Όταν ένας δάσκαλος με αναπηρία δίνει το αμαξίδιό του για να διδάξει τον σεβασμό στα παιδιά τυπικής ανάπτυξης, καταλαβαίνεις ότι το στοίχημα είναι να εκπαιδεύσουμε την κοινωνία και όχι να «προσαρμοστούν» οι άνθρωποι αυτοί.

Ε, Κυρά μου Πορταΐτισσα

 

Μουσική/Στίχοι: Παραδοσιακό Αστυπάλαιας

Ε! κυρά μου Πορταϊτισσα άϊντες έβγα από το θρονί σου να δεις χαρές που γίνονται αϊντες έξω απο την αυλή σου

Παναγιά παρηγορήτρα παρηγόρα και βοήθα

Ε! κυρά μου Πορταϊτισσα άϊντες με το μεγάλο δρόμο να μ’ αξιώσει η χάρη σου άϊντες να ρχομαι κάθε χρόνο

Παναγιά μου Παναγιά μου παρηγόρα την καρδιά μου

Ε!κυρά μου Πορταϊτισσα άϊντες με τα πολλά καντήλια βλέπε μας τα ξενάκια μας άϊντες να σου τα κάμω χίλια

Παναγιά μου Παναγιά μου θάρρος και παρηγοριά μου Παναγιά μου Παναγιά μου δώσε αέρα στην καρδιά μου 

 

_ο Δάσκαλος μουσικής Γιάννης Λέμπος παίζει Ούτι και τραγουδά σε μια συνάντηση καρδιάς με τους μαθητές του ...

Θέατρο σκιών ή εκκλησιαστικός άμβων;

Η περίπτωση του Κονάνου φαίνεται δεν μας συνέτισε. Γέμιζε ναούς και κατεχειροκροτείτο ο εν λόγω καθηρημένος αρχιμανδρίτης, που σήμερα προσπαθεί απελπισμένα να πληροφορήσει το πανελλήνιο για την καταπίεση που ένιωθε τόσα χρόνια που έπνιγε μέσα του το “φυσικό” πάθος του της ομοφυλοφιλίας... Η αίθουσα κατάμεστη προχθές για τον π. Ευάγγελο Παπανικολάου σε εκδήλωση για τα Δημήτρια. Την ίδια ώρα απαγορεύθηκε στον εξαίρετο θεολόγο π. Πέτρο Χιρς να μιλήσει στις ίδιες εορταστικές εκδηλώσεις για τον μακαριστό και αγιασμένο Εφραίμ τον Αριζονίτη. Με εντολή από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 

Φυσικά.  

Ο αντιοικουμενιστής αυτός συγγραφέας ιερέας χαλάει την πιάτσα…(εδω)

Ερχόμαστε στον παπα Βαγγέλη. 

Να τον συμπαθήσουμε ή να δυσανασχετήσουμε μαζί του; Άγνοια, ημιμάθεια και αμετροέπεια, αφέλεια ή κάτι χειρότερο τον οδηγούν στις εκστομίσεις τόσων ανεπίτρεπτων για ιεροκήρυκα βλασφημιών και ασεβειών; Το βέβαιο είναι πως δεν ετοιμάζεται για τίποτε, αλλά οτιδήποτε κατεβάζει η γκλάβα του το εκτοξεύει και όποιον πάρει ο χάρος. Καταρχάς θα σημειώσουμε πως πρόκειται για ασέβεια, όταν η εκφορά του εκκλησιαστικού λόγου γίνεται εκ του προχείρου και άνευ στοιχειώδους προετοιμασίας. Δυστυχώς αυτό το φαινόμενο έχει καταστεί μόδα στις μέρες μας. Πού είσαι, μακαριστέ π. Αθανάσιε Μυτιληναίε, που ολόκληρη εβδομάδα κατέβαζες τόμους από τη βιβλιοθήκη σου για το κήρυγμά σου του σαββατοκύριακου;

Ας μην ονειροβατούμε και ας επιστρέψουμε στην πικρή πραγματικότητα. Εμείς φταίμε πρώτα πρώτα που όχι απλά ανεχόμαστε, αλλά και χειροκροτούμε τον παπα Βαγγέλη, τον Ανδρέα Κονάνο και όλους τους ανήκοντες στο ίδιο πάνω κάτω σινάφι. Ο λαλίστατος παπα Ευάγγελος και έχων γνώμη επί παντός επιστητού ιατρικού και θεολογικού, είναι αυτός που βλασφήμησε για τη μετάδοση της Θ. Κοινωνίας με … γλωσσόφιλο. Θου Κύριε… Και το αφήσαμε να περάσει στο ντούκου και δώστου οι επίσκοποι να τον καλούν στις επαρχίες τους για ομιλίες… Πού είναι τα όρια και η σοβαρότητα, πάτερ; Στον βωμό της δήθεν ποιμαντικής οικονομίας επιτρέπονται τα πάντα;

Τώρα τελευταία τα έβαλε και με Αγίους. Αυθαίρετα όλως, αστήρικτα και χωρίς καμία σοβαρή ιστορική ή άλλη τεκμηρίωση ανέφερε πως ο γνωστός μας άγιος Ραφαήλ της Λέσβου ήταν φιλενωτικός και υπέγραψε στη Φεράρα Φλωρεντία, διό και ο Θεός τον τιμώρησε με το μεταγενέστερο μαρτύριό του! Παρέσυρε σε αυτό, ως φαίνεται, και τον άγιο Νικόλαο και την αγία Ειρήνη και όλους τους άλλους που δεν είχαν υπογράψει! Το παράδοξο είναι ότι, ενώ ο ίδιος ο Άγιος μάς αποκάλυψε πως εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα διότι ως ανθενωτικός δεν συμμετείχε στο συλλείτουργο με τους Παπικούς το 1452, ήρθε ο παπα Βαγγέλης να μας αποκαλύψει για τον Άγιο κάτι που δεν ξέραμε ως τα τώρα!

Η προσβολή της μνήμης του μεγάλου ομολογητού Λουκά του ιατρού του Ρώσου ξεπερνά κάθε ανοχή. Τον περιγράφει να φουντώνει από σαρκικά πάθη και να οδεύει σε οίκο… Ως εδώ η ανοχή μας... Η ασέβεια και η ευτραπελία του εν λόγω κληρικού πρέπει να ελεχθούν, ώστε ή να σοβαρευτεί ή να σιωπήσει. Μπορεί τέτοια κηρύγματα να χαϊδεύουν αφτιά (ίσως και πάθη κατά βάθος) και να είναι ελκυστικά στον σύγχρονο μέσο χριστιανό, ωστόσο η ορθόδοξη παράδοση δεν υποστηρίζει τη διάβαση όλων των κόκκινων γραμμών κατά το μυστήριο του Λ(λ)όγου. Δεν χρειαζόμαστε εκκλησιαστικές επιθεωρήσεις. Έχουμε τουναντίον άμεση ανάγκη από σοβαρά, πνευματικά και φωτισμένα κηρύγματα του θείου λόγου.

 

Κ.Ν.

Κοντογιώργης: «Δεν υπάρχει ελληνικό κράτος!» – Η κομματοκρατία και ο κίνδυνος για τον Ελληνισμό

Μια συνέντευξη με αιχμηρές τοποθετήσεις και βαθύ πολιτικό, ιστορικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο. 

Ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης *Γιώργος Κοντογιώργης* συνομιλεί με τον δημοσιογράφο **Γιώργο Σαχίνη**, στην εκπομπή **«ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ» της ΚΡΗΤΗ TV**, για τα μεγάλα προβλήματα της Ελλάδας και τις ανακατατάξεις στο διεθνές σύστημα.  

Στη συνέντευξη αναλύονται:

• Η κομματοκρατία και η κρίση του ελληνικού κράτους.
• Οι ευθύνες της Μεταπολίτευσης και η οικονομική εξάρτηση της χώρας.
• Η τουρκική στρατηγική, η Κάσος και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
• Η αδυναμία χάραξης μακροπρόθεσμης ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
• Η έννοια της «εκλόγιμης μοναρχίας» και η διαφορά της από τη δημοκρατία.
• Η συμμετοχή της κοινωνίας στη λήψη πολιτικών αποφάσεων.
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία και η ευρωπαϊκή στροφή στην οικονομία του πολέμου.
• Η τεχνητή νοημοσύνη, η οικονομική ισχύς και ο έλεγχος της πληροφορίας.
• Η ιστορική διαδρομή του Ελληνισμού και η σχέση του με το ελλαδικό κράτος.
• Η Δικαιοσύνη, τα μέσα ενημέρωσης και η λογοδοσία της εξουσίας.

Ο Γιώργος Κοντογιώργης υποστηρίζει ότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν εξαντλείται στα πρόσωπα που κυβερνούν, αλλά βρίσκεται στην ίδια τη δομή του πολιτικού συστήματος. Ο Γιώργος Σαχίνης θέτει κρίσιμα ερωτήματα για την εφαρμογή των προτάσεών του, τις κοινωνικές αντιθέσεις, την προστασία των δικαιωμάτων και τη λειτουργία ενός διαφορετικού πολιτεύματος.

Άγιος Σωφρόνιος «Με τον Θεό, δεν χρειάζεται να είσαι ευγενικός· απλώς άνοιξε την καρδιά σου μπροστά Του».

  

Μαρτυρία από τον  Γέροντα Ραφαήλ (Νόικα) μαθητή  του Αγίου ,Ρουμάνου τη καταγωγή

!!

 

Συγκλόνισε η αναπληρώτρια δασκάλα: Από τον Γολγοθά του κόστους στα δάκρυα

3 χωριά, 6 διαδρομές: Ανακαλύπτουμε την ομορφιά της ορεινής Ελλάδας μέσα από τα μονοπάτια της

Από τον Πάρνωνα και τη Δίρφυ μέχρι την Ευρυτανία, ανακαλύπτουμε γραφικά χωριά και πεζοπορικές διαδρομές μέσα στη φθινοπωρινή φύση. 

 

Η επιστροφή στις ρίζες της ορεινής μας γεωγραφίας σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου αφιερωμένης αποκλειστικά στην υποβλητική γοητεία του φθινοπώρου και του χειμώνα. Οι κορυφογραμμές, τα δασικά οικοσυστήματα και τα ορεινά ανάγλυφα της χώρας ανακτούν την πρωτοκαθεδρία, προσφέροντας πεδία δράσης, εξερεύνησης και πνευματικής ανάτασης. Η Βαμβακού, η Στενή και το Μεγάλο Χωριό αποτελούν πύλες εισόδου σε έναν αυθεντικό, ανέγγιχτο κόσμο όπου η γεωμορφολογία συναντά την τοπική παράδοση και τη χειμερινή θαλπωρή.

Είμαστε τυχεροί που ζούμε σε μια χώρα που έχει κάτι για κάθε εποχή. Και τώρα είναι η εποχή να περπατήσουμε, να χαρούμε την ορεινή φύση και να εξερευνήσουμε γραφικά χωριά. Φύγαμε λοιπόν για τα μονοπάτια της Βαμβακούς, της Στενής και του Μεγάλου Χωριού της Ευρυτανίας.

Βαμβακού

Η Βαμβακού είναι ένα από τα λιγότερο γνωστά χωριά της Λακωνίας. Είναι σκαρφαλωμένη στα 900 μ. υψόμετρο στις πλαγιές του Πάρνωνα και πρωτοχτίστηκε πίσω στον 15ο αιώνα, μάλιστα τότε είχε το όνομα «Παληοχώρα». Αυτό που την κάνει ξεχωριστή όμως, εκτός από την πλούσια φύση της, είναι το γεγονός πως ενώ πριν μερικά χρόνια ήταν ένα βήμα πριν την ολική εγκατάλειψη, χάρη στις ενέργειες μιας ομάδας νέων ανθρώπων με καταγωγή από το χωριό αλλά και τη βοήθεια του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, καθώς η Βαμβακού αποτελεί τον τόπο καταγωγής της οικογένειας, αναβίωσε και πλέον αποτελεί έναν όμορφο προορισμό για εναλλακτικές διακοπές.

Το χωριό είναι το μέρος που θα έρθετε να χαλαρώσετε μακριά από τη φασαρία και την ένταση. Δεν υπάρχουν μπαράκια και καφέ σε κάθε στενό. Εδώ θα βρείτε μια ταβέρνα και κάποιες λίγες επιλογές για διαμονή. Μπορείτε να μην κάνετε απολύτως τίποτα και να ξεκουραστείτε στο φουλ σπάζοντας κάθε τόσο το «τίποτα» με χαλαρές βόλτες στα γραφικά στενά του χωριού. Μπορείτε όμως να κάνετε και όμορφες πεζοπορίες και να απολαύσετε μια μαγευτική φύση.

 

Μια από τις πιο γνωστές διαδρομές στην περιοχή είναι αυτή προς το σπηλαιομονάστηρο της Αγίας Κυριακής, που για να το φτάσετε θα κάνετε μια ήπια πεζοπορία περίπου μιας ώρας από το χωριό. Θα περάσετε ανάμεσα από πυκνό δάσος με έλατα και καστανιές, θα περπατήσετε δίπλα σε τρεχούμενα νερά και θα απολαύσετε πανοραμική θέα από τη θέση Λογγός. Πρόκειται για μια κυκλική διαδρομή περίπου 9,5 χλμ. η οποία ξεκινά από το χωριό και είναι πολύ καλά σηματοδοτημένη με κίτρινη και κόκκινη σηματοδότηση. Το εγκαταλελειμμένο μοναστήρι βρίσκεται σε υψόμετρο 950 μ. και για την επιστροφή υπολογίζετε περίπου στα 4 χλμ., μάλιστα η διαδρομή είναι μέσα σε πανέμορφη φύση.

Η δεύτερη διαδρομή είναι για εκείνους που θέλουν λίγη περιπέτεια παραπάνω καθώς μπορούν να συνεχίσουν από την Αγία Κυριακή μέχρι το καταφύγιο του Πάρνωνα στη θέση Αρνόμουσγα στα 1.420 μ. υψόμετρο. Μετά το μοναστήρι, η διαδρομή δυσκολεύει λίγο αλλά το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον μετριάζει τη δυσκολία. Φτάνοντας στο Καταφύγιο μπορείτε είτε να διανυκτερεύσετε εκεί κάνοντας κράτηση από νωρίς (τηλ. 6945832701) ή να κατασκηνώσετε στο ξέφωτο δίπλα ή να επιστρέψετε στη Βαμβακού. Μπορείτε επίσης να κάνετε την ίδια διαδρομή λίγο διαφορετικά, δηλαδή πρώτα να ανεβείτε απευθείας στο καταφύγιο και στην επιστροφή να περάσετε από την Αγία Κυριακή ή και όχι.

Στενή

Η Στενή είναι από τα πιο όμορφα χωριά της Εύβοιας. Γραφικό και πνιγμένο στο πράσινο, με μπόλικα τρεχούμενα νερά, αποτελεί έναν υπέροχο προορισμό για ένα διήμερο μέσα στη φύση. Βρίσκεται στα 450 μ. υψόμετρο στις πλαγιές της Δίρφυος και είναι γνωστό όχι μόνο για την ομορφιά του αλλά και για τις ταβέρνες του και τα τοπικά προϊόντα του όπως το μέλι και τα βότανα. Τα πιο όμορφα σημεία του χωριού είναι η πλακόστρωτη πλατεία του με τα πλατάνια και τα μαγαζάκια που βγάζουν τραπέζια στη σκιά των δέντρων αλλά και το τμήμα κατά μήκος του Στενιώτικου ρέματος που είναι κατάφυτο.

Η περιοχή όμως δεν έχει μόνο αυτά. Είναι η αφετηρία για υπέροχες πεζοπορίες μικρές και μεγάλες. Από τις πιο ενδιαφέρουσες είναι αυτή που ξεκινά από τη Στενή και ανεβαίνει στο ορειβατικό καταφύγιο της Δίρφυος που βρίσκεται στη θέση «Λειρί», σε υψόμετρο 1.123 μ. και ανήκει στον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο Χαλκίδας.

 

Για να φτάσετε στο καταφύγιο θα πάρετε το μονοπάτι Σ1, το οποίο ξεκινά πίσω από το γήπεδο της Στενής. Το πρώτο κομμάτι της διαδρομής είναι μέσα σε ένα όμορφο πευκοδάσος ανάμεσα στο οποίο ξεπροβάλλουν σκίνα, κουμαριές, ρείκια και πουρνάρια. Μετά το πευκοδάσος θα πορευθείτε σε χωματόδρομο και στη συνέχεια θα μπείτε σε πυκνό ελατόδασος. Συνολικά υπολογίστε περίπου 2,5 ώρες περπάτημα. Τώρα εάν είστε πωρωμένοι με τις πεζοπορίες, από το καταφύγιο ξεκινά το κλασικό, απαιτητικό ορειβατικό μονοπάτι που οδηγεί μέχρι την κορυφή του βουνού (Δέλφι) στα 1.743 μ. υψόμετρο, το οποίο θα σας πάρει περίπου 1,5 με 2 ώρες επιπλέον. Στον γυρισμό, από το Καταφύγιο, μπορείτε εναλλακτικά να κατηφορίσετε παίρνοντας το μονοπάτι Σ2 και να επιστρέψετε στη Στενή μέσα από ένα πανέμορφο δάσος με καστανιές και πλατάνια.

Για τους πιο έμπειρους υπάρχει και η διαδρομή που διασχίζει το Φαράγγι της Αγάλης (μονοπάτι Α1). Η διαδρομή ξεκινά από το γήπεδο του χωριού Άγιος Αθανάσιος (περίπου 13 χλμ. δυτικά της Στενής) και έχει μήκος γύρω στα 6 χλμ. Είναι καλά σηματοδοτημένη με κόκκινα σημάδια στα δέντρα και στα βράχια. Αρχικά, η διαδρομή είναι κατηφορική καθώς μπαίνει στην είσοδο του φαραγγιού, αλλά στη συνέχεια γίνεται ανηφορική, ακολουθώντας τη χάραξη της ρεματιάς, ενώ σε κάποια σημεία περνά από τη μια όχθη στην άλλη μέσω μικρών γεφυριών.

Το κομμάτι του μονοπατιού που ακολουθεί την πορεία του ρέματος είναι γεμάτο αρωματικά φυτά όπως θυμάρι και ρίγανη, αλλά και αιωνόβια πλατάνια, σφενδάμους και βελανιδιές. Όσο περπατάτε, η διαδρομή γίνεται πιο ανηφορική και η φύση κάπως πιο άγρια με ψηλά κάθετα βράχια. Ακολουθώντας τη σήμανση, θα φθάσετε στα 730 μ. υψόμετρο στη θέση «Κράτια», όπου βρίσκεται η ομώνυμη πετρόχτιστη πηγή κάτω από έναν γιγαντιαίο πλάτανο. Το σημείο αυτό αποτελεί συνήθως το τέλος της βασικής διαδρομής και προσφέρεται ιδανικά για ξεκούραση πριν πάρετε το δρόμο του γυρισμού. Ωστόσο, οι πιο απαιτητικοί μπορούν να συνεχίσουν το ανηφορικό μονοπάτι που οδηγεί στο ξύλινο Καταφύγιο της Αγάλης στα 930 μ. υψόμετρο.

 

Μεγάλο Χωριό

Στη γειτονιά του Καρπενησίου υπάρχουν πολλά όμορφα χωριά που προσφέρουν γραφικότητα, όμορφο φυσικό περιβάλλον και δυνατότητα για ωραίες πεζοπορικές διαδρομές. Ένα από αυτά είναι το Μεγάλο Χωριό. Χτισμένο στους πρόποδες της Καλιακούδας, αποτελεί κεφαλοχώρι της περιοχής και είναι περιτριγυρισμένο από πλούσιο πράσινο. Μπορείτε να περπατήσετε τα πέτρινα καλντερίμια με τα παραδοσιακά σπίτια, να κάνετε μια στάση στο Λαογραφικό Μουσείο που μέσα από παλιά αντικείμενα θα ταξιδέψετε στο χωριό της εποχής του 19ου και 20ου αιώνα (ανοιχτό τα Σαββατοκύριακα) αλλά και να δοκιμάσετε το διάσημο γαλακτομπούρεκο του χωριού. Μπορείτε να κάνετε και οδικές βόλτες στα γύρω χωριά όπως το Μικρό Χωριό, το Βουτύρο, το Γαύρο και τους Κορυσχάδες καθώς επίσης και στη Μονή Προυσού η ιστορία της οποίας ξεκινά το 829. Μάλιστα από εκεί υπάρχει και μια εύκολη και νεραϊδένιας ομορφιάς διαδρομή προς τη λεγόμενη Μαύρη Σπηλιά.

 

Μια πεζοπορία που μπορείτε να κάνετε με βάση το χωριό και είναι από τις πιο γνωστές, είναι αυτή που οδηγεί στο καταφύγιο Καλιακούδας στα 1.400 μ. υψόμετρο (ΕΟΣ Καρπενησίου 2237023051). Το μονοπάτι ξεκινά κοντά στο πέτρινο ρολόι του χωριού, υπάρχουν σχετικά σημάδια, ανηφορίζει προς τα τελευταία σπίτια και μετά από λίγο μπαίνει σε ελατόδασος. Η διαδρομή είναι περίπου 4,5 χλμ. και αρκετά εύκολη. Μετά από 4 χλμ. θα συναντήσετε το ξωκλήσι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και το Μνημείο της Καλιακούδας αφιερωμένο στην ομώνυμη μάχη του 1823 και στη συνέχεια θα φτάσετε στο καταφύγιο. Από εκεί είτε επιστρέφετε στο χωριό είτε συνεχίζετε για την κορυφή της Καλιακούδας. Αν θέλετε να ανεβείτε στην κορυφή, υπολογίστε περίπου 1,5 με 2 χλμ. έντονης ανηφόρας σε μια σαφώς δυσκολότερη και άκρως ορειβατική διαδρομή, με μεγάλη όμως υψομετρική διαφορά.

Άλλη μια πεζοπορία επίσης όμορφη, είναι αυτή που ξεκινά από το Μεγάλο Χωριό, κατηφορίζει προς την κοιλάδα και συνεχίζει προς το χωριό Κλαυσί. Αυτή η διαδρομή μπορεί να γίνει επίσης κυκλική επιστρέφοντας από ένα μονοπάτι που κινείται πιο χαμηλά και πάει σχεδόν παράλληλα με τον Καρπενησιώτη ποταμό. Μια διαδρομή με πανέμορφη θέα στα ευρυτανικά βουνά και όχι μόνο, που διαθέτει κάποια δύσκολα σημεία αλλά και αρκετά εύκολα κομμάτια.

travel.

Η αλήθεια είναι πάντοτε παράλογος

 

"Η αλήθεια είναι πάντοτε παράλογος,

και διά τούτο δεν την λέγουσι ποτέ οι φρόνιμοι και ηλικιωμένοι άνθρωποι,

αλλά την ομολογούσιν οι μεθυσμένοι,

οι τρελλοί, οι άρρωστοι και τα μικρά παιδία."

ΚΎΡ  Αλέξανδρος  Παπαδιαμάντης.

Δίχως Την Καρδούλα Σου

 

Κοίταξε τον ήλιο ρόδο ανοιχτό
Μέσα στην καρδιά σου άσε να ριχτώ

Δίχωσ την καρδούλα σου καρδούλα μου
Μεσ στα κύματα μεσ στη θάλασσα
Πόσα χρόνια χάλασα
Δίχωσ την αγάπη σου αγάπη μου
Πώσ πικράθηκα πώσ κουράστηκα
Να γυρίσω βιάστηκα

Έσταξα τον ήλιο στο ποτήρι σου
Κι όλο τραγουδάω για χατίρι σου

Δίχωσ την καρδούλα σου καρδούλα μου
Μεσ στα κύματα μεσ στη θάλασσα
Πόσα χρόνια χάλασα
Δίχωσ την αγάπη σου αγάπη μου
Πώσ πικράθηκα πώσ κουράστηκα
Να γυρίσω βιάστηκα

Βγάλε το γλαστράκι στο μπαλκόνι σου
Ήρθα και δε θα 'σαι τώρα μόνη σου

Δίχωσ την καρδούλα σου καρδούλα μου
Μεσ στα κύματα μεσ στη θάλασσα
Πόσα χρόνια χάλασα
Δίχωσ την αγάπη σου αγάπη μου
Πώσ πικράθηκα πώσ κουράστηκα
Να γυρίσω βιάστηκα

Επισκέφθηκα τον Γέροντα Γαβριήλ λίγες μόλις μέρες πριν από τον θάνατό του.

 

Επισκέφθηκα τον Γέροντα Γαβριήλ λίγες μόλις μέρες πριν από τον θάνατό του. Ήταν βαθύτατα προβληματισμένος και αναστέναζε βαριά. Ρώτησα:

«Πάτερ Γαβριήλ, πονάτε;»

Κι εκείνος απάντησε:

«Το σώμα; Αυτό δεν είναι τίποτα... το θέμα είναι το πνεύμα!»

Δάκρυα γέμισαν τα μάτια του μοναχού. Συνέχισε:

«Τι θα απογίνουμε εμείς... εμείς τουλάχιστον έχουμε μια στέγη πάνω από το κεφάλι μας. Εκείνοι όμως που δεν έχουν ούτε αυτό — αυτοί είναι που θα σωθούν! Αχ, να μπορούσα να μπω στη Βασιλεία των Ουρανών, έστω και ως καθαριστής!»

Ακούγοντας αυτά τα λόγια, κυριεύτηκα από τρομερή αγωνία. Σκέφτηκα: αν εκείνος λέει τέτοια πράγματα για τον εαυτό του, τότε τι θα απογίνω εγώ; Τι θα μπορούσε άραγε να με σώσει; Έχασα κάθε ελπίδα.

Γυρίζοντας στο σπίτι, το μυαλό μου δεν έλεγε να ξεφύγει από τα λόγια του. Δύο-τρεις μέρες αργότερα, πήγα να επισκεφθώ ξανά τον Γέροντα. Η καρδιά μου ήταν βαριά. Μόλις μπήκα στην αυλή του μοναστηριού, είδα τον Γέροντα να κάθεται κοντά στο κελλί του. Ανέβηκα τα σκαλιά κι εκείνος, μόλις με αντίκρισε, σηκώθηκε όρθιος, ύψωσε τα χέρια του προς τον ουρανό και μου είπε με μεγάλη χαρά:

«Μαλχάζ! Ο Κύριος μού έφερε παρηγοριά! Ετοιμάσου, Γαβριήλ! Σε παίρνω μαζί μου στον Παράδεισο, πάνω σε μια άμαξα!»

Από τις αναμνήσεις του Μαλχάζ Τζινόρια

ΚΡΗΤΗ ΧΑΝΙΑ,ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ "Η ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ"

 Ανεβαίνουμε στα προς δυσμάς χωριά των Χανίων, και συγκεκριμένα στα Παλαιά Ρούματα, για να συναντήσουμε τις γυναίκες του τοπικού Γυναικείου Αγροτικού Συνεταιρισμού "Η Αρχόντισσα". Με αγνά υλικά του τόπου τους, μας δείχνουν πώς παρασκευάζουν παραδοσιακά κρητικά εδέσματα, χυλοπίτες, ξεροτήγανα και κουλούρια, αποδεικνύοντας πώς η γυναικεία συνεταιριστική δράση μπορεί να κρατήσει ζωντανή την ελληνική ύπαιθρο. Παράλληλα έχουν μετατρέψει τους χώρους του ανενεργού Δημοτικού σχολείου σε χώρο έκθεσης τοπικής υφαντικής παραδοσιακής τέχνης και αργαλειών.

Οι λέξεις έχουν τεράστια δύναμη.

 

Όσιος Γαβριήλ _Οι λέξεις έχουν τεράστια δύναμη, γι’ αυτό να τις χρησιμοποιείτε πάντα με σύνεση. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί φεύγει από το σπίτι, δεν πρέπει να του πει κανείς: «Ντύσου ζεστά, αλλιώς θα κρυολογήσεις». Αντίθετα, πρέπει να πει: «Ντύσου ζεστά και δεν θα κρυολογήσεις».

Τα κανόνια του Ναβαρόνε στη Θεσσαλονίκη και ο παπάς «μαϊμού».

Βγήκανε τα όρνια να κατασπαράξουν τον Παναγιώτατο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεο. 

Ήχησαν τα κανόνια του Ναβαρόνε!

Τα όρνια με ένα πηδάλιο και τους κανόνες ανά χείρας και με ένα τουφέκι με διόπτρα να παρακολουθούν ώστε να ισοπεδώσουν τους πάντες και τα πάντα. 

Άνθρωποι χωρίς να έχουν χαμογελάσει ποτέ  στη ζωή τους, οι περισσότεροι από αυτούς με την προσωπική τους ζωή να είναι ένα μαύρο χάλι και προσπαθούν να ισοπεδώσουν τους άλλους για να νιώσουν σπουδαίοι και ομολογητές.  

Γιατί τραγούδησε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, γιατί ο τάδε παπάς έχει κοντά μαλλιά και γένια, γιατί η τάδε παπαδιά είναι μοντέρνα, γιατί ο παπάς κάνει μπάνιο στη θάλασσα, εκείνο οι κανόνες, το άλλο οι κανόνες. Έκαναν τους κανόνες κανόνια όπως έλεγε και ο Άγιος Παϊσιος. Το παίζουν θεματοφύλακες της πίστεως. Ακαμψία, χωρίς καρδιά, χωρίς αγάπη, χωρίς διάκριση. Μόνο μίσος με ένδυμα Χριστού που το βαπτίζουμε Ομολογία. Ο Φαρισαϊσμός στα καλύτερα του. 

 .....................

Βγάζουν μια ξινίλα για το οτιδήποτε. Αν ήταν στην εποχή του Χριστού θα φορούσαν το ένδυμα των Φαρισαίων και θα φώναζαν από τους πρώτους: «Σταύρωσον, Σταύρωσον αυτόν!». Δεν μπορείς ούτε για καφέ να κάτσεις μαζί τους, έχουν μια μιζέρια σε όλους τους τομείς που την έχουν βαπτίσει ομολογία.

Εν τω μεταξύ, αν αυτοί οι ταλιμπάν έχουν οικογένεια, εκεί να δεις μαυρίλα. Τα παιδιά τους είναι σαν στρατιωτάκια. Για να γελάσουν στο τραπέζι θα πάρουν άδεια. Βλέπεις παιδιά με φοβίες και κόμπλεξ καθώς μεγαλώνουν ακούγοντας τη φράση: «Θα σε τιμωρήσει ο Θεός!». Φυσικά στη σχολική τους τσάντα βρίσκεται το πηδάλιο σε παιδική έκδοση(!) και φυσικά σε κάθε τους κουβέντα υπάρχουν οι εξής φράσεις: «Το λένε οι κανόνες», «Μας το είπε ο γέροντας».

Αν σας δείξω μηνύματα από messenger, viber και email αυτών των ανθρώπων θα πάθετε σοκ. Ούτε δαιμονισμένοι δεν μιλάνε έτσι. Μιλάμε για μηνύσιμα μηνύματα. Περιέχουν απειλές, κατάρες, ύβρεις και ταυτόχρονα σου λένε για συνεχή Θεία Μετάληψη. Αν αρχίσω μηνύσεις για τα μηνύματα που έχω δεχτεί, με βλέπω από τις αποζημιώσεις σε 3όροφο στη Κηφισιά. 

Αλλά δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος.

Δεν μπαίνουμε σε διάλογο με τέτοιους ανθρώπους. Μόνο προσευχή και όσον αφορά τα social ένα ωραιότατο μπλοκ και τελειώνει το θέμα. 

Θα κλείσω με ένα προσωπικό περιστατικό: είναι κωμικό αλλά και τραγικό.

 

Περπατούσα σε έναν παράδρομο της Κηφισίας με έναν κολλητό φίλο κληρικό. Εκείνος με μακριά γενειάδα και εγώ με κοντό γένι. Ξαφνικά έρχεται κατά πάνω μας ένα σκούτερ με έναν κύριο γύρω στα εξήντα. Σταματάει ξαφνικά μπροστά μας και λέει το εξής: «Ένας κανονικός παπάς κι ένας παπάς μαϊμού!».

Το «μαϊμού» πήγαινε σε μένα, επειδή έχω κοντά μαλλιά και γένια. Σίγουρα κάτω από τη σέλα είχε το πηδάλιο και τους κανόνες. Δεν με πείραξε, χαμογελάσαμε με τον φίλο μου,  συνεχίσαμε την κουβέντα μας και πήγαμε για καφεδάκι. 

Το λάθος με όλους αυτούς είναι να μπεις σε διάλογο ή να μπεις σε θέση απολογίας. Δεν χρειάζεται, δεν βγάζεις άκρη. Να  τους φωτίζει ο Θεός κι εκείνους κι εμάς.

Αν είναι να έχω τέτοιο μίσος, κακία και πάω στον Παράδεισο, όχι, τέτοιον Παράδεισο δεν τον θέλω. Καλύτερα να ζήσω εδώ μια ζωή με ευχαριστία, χαμόγελο, γλυκύτητα, βοήθεια, προσευχή και χαρά.

Παναγιώτατε! Μην μασάτε! Συνεχίστε το έργο σας και αφήστε τους ταλιμπάν στην τρέλα τους.

 Άντε και καλή μας μετάνοια…. 

 π. Σπυρίδων Σκουτής

 

Σχολιο :Συμμεριζόμαστε πολλά από τα λεγόμενα του πατρός ,αλλά οι ισοπεδωτικές εκτιμήσεις  του αδικούν και τον ίδιο και  τις όποιες αλήθειες έχει ο λόγος του . Το γεγονός ότι σχολιάζουν επι παντός επιστητού την εκκλησιαστική πραγματικότητα κυράτσες του πληκτρολογίου και μεθυσμένοι καταθλιπτικοί ψυχάκιδες και εμονικοί τύποι, δεν μειώνει τον σεβασμό που πρέπει έχουμε στους ιερούς κανόνες .Αρκεί να μην γίνονται κανόνια στα κεφάλια μας από την αδιακρισία των ειδικών…

Ο κυβερνήτης της ζωής!

Ημέρα μνήμης του Οσίου Πατρός Γαβριήλ!

 

Σήμερα είναι η ημέρα μνήμης του μεγάλου προστάτη του έθνους μας, ενός υποδείγματος μεγάλης αγάπης και ταπεινοφροσύνης, του Αγίου Γαβριήλ του Μοναχού.

Είθε η χάρη, οι προσευχές και οι πρεσβείες του να σκεπάζουν ολόκληρη τη Γεωργία και τον καθένα από εσάς!

Όσιε Πατέρα Γαβριήλ, ομολογητή και πρεσβευτή, πρέσβευε στον Θεό για εμάς.

Στο γαλαζοβαμμένο βλέμμα του Σινά

 

 π.Π.Κ.

Πρώτο

 

Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών. (Α’ Ιω. 5, 5)

 

Η ιστορία μιας Σύριας μάνας που το ΙSIS σκότωσε τον γιο της επειδή ήταν Χριστιανός και τον έλεγαν Γεώργιο.

Τα τελευταία χρόνια, τα χώματα της Συρίας, της πατρίδας μεγάλων Αγίων, όπως των Αγίων Ισαάκ και Εφραίμ και άλλων, ποτίζονται με το αίμα των χριστιανών μαρτύρων που δολοφονούν οι Τζιχαντιστές. Για έναν από αυτούς, τον Γεώργιο, μιλάει η μητέρα του, η κυρία Ασσάφ…

Σκότωσαν και βασάνισαν τον γιο της επειδή ήταν Χριστιανός και τον έλεγαν Γεώργιο… ένοπλοι ισλαμοφασισταριά έιχαν επιτεθεί στη γειτονιά. Φοβόταν γιατί ήταν μόνη με το γιο και την κόρη της, ο σύζυγός της ήταν μακριά στη Δαμασκό. Είπε να φύγουνε γιατί είχανε δει εκατοντάδες δολοφονίες. Μέλη 200 διαφορετικών οικογενειών τους πυροβόλησαν μπροστά στα μάτια τους.

Ένας γείτονάς της της είπε «Αχ Eissa, το ISIS σκοτώνει τους Χριστιανούς », και της πρότεινε να τους πάρει στο σπίτι του. Μείνανε μαζί τους για λίγο, αλλά αποφασίσανε να φύγουνε.

Ο μουσουλμάνος γείτονάς τους ήθελε να τους σώσει με κάθε τρόπο. Και παρακολουθούσε το δρόμο με την πρώτη ευκαιρία να φύγουν, αλλά ο δρόμος δεν ήταν ποτέ ασφαλής, περαστικοί σκοτώνονταν συνέχεια. Αργότερα, ακούσανε ότι οι μαχητές άρπαξαν 6 ισχυρούς άνδρες που εργάζονταν στο αρτοποιείο και τους έκαψαν μέσα στο φούρνο. Στη συνέχεια, έπιασαν περίπου 250 παιδιά και τα ζύμωσαν σαν ζύμη στο μηχάνημα ζύμωσης του αρτοποιείου. Το μεγαλύτερο ήταν 4 ετών. Δύο ημέρες αργότερα, όταν οι Ισλαμιστές μαχητές πήραν είδηση ότι ο στρατός θα εισβάλει στην περιοχή, άρχισαν να ρίχνουν τα παιδιά από τα μπαλκόνια ως προειδοποίηση, για να τρομάξουν τον στρατό και να τον κρατήσουν έξω από τη γειτονιά. Η πιο διαβόητη σφαγή έγινε στην Adra al-Ummaliyah. Στην αρχή έσφαζαν τους Χριστιανούς και μετά άρχισαν να σκοτώνουν το στρατιωτικό προσωπικό.

Δύο στρατιώτες μπήκαν στο σπίτι τους και είπε στον γιο της ότι μπορεί να σκοτωθούνε εξαιτίας των στρατιωτών που κρύβονται εκεί. Ο γιος της της απάντησε: «Προτιμώ να πεθάνω από το να φύγω». Έτσι λοιπόν, όταν η ISIS εισέβαλε στο κτίριο της κατοικίας όπου ζούσανε, ο γείτονάς τους ήρθε και ζήτησε από τον γιο της να πει ότι τον λένε με το μουσουλμανικό όνομα, Khaled, αλλά του λέγει: «Όχι. Όχι. Δεν θέλω να πεθάνω με το όνομα Khaled »

Και λέει στην μητέρα του: «Δεν γίνεται μητέρα, δεν θέλω να πεθάνω με ξένο όνομα. Θέλω να πεθάνω με το όνομα Γιώργος.» Ζήτησε από το γιο της να κρυφτεί, αλλά αρνήθηκε και της είπε «Μητέρα, δεν θέλω να κρυφτώ. Εσύ είσαι εκείνη που με δίδαξε να ακολουθώ αυτά που λέει ο Χριστός, «όποιος με αρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, θα τον αρνηθώ κι Εγώ ενώπιον του Πατέρα μου που είναι στον ουρανό», έμεινε έκπληκτη από τα λόγια του και είπε , «Πιστεύουμε αληθινά στον Θεό.»

Ένας από τους γείτονές τους ενημέρωσε την ένοπλη ομάδα των τζιχαντιστών ότι στρατιώτες κρύβονταν στο σπίτι τους, κι έτσι έφτασαν στο σπίτι σαν τρελοί και συνέλαβαν τον γιο της. Του είπαν ότι δεν θα τον σκότωναν εάν εγκατέλειπε τη θρησκεία του, αλλά τους είπε «Ποτέ δεν θα εγκαταλείψω την πίστη μου», εξεμάνισαν και τον έσυραν στο διπλανό δωμάτιο όπου τον χτύπαγαν με τις κάνες των όπλων.

Τον άκουγε να ουρλιάζει, και ικέτευε τον Κύριο να τον πάρει, να επιτρέψει να τον πυροβολήσουν έτσι ώστε να μην υποφέρει. Πράγματι, τον τράβηξαν στο κατώφλι και τον πυροβόλησαν. Τον σκότωσαν επειδή το όνομά του ήταν Γιώργος. Επειδή ήταν Χριστιανός. Ήταν μόλις 18 χρονών. Και λέει η μητέρα του ‘’Με παρηγορεί ότι πέθανε σαν αληθινός Χριστιανός. Είναι ζωντανός στον ουρανό. Δόξα τω Θεώ! Προσεύχομαι ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή του. Ελπίζω η Συρία να ζήσει ξανά ειρηνικά και η κατάσταση να βελτιωθεί. ‘’

Ζει στην Βασιλεία του Θεού με τους αγίους και με τους μάρτυρες!

Άγιε νεομάρτυς Γεώργιε, πρέσβευε υπέρ ημών!!!

Η Γκόντα Φαν Στιν καθηγήτρια νεοελληνικής και Βυζαντινής ιστορίας

Η Διαθήκη του Αγιου Γέροντα Γαβριήλ.

 

Δόξα τῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ!

Ζητώ συγχώρεση και ευλογία από τον Αγιώτατο και Μακαριώτατο Καθολικό-Πατριάρχη πάσης Γεωργίας, Ηλία Β΄. Σε όλο τον κλήρο και τη μοναστική αδελφότητα, αφήνω την ευλογία μου και τη συγχώρεσή μου — μια συμφιλίωση.

 Ο Θεός είναι Αγάπη· ωστόσο, παρά τις προσπάθειές μου, δεν κατόρθωσα να αποκτήσω την αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον, όπως προστάζει ο Κύριος. 

Μέσα στην αγάπη βρίσκει κανείς τη Βασιλεία των Ουρανών εντός αυτού του ορατού κόσμου και κληρονομεί την Αιωνιότητα (την Αιώνια Ζωή). Να με ενταφιάσετε χωρίς φέρετρο, τυλιγμένο στον μοναχικό μου μανδύα. 

Να είστε καλοσυνάτοι και ταπεινοί, διότι ο Κύριος μας θυμήθηκε μέσα στην ταπείνωσή μας και χαρίζει χάρη στους ταπεινούς. Να συμπεριφέρεστε σε κάθε άνθρωπο που γεννήθηκε από τον Θεό με ταπείνωση, καλοσύνη και αγάπη. 

Παίρνω μαζί μου αγάπη για όλους — για τους Ορθόδοξους πιστούς και για κάθε άνθρωπο που γεννήθηκε από τον Θεό. Ο σκοπός της ζωής και ολόκληρου αυτού του ορατού κόσμου είναι να φτάσει κανείς στη Βασιλεία του Θεού, να πλησιάσει τον Θεό και να κληρονομήσει την Αιώνια Ζωή. Αυτό εύχομαι σε όλους σας. 

Σας αφήνω την ευλογία μου, προσευχόμενος να μη χάσει κανείς το μέγα έλεος του Θεού και να αξιωθούν όλοι να φτάσουν στη Βασιλεία. 

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να ζει και να μην αμαρτάνει. Εγώ, περισσότερο από όλους, είμαι μεγάλος αμαρτωλός — εντελώς ανάξιος και αδύναμος. 

Με όλη την αγάπη που έχω, σας παρακαλώ: καθώς περνάτε από τον τάφο μου, ζητήστε συγχώρεση για μένα, τον αμαρτωλό. Χώμα ήμουν και σε χώμα επέστρεψα.

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.

Μοναχός Γαβριήλ.

Άγιος Γαβριήλ της Γεωργίας ο Ομολογητής και δια Χριστόν Σαλός 

Σπάνιο οπτικό ντοκουμέντο με τον σύγχρονο Άγιο της Γεωργίας Γαβριήλ τον Ομολογητή και δια Χριστόν Σαλό. Έχει γυριστεί στο αρχαίο Μοναστήρι της Mtskheta στη Γεωργία, όπου ο πρώτος Ναός είχε κτιστεί τον τέταρτο αιώνα.

 

Ο μεγάλος άγιος της Γεωργίας Γαβριήλ ο διά Χριστόν σαλός και Ομολογητής († 1995)ΕΔΩ

Περγάμου Ιωάννης(Ζηζιούλας): Η Ορθόδοξη Θεολογία και οι προκλήσεις του 21ου αιώνα

Όσοι καταλαβαίνετε το μέγεθος της πλάνης αυτού του "τιτάνα" που εγκωμιάζετε από τους φιλοσοφούντες της Νέας Εκκλησίας.Υβρίζοντας ο πονηρός τον Ρωμανίδη και χύνοντας το δηλητήριο της πλάνης.

Μέχρι και ο Γιαναράς τον έκραζε..

 Πάρτε και Zantac για το στομάχι..

Πανοσιολογιώτατε Εκπρόσωπε της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου•
Σεβασμιώτατε Εκπρόσωπε του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος•
Σεβασμιώτατε Ποιμενάρχα της Θεοσώστου αυτής επαρχίας κύριε Ιγνάτιε•
Σεβασμιώτατοι άγιοι αρχιερείς•
Ελλογιμώτατε κύριε Διευθυντά της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών•
Ευλαβέστατοι κληρικοί•
Ελλογιμώτατοι κύριοι καθηγηταί•
Κυρίες και Κύριοι

Ο χρόνος νοηματίζεται από τον καιρό, και ο καιρός δεν είναι παρά μία στάση, ένας σταθμός, για να μπορέσουμε να εποπτεύσουμε το παρελθόν και να ατενίσουμε το μέλλον. Χωρίς τον καιρό ο χρόνος ρέει ανοημάτιστος, καταποντίζεται στο θάνατο, τίποτε από όσα συμβαίνουν σ’ αυτόν δεν επιβιώνει. Μέσα σε όλη την κτίση μόνον ο άνθρωπος μετατρέπει τον χρόνο σε καιρό. Είναι το προνόμιο και η ευθύνη της ελευθερίας που του δόθηκε από τον Δημιουργό, να εισάγει μέσα στο χρόνο, έστω και για λίγο (όπως συμβαίνει κατ’ εξοχήν στη Θεία Λειτουργία) την παρουσία και τη γεύση των εσχάτων, αυτών που δεν θα χαθούν μαζί με τόσα και τόσα άχρηστα που κουβαλάμε στη ζωή αυτή.[ΠΟΛΛΑ ΑΛΜΑΤΑ Η ΑΥΤΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΣ. Ο ΚΑΙΡΟΣ ΤΗΣ ΕΝΣΑΡΚΩΣΕΩΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΘΕΟΤΟΚΟ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΕ. ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΜΕΡΙΜΝΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΤΑ ΑΛΜΑΤΑ ΝΑ ΜΗΝ ΓΙΝΟΥΝ ΠΗΔΗΜΑΤΑ]

Ένα τέτοιο «καιρό» αισθάνομαι ότι βιώνω τις μέρες αυτές, ένα δώρο του ελεήμονος Θεού δοσμένο σε μένα με τα χέρια της αγάπης του αδελφού Αγίου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, καθώς ακούω τον αντίλαλο της φωνής μου στον στοχαστικό και κριτικό λόγο των εισηγητών αυτού του συνεδρίου, και παραλαμβάνω από τα χέρια του Διευθυντού της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών την τιμητική διάκριση του πρώτου «Εταίρου» της.[ΧΡΟΝΟΥ ΤΟΥ ΦΙΔΟΥ ΕΞΟΧΩΤΑΤΕ]

Διακόπτω έτσι τη ροή του χρόνου της ζωής μου και στέκομαι στο σταθμό αυτό του ταξειδιού της πρώτα απ’ όλα για να ευχαριστήσω τον δωρεοδότη Κύριο, ο οποίος μου έδωσε το μεγάλο δώρο της ύπαρξής μου και τη δίψα της αναζήτησης του νοήματός της, και έπειτα όλους εσάς που με επικεφαλής τον ακάματο και χαρισματικό ποιμενάρχη της τοπικής αυτής Εκκλησίας υποβληθήκατε στον κόπο να με τιμήσετε με την εδώ παρουσία σας. Όλως ιδιαιτέρως ευχαριστώ τον Παναγιώτατο και πολυσέβαστό μου Αυθέντη και Δεσπότη, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο για την συγκατάβασή Του να αποστείλει τον Πανοσολογιώτατον Αρχιγραμματέα της Αγίας καί Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Αρχιμανδρίτην κ. Βαρθολομαίον, κομιστήν του σεπτού Πατριαρχικού Μηνύματος, του οποίου οι λόγοι με συνεκίνησαν βαθύτατα. Από καρδίας ευχαριστώ ωσαύτως τον Μακαριώτατον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμον για την ευγενή καλωσύνη του να αποστείλει εκπρόσωπόν του στην εκδήλωση αυτή, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βελεστίνου κ. Δαμασκηνόν, και διά τους αγαθούς περί της ταπεινότητός μου λόγους του. Ευχαριστώ επίσης τους Σεβασμιωτάτους Αρχιερείς Μιλήτου, Τρίκκης, Θεσσαλιώτιδος, Ελασσώνος, Μεσσηνίας, Ρεντίνης, για την ενταύθα όλως τιμητική παρουσία τους.[ΕΙΝΑΙ ΑΤΕΧΝΟΣ ΚΑΙ ΑΤΑΛΑΝΤΟΣ Ο ΔΥΣΤΥΧΟΣ]

Όλως ιδιαιτέρως η ευγνωμοσύνη μου στρέφεται προς τους εισηγητές του Διεθνούς Συνεδρίου, που οργανώθηκεν εδώ με θέμα την ταπεινή θεολογική μου προσφορά: τους Σεβασμιωτάτους και προσφιλεστάτους μου αδελφούς επισκόπους της Εκκλησίας της Σερβίας Μπρανιτσέβου κ. Ιγνάτιο και εν Δυτική Αμερική κ. Μάξιμον• τον Μέγα Αρχιδιάκονο του Οικουμενικού Πατριαρχείου κ. Μάξιμο• τους ελλογιμωτάτους καθηγητάς κ.κ. Βασιλειάδη, Δεληκωνσταντή, Μαρτζέλο, Σταύρου, Παπανικολάου, π. Μπαθρέλλο, Αγόρα, Παπαγιαννόπουλο, Γιαγκάζογλου, κα Τσαλαμπούνη, Ασπρούλη και Βέντη, για το ενδιαφέρον που επέδειξαν και τον κόπο που κατέβαλαν προκειμένου να μελετήσουν σε βάθος και να παρουσιάσουν με τόση ακρίβεια και κριτική σκέψη την ταπεινή συμβολή μου στη θεολογική παράδοση της Εκκλησίας μας. Εκτός από τη μεγάλη τιμή που συνεπάγεται για μένα η προσοχή και ενασχόλησή τους με το έργο μου, οι παρατηρήσεις τους αποτελούν πολύτιμη πηγή για τη διεξαγωγή ενός σοβαρού και εποικοδομητικού θεολογικού διαλόγου —επί τέλους— και στον τόπο μας, όπου επικρατεί κατά κανόνα η εμπαθής πολεμική και ο αυτάρεσκος μονόλογος.

Τέλος, οι θερμές ευχαριστίες μου απευθύνονται προς την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών, το μεγάλο αυτό επίτευγμα της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού. Η απόφασή της να με τιμήσει με τον τίτλο του «Εταίρου» της και να οργανώσει το Διεθνές αυτό Συνέδριο για το έργο μου αποτελεί για την ταπεινότητά μου πηγή ενίσχυσης στη δύσκολη πορεία της εκκλησιαστικής και θεολογικής διακονίας μου. Ευχαριστώ τον Διευθυντή της κ. Παντελή Καλαϊτζίδη για τους ευγενικούς λόγους, με τους οποίους παρουσίασε την ακαδημαϊκή πορεία της μέχρι τούδε ζωής μου. Το έλεος του Θεού υπήρξε πλούσιο, αλλά η ανταπόκρισή μου ανεπαρκής. Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον!

Χαρακτήρισα την τιμητική αυτή εκδήλωση «καιρό» και «σταθμό» στη ροή του χρόνου της ζωής μου, γιατί αισθάνομαι σήμερα το χρέος να σταθώ, και με νηφαλιότητα, χωρίς επηρεασμό, είτε από τους επαίνους, είτε από τη σκληρή και άδικη πολεμική, να εποπτεύσω το παρελθόν και να κοιτάξω προς το μέλλον. Ένα από τα μεγάλα διδάγματα που επέτρεψεν ο Κύριος να μάθω στη ζωή μου, όχι χωρίς δυσκολία και κόστος προσωπικό, είναι ότι το έργο του καθενός μας δεν καταξιώνεται ούτε απαξιώνεται από την κρίση των ανθρώπων, αλλά από εκείνην του Θεού. Και η κρίση του Θεού δεν εκφράζεται μέσα από την εφήμερη δημοσιότητα, αλλά χρειάζεται χρόνο για να εκδηλωθεί — χρόνο ιστορικό και, τελικά, εσχατολογικό. «Εί δε τις εποικοδομεί επί τον θεμέλιον χρυσίον, αργύριον, λίθους τιμίους, ξύλα, χόρτον καλάμην, εκάστου το έργον φανερόν γενήσεται∙ η γάρ ημέρα δηλώσει, ότι εν πυρί αποκαλύπτεται, και εκάστου το έργον οποίον εστί το πύρ δοκιμάσει∙ εί τινος το έργον μενεί ο εποικοδόμησε, μισθόν λήψεται∙ εί τινός το έργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται» (Α΄ Κορ. 3, 12-14).

Aς προσεγγίζουμε με φόβο Θεού τόσο τη δική μας προσφορά όσο και την προσφορά των άλλων. Αν αυτό πού καταθέτομε είναι αληθινό, όση λάσπη και αν πέσει επάνω του, ο Θεός θα το αναδείξει, αν δε είναι ψεύτικο και κίβδηλο, θα αφανιστεί. Με γνώμονα το δίδαγμα αυτό απέφυγα στη ζωή μου όσο μπορούσα τη θεολογική αντιδικία. Προτίμησα τον ούτως ή άλλως συνεσταλμένο χρόνο της ζωής μου να τον αναλώσω θετικά, καταθέτοντας όχι αναιρώντας, και μάλιστα όταν αυτό που θα έπρεπε να αναιρέσω είχε να κάνει είτε με την εμπαθή κριτική είτε με την προσωπική προβολή και υστεροφημία.[ΤΙ ΣΟΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΔΙΚΙΑ; ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΑΔΙΚΗΜΕΝΕ;]

Με την παρατήρηση αυτή επιτρέψτε μου να ανοίξω το θέμα του μέλλοντος της Ορθόδοξης Θεολογίας στην εποχή μας. Το πρώτο και, κατά τη γνώμη μου, μεγάλο πρόβλημα της Ορθόδοξης Θεολογίας σήμερα είναι η απουσία θετικών προτάσεων. Όταν τη δεκαετία του 1960 η γενηά των θεολόγων, στην οποία ανήκω, «επαναστάτησε», κατά κάποιο τρόπο, στην ακαδημαϊκή θεολογία, όπως την είχαν διαμορφώσει κατά τα δυτικά πρότυπα οι προηγούμενες γενεές (Ανδρούτσος κ.λπ.), δεν περιορίστηκε στην κριτική, αλλά υπέβαλλε θετικές προτάσεις. Ωρισμένοι, όπως ο Ιω. Ρωμανίδης, άντλησαν από την ησυχαστική παράδοση και διαμόρφωσαν τη θεολογία γύρω από τον άξονα του προσωπικού βιώματος με έντονο το χαρισματικό στοιχείο. Άλλοι, όπως ο Χρ. Γιανναράς, άνοιξαν την Ορθόδοξη θεολογία στο χώρο της φιλοσοφίας αναδεικνύοντας την οντολογία της σχέσεως. Προσωπικά, βρήκα στη Θεία Ευχαριστία το κλειδί για την κατανόηση αρχικά της δομής και των λειτουργημάτων της Εκκλησίας, και στη συνέχεια της ίδιας της ανθρωπολογίας (με την έννοια του προσώπου ως κοινωνίας καί ετερότητας) και τελικά αυτού τούτου του μυστηρίου του Τριαδικού Θεού ως ουσίας και προσώπων, κοινωνίας και ετερότητας.

Με την πάροδο του χρόνου τι απέγιναν όλα αυτά στις αρχές του 21ου αιώνα; Πρώτον, κάθε μία από τις παραπάνω προτάσεις δέχτηκε σκληρή κριτική, χωρίς όμως καμμιά αντιπρόταση. 

Δεύτερον, και χειρότερο, οι πιο πάνω προτάσεις κονταροχτυπήθηκαν μεταξύ τους καθιστώντας αδύνατη κάθε σύνθεση. Μόλις πρόσφατα, η ευχαριστιακή προσέγγιση κρίθηκε από «οπαδό» της θεολογίας του Ιω. Ρωμανίδη ως περίπου «κυοφορούμενη αίρεση», ενώ και ο Χρ. Γιανναράς εκφράζει πλέον γι’ αυτήν επιφυλάξεις. Ζούμε σε μία εποχή θεολογικού αλληλοσπαραγμού. Η λέξη «αιρετικός» τείνει να δηλώσει κάθε ένα που διαφωνεί με την άποψή μας, σε πείσμα όσων ο ιερός Φώτιος και η αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας διδάσκουν περιορίζοντας σαφώς τον όρο «αίρεση» μόνο σε ό, τι αποτελεί παράβαση των αποφάσεων Οικουμενικών Συνόδων.

Είναι, συνεπώς, προφανές ότι η Ορθόδοξη θεολογία βιώνει μία εσωτερική πολεμική, από την οποία τίποτε το θετικό δεν θα προκύψει. Και βέβαια η κριτική είναι πάντοτε αναγκαία, αλλά μόνον όταν γίνεται «είς οικοδομήν και ούκ είς καθαίρεσιν» (Β’ Κορ. 13,10). Χρέος των Ορθοδόξων θεολόγων στον 21ο αιώνα είναι να προβούν σε μία δημιουργική σύνθεση των διαφόρων τάσεων που έφερε στην επιφάνεια η γενηά του 1960. Οι τάσεις αυτές προήλθαν από την ίδια μήτρα, και δεν είναι ξένες μεταξύ τους. Ευχαριστία και άσκηση βιώθηκαν στο παρελθόν από την Εκκλησία ως ενιαία εμπειρία. Ο τονισμός της μιας από αυτές σε βάρος της άλλης είναι νεώτερο φαινόμενο, πού εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Όταν εξαίρομε τα πνευματικά χαρίσματα των «γερόντων», και υποτιμούμε τους εκκλησιαστικούς θεσμούς, καλλιεργούμε μια προτεσταντίζουσα θεολογία, η οποία αργά ή γρήγορα θα διαλύσει την Εκκλησία, όπως συνέβη στην Προτεσταντική Δύση. Και όταν τους θεσμούς τους αποσυνδέσουμε πλήρως από τη χαρισματική διάσταση της Εκκλησίας, τότε ο νομικισμός θα αποξηράνει την Εκκλησία από τη ζωντάνια του Πνεύματος. Η σύνθεση αυτών των διαστάσεων γίνεται διαρκώς και περισσότερο αναγκαία στην Ορθόδοξη Θεολογία.[ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΙΛΑΥΤΙΑΣ Ο ΑΓΙΟΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ]

Στο σημείο αυτό πρέπει να κάνουμε μία ιστορική παρατήρηση. Τον 19ο αιώνα και μέχρι περίπου τα μέσα του 20ου το θεσμικό στοιχείο της Εκκλησίας είχεν επικρατήσει στην Ορθόδοξη Θεολογία. Σήμερα όμως φθάσαμε στο άλλο άκρο. Αρχικά η φθορά του θεολογικού στοιχείου άρχισε στην Ελλάδα από την ηθικιστική υπονόμευσή του από τις Αδελφότητες. Στην εκτός Ελλάδος Ορθοδοξία η θεολογία της Ρωσικής Διασποράς, θα έλεγα στο σύνολό της, με σημείο αιχμής τις θέσεις του Νικολάου Αφανάσιεφ, κατέφερε το πρώτο πλήγμα στη θεσμική εκκλησιολογία, ενώ στα καθ’ ημάς έχουμε φτάσει στο σημείο οι Επίσκοποι περίτρομοι να εκχωρούν την πνευματική τους εξουσία στους χαρισματούχους «γέροντες», να δέχεται δε ο επισκοπικός θεσμός ποικίλες αμφισβητήσεις από τη σύγχρονη Ορθόδοξη θεολογία. Για την κατάσταση αυτή δεν είναι, βέβαια, άμοιροι ευθύνης οι ίδιοι οι επίσκοποι, οι οποίοι εξαντλούν το περιεχόμενο του λειτουργήματός τους στη διοίκηση, μεταβαλλόμενοι σε κρατικούς υπαλλήλους, λόγω και της σχέσεως κράτους και Εκκλησίας στην πατρίδα μας.[ΥΠΟΜΟΝΗ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΘΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ, ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΑΠΟ ΤΟ CV ΤΟΥ]

Η σύνθεση, λοιπόν, του θεσμικού και του χαρισματικού στοιχείου στην Εκκλησία μας θα αναδειχτεί καίριο πρόβλημα στην Ορθόδοξη Θεολογία του αιώνα που διανύουμε. Θα έλεγα ότι αυτό θα κρίνει και την επιβίωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, γιατί, όσο και αν ακούγεται υπερβολικό, σύντομα δε θα ξέρουμε τι μας χρειάζεται ο επίσκοπος στην Εκκλησία. Αφού όλα τα ουσιώδη για τη σωτηρία μας τα κάνει πλέον ο πρεσβύτερος (ευχαριστία, εξομολόγηση και άλλα μυστήρια εκτός της χειροτονίας), ο επίσκοπος πλέον θα ασκεί διακοσμητικό ρόλο στις πανηγύρεις, και τίποτε περισσότερο. Όσο για τον συνοδικό θεσμό, έχει πλέον μετατραπεί σε όργανο «διεκπεραιώσεως τρεχόντων ζητημάτων», οι δέ συνοδικές αποφάσεις, που αποτελούσαν άλλοτε το έσχατο κριτήριο διακρίσεως μεταξύ αλήθειας και αιρέσεως, αυτές γράφονται πλέον στα παλαιότερα των υποδημάτων των υπερμάχων της Ορθοδοξίας.

Αυτά ως προς τα «εντός» της Ορθοδοξίας. Αλλά η ορθόδοξη Θεολογία στον 21ο αιώνα θα κληθεί να συνομιλήσει και με τον έξω κόσμο — άλλως θα μετατραπεί σε ένα «γκέτο», και θα έχει την τύχη κάθε «σέκτας» στην ιστορία. Όσο και αν ξενίζει ο όρος «συναφειακή θεολογία», ο πυρήνας του νοήματός του παραμένει πάντοτε καίριος. Η θεολογία που δεν αφουγκράζεται το τι συμβαίνει γύρω της έχει καταδικάσει σε θάνατο την κληρονομιά που παρέλαβεν από τους Πατέρες της. Αυτό είναι και το νόημα της «νεο-πατερικής σύνθεσης», που πρότεινεν ο αείμνηστος Γεώργιος Φλορόβσκη. Δεν πρόκειται για μία υπέρβαση της πατερικής θεολογίας αλλά για μία ερμηνεία της, που θα της επιτρέψει να δώσει απάντηση στα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου της εποχής μας και σε πολιτισμούς διαφορετικούς από τον δικό μας. Η Ορθόδοξη θεολογία καλείται να δώσει τη μαρτυρία της με όρους όχι πολεμικής, αλλά «σαρκωτικής» ιεραποστολής, μιλώντας, κατά το πρότυπο του σαρκωθέντος Λόγου, στο σύγχρονο άνθρωπο «εκ των έσω», αίροντας τους σταυρούς του και προσπαθώντας να κατανοήσει τις αγωνίες του. Τι άλλο, άλλωστε, έκαναν οι ίδιοι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, μεταφέροντας και ερμηνεύοντας υπαρξιακά το Ευαγγέλιο στον ελληνικό πολιτισμό της εποχής τους; Η Πατερική θεολογία θα πρέπει πάντοτε να παραμένει η βάση της ορθόδοξης θεολογίας, διότι οι Πατέρες συνέλαβαν πράγματι σε όλο το βάθος τους τα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου. Από την άποψη αυτή δεν μπορούμε να πάμε πέρα από τους Πατέρες. Αλλά, ενώ η ουσία της πατερικής θεολογίας παραμένει αναλλοίωτη, οι άνθρωποι κάθε εποχής και κάθε πολιτισμού βιώνουν με τρόπο διαφορετικό τα υπαρξιακά προβλήματά τους. Χρέος της Ορθόδοξης θεολογίας είναι να προσπαθεί να απαντά διαρκώς στο ερώτημα, όχι τι είπαν οι Πατέρες στην εποχή τους (αυτό είναι έργο των ιστορικών), αλλά τι θα έλεγαν σήμερα, αν βρισκόταν αντιμέτωποι με τα προβλήματα ενός συγχρόνου δυτικού ανθρώπου ή ενός Αφρικανού κ.λ.π. Αυτό θα αποτελούσε «προδοσία» των Πατέρων; Κάθε άλλο. Προδοσία θα αποτελούσε, αντιθέτως, η μετατροπή των Πατέρων σε αρχαιολογικούς θησαυρούς, που τους φυλάσσουμε στο μουσείο, χωρίς να τους αφήνουμε να μιλήσουν τη γλώσσα της εποχής μας.

Με άλλα λόγια, το χρέος της Ορθόδοξης θεολογίας στην εποχή μας είναι, για να χρησιμοποιήσουμε τεχνικούς ακαδημαϊκούς όρους, να γίνει, από ιστορική, συστηματική θεολογία — κάτι που, δυστυχώς, ελάχιστα καλλιεργείται στις Θεολογικές Σχολές μας. Όπως κανένας δεν είναι καλός μαθητής όταν «παπαγαλίζει», επαναλαμβάνοντας κατά λέξη τα λόγια του δασκάλου του, έτσι και ο μαθητής των Πατέρων καλείται να πεί «με δικά του λόγια», λόγια της εποχής του, ό, τι του δίδαξαν οι Πατέρες.

Έτσι, η Ορθόδοξη θεολογία καλείται στην εποχή μας να δώσει απαντήσεις, αντλώντας πάντοτε από τη σκέψη των Πατέρων, σε ερωτήματα που κυριαρχούν στο σύγχρονο πολιτισμό μας. Σήμερα, για παράδειγμα, ο άνθρωπος αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, άγνωστο στην εποχή των Πατέρων, την οικολογική κρίση. Το πρόβλημα αυτό προέκυψεν από την αλαζονία και την έπαρση του ανθρώπου έναντι της λοιπής δημιουργίας, που καλλιεργήθηκε κυρίως με τον Διαφωτισμό και την τεχνολογική επανάσταση. Η Πατερική κοσμολογία, μαζί με την λειτουργική και ασκητική παράδοση και εμπειρία της Ορθοδοξίας, πρέπει να ερμηνευτούν με άμεση αναφορά στο πρόβλημα αυτό. Να, λοιπόν, μία ευκαιρία σύνθεσης της ευχαριστιακής με την ασκητική θεολογία, που είναι ταυτόχρονα μια «συναφειακή θεολογία».

Αλλά ο αιώνας που διανύομε φέρνει μαζί του και άλλες προκλήσεις για την Ορθόδοξη θεολογία. Μία από αυτές, ίσως η πιο σοβαρή, είναι η ραγδαία αναπτυσσόμενη παγκοσμιοποίηση, με όλες τις παραμέτρους της. Η πρώτη και σημαντική παράμετρος της παγκοσμιοποίησης συνδέεται με την τεχνολογία και όλες τις συνέπειές της. Η τεχνολογία, και μάλιστα στην ψηφιακή μορφή της, καθιστά την επικοινωνία των ανθρώπων άμεση, χωρίς δηλαδή τη μεσολάβηση της τοπικής κοινότητας, η οποία και στην ουσία καταργείται.

Οι συνέπειες για τη θεολογία είναι συγκλονιστικές, ιδιαίτερα στο χώρο της εκκλησιολογίας. Όλοι γνωρίζουμε ότι η Ορθόδοξη εκκλησιολογία —σε αντίθεση με εκείνη των Ρωμαιοκαθολικών— βασίζεται στην τοπική Εκκλησία. Πυρήνας και κύτταρο της Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι η τοπική Εκκλησία συνηγμένη επί το αυτό σε μία Ευχαριστία γύρω από τον επίσκοπό της. Αυτό διαφυλάχθηκε διά μέσου των αιώνων ως κόρη οφθαλμού θωρακισμένο με ιερούς κανόνες που απαγορεύουν την «εισπήδηση» ενός επισκόπου στο έδαφος άλλης επισκοπής. Τώρα όμως που το ραδιόφωνο, η τηλεόραση ή και το internet μεταδίδουν τη Θ. Λειτουργία και το κήρυγμα σε εμβέλεια πολύ ευρύτερη μιας επισκοπής τι συμβαίνει με την απαγόρευση των «εισπηδήσεων»; Πώς ένας πιστός μιας τοπικής Εκκλησίας που παρακολουθεί την αναμετάδοση της Θ. Λειτουργίας μπορεί να εύχεται υπέρ του αρχιεπισκόπου «του» («ημών»), όταν ο μνημονευόμενος επίσκοπος δεν είναι ο δικός του, αλλά κάποιος άλλος; Μήπως σιγά-σιγά θα εθιστούμε στο «δεν έχει σημασία» ποιος είναι ο επίσκοπός μας, όταν μετέχουμε στη Θ. Ευχαριστία; Αλλά αυτό θα αποσυνέδεε πλέον τον επίσκοπο από την Ευχαριστία, και όλοι οι ιεροί κανόνες περί «εισπηδήσεως» θα μεταβάλλονταν σε παρωδία.

Δεν υπάρχει, νομίζω, αμφιβολία ότι το πρώτο και τραγικώτερο θύμα της ψηφιακής τεχνολογίας θα είναι σύντομα η ευχαριστιακή εκκλησιολογία. Μια παγκόσμια κοινωνία θα έχει ως συνέπεια και μια παγκόσμια εκκλησιολογία, δηλαδή μια διάλυση της τοπικής εκκλησίας. Τι πρέπει να γίνει; Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Το λιγώτερο που μπορεί να γίνει είναι η απαγόρευση της αναμετάδοσης της Θ. Λειτουργίας: η Ευχαριστία να γίνει πάλι αυτό που ήταν άλλοτε, δηλαδή Σύναξις «επί το αυτό». Η ψευδαίσθηση ότι δήθεν μετέχω στη Θ. Ευχαριστία, χωρίς να συνάγωμαι (σωματικά) «επί το αυτό», υπονομεύει αυτό το ίδιο το νόημα της Θ. Ευχαριστίας, και ενθαρρύνει την διάλυση της τοπικής Εκκλησίας, πράγμα που ήδη συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό.

Αλλά η πρόκληση της τεχνολογίας και της παγκοσμιοποίησης δέν σταματά στην τοπική Εκκλησία. Το επόμενο θύμα της θα είναι οι λεγόμενες «εθνικές» ή «αυτοκέφαλες» Εκκλησίες. Όταν τα έθνη-κράτη παραχωρούν σιγά-σιγά την εθνική κυριαρχία τους σε τομείς όπως η οικονομία (και όχι μόνον, βλ. Ελλάδα σήμερα), πώς θα επιβιώσει η συνείδηση της εθνικής Εκκλησίας; Όταν η δημογραφική σύνθεση μιάς χώρας αλλοιώνεται ραγδαία με την ανάμειξη πολλών εθνικοτήτων, πώς θα μπορούμε να προσευχόμαστε «υπέρ του ευσεβούς ημών έθνους»; Είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία και η θεολογία της έτοιμες να αντιμετωπίσουν αυτές τις νέες προκλήσεις ή μήπως προτιμούν να κλείνουν τα μάτια τους στον ερχομό τους;

Συναφής με τις προκλήσεις αυτές είναι και η ραγδαία αποσύνδεση των συγχρόνων (δυτικών κυρίως) κοινωνιών από τα πιστεύματα και τα ηθικά προστάγματα της Εκκλησίας. Η θρησκεία σιγά-σιγά ιδιωτικοποιείται και παύει να είναι δημόσιο βίωμα. Ο γάμος απο-ιεροποιείται, και γίνεται απλή σύμβαση ή συμβίωση. Ό, τι η Εκκλησία απαγορεύει, το κράτος το επιτρέπει. Αυτά δεν είναι ίσως ακόμα πραγματικότητα στην πατρίδα μας, αλλά όποιος έχει μάτια τα βλέπει να έρχωνται και εδώ.

Θα μπορούσε να αναφέρει κανείς πολλές ακόμα από τις προκλήσεις του αιώνα μας, αλλά ας επικεντρώσουμε τη σκέψη μας στο χρέος της ορθόδοξης θεολογίας. Πολλές από τις προκλήσεις που ανέφερα έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες με τη χριστιανική Θεολογία στη Δύση. Το αποτέλεσμα ήταν ή μία κατά μέτωπον σύγκρουση της θεολογίας με τις προκλήσεις αυτές (αυτό συνέβη κυρίως στη Ρωμαιοκαθολική θεολογία) ή μία πλήρης υποταγή της (η περίπτωση του Προτεσταντισμού, με εξαίρεση την ευαγγελική και φονταμενταλιστική μερίδα του). Η Ορθόδοξη θεολογία μόλις τώρα άρχισε να προβληματίζεται. Μερικοί Ορθόδοξοι ακολουθώντας το (επίσημο) Ρωμαιοκαθολικό ή το ευαγγελικό-προτεσταντικό πρότυπο επιλέγουν την κατά μέτωπο σύγκρουση με τις νέες αυτές προκλήσεις. Άλλοι είναι διατεθειμένοι να συμβιβαστούν με αυτές προκαλώντας την οργή των προηγουμένων. Η Ορθόδοξη θεολογία δεν έχει ακόμα βρεί το δρόμο της, και δεν διαθέτει κριτήρια για να βοηθήσει την Εκκλησία.

Η ταπεινή μου γνώμη είναι ότι η κατά μέτωπο σύγκρουση με τις προκλήσεις αυτές και ατελέσφορη είναι και δεν ταιριάζει στο ήθος της Ορθοδοξίας. Όταν η εκκοσμίκευση χτυπούσε την πόρτα της Εκκλησίας και την απειλούσε στην μετά τον Μ. Κωνσταντίνο εποχή, η Εκκλησία απαντούσε με δύο θεολογικές θέσεις της: τη λειτουργική ζωή και τον μοναχισμό. Και τα δύο αυτά στοιχεία είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: τον εσχατολογικό προσανατολισμό τους. Η ορθόδοξη θεολογία δεν αντλεί από ιστορικά μορφώματα, ώστε να χρειάζεται να τα υπερασπίζεται. Την ενδιαφέρει ο άνθρωπος ως εικόνα του Θεού υπό οποιεσδήποτε ιστορικές συνθήκες και αν βρίσκεται, και αυτόν τον άνθρωπον υπηρετεί προβάλλοντας ενώπιόν του ένα όραμα, μία εσχατολογική προοπτική, για να προσαρμόσει σ’ αυτό τη ζωή του. Αυτό έκανε στους πρώτους αιώνες, αυτό εξακολούθησε να κάνει στην Τουρκοκρατία, και αυτό ουσιαστικά διέσωσε την Ορθοδοξία, όταν της στερήθηκε κάθε δυνατότητα επέμβασης στα κοινωνικά δρώμενα από τα κομμουνιστικά καθεστώτα. Λειτουργική ζωή και μοναχισμός υπήρξεν η απάντηση της Ορθόδοξης θεολογίας σε όλες αυτές τις περιπτώσεις.

Σεβασμιώτατοι και αγαπητοί πατέρες και αδελφοί. 

Είπα στην αρχή της ομιλίας μου ότι η τιμητική αυτή εκδήλωση είναι σταθμός στη ροή του χρόνου της ζωής μου. Σ’ αυτόν στέκομαι με ευχαριστία αλλά και με δέος για να εποπτεύσω το παρελθόν και να ατενίσω το μέλλον. Οι ομιλητές του συνεδρίου είχαν πολλά να πούν, κάνοντας φύλλο και φτερό όσα προσπάθησα και εγώ να πώ υπηρετώντας την Εκκλησία και τη θεολογία της. Τους ευχαριστώ και πάλι γι’ αυτό. Ανατρέχοντας στο παρελθόν με το βλέμμα πλέον στραμμένο στο μέλλον που φέρνει μαζί του ο αιώνας μας παραμένω αμετανόητος για ένα πράγμα στη θεολογική διαδρομή μου: την ευχαριστιακή προσέγγιση της θεολογίας. Η προσέγγιση αυτή παραμένει για μένα και ο μόνος δρόμος που έχει μπροστά της η Ορθόδοξη θεολογία αντικρύζοντας τις προκλήσεις του αιώνα μας. Από την προσέγγιση αυτή μπορεί όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά και να διαλεχθεί η Ορθοδοξία δημιουργικά με τις κοινωνικές, ακόμα και τις φυσικές, επιστήμες του αιώνα μας, να ασκήσει κριτική σοβαρή στα αρνητικά για τον άνθρωπο και τη δημιουργία του Θεού στοιχεία του πολιτισμού μας, και να συμβάλει —όσο το επιτρέπουν οι περιορισμοί και οι αντινομίες της ιστορίας— στη δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου πολιτισμού. Η ευχαριστιακή προσέγγιση δεν είναι μονομέρεια. Τίποτε δεν είναι πιο «καθολικό» από τη Θ. Ευχαριστία. Εκεί καταλήγουν και καταξιώνονται τα πάντα: Βάπτισμα, Μετάνοια (=άσκηση), τέχνη, και ό,τι άλλο περιλαμβάνει η ύπαρξη και η ζωή του ανθρώπου, αλλά και όλης της κτίσεως. Αρκεί να ανοίξουμε οι θεολόγοι καλά τα μάτια μας, και απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις και προσωπικές αντιδικίες, να κοιτάξουμε στο βάθος και το εύρος αυτού του Μυστηρίου των Μυστηρίων. Εκεί θα βρούμε όλη τη θεολογία μας, όχι απλώς στο νου και τη διάνοιά μας, αλλά στην εμπειρία μας, μια εμπειρία που δεν θα είναι ατομική υπόθεση (όπως συμβαίνει με άλλες εμπειρικές θεολογίες), αλλά κοινωνία ψυχών και σωμάτων, μετοχή του Θεού και όλης της κτίσεως.

Έτσι, ατενίζοντας το μέλλον προσβλέπω προς αυτό που ο καθηγητής Σταμούλης αποκάλεσε εδώ μετά από εμένα εποχή. Το τί θα γίνει με τον σπόρο που έπεσε, μόνον ο Θεός το γνωρίζει. Αυτός, που κατευθύνει την Ιστορία μπορεί να ακυρώσει ό,τι κατέθεσα ή, όπως εύχομαι, να βρεί κάτι σ’ αυτό που να είναι χρήσιμο για τα σχέδιά Του. Το μόνο που θα μπορούσα εγώ να πω είναι τι θα ήθελα να δω στην μετά από εμένα εποχή. Και αυτό θα μπορούσε ενδεικτικά να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

α) Μαθητές που θα κάνουν βήματα πιο πέρα από όσα έχω πεί, χτίζοντας επάνω σ’ αυτά με τρόπο εποικοδομητικό και δημιουργικό.

β) Μια προέκταση της ευχαριστιακής θεολογίας σε περιοχές που θα ήθελα προσωπικά, αν είχα το χρόνο, να καλύψω. Μια τέτοια περιοχή είναι η Τέχνη, για την οποία η ευχαριστιακή θεολογία έχει πολλά να πει. Η Ορθόδοξη θεολογία συνδέεται από τη φύση της με την Τέχνη. Με αυτήν θεολόγησε στο παρελθόν πριν υποταγεί στην αιχμαλωσία της ακαδημαϊκής νοησιαρχίας. Δεν νοείται Ορθόδοξη θεολογία χωρίς γόνιμο διάλογο με την Τέχνη σε όλες τις μορφές της (λογοτεχνία, μουσική, ζωγραφική, θέατρο κ.τ.λ.). Η Θ. Ευχαριστία βρήκε γρήγορα την έκφρασή της στην Τέχνη. Καιρός είναι να την ξαναβρεί.

γ) Αλλά και με την Επιστήμη πρέπει να διαλεχθεί η ευχαριστιακή θεολογία. Διότι, η Ευχαριστία περιλαμβάνει μία κοσμολογία που έχει πολλά να μοιραστεί με τις φυσικές επιστήμες, τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και τη μεθοδολογία.

δ) Τέλος, ως προς την ηθική (ή μάλλον το ήθος) η θεματολογία είναι και θα παραμένει πάντα ανεξάντλητη. Τι έχει να μας πει η ευχαριστιακή θεολογία για θέματα βιοηθικής, σεξουαλικής ηθικής, Ιεραποστολής, αντιμετώπισης της βίας κ.ά.

Η ταπεινή μου προσφορά προσπάθησε να συνδέσει την Ευχαριστία με τους εκκλησιαστικούς θεσμούς και με την ανθρωπολογία. Αλλά, η Ευχαριστιακή θεολογία έχει μία δυναμική ανεξάντλητη. Αφήνει στους νεώτερούς μου να προχωρήσουν παραπέρα σε περιοχές, όπως εκείνες που ανέφερα. Το έχει ανάγκη η Εκκλησία.

Αυτά θα ήθελα να πω με αφορμή την εκδήλωση αυτή ως αναδρομή σε ό,τι ταπεινό, με τη χάρη και το έλεος του Θεού, προσέφερα στην Θεολογία. Ευχαριστώ γιατί μου δώσατε την ικανοποίηση να αισθανθώ ότι «ουχί εις κενόν έδραμον, ουδέ εις κενόν κεκοπίακα». Αυτό είναι μέγιστο δώρο για έναν άνθρωπο γιατί μου δώσατε τη δυνατότητα να μοιραστώ μαζί σας τους στοχασμούς και τις αγωνίες μου. Εύχομαι ταπεινά το Πανάγιον Πνεύμα να κατευθύνει την Ορθόδοξη Θεολογία στην εκπλήρωση της αποστολής της σε ένα κόσμο που έχει τόση ανάγκη από το σωτήριο λόγο της Ορθοδοξίας.

Σας ευχαριστώ.

ΣΧΟΛΙΟ :ΤΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΤΕΛΕΣΕ ΤΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΠΡΟΕΞΑΡΧΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ. 

Ο ΣΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΕΠΕΣΕ ΣΕ ΣΠΗΛΑΙΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΦΑΓΑΝ ΟΙ ΝΥΧΤΕΡΙΔΕΣ.

Η ΕΚΛΟΓΙΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΕΤΥΧΕ. 

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΝ ΘΕΛΕΙ.

ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΚΑΤΟΡΘΩΣΕ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΑΠΕΙΝΩΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΝΟΙΑ.

ΠΟΙΟΣ ΣΠΟΡΟΣ; ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ! 

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΚΑΘΟΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ, ΣΑΝ ΕΝΝΟΙΕΣ,ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ.  

ΑΣ ΤΟ ΞΑΝΑΠΟΥΜΕ΄ΟΣΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΥΝΤΕΣ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΣΤΟ ΠΣΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ.

 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. 

 amethystos

Ομιλία που εκφωνήθηκε κατά την υποδοχή του Μητροπολίτου Περγάμουως «Εταίρου» της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών» Βόλος, 29 Οκτωβρίου 2011