητας βασισμένης στις πιο αξιόπιστες ιστορικές πηγές. Όποιος επιμένει να τον υποβαθμίζει, δεν αντιπαρατίθεται με μια αφήγηση αλλά έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τα ίδια τα χειρόγραφα, με την παλαιογραφία, με τη φιλολογική επιστήμη.
Η ιδέα ότι το Βυζάντιο υπήρξε ένας θεοκρατικός μηχανισμός που διέσωσε επιλεκτικά μόνο ό,τι εξυπηρετούσε την Ορθοδοξία δεν αντέχει ούτε στην πιο στοιχειώδη ιστορική εξέταση. Και αυτό αποδεικνύεται όχι με γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά με συγκεκριμένα έργα, συγγραφείς, κώδικες και ανθρώπους.
Από τον 4ο αιώνα μ.Χ. και εξής, η ελληνική παιδεία αποτέλεσε το θεμέλιο της ανώτερης εκπαίδευσης στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.Η λεγόμενη "ἐγκύκλιον παιδείαν" γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία κ.ο.κ βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά σε αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Δεν πρόκειται για μια υπόθεση αλλά το γνωρίζουμε από σχολικά εγχειρίδια, από ρητορικά προγυμνάσματα, από τα ίδια τα συγγράμματα των Βυζαντινών.
Ο Όμηρος αποτελούσε τον πυρήνα της εκπαίδευσης. Ακολουθούσαν οι τραγικοί, ο Δημοσθένης, ο Ισοκράτης, ο Θουκυδίδης. Η φιλοσοφία του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη δεν εξαφανίστηκε αλλά διδάχθηκε, σχολιάστηκε και ενσωματώθηκε σε ένα νέο πνευματικό περιβάλλον. Αυτό δεν είναι «διάσωση εκ των υστέρων», αλλά αδιάσπαστη συνέχεια χρήσης.
Εν συνεχεία αν όντως το Βυζάντιο λειτουργούσε με βάση θεολογική λογοκρισία όπως ισχυρίζονται κάποιοι γραφικοί κύκλοι, τότε η ομηρική ποίηση δεν θα είχε καμία τύχη. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αποτελούν ίσως τα πιο καθαρά δείγματα προχριστιανικού κόσμου θεοί που μάχονται, απατούν, παίρνουν το μέρος των ανθρώπων, καθορίζουν τη μοίρα τους.
Κι όμως, σώζονται σχεδόν ακέραιες μέσα από μια μακρά βυζαντινή χειρόγραφη παράδοση. Ο περίφημος κώδικας Venetus A (10ος αι.) δεν περιέχει μόνο το κείμενο, αλλά και εκτενή αρχαία και βυζαντινά σχόλια. Η ύπαρξη αυτών των σχολίων αποδεικνύει όχι απλώς ανοχή, αλλά ενεργή φιλολογική ενασχόληση.Εν ολιγοις δεν αντιγράφει κανείς επί αιώνες ένα έργο που θεωρεί επικίνδυνο ή άχρηστο.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική όμως είναι η περίπτωση του Επίκουρου. Η διδασκαλία του άρνηση της θείας πρόνοιας, θνητή ψυχή, φυσική ερμηνεία του κόσμου κ.ο.κ βρίσκεται σε σαφή αντίθεση με τον χριστιανικό θεολογικό λόγο. Κι όμως, τα βασικά του κείμενα σώζονται.
Οι Κύριαι Δόξαι και η Επιστολή προς Μενοικέα διασώθηκαν μέσω χειρογράφων που αντιγράφηκαν στο Βυζάντιο, κυρίως στο πλαίσιο του έργου του Διογένη Λαέρτιου, του οποίου το σύνολο σχεδόν της παράδοσης είναι βυζαντινό. Αν υπήρχε συστηματική ιδεολογική εκκαθάριση, αυτά τα κείμενα απλώς δεν θα υπήρχαν.
Το ίδιο ισχύει για τον Λουκιανό, ο οποίος σατιρίζει απροκάλυπτα τη θρησκευτική απάτη, τα μαντεία και τους θεούς, αλλά και για τον Αριστοφάνη, του οποίου η κωμωδία είναι συχνά "βλάσφημη" ακόμη και με αρχαία μέτρα.
Ο Φώτιος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τον 9ο αιώνα, στη Μυριόβιβλο του περιγράφει και κρίνει περίπου 280 έργα. Πολλά από αυτά έχουν χαθεί και είναι γνωστά μόνο χάρη σε αυτόν. Το έργο του αποτελεί ανεκτίμητη πηγή για την αρχαία γραμματεία και αποδεικνύει υψηλό επίπεδο φιλολογικής κρίσης.
Ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, τον 12ο αιώνα, συνέγραψε τεράστια υπομνήματα στον Όμηρο, τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα από τους κλασικούς φιλολόγους. Ο Μιχαήλ Ψελλός, ο Ιωάννης Ιταλός και άλλοι λόγιοι μελέτησαν συστηματικά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, συχνά με εντυπωσιακή φιλοσοφική οξύτητα.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν βέβαια «ιδεολογικά εγκλωβισμένοι». Ήξεραν πολύ καλά τι διάβαζαν.
Ακόμη το γεγονός ότι σώζεται μόνο ένα "μικρό ποσοστό"(που μόνο μικρό δεν είναι, αναρωτιέμαι αν κάποιος από όλους αυτούς τους γραφικούς που ισχυρίζονται τα παραπάνω έχουν μελετήσει έστω το 1/20 της αρχαίας ελληνικής γραμματείας)δεν αποτελεί ένδειξη αδιαφορίας ή εχθρότητας. Αντιγραφή σήμαινε εργασία μηνών ή ετών, γράμμα προς γράμμα, σε περγαμηνή εξαιρετικά ακριβή. Οι εγγράμματοι ήταν ελάχιστοι, τα σκριπτόρια λίγα, οι συνθήκες συχνά δραματικές πόλεμοι, επιδρομές, οικονομική εξάντληση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ότι σώθηκε αυτό το 5–10% έργα φιλοσοφίας, επιστήμης, ποίησης και ιστορίας δεν είναι αποτυχία αλλά ένα τιτάνιο αναμφισβήτητο ιστορικό επίτευγμα.Και μάλιστα τέτοιο, ώστε η Αναγέννηση να στηριχθεί σχεδόν αποκλειστικά σε βυζαντινά χειρόγραφα που μεταφέρθηκαν στη Δύση μετά τον 14ο και 15ο αιώνα από Έλληνες λόγιους όπως ο Βησσαρίων και ο Μάρκος Μουσούρος μεταγενέστερα.
Όποιος σήμερα ισχυρίζεται ότι το Βυζάντιο «έσωσε μόνο ό,τι τον συνέφερε», οφείλει να εξηγήσει γιατί σώθηκαν ο Όμηρος, ο Επίκουρος, ο Λουκιανός και ο Αριστοφάνης. Οφείλει να εξηγήσει γιατί οι ίδιοι οι Βυζαντινοί παρήγαγαν φιλολογία, σχόλια και υπομνήματα πάνω σε κείμενα βαθιά ασύμβατα με τη χριστιανική θεολογία. Και, κυρίως, οφείλει να εξηγήσει πώς θα γνωρίζαμε σήμερα την αρχαία Ελλάδα χωρίς τη βυζαντινή γραμματειακή παράδοση.
Η απάντηση είναι απλή και γι’ αυτό ενοχλητική
χωρίς το Βυζάντιο, η αρχαία ελληνική γραμματεία δεν θα είχε φτάσει ποτέ σε εμάς.
Αυτό δεν είναι θέση. Είναι πραγματική ιστορία.
Όταν σου δίνει 5.000 ευρώ για ανεξήγητους λόγους —ή, μάλλον, για απολύτως εξηγήσιμους—, τον βάζεις και μπροστά στην Ωραία Πύλη να εκφωνήσει πολιτικό λογύδριο.
Η Εκκλησία, όσο πάει, απομακρύνεται από τον λαό και πλησιάζει τον Καίσαρα.
Όσο για τον Μητσοτάκη και τους υπαλλήλους του στα Μέσα Ενημέρωσης, ούτε λέξη για το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός τρέχει από εκκλησία σε εκκλησία, προσπαθώντας να προσεταιριστεί την ψήφο των χριστιανών.
Αν η Καρυστιανού περνούσε απλώς έξω από κάποια εκκλησία, θα γινόταν χαμός για τον «αναχρονισμό» και τη «θρησκοληψία» της.
Αφού εξακολουθείτε να τους βλέπετε και να τους διαβάζετε, υποστείτε και τα επίχειρα.
Παντελής Σαββίδης
Άγιος Μηνάς «ὁ ἐν τῷ Κοτυαείῳ» ο Μεγαλομάρτυρας
Αἴγυπτος ὄντως, εἰ τέκοι, τίκτει μέγα.
Τμηθεὶς ἀληθὲς τοῦτο Μηνᾶς δεικνύει.
Μηνᾶς ἑνδεκάτῃ ἔτλη ξίφος γηθόσυνος κῆρ.
Ο Άγιος Μηνάς γεννήθηκε στην Αίγυπτο στα μέσα περίπου του 3ου αιώνα μ.Χ. από γονείς ειδωλολάτρες. Ωστόσο, το ειδωλολατρικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωνε, δεν κατάφερε να σκληρύνει την καρδιά του η οποία, όταν ήλθε η στιγμή, σκίρτησε ακούγοντας την φωνή του «ἐτάζοντος καρδίας καὶ νεφρούς» (Ψαλμοί 7,10) Θεού και έτσι ο, έφηβος ακόμη, Μηνάς έγινε χριστιανός.
Μεγαλώνοντας, επέλεξε να σταδιοδρομήσει στον Ρωμαϊκό στρατό, στο ιππικό τάγμα των Ρουταλικών, υπό την διοίκηση του Αργυρίσκου. Η έδρα της μονάδας του ήταν στο Κοτυάειον (σημερινή Κιουτάχεια) της Μικράς Ασίας. Εκεί ο Μηνάς διακρίθηκε και για την φρόνησή του αλλά και για το ανδρείο του φρόνημα και γι’ αυτό έχαιρε εκτιμήσεως στο κύκλο των στρατιωτικών.
Δυστυχώς όμως, τρεις αιώνες μετά την έλευση του Χριστού και ο παλαιός κόσμος ακόμη δεν ήθελε να δεχθεί το λυτρωτικό μήνυμα της Αναστάσεως, παραμένοντας αυτάρεσκα, εγωιστικά και αυτοκαταστροφικά προσκολλημένος στη φθορά και το σκοτάδι. Οι αυτοκράτορες της Ρώμης άρχισαν και πάλι «πρὸς κέντρα λακτίζειν» (Πράξεις 26,14). Ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός διέταξαν διωγμό εναντίον των λογικών προβάτων του Χριστού, διωγμό ο οποίος κράτησε από το 303 έως το 311 μ.Χ. Έτσι, οι Ρωμαίοι στρατιώτες διατάχθηκαν να συλλαμβάνουν και να τυραννούν τους χριστιανούς προσπαθώντας να τους κάνουν να αλλαξοπιστήσουν. Αυτή ήταν και η πρώτη κρίσιμη στιγμή κατά την οποία ο Μηνάς κλήθηκε να πει «το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι». Η πίστη του στον Χριστό νίκησε την κοσμική «σύνεση» και λογική.
Ο Άγιος δεν άντεξε, πέταξε στη γη την στρατιωτική του ζώνη απεκδυόμενος μ’ αυτόν τον τρόπο την ιδιότητα του στρατιώτη - διώκτη των χριστιανών, και διέφυγε στο παρακείμενο όρος. Εκεί ασκήτευε, προτιμώντας την συντροφιά των θηρίων της φύσης από την συντροφιά των αποθηριωμένων ειδωλολατρών. Εκεί, «ἐν ἐρημίαις πλανώμενος καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταὶς ὀπαὶς τῆς γῆς» (Προς Εβραίους 11,38), έζησε επί αρκετό διάστημα με νηστεία, αγρυπνία και προσευχή. Η ασκητική ζωή και η ησυχία εθέρμαναν την καρδιά του ανάβοντας τον θείο έρωτα και τον πόθο του μαρτυρίου.
Έτσι, σε ηλικία πενήντα περίπου ετών, μετά από θεία αποκάλυψη ότι είχε φτάσει η ώρα του μαρτυρίου, κατέβηκε στην πόλη, σε μέρα ειδωλολατρικού πανηγυριού και με παρρησία, εν μέσω των μαινομένων ειδωλολατρών, ομολόγησε τον Χριστό ως τον ένα και αληθινό Θεό, μυκτηρίζοντας τα κωφά και αναίσθητα είδωλα. Συνελήφθη και σύρθηκε δερόμενος μπροστά στον Πύρρο, τον διοικητή της πόλεως. Εκεί, μιλώντας με θάρρος, αποκάλυψε το όνομά του, την καταγωγή του, το στρατιωτικό του παρελθόν και, φυσικά, διεκήρυξε με τόλμη και αταλάντευτη επιμονή την πίστη του στον Χριστό. Οδηγήθηκε στη φυλακή και το πρωί της επομένης ημέρας, μετά το πέρας του ειδωλολατρικού πανηγυριού, τον παρουσίασαν και πάλι ενώπιον του ηγεμόνος ο οποίος τον κατηγόρησε ότι εξύβρισε τους θεούς και μάλιστα μπροστά του και ότι λιποτάκτησε από τον στρατό. Ο Άγιος αποδέχθηκε τις κατηγορίες χωρίς δισταγμό.
Ο Πύρρος, ευλαβούμενος στην αρχή την ηλικία και την ευκοσμία του, προσπάθησε με λόγια και υποσχέσεις αλλά και με απειλές στη συνέχεια, να τον αποσπάσει από την πίστη του Χριστού. Όταν οι προσπάθειές του προσέκρουσαν στην σταθερή άρνηση του Αγίου, διέταξε να τον υποβάλουν σε ανυπόφορα βασανιστήρια. Οι δήμιοι τον μαστίγωσαν τόσο πολύ ώστε άλλαξαν δύο και τρεις φορές οι μαστιγωτές του. Τον κρέμασαν και τον έγδερναν μέχρι που άρχισαν να φαίνονται τα εσωτερικά όργανα του Αγίου. Έπειτα, σαν να μην έφθαναν αυτά, έτριβαν το καταπληγωμένο του σώμα με τρίχινο ύφασμα και στο τέλος τον έσερναν γυμνό και κατακρεουργημένο πάνω σε μεταλλικά αγκάθια. Όλα τα υπέμενε με γενναιότητα και καρτεροψυχία ο Μάρτυς του Χριστού, εφαρμόζοντας το Ευαγγελικό «καὶ μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτείναι» (Ματθαίος 10,28).
Μάλιστα, την ώρα του μαρτυρίου, κάποιοι παλιοί συστρατιώτες του τον προέτρεπαν να θυσιάσει στα είδωλα λέγοντας ότι ο Θεός του θα τον δικαιολογήσει βλέποντας τα βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλλαν. Ο Άγιος αρνήθηκε αποφασιστικά και τους απάντησε ότι προσφέρει θυσία ακόμη και τον εαυτό του στον Χριστό, ο οποίος τον ενδυναμώνει για να υπομένει τις πληγές.
Ο ηγεμόνας, θαυμάζοντας την ευστοχία και την σοφία των απαντήσεων του Μάρτυρα, τον ρώτησε απορημένος πώς είναι δυνατόν ένας τραχύς στρατιώτης σαν αυτόν να μπορεί να απαντά κατ’ αυτόν τον τρόπο. Και ο Άγιος, με τη φώτιση του Θεού, του αποκρίθηκε ότι αυτή την ικανότητα την χαρίζει στους μάρτυρές του ο Χριστός, όπως έχει υποσχεθεί στο Ευαγγέλιο: «ὅταν δὲ προσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τᾶς συναγωγᾶς καὶ τᾶς ἀρχὰς καὶ τᾶς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε πῶς ἢ τί ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε. Τὸ γὰρ Ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τὴ ὥρα ἃ δεῖ εἰπειν» (Λουκά ιβ’, 11-12).
Τότε, απελπισμένος ο τύραννος, διέταξε να τον αποκεφαλίσουν. Βαδίζοντας προς τον τόπο της εκτέλεσης ο Άγιος πρόλαβε να ζητήσει από κάποιους κρυπτοχριστιανούς να μεταφέρουν το λείψανό του στην Αίγυπτο.
Ο αποκεφαλισμός του έγινε την 11η Νοεμβρίου στις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. (πιθανότατα το 304 μ.Χ.) και έτσι η ψυχή του πέταξε χαρούμενη προς τον Σωτήρα Χριστό τον οποίο τόσο επόθησε ο Άγιος και για τον οποίο θυσιάσθηκε. Οι δήμιοι άναψαν φωτιά για να κάψουν το σώμα του.
Ότι κατάφεραν οι χριστιανοί να περισώσουν από την πυρά το μετέφεραν στην Αίγυπτο και το έθαψαν κοντά στην Μαρεώτιδα λίμνη, νοτιοδυτικά της Αλεξάνδρειας.
Στο σημείο εκείνο σταμάτησε, κατά την παράδοση, η καμήλα που μετέφερε τα λείψανα αρνούμενη πεισματικά να προχωρήσει. Έτσι οι χριστιανοί κατάλαβαν ότι ήταν θέλημα Θεού να ενταφιασθούν εκεί τα λείψανα του Αγίου.
Η περιοχή του τάφου πολύ σύντομα εξελίχθηκε σε προσκυνηματικό - λατρευτικό κέντρο.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος, όταν ήταν Πατριάρχης Αλεξανδρείας ο Μέγας Αθανάσιος, ανήγειρε ναό πάνω στον τάφο του Αγίου. Σε λίγα χρόνια δημιουργήθηκε εκεί εκτεταμένο κτιριακό συγκρότημα το οποίο περιελάμβανε δύο ναούς, μοναστήρι, ξενώνες και άλλες εγκαταστάσεις.
Θαύματα του Αγίου Μηνά
Ένας από τους ασκητές της εποχής μας, ο γέρων Πορφύριος, είχε πει στα πνευματικά του τέκνα ότι μετά την κοίμησή του θα είναι πιο κοντά τους απ’ όσο ήταν εν ζωή, διότι πλέον δεν θα υπάγεται στους βιολογικούς νόμους του ανθρωπίνου σώματος. Έτσι και ο Άγιος Μηνάς, επί χίλια επτακόσια χρόνια τώρα μετά την εκδημία του, δεν έχει πάψει να βρίσκεται κοντά στους πιστούς, βοηθώντας όσους με πίστη και ελπίδα στον Θεό τον επικαλούνται.
Από τα πολλά θαύματα του Αγίου που διασώζει η παράδοση θα αναφερθούν στη συνέχεια λίγα και χαρακτηριστικά.
α) Ο άπληστος ξενοδόχος
Κάποιος χριστιανός από την Κωνσταντινούπολη, οδεύοντας για το πανηγύρι του Αγίου Μηνά και έχοντας μαζί του αρκετά χρήματα, κατέλυσε σε ένα ξενοδοχείο. Ο ξενοδόχος είδε τα ξένα χρήματα και, κυριευμένος από απληστία, σκότωσε τον προσκυνητή, τον διεμέλισε και έβαλε τα κομμάτια του σε μία σπυρίδα (ζεμπίλι). Ενώ σκεφτόταν που να θάψει τα μέλη του θύματός του για να μην αποκαλυφθεί το έγκλημα, καταφθάνει στο ξενοδοχείο ένας έφιππος στρατιώτης, ο Άγιος Μηνάς, και τον ρωτάει επίμονα πού βρίσκεται ο προσκυνητής. Ο ξενοδόχος τον διαβεβαιώνει ότι δεν γνωρίζει τίποτε αλλά ο Άγιος ξεπεζεύει, εισέρχεται στα ενδότερα του ξενώνα, βρίσκει την σπυρίδα, την φέρνει μπροστά του και τον ρωτάει με φοβερό και άγριο βλέμμα να του πει ποιος είναι ο νεκρός.
Τότε ο φονιάς έφριξε, πέφτοντας άφωνος και τρέμων στα πόδια του άγνωστου ιππέα. Ο Άγιος συνάρμοσε τα μέλη του θύματος, προσευχήθηκε και ανέστησε το νεκρό προσκυνητή παραγγέλνοντάς του να δοξάζει τον Θεό. Ο αναστημένος, σαν να είχε εγερθεί από τον ύπνο, κατάλαβε όσα έπαθε, εδόξασε τον Θεό και προσκύνησε τον Άγιο.
Μόλις ο φονιάς συνήλθε από τον τρόμο του και σηκώθηκε, του πήρε ο Άγιος τα κλεμμένα χρήματα και τα επέστρεψε στον προσκυνητή λέγοντάς του να συνεχίσει τον δρόμο του.
Έπειτα, για να ολοκληρώσει την ευεργεσία του Θεού, στράφηκε προς τον ξενοδόχο, τον έδειρε όπως του άξιζε, τον ενουθέτησε, του έδωσε συγχώρηση για το έγκλημά του προσευχόμενος γι’ αυτόν, καβάλησε το άλογό του και έγινε άφαντος. Τότε μόνο κατάλαβε ο ξενοδόχος ότι ο στρατιώτης αυτός ήταν ο Άγιος Μηνάς, γεγονός που θυμίζει την εμπειρία των δύο Αποστόλων κατά την πορεία τους προς Εμμαούς, με την συντροφιά του αναστημένου Χριστού. (Λουκά κδ’,31).
β) Η σωτηρία του υπηρέτη
Κάποιος πλούσιος χριστιανός έταξε στον Άγιο Μηνά να προσφέρει έναν ασημένιο δίσκο στο ναό του. Παρήγγειλε λοιπόν στον αργυροχόο δύο δίσκους και του ζήτησε στον μεν ένα να γράψει το όνομα του Αγίου στον δε άλλον το όνομα το δικό του. Επειδή όμως ο δίσκος ο προορισμένος για τον Άγιο έγινε λαμπρότερος και ωραιότερος, ο χριστιανός, από απληστία κινούμενος, δίχως να ντραπεί τον κράτησε για τον εαυτό του.
Ταξιδεύοντας λοιπόν στη θάλασσα, δείπνησε στο πλοίο χρησιμοποιώντας ασυλλόγιστα και χωρίς ευλάβεια τον δίσκο του Αγίου. Μετά το δείπνο ο υπηρέτης του ανευλαβούς χριστιανού προσπάθησε να πλύνει τον δίσκο στη θάλασσα με αποτέλεσμα να του πέσει στο νερό και να βυθισθεί. Τότε ο νεαρός υπηρέτης φοβήθηκε πολύ, σάστισε και, προσπαθώντας να πιάσει τον δίσκο, έπεσε κι αυτός στη θάλασσα.
Όταν ο κύριός του αντελήφθη το συμβάν, συναισθάνθηκε ότι πλήρωνε τα επίχειρα της απληστίας του και τυπτόμενος από την συνείδησή του, παρακαλούσε τον Θεό να βρει έστω το λείψανο του μικρού υπηρέτη του, τάζοντας να δώσει στο ναό του Αγίου Μηνά και τον δεύτερο δίσκο, και τα χρήματα που άξιζε ο χαμένος στη θάλασσα δίσκος. Αφού βγήκε στη στεριά περίμενε με αγωνία στην ακρογιαλιά μήπως και εκβρασθεί το πτώμα του υπηρέτη. Και ενώ παρατηρούσε τη θάλασσα, βλέπει τον μικρό να βγαίνει ζωντανός από το νερό κρατώντας στα χέρια του και τον ασημένιο δίσκο του Αγίου!
Ο πλούσιος έφριξε από το θαύμα και έβγαλε φωνή μεγάλη την οποία ακούγοντας οι επιβάτες του πλοίου βγήκαν όλοι έξω και, βλέποντας το συμβάν, ρωτούσαν τον υπηρέτη, που τους διηγήθηκε τα εξής: «Μόλις έπεσα στη θάλασσα, παρουσιάσθηκαν μπροστά μου τρεις άνθρωποι. Ο μεγαλύτερος από αυτούς φορούσε στρατιωτική στολή, ο άλλος ήταν νεαρός και ο τρίτος ήταν Διάκονος. Αυτοί οι τρεις με πήραν μαζί τους από τον βυθό και περπατώντας χθες και σήμερα, με έφεραν μέχρι εδώ».
Ο κύριος του παιδιού και οι επιβάτες του πλοίου ακούγοντας το εξαίσιο θαύμα, εδόξαζαν τον Θεό και εθαύμαζαν για τους τρόπους που χρησιμοποιεί προκειμένου οι άνθρωποι «εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθείν» (Προς Τιμόθεο Β' 3,7).
Οι τρεις που έσωσαν τον υπηρέτη ήταν ο Άγιος Μηνάς (ο στρατιωτικός), ο Άγιος Βίκτωρ (ο νεαρός) (βλέπε ίδια ημέρα) και ο Άγιος Βικέντιος (ο Διάκονος) (βλέπε ίδια ημέρα).
Οι δύο τελευταίοι Άγιοι εμαρτύρησαν την ίδια ημέρα με τον Άγιο Μηνά. Τον 2ο αι. μ.Χ.. ο Άγιος Βίκτωρ γδάρθηκε ζωντανός από τους ειδωλολάτρες και τον 3ο αι. μ. Χ. ο Άγιος Βικέντιος πέθανε έπειτα από σταύρωση και εξάρθρωση των μελών στην οποία τον υπέβαλαν οι βασανιστές του.
γ) Το θαύμα στο Ηράκλειο της Κρήτης που έγινε το 1826 μ.Χ.
Ακόμη ένα θαύμα του Αγίου Μηνά έλαβε χώρα το 1826 μ.Χ. στο Ηράκλειο της Κρήτης, πόλη στην οποία ιδιαιτέρως τιμάται ο Άγιος. Το 1821 μ.Χ., μετά την έκρηξη της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης εναντίον των Τούρκων, οι κατακτητές προχώρησαν σε σφαγές χιλιάδων αμάχων σε πολλές περιοχές. Από τους πρώτους που πλήρωσαν με το αίμα τους την επανάσταση ήταν και οι κάτοικοι της Κρήτης. Μεταξύ των χιλιάδων θυμάτων ήταν ο Μητροπολίτης Κρήτης, οι Επίσκοποι Χανίων, Κνωσού, Χεροννήσου, Λάμπης, Σητείας κ.α. οι οποίοι εσφάγησαν, την 24η Ιουνίου 1821 μ.Χ., στον περίβολο του Μητροπολιτικού Ναού του Ηρακλείου. Μάλιστα ο ιερουργών ιερέας εσφάγη πάνω στην Αγία Τράπεζα!
Πέντε χρόνια αργότερα, το 1826 μ.Χ., οι Τούρκοι του Ηρακλείου σχεδίαζαν να προβούν σε σφαγή των Χριστιανών, και πάλι στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, στις 18 Απριλίου, ημέρα του Πάσχα, την ώρα της Αναστάσιμης Θείας Λειτουργίας για να πιάσουν τους Χριστιανούς απροετοίμαστους. Για αντιπερισπασμό έβαλαν φωτιά σε διάφορα απομακρυσμένα σημεία της πόλης, ενώ οπλισμένα στίφη είχαν συγκεντρωθεί έξω από το ναό, περιμένοντας την ώρα της αναγνώσεως του Ευαγγελίου για να εισβάλουν και να αρχίσουν την σφαγή.
Μόλις όμως άρχισε η ανάγνωση εμφανίσθηκε ένας ασπρομάλλης ηλικιωμένος ιππέας που έτρεχε γύρω από το ναό κραδαίνοντας το ξίφος του και κυνηγώντας τους επίδοξους σφαγείς οι οποίοι τράπηκαν πανικόβλητοι σε φυγή. Έτσι σώθηκαν οι πολύπαθοι Χριστιανοί του Ηρακλείου από τον φοβερό κίνδυνο.
Οι Τούρκοι νόμισαν ότι ο καβαλάρης ήταν μουσουλμάνος πρόκριτος απεσταλμένος από τον Διοικητή της πόλης για να ματαιώσει την σφαγή. Όταν διαμαρτυρήθηκαν στον Διοικητή, αυτός τους διαβεβαίωσε ότι δεν γνώριζε τίποτε και μάλιστα διαπιστώθηκε ότι ο συγκεκριμένος πρόκριτος δεν είχε βγει καθόλου από το σπίτι του.
Κατάλαβαν τότε οι Τούρκοι ότι επρόκειτο για θαύμα του Αγίου Μηνά, κοινοποίησαν το γεγονός στους Έλληνες και από τότε οι Mουσουλμάνοι ηυλαβούντο πολύ τον Άγιο, προσφέροντας μάλιστα και δώρα στο ναό του. Το θαύμα αυτό του Αγίου Μηνά καθιερώθηκε να τιμάται στο Ηράκλειο την Τρίτη της Διακαινησίμου, οπότε και εκτίθεται σε προσκύνηση, κατά τον εσπερινό, λείψανο του Αγίου.
δ) Το θαύμα στον πατήρ Γεώργιο
«Μεταξύ των αδικημένων Πατέρων της Εκκλησίας μας είναι και ο Οσιώτατος πατήρ Γεώργιος, ο Χατζη-Γεώργης, ο οποίος είναι ένας σύγχρονος Άγιος της εποχής μας, αλλά, μπορούμε να πούμε, και μεγάλος Άγιος, ανάλογα με την εποχή μας.», γράφει ο Γέρων Παϊσιος ο Αγιορείτης.
Ο Γέρων Χατζη-Γεώργης (1809 - 1886 μ.Χ.), «ο μέγας και περιβόητος ασκητής», ασκήτευσε στο Άγιον Όρος επί μακρό χρονικό διάστημα. Επί αρκετά χρόνια έμενε στην Κερασιά, στο μεγάλο Κελί του Αγίου Δημητρίου και Αγίου Μηνά, ως υποτακτικός του Παπα-Νεόφυτου στην αρχή και ως Γέρων της Συνοδείας από το 1848 μ.Χ. και έπειτα. «Κάποτε, ενώ ο Γέροντας ησχολείτο με το εργόχειρο, κατά λάθος κατάπιε μεγάλη βελόνα και προσευχήθηκε προς τον μεγαλομάρτυρα Μηνά.
Στάθηκε τότε ο άγιος ενώπιόν του, έβαλε το χέρι στον λαιμό του και έβγαλε την βελόνα».
ε) Το θαύμα στο Ελ Αλαμέιν το 1942 μ.Χ.
Το 1942 μ.Χ., κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι υπό τον Ρόμμελ δυνάμεις του Άξονα στην Αφρική είχαν καταφέρει να προελάσουν τόσο ώστε να είναι ορατός ο κίνδυνος να φθάσουν στην Διώρυγα του Σουέζ. Στην περιοχή του Ελ Αλαμέιν (αραβική παραφθορά του ονόματος του Αγίου Μηνά), όπου βρισκόταν τα ερείπια ναού του Αγίου Μηνά και ίσως και ο τάφος του, οι αντίπαλες δυνάμεις προετοιμάζονταν για την αποφασιστική σύγκρουση η οποία θα έκρινε το αν οι Σύμμαχοι θα κατάφερναν να παραμείνουν στην Αφρική.
Μεταξύ των συμμαχικών στρατευμάτων βρισκόταν και ελληνική στρατιωτική δύναμη, η οποία πήρε μέρος στη μάχη. Ένα από τα βράδια εκείνα, πολλοί στρατιώτες είδαν τον Άγιο Μηνά να βγαίνει από τα ερείπια του ναού του οδηγώντας ένα καραβάνι με καμήλες, όπως απεικονίζεται σε μία από τις παλαιές αγιογραφίες του ναού του, και να μπαίνει μέσα στο στρατόπεδο των εχθρικών δυνάμεων.
Η εμφάνιση αυτή κατατρόμαξε τους Γερμανούς και υπονόμευσε καίρια το ηθικό τους, πράγμα που συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των συμμαχικών δυνάμεων.
Σε ανταπόδοση της ευεργεσίας αυτής του Αγίου παραχωρήθηκε στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας ο τόπος εκείνος και ξανακτίσθηκε ο ναός καθώς και μοναστήρι του Αγίου Μηνά.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Στρατείαν κατέλιπες τὴν κοσμικήν, ἀθλητά, οὐράνιον εἴληφας τὴν κληρουχίαν, σοφέ, καὶ στέφος ἀμάραντον, δόξαν ἀποδιώξας βασιλέως γηϊνου, ἄθλους δὲ διανύσας μαρτυρίου γενναίου. Διό, μεγαλομάρτυς Μηνᾷ, πρέσβευε σωθήναι ἠμᾶς.
Κάποιος πλούσιος χριστιανός έταξε στον Άγιο Μηνά να προσφέρει έναν ασημένιο δίσκο στο ναό του. Παρήγγειλε λοιπόν στον αργυροχόο δύο δίσκους και του ζήτησε στον μεν ένα να γράψει το όνομα του Αγίου στον δε άλλον το όνομα το δικό του. Επειδή όμως ο δίσκος ο προορισμένος για τον Άγιο έγινε λαμπρότερος και ωραιότερος, ο χριστιανός, από απληστία κινούμενος, δίχως να ντραπεί τον κράτησε για τον εαυτό του.
Ταξιδεύοντας λοιπόν στη θάλασσα, δείπνησε στο πλοίο χρησιμοποιώντας ασυλλόγιστα και χωρίς ευλάβεια τον δίσκο του Αγίου. Μετά το δείπνο ο υπηρέτης του ανευλαβούς χριστιανού προσπάθησε να πλύνει τον δίσκο στη θάλασσα με αποτέλεσμα να του πέσει στο νερό και να βυθισθεί. Τότε ο νεαρός υπηρέτης φοβήθηκε πολύ, σάστισε και, προσπαθώντας να πιάσει τον δίσκο, έπεσε κι αυτός στη θάλασσα.
Όταν ο κύριός του αντελήφθη το συμβάν, συναισθάνθηκε ότι πλήρωνε τα επίχειρα της απληστίας του και τυπτόμενος από την συνείδησή του, παρακαλούσε τον Θεό να βρει έστω το λείψανο του μικρού υπηρέτη του, τάζοντας να δώσει στο ναό του Αγίου Μηνά και τον δεύτερο δίσκο, και τα χρήματα που άξιζε ο χαμένος στη θάλασσα δίσκος. Αφού βγήκε στη στεριά περίμενε με αγωνία στην ακρογιαλιά μήπως και εκβρασθεί το πτώμα του υπηρέτη. Και ενώ παρατηρούσε τη θάλασσα, βλέπει τον μικρό να βγαίνει ζωντανός από το νερό κρατώντας στα χέρια του και τον ασημένιο δίσκο του Αγίου!
Ο πλούσιος έφριξε από το θαύμα και έβγαλε φωνή μεγάλη την οποία ακούγοντας οι επιβάτες του πλοίου βγήκαν όλοι έξω και, βλέποντας το συμβάν, ρωτούσαν τον υπηρέτη, που τους διηγήθηκε τα εξής: «Μόλις έπεσα στη θάλασσα, παρουσιάσθηκαν μπροστά μου τρεις άνθρωποι. Ο μεγαλύτερος από αυτούς φορούσε στρατιωτική στολή, ο άλλος ήταν νεαρός και ο τρίτος ήταν Διάκονος. Αυτοί οι τρεις με πήραν μαζί τους από τον βυθό και περπατώντας χθες και σήμερα, με έφεραν μέχρι εδώ».
Ο κύριος του παιδιού και οι επιβάτες του πλοίου ακούγοντας το εξαίσιο θαύμα, εδόξαζαν τον Θεό και εθαύμαζαν για τους τρόπους που χρησιμοποιεί προκειμένου οι άνθρωποι «εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθείν» (Προς Τιμόθεο Β’ 3,7).
Οι τρεις που έσωσαν τον υπηρέτη ήταν ο Άγιος Μηνάς (ο στρατιωτικός), ο Άγιος Βίκτωρ (ο νεαρός) και ο Άγιος Βικέντιος (ο Διάκονος).
Οι δύο τελευταίοι Άγιοι εμαρτύρησαν την ίδια ημέρα με τον Άγιο Μηνά, σε διαφορετικές εποχές.
Συναξάρια
***
Ο Άγιος Μηνάς και η μάχη του Ελ Αλαμέιν
Τα ίδια εκείνα δύσκολα χρόνια για όλο τον κόσμο, δηλαδή το 1942, τότε που οι ανίκητες δυνάμεις του Γερμανού στρατηγού Ρόμμελ βρισκόταν στη Β. Αφρική, ο Άγιος Μηνάς έκανε ένα από τα μεγάλα του θαύματα, θαύμα με παγκόσμια σημασία.
Η Ελλάδα ήδη βρισκόταν κάτω από τον φασιστικό και ναζιστικό ζυγό των Γερμανών, Ιταλών, Βουλγάρων και Αλβανών, διαμοιρασμένη μεταξύ αυτών. Λίγος ελληνικός στρατός ξέφυγε από την αιχμαλωσία και βρισκόταν στην Αίγυπτο κοντά στο Ελ Αλαμέϊν όπου βρισκόταν ο τάφος και το μοναστήρι του Αγίου Μηνά. Ο στρατός μας συνασπισμένος με τις άλλες συμμαχικές δυνάμεις θα έδινε την τελευταία μάχη. Αν η μάχη αυτή χανόταν, τότε ολόκληρος ο κόσμος θα βρισκόταν κάτω από τον φασιστικό – ναζιστικό ζυγό.
Ο Ρόμμελ μετά από τη βόρεια Αφρική ήταν έτοιμος με τις δυνάμεις του να πάρουν το Ελ Αλαμέϊν και νικητές να βαδίσουν προς την Αλεξάνδρεια. Ο Άγιος Μηνάς όμως δεν ήθελε αυτή τη φοβερή καταστροφή.
Τα μεσάνυχτα της νύχτας εκείνης και την ώρα που θα άρχιζε η μάχη, πολλοί στρατιώτες είδαν τον Άγιο Μηνά να βγαίνει από τα ερείπια του Ναού και οδηγώντας ένα καραβάνι με καμήλες, όπως παρουσιαζόταν στις τοιχογραφίες του Ναού του, να προχωρεί και να μπαίνει μέσα στο στρατόπεδο των Γερμανών.
Είναι απερίγραπτος ο πανικός που κατέλαβε τους Γερμανούς. Εγκατέλειψαν οτιδήποτε είχαν, σκηνές, ζώα, πολεμοφόδια και τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Έτσι ελευθερώθηκε η Βόρεια Αφρική. Οι συμμαχικές δυνάμεις πήραν θάρρος και ανέλαβαν την επίθεση κατά της Ιταλίας και Γερμανίας. Αποτέλεσμα ήταν η τελική νίκη και συντριβή του ναζισμού.
Το θαύμα αυτό της επεμβάσεως του Θεού μέσω του Αγίου Μηνά το εκτίμησαν όχι μόνον οι Έλληνες, αλλά και οι αλλόδοξοι σύμμαχοι. Γι’ αυτό πρόσφεραν στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας εκείνον τον τόπο, για να ξαναχτιστεί ο Ναός και το μοναστήρι του Αγίου Μηνά. Ο Ναός και το μοναστήρι ξαναχτίστηκαν, ανεγέρθηκε μάλιστα και αναμνηστική πλάκα επάνω στην οποία γράφτηκαν τα ονόματα των πεσόντων στο Ελ Αλαμέϊν.
Πηγή: Γεωργίου Β. Μαυρομάτη, «Ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Μηνάς ο Αιγύπτιος», § Νεώτερα θαύματα του Αγίου, Έκδοσις: Ιερόν Ησυχαστήριον Αγίου Μηνά Βίγλας, Ι. Μ. Μ. Λαύρας Αγίου Όρους, 1998
Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026
~ΤΑ ΑΜΕΤΡΗΤΑ ΑΠΑΝΘΡΩΠΑ ΚΑΙ ΚΤΗΝΩΔΗ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΕΜΕΙΝΑΝ ΓΙΑ ΣΧΕΔΟΝ 400 ΟΛΟΚΛΗΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΟΙ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΜΑΣ~
Την ώρα που η Τουρκία συνεχίζει να προβάλλει τις διεκδικήσεις της, να αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και να δοκιμάζει τις αντοχές της Ελλάδας, παρακολουθούμε μια κυβέρνηση που επιλέγει συχνά την παθητική διαχείριση, τις καθησυχαστικές διατυπώσεις και τη διπλωματία των χαμηλών προσδοκιών. Σαν να μην φτάνει αυτό βλέπουμε γύρω της, ένα πρόθυμο ακροατήριο που έχει μάθει να βαφτίζει την υποχωρητικότητα «ρεαλισμό», την αδράνεια «ψυχραιμία» και κάθε ανησυχία για τα εθνικά μας θέματα «υπερβολή».
Το πιο ανησυχητικό, δυστυχώς δεν είναι η στάση εκείνων που κυβερνούν αλλά η ευκολία με την οποία ένα κομμάτι της κοινωνίας συνηθίζει, συμβιβάζεται και τελικά παραδίδεται νοητικά, πριν καν χρειαστεί να παραδώσει οτιδήποτε άλλο.
Γι' αυτό αξίζει να θυμόμαστε την ιστορία μας. Όχι για να καλλιεργούμε μίσος απέναντι σε λαούς, αλλά για να μην επιτρέψουμε ποτέ να καλλιεργηθεί η λήθη απέναντι σε όσα υπέστησαν οι δικοί μας πρόγονοι. Γιατί η ιστορική μνήμη δεν είναι εθνικιστική πολυτέλεια. Είναι ασπίδα αυτογνωσίας και ελευθερίας.
Διαβάστε τι υπέστησαν οι πρόγονοί μας κατά την οθωμανική κυριαρχία και την επόμενη φορά που κάποιος θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τέσσερις αιώνες υποδούλωσης ως μια ειδυλλιακή ιστορία «ειρηνικής συνύπαρξης», ας αναρωτηθεί τι ακριβώς καλείται να ξεχάσει.
-Το βασανιστήριο με το τσιγκέλι
Το τσιγκέλι για πολλά χρόνια χρησιμοποιήθηκε από τους Οθωμανούς ως εργαλείο βασανισμού και εκτελέσεων. Το τσιγκέλι κατασκευαζόταν με χοντρά μαδέρια και έμοιαζε με πύργο. Πάνω του κρέμονταν τσιγκέλια διαφόρου μήκους που κρέμονταν με την μύτη προς τα πάνω. Οι κρατούμενοι, συνήθως ραγιάδες, ήταν γυμνοί με δεμένα σφιχτά τα χέρια και τα πόδια και με την βοήθεια των σκοινιών τους άφηναν πάνω στην μύτη από τα τσιγκέλια. Πολλές φορές ο αργός θάνατος ερχόταν ύστερα από τρεις ημέρες.
-Ουρά αλόγου
Έβαζαν σιγά σιγά ουρά αλόγου στον πρωκτό του θύματος και την τραβούσαν απότομα. Λόγω της μορφής της ουράς, βγαίνοντας έβγαζε και αρκετά κρέατα από το θύμα. Η ίδια πρακτική εφαρμοζόταν και στον οισοφάγο.
-Βαρέλι
Έβαζαν τον ραγιά σε βαρέλι ή σε προκατασκευασμένο λάκκο και τον έβαζαν να φάει πάρα πολύ. Το θύμα μη μπορώντας να αφοδεύσει, άρχιζε εντέλει να αφοδεύει μέσα στο βαρέλι ή στον λάκκο όπου βρισκόταν και τότε άρχιζε να σαπίζει και ο ίδιος.
-Κλείσιμο σε σπηλιά και κάπνισμα
Έκλειναν έναν ή περισσότερους ενόχους σε σπηλιά και ακολούθως διασφάλιζαν τον θάνατο τους δια της πρόκλησης καπνού μέσα στην σπηλιά.
-Βγάλσιμο ματιών με πυρακτωμένα σίδερα
-Σπάσιμο χεριών και ποδιών και ρίξιμο καυτού ξυδιού στα μάτια
-Αναμονή μέσα σε λάκκο με αλάτι
Το θύμα αφηνόταν για μέρες μέσα σε ένα λάκκο με υγρό αλάτι και ακολούθως τον έριχναν σε κρύο νερό. Αυτό προκαλούσε πρήξιμο των κυττάρων και σοκ.
-Δέρμα καμήλας
Έβαζαν δεμένο τον ένοχο κάτω από τον ήλιο και του έβγαζαν τα μαλλιά. Ακολούθως έλιωναν πάνω στο κρανίο του δέρμα καμήλας ή κατσίκας που κολλούσε εκεί. Καθώς μετά οι τρίχες του δεν μπορούσαν να βγουν, στρέφονταν προς τα μέσα του κρανίου και όταν έφταναν στον εγκέφαλο, επερχόταν και ο θάνατος.
-Φάλαγγα – ραβδισμοί
«Είδα έναν Αρβανίτη στρατιώτη να υποβάλλεται στην τιμωρία του φάλαγγα. Τον είχαν ξαπλώσει ανάσκελα στο δρόμο, κρατούσαν το δοκάρι από τις δύο άκρες και δύο άλλοι τον χτυπούσαν στα πέλματα με μικρά ραβδιά. Επειδή η τιμωρία δεν ήταν βαρειά δεν είχαν αφαιρέσει τα παπούτσια του. Ο στρατιώτης έβγαζε σπαραχτικά ουρλιαχτά και διάφορες κραυγές «μπό, μπό, μπό» που επαναλαμβάνονταν με απίστευτη ταχύτητα. Αλλά τα φοβερά ξεφωνητά πόνου δεν ενοχλούσαν διόλου τον μπουλούκμπαση που καθόταν σε μία πέτρα και παρακολουθούσε αδιάφορος και ανέκφραστος τα βασανιστήρια καπνίζοντας το τσιμπούκι του. Μόλις συμπληρώθηκαν 100 χτυπήματα τον άφησαν». (Μαρτυρία Άγγλου περιηγητή).
Ο μοναχός Urbano de Rarigi έγραφε για τη μέθοδο αυτή τον 17οαιώνα: «Αυτό το άτυχο νησί [Σύρος] κατατυραννείται από τους κουρσάρους, Φράγκους και Τούρκους…. Οι Τούρκοι αποκαλούν τους νησιώτες «τσαουσάν» (λαγούς) επειδή τρέχουν πανικόβλητοι μόλις αντικρίσουν πλεούμενο. Όσους αιχμαλωτίζουν, τους βασανίζουν με φάλαγγα για να μαρτυρήσουν που έχουν κρύψει τα χρήματά τους»
-Παλούκωμα
Ο Άγγλος περιηγητής Henry Blount to 1636 είδε στις πλατείες των χωριών και πόλεων της Θράκης το σύμβολο της τουρκικής τυραννίας: «Άκουσα πολλούς Τούρκους να καυχώνται ότι έχουν θεϊκή εντολή να διοικούν τα άλλα έθνη με σιδηράν ράβδον. Σε πολλές περιοχές της Τουρκίας, Σκλαβουνία, Βοσνία, Ουγγαρία, Μακεδονία και Θράκη, ο θηριώδης αυτός λαός τοποθετεί σε δημόσια μέρη ένα σιδεροπάλουκο για τρομοκρατία».
Στην Κωνσταντινούπολη του 18ου αιώνα, ο Γάλλος περιηγητής Pitton de Tournefort παρακολούθησε το παλούκωμα: «Ξαπλώνουν μπρούμυτα το θύμα αφού του δέσουν τα χέρια πίσω, βάζουν στη ράχη του ένα σαμάρι γαϊδάρου και κάθονται πάνω δυο βοηθοί του δημίου για να το ακινητοποιήσουν εντελώς. Ένας άλλος του κρατάει με τα δυο χέρια το κεφάλι κολλημένο στη γη. Τέταρτος βοηθός του δημίου σχίζει με ένα ψαλίδι το πίσω μέρος του βρακιού του θύματος. Τότε ο δήμιος μπήγει το παλούκι, μια ξύλινη σούβλα όσο πιο βαθιά μπορεί. Ύστερα παίρνει ένα ξύλινο σφυρί και χτυπάει το παλούκι ώσπου η μυτερή άκρη να βγει στο στήθος. Ανασηκώνουν έπειτα ορθό το παλούκι και το καρφώνουν στο χώμα. Κι όσο βασανίζεται ο δύστυχος οι τούρκοι τον περιγελούν, τον μυκτηρίζουν και τον καλούν να γίνει μουσουλμάνος».
Ο γνωστός Γάλλος περιηγητής Pouqueville ιστορεί και το τραγικό τέλος του αρματωλού Θύμιου Βλαχάβα από τη Θεσσαλία, ύστερα από τον άτυχο ξεσηκωμό του 1808. Τον είδε στα Γιάννενα δεμένο πάνω σ’ ένα στύλο στην αυλή του Αλή πασά «πιο γαλήνιος από τον τύραννο που απολάμβανε το μαρτύριό του με κοίταζε με βλέμμα ατάραχο λες και ήθελε να με κρατήσει μάρτυρα στο θρίαμβο της υπέρτατης ώρας του. Δέχτηκε χωρίς να βογγίξει και χωρίς να παραπονεθεί τα χτυπήματα του δημίου. Και τα μέλη του που σύρονταν στους γιαννιώτικους δρόμους έδειχναν στους έντρομους Έλληνες τα λείψανα του τελευταίου καπετάνιου της Θεσσαλίας».
-Κόψιμο του χεριού
Το 1764 στάλθηκε στην Ελλάδα αποστολή ερευνητών με επικεφαλής τον νεαρό αρχαιολόγο Richard Chandler. Ο Chandler καταγράφει ότι βλέπει και ότι ακούει: για τα ήθη και έθιμα των Ελλήνων, την ενδυμασία, τη διοίκηση, την οικονομία, τις παραδόσεις και δεισιδαιμονίες, την ψυχαγωγία και μεταξύ άλλων παρατηρεί: «Αλλά όσο πιο πολύ καταπιέζονται [οι Έλληνες] τόσο πιο ευλύγιστοι γίνονται. Η ανάμνηση του φάλαγγα και των εξευτελισμών αλλά και η τιμωρία που περιμένει όποιον θα τολμήσει να σηκώσει χέρι στον αφέντη του, δηλαδή το κόψιμο του χεριού του, εξηγεί τη στάση τους μπροστά στον Τούρκο. Μ’ όλα αυτά ο χαρακτήρας τους είναι ανήσυχος και οι ραδιουργίες δίνουν και παίρνουν, με αποτέλεσμα να είναι πάντοτε διαιρεμένοι».
-Αλυσοδεμένοι
Το 1739 ο Άγγλος περιηγητής Richard Pococke ταξίδεψε στην Ελλάδα και μεταξύ άλλων αναφέρει ότι, διασχίζοντας το φαράγγι της Σαμαριάς, έφτασε στα Χανιά. Στο δρόμο είδε έξη – εφτά Έλληνες «με βαρειές αλυσίδες στο λαιμό», τιμωρία γιατί δεν πλήρωναν τον καθιερωμένο φόρο για τα όπλα τους, μισή κορώνα. Ισχυρίζονταν όλοι ότι δεν είχαν όπλα.
-Το κεφάλι στα σκέλια του
To 1810 o Βρετανός αρχαιολάτρης John Hobhouse είδε στην Πόλη έναν κρεμασμένο 'Ελληνα. Το κορμί ήταν σκεπασμένο αλλά τα πόδια και τα χέρια ακάλυπτα. Φαίνονταν τα σημάδια από τα βασανιστήρια, κάψιμο και χτυπήματα. Το κεφάλι του κρεμασμένου είχε τοποθετηθεί ανάμεσα στα σκέλια του. Ήταν η έσχατη εκδήλωση εξευτελισμού που εφαρμοζόταν μόνο στους ραγιάδες.
-Η ταπείνωση του ραγιά
Στο Άργος ένας Βρετανός περιηγητής ο Hughes, έφιππος με Τούρκο συνοδό, βρέθηκε μπροστά σε ένα φορτωμένο με φρύγανα γάιδαρο ο οποίος έπιανε τη μέση του δρόμου. Ενώ οι ταξιδιώτες παραμέρισαν να περάσει ο γάιδαρος, ο Τούρκος συνοδός θεωρούσε υποτιμητικό να παραμερίσει για να περάσει το ζώο ενός ραγιά και έτσι έπεσε καταπάνω του, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει στον 'Ελληνα που ακολουθούσε το φορτωμένο γάιδαρο του. Χίμηξε πάνω του και με το ρόπαλό του τον χτύπησε επανειλημμένα στο κεφάλι. Αίματα άρχισαν να τρέχουν. Ο δύστυχος όμως Έλληνας δεν τόλμησε ούτε να σκούξει ούτε να διαμαρτυρηθεί. Ήξερε ως ραγιάς πως στην παραμικρή εκδήλωση δυσαρέσκειας ο Τούρκος τα τραβούσε το σπαθί ή την πιστόλα του.
-Ψυχαγωγία των Τούρκων
Ο Αμερικανός ιεραπόστολος [της ευαγγελικής Εταιρίας των Φίλων της Νέας Υόρκης] Stephen Grellet to 1819 ανέφερε πως στην Κόρινθο οι Τούρκοι συνήθιζαν σαν άθλημα ή για να τροχίσουν τα μαχαίρια τους να κόβουν το κεφάλι του πρώτου περαστικού, ή για να δείξουν την σκοπευτική τους δεινότητα έβαζαν στο σημάδι τους διαβάτες.
~Αλή Πασάς. Μία κατηγορία μόνος του~
Ο αξιωματικός του Ναπολέοντα Bacheville, προσκληθείς από τον Αλή Πασά, αφηγείται σε έργο του τα ανατριχιαστικά βασανιστήρια του αδίστακτου Αλβανού δεσπότη: «Μια μέρα, γράφει, πρόσταξε ο Αλής να δέσουν ένα στρατιώτη στη μπούκα του κανονιού και τον ανάγκασαν να το πυροδοτήσει ο ίδιος. Ο Αλής γελούσε με το θέαμα. Σε λίγο έφεραν δυο κλέφτες. Βλέποντας ο πρώτος το πτώμα του στρατιώτη νόμισε πως ήρθε η σειρά του. Γονάτισε λοιπόν και παράδωσε το λαιμό του στο φάσγανο του μπόγια. Αλλά τους περίμενε κακό χειρότερο… Τους έκοψαν με κάτι μεγάλα ψαλίδια την άκρη της μύτης, τα αυτιά και τα ακροδάχτυλα, έριξαν αυτά τα ματωμένα σε ένα δοχείο, πρόσθεσαν αλάτι και ξύδι και ανάγκασαν τους μελλοθανάτους να τα φάνε. Μια άλλη φορά έριξε καταδίκους σε ένα καζάνι με βραστό λάδι. Το λάδι και τα ξύλα που χρειάστηκαν τα προμήθεψαν οι συγγενείς των θυμάτων. Πριν 20 χρόνια βρήκε [ο Αλη Πασάς] ένα γέροντα που του έμοιαζε πολύ, του έκοψε το κεφάλι και το έστειλε ως δικό του στους εχθρούς του. Ενώ εκείνοι πανηγύριζαν για το χαμό του τους αιφνιδίασε και τους εξόντωσε...Μια μουσουλμάνα Γιαννιώτισσα κατηγορήθηκε πως είχε ερωτικό δεσμό με κάποιον Ιταλό. Ο Αλής πρόσταξε να την θάψουν ζωντανή ως το λαιμό. Έπειτα άλειψαν το κεφάλι της με μέλι και την άφησαν εκεί στο έλεος των εντόμων. Ύστερα από 48 ώρες κάλεσε τις Γιαννιώτισσες να την αποτελειώσουν με λιθοβολισμό. Κάποτε πριν από την άφιξή του στα Γιάννενα έδωσε εντολή να σουβλίσουν κάποιον για ένα ασήμαντο παράπτωμα και να τον ψήσουν. Ανάγκασε μάλιστα τους γονείς του θύματος να συνδαυλίζουν και να τροφοδοτούν τη φωτιά».
Στυλ. ΚαβάζηςΥ.Γ. Η ιστορία έχει αποδείξει με τον πιο οδυνηρό τρόπο ότι η παθητικότητα απέναντι στις απειλές, ο εφησυχασμός μπροστά στις προκλήσεις και η συνήθεια της υποχώρησης δεν διασφαλίζουν την ειρήνη. Αντιθέτως, συχνά ανοίγουν τον δρόμο σε πολύ μεγαλύτερες συμφορές. Οι πρόγονοί μας πλήρωσαν με αίμα την απώλεια της ελευθερίας τους. Εμείς έχουμε χρέος να μην την αντιμετωπίζουμε ως αυτονόητη ούτε να την παραδώσουμε από φόβο, αδιαφορία ή πολιτική σκοπιμότητα. Γιατί ένας λαός μπορεί να αντέξει πολλά, αλλά όταν συνηθίσει να σκύβει το κεφάλι, κινδυνεύει να ξεχάσει ακόμη και πώς είναι να το κρατά ψηλά.Η ελευθερία δεν χάνεται πάντοτε πρώτα στα πεδία των μαχών. Κάποιες φορές χάνεται πρώτα μέσα στη συνείδηση ενός λαού
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
