Συγκλονίζουν οι χιλιάδες Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί στον Άγιο Γεώργιο τον Κουδουνά απλώνοντας και φέτος τις κλωστές τους ως τάμα στον Άγιο

Η Ι.Μ του Αγίου Γεωργίου του Κουδουνά στην Πρίγκηπο έγινε και φέτος πόλος έλξης χιλιάδων Χριστιανών αλλά και Μουσουλμάνων που ζητούν χάρες από τον Άγιο που τον σέβονται σε ολόκληρη την Μέση Ανατολή

---

Η Μονή Αγίου Γεωργίου Κουδουνά στην Πρίγκιπο στην Τουρκία, είναι ένα μέρος όπου και φέτος χιλιάδες Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί, επισκέφθηκαν, ειδικά χθες στις 23 Απριλίου 2026 ( αλλά και 24 Σεπτεμβρίου), για να κάνουν και φέτος  προσκυνήματα, να προσφέρουν όρκους και να αναζητήσουν θεραπεία μέσω της θείας χάρης του Αγίου που τον σέβονται σε ολόκληρη την Μικρά Άσία.

Βίντεο εδώ , εδώ  και εδώ

Το Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου είναι ένας δημοφιλής τόπος προσκυνήματος όπου τα πολιτιστικά και θρησκευτικά όρια αλληλοσυνδέονται και οι Μουσουλμάνοι αποτίουν φόρο τιμής στον Άγιο Γεώργιο, τον οποίο συνδέουν επίσης με τη λατρεία Hızır-İlyas (Hıdırellez).

Οι χιλιάδες επισκέπτες προσεύχονται ανεβαίνοντας τον λόφο, δένοντας κλωστές σε δέντρα και αγγίζοντας την «θαυματουργή» εικόνα μέσα στην εκκλησία. Τα πλήθη συνήθως κορυφώνονται γύρω στις 23 Απριλίου (Ημέρα του Αγίου Γεωργίου) ή στις 6 Μαΐου (Hıdırellez).

 

Ποιος είναι ο Άγιος Γεώργιος ο Κουδουνάς (Πρίγκιπας της Καμπάνας).

Το όνομα του Αγίου Γεωργίου στην Ιερά Μονή, προέρχεται από την Κουδούνα, που σημαίνει «καμπάνα». Σύμφωνα με τον θρύλο, ένας βοσκός είδε τον Άγιο Γεώργιο σε ένα όνειρο και βρήκε την εικόνα του εκεί που άκουσε τον ήχο των κουδουνιών.

Το μοναστήρι έχει ζωή πάνω από χίλια χρόνια, και συγκεκριμένα να έχει χτιστεί το 963 μ.Χ., όταν βασίλευε στην αυτοκρατορία των Ρωμαίων ο ένδοξος και ευσεβέστατος Νικηφόρος Φωκάς. Η  θαυματοιυργή εικόνα του Αγίου Γεωργίου δωρήθηκε στο Μοναστήρι από τη γυναικεία Μονή της Ειρήνης της Αθηναίας, η οποία ιδρύθηκε μεν από τον αυτοκράτορα Ιουστίνο Β', αλλά ανακαινίσθηκε αργότερα από τη βασίλισσα Ειρήνη.

Ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος, γνωστός και ως Khidr (Hıdır) στις ισλαμικές πηγές, είναι μια μορφή που λατρεύεται τόσο από Χριστιανούς όσο και από Μουσουλμάνους στη Μέση Ανατολή και την Τουρκία.

ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις θρησκευτικού συγκρητισμού στη Μέση Ανατολή, την Τουρκία και τα Βαλκάνια, καθώς λατρεύεται με θέρμη τόσο από Χριστιανούς όσο και από Μουσουλμάνους (ιδιαίτερα Αλεβίτες και Σουνίτες). 

Στην ισλαμική παράδοση, ειδικά στις λαϊκές δοξασίες της Τουρκίας, ο Άγιος Γεώργιος ταυτίζεται ή συγχέεται με τη μυστηριώδη μορφή του Al-Khidr (Χιντρ/Χιντίρ), ο οποίος συχνά αποκαλείται και Hızır (στα τουρκικά: Hıdır). 

 Ο "Πράσινος" Άγιος. Ο Khidr σημαίνει "Πράσινος" ή "Πρασινωπός" (ο Πράσινος Άνθρωπος), συνδεόμενος με την αναγέννηση της φύσης, την άνοιξη και τη γονιμότητα.

Στην Τουρκία, η γιορτή Hıdırellez (6 Μαΐου), η οποία είναι η ημέρα συνάντησης του Χιντρ με τον Προφήτη Ηλία (İlyas), ταυτίζεται με την εορτή του Αγίου Γεωργίου.

 Παλαιστίνιοι Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι επισκέπτονται από κοινού μοναστήρια και προσκυνήματα του Αγίου Γεωργίου (Mar Jirjis). Στην Παλαιστίνη, ο Άγιος Γεώργιος αποκαλείται επίσης "Al-Khader".

 Όπως ο Άγιος Γεώργιος για τους Χριστιανούς , έτσι και ο "Χιντρ" για τους Μουσουλμάνους στο Ισλάμ, θεωρείται προστάτης των ταξιδιωτών, θεραπευτής ασθενειών (ειδικά της στειρότητας) και προστάτης των γεωργών.

Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η Μονή Αγίου Γεωργίου Κουδουνά στην Πρίγκηπο (Τουρκία), όπου κάθε χρόνο στις 23 Απριλίου (ημέρα εορτής του Αγίου) χιλιάδες Μουσουλμάνοι Τούρκοι συρρέουν για να προσευχηθούν, θεωρώντας τον Άγιο Γεώργιο ως έναν "Αγιο" που δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ Ρωμιών και αλλόθρησκων. 

***

Προσκύνημα στον Αϊ-Γιώργη τον Κουδουνά στη μαγευτική Πρίγκηπο

 

Χιλιάδες πιστοί, όχι μόνο χριστιανοί, αλλά και πολλοί μουσουλμάνοι, προσέρχονται κάθε χρόνο στη μνήμη του Αγίου Γεωργίου του Κουδουνά στην Πρίγκηπο της Κωνσταντινούπολης και περιμένουν υπομονετικά ατελείωτες ώρες, προκειμένου να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα του, ζητώντας του να εισακούσει τις παρακλήσεις τους. Ο Άγιος Γεώργιος ο Κουδουνάς, έχει βοηθήσει πολλούς μουσουλμάνους με αγνές και καθαρές καρδιές να μεταστραφούν στην Ορθόδοξη Πίστη. Εμφανίζεται αρκετές φορές οδηγώντας τους στην Μια και Αληθινή Πίστη και προτρέπωντάς τους να βαπτιστούν ορθόδοξοι.

«Αϊ-Γιώργη μου, κάνε καλά τον πατέρα μου», «Αϊ- Γιώργη μου, κάνε τους γονείς μου να ξαναγαπήσουν», «Αϊ- Γιώργη μου, βοήθησέ με να εισαχθώ στο πανεπιστήμιο», «Αϊ-Γιώργη μου, βοήθησε με να βρω εργασία και να αποκτήσω σπίτι»….
Τα παραπάνω είναι λίγες από τις χιλιάδες παρακλήσεις που γίνονται στον Αγιο Γεώργιο τον Κουδουνά, από προσκυνητές όλων των εθνοτήτων και θρησκειών. Κυρίως όμως από Tούρκους, μουσουλμάνους. Και «ο άγιος τους φροντίζει όλους».
Το μοναστήρι είναι κτισμένο το 963 μ.Χ. όταν βασίλευε ο Νικηφόρος Φωκάς και είναι αφιερωμένο στον Αγιο Γεώργιο. Λέγεται δε ότι η εικόνα του Αγίου βρέθηκε από έναν βοσκό, καθώς ήταν σκεπασμένη από μια αρμαθιά κουδούνια, γι’ αυτό πήρε την ονομασία «Κουδουνάς».
Κατά την παράδοση και μέχρι σήμερα όσοι κάνουν τάμα παίρνουν ένα «κουδουνάκι» και όταν υλοποιείται το τάμα τους το επιστρέφουν, φέρνοντας στο μοναστήρι λάδι, χρήματα κ.λπ.
Ο Αη-Γιώργης ο Κουδουνάς ήταν για αιώνες το άσυλο των φρενοβλαβών -των πειραγμένων, όπως τους έλεγαν. Όταν έφερναν τους πειραγμένους, κατά τη διάρκεια της νύχτας τους έδεναν σε σιδερένιους χαλκάδες, που ήταν στερεωμένοι στο δάπεδο του ναού (του παλαιού Καθολικού), μπροστά στην εικόνα του Αγίου, ενώ την ήμερα τους έβγαζαν έξω, στον κήπο της Μονής. Οι πιο πολλοί απ’ αυτούς θεραπεύονταν, και μετά, από ευγνωμοσύνη, παρέμεναν για κάποιο χρονικό διάστημα στο Μοναστήρι, προσφέροντας σ’ αυτό εθελοντική εργασία. Δυστυχώς, όμως, κατά την ανακαίνιση του 1987, όταν τοποθετήθηκαν μαρμάρινα δάπεδα στα παρεκκλήσια και στο Άγιασμα, αφαιρέθηκαν όλοι οι χαλκάδες.
Περισσότεροι από 250.000 κυρίως Τούρκοι, συρρέουν στο μοναστήρι και προσκυνούν την εικόνα του Αϊ Γιώργη κάθε χρόνο. Στην Τουρκία, άλλωστε, η 23η Απριλίου αποτελεί επίσημη αργία αφιερωμένη στα παιδιά. Έτσι, το πλήθος μπορεί να προσέλθει στο νησί χωρίς να χρειασθεί να πάρει άδεια από την εργασία του. Το δεύτερο πανηγύρι του Μοναστηριού γίνεται στις 24 Σεπτεμβρίου, εορτή της Παναγίας της Μυρτιδιωτίσσης και της Άγιας Θέκλας της πρωτομάρτυρος. Και με την ευκαιρία αυτή, συρρέει πάλι μεγάλο πλήθος προσκυνητών. Έτσι το μοναστήρι γιορτάζει δύο φορές το χρόνο. Του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Θέκλας.
Ανήμερα της εορτής του Αγίου Γεωργίου του Κουδουνά, μάλιστα, γίνεται το αδιαχώρητο στη Μονή.
Άνθρωποι όλων των ηλικιών, άνδρες, γυναίκες και παιδιά ανεβαίνουν προς το μοναστήρι κρατώντας στα χέρια κουβάρια κλωστής, την οποία ξετυλίγουν μέχρι να φτάσουν στην είσοδο της εκκλησίας.
Ανέβαιναν με γυμνά τα πόδια επί μισή ώρα το λόφο όπου είναι το μοναστήρι. Αλλες γυναίκες έφερναν μαζί τους λάδι, άλλες κεριά, άλλες ζάχαρη, για να είναι γλυκιά η ζωή τους, και άλλες κλωστές, τις οποίες ανοίγαν καθ’ όλη τη διάρκεια του δρόμου για να είναι ακοικτός ο δρόμος τους.
Πολλές από αυτές, καθ’όλη τη διάρκεια της ανάβασης, δεν μιλούσαν, μέχρι να φθάσουν να προσκυνήσουν και να «χαϊδέψουν» την εικόνα του αγίου. Η συγκίνηση των χιλιάδων πιστών ήταν ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους. Παρακολούθησαν τη λειτουργία με τα χέρια ανοικτά προς τον ουρανό ή κρατώντας κεριά αναμμένα, ενώ πήραν αντίδωρο για να το μεταφέρουν στο σπίτι τους. «Παπά, δώσε και σε μένα ιερό ψωμί, να το πάγω στον άντρα μου που δεν μπόρεσε να έλθει», έλεγε μια Τουρκάλα στο μοναχό Ιεζεκιήλ, ενώ μια άλλη του έλεγε: «Eίμαι η γυναίκα του Χασάν, σε παρακαλώ, δώσε μου δυο κομμάτια». Η πίστη τους μεγάλη, η υπομονή τους «ιώβεια» και ο σεβασμός τους προς την ορθόδοξη θρησκεία μεγάλος..
Και να χιόνιζε, εγώ πάλι θα ερχόμουν στον Αϊ-Γιώργη σήμερα, λέει η Σεμά. Είναι μουσουλμάνα, πιστεύει στον Αλλάχ αλλά και στα θαύματα του Αϊ Γιώργη του Κουδουνά! Πέρσι του ζήτησε σπίτι και της το έδωσε! Η Σεμά μοίραζε ζάχαρη στην έξοδο της εκκλησίας. Ήρθα εδώ για να τον ευχαριστήσω, λέει.
Πρώτη φορά άκουσε για τον θαυματουργό άγιο στην τουρκική τηλεόραση πέρσι. Είδε τις ουρές των Τούρκων που περίμεναν έξω από την εκκλησία με τις ώρες για να ανάψουν ένα κερί και να κάνουν την ευχή τους. Ήταν 23 Απριλίου, αλλά αποφάσισε να πάει έστω και την άλλη μέρα. Είναι θέμα πίστης. Ο άγιος με άκουσε και πραγματοποίησε την ευχή μου, λέει η Σεμά. Θα πάει και του χρόνου για να κάνει μια άλλη ευχή. Και μέχρι τότε θα διαβάσει στα τουρκικά την Καινή Διαθήκη που της έδωσαν κάποιοι προτεστάντες έξω από το μοναστήρι.
Θέλω να μάθω για τη θρησκεία του άλλου, λέει.
Οι πρώτες που έφτασαν στο μοναστήρι και στις 6 το πρωί ήταν τέσσερις μοντέρνες κοπέλες που οι δυο είχαν κοιμηθεί στο νησί στις φίλες τους. Ζούσαν στο Γκιόστεπε. Τις ρώτησα για το σκοπό της επίσκεψης και απάντησαν: «Η πίστη στον άγιο μας φέρνει εδώ. Δεν έχει σημασία ότι είμαστε μουσουλμάνες. Παρακαλέσαμε να μας βοηθήσει. Ακούσαμε τόσα πολλά για το μοναστήρι». Η Οράλ, από τη Σμύρνη, ήλθε για να προσκυνήσει τον άγιο, φέρνοντας το τάμα της.
Είχε ζητήσει κάτι και υλοποιήθηκε. Ετσι, έφερε μαζί της τρία μπουκάλια λάδι. Στην ερώτησή μας, πώς μια μουσουλμάνα, όπως και οι άλλοι χιλιάδες προσκηνυτές, επισκέπτονται ένα ορθόδοξο μοναστήρι, η απάντηση ήταν απλή και ταυτόχρονα σιβυλλική: Δεν μας απαγορεύει κανείς να πιστεύουμε και στον Αγιο Γεώργιο. Οι θρησκείες έχουν ένα κοινό γνώρισμα, τον ένα και μοναδικό Θεό. Εξάλλου, μπορεί να κρύβουμε μέσα μας κι έναν χριστιανό».
Η Μεράλ ζητούσε επίμονα να τη διαβάσει ο ιερέας και αυτός την ευλόγησε για να «ηρεμήσει ψυχικά», η Ζεϊνέπ, παρακαλούσε να γίνει καλά από την «κακιά αρρώστια», ο Χασάν ήθελε εργασία «για να θρέψει τα παιδιά του» και η Αλιγιέ παρακαλούσε τον άγιο να της «δώσει παιδιά».
…. H δημοσιογράφος της εφημερίδας «Τζουχμουριέτ», Οζλέμ Γιουζάκ, την επομένη στο άρθρο της έγραψε ότι «ο Αγιος Γεώργιος μοίρασε ελπίδες στους βασανισμένους».
Ο ιερομόναχος Εφραίμ Ξενοφωντινός, που ζει στον «Κουδουνά», είναι συγκλονισμένος με την πίστη των χιλιάδων μουσουλμάνων που επισκέπτονται το μοναστήρι. «Αυτοί οι άνθρωποι ζουν με την καρδιά τους»
Ο π. Καλλίνικος Ξενοφωντινός, δηλώνει: «είμαστε συγκλονισμένοι με αυτό που γίνεται εδώ. Ανατρέχουμε πολλές φορές στη διαπίστωση του Κυρίου για την πίστη του Ρωμαίου εκατόνταρχου». Στην ερώτησή μας εάν ο άγιος ανταποκρίνεται στις παρακλήσεις των χιλιάδων προσκυνητών, απάντησε: «Στο διάστημα των ετών εδώ, είμαστε αυτόπτες μάρτυρες θαυμάτων, όπως θεραπείας παραλυτικών, βωβών, μέχρι και τεκνογονίες».
Ζητήσαμε από τους μοναχούς που βρίσκονται στον Αγιο Γεώργιο να μας σχολιάσουν την παραμονή τους στην Τουρκία, και μας είπαν: «Είναι άψογη η συμπεριφορά όλων τους. Από τον ανώτερο άρχοντα, έως το μικρότερο, μας αντιμετωπίζουν με τέτοιο σεβασμό που πολλές φορές προβληματιζόμαστε για το τι είναι πλέον καλύτερο, να ζούμε στη χριστιανική Ελλάδα ή στη μουσουλμανική Τουρκία; Να σας πούμε ότι πάντα κυκλοφορούμε με τη μοναχική ενδυμασία μας και οι εμπειρίες μας είναι μόνον θετικές».
Ετσι λοιπόν, ο Αγιος Γεώργιος έγινε τόπος λατρείας χιλιάδων άθεων, χριστιανών, Εβραίων και κυρίως μουσουλμάνων οι οποίοι με όλους τους τρόπους έρχονται στο νησί και φερνοντας τα τάματά τους, τα εναποθέτουν στον άγιο, όπως εναποθέτουν και τις ελπίδες τους. Και ο άγιος δείχνει ότι δεν κάνει διακρίσεις και «παρέχει την ίαση» σε κάθε πιστό.

 

Η Ράλλη Παπαγεωργίου γράφει :
«…H κυρία που βρισκόταν στο ίδιο φαϊτόν ( αλογάμαξα ) με εμάς ήταν μουσουλμάνα. Γιατί όμως πήγαινε στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου και μάλιστα ανήμερα του Ορθόδοξου Πάσχα; Το πρώτο σχόλιό μας ήταν για την κακή κατάσταση του δρόμου. Στην Πρίγκηπο, όλοι οι δρόμοι είναι σκαμμένοι! Τελικά τη ρώτησα,
–«Δεν είστε Μουσουλμάνα;».
–«Είμαι».
–«Τότε γιατί πηγαίνετε σε Ελληνορθόδοξο μοναστήρι;»
–«Ορθόδοξος,… μουσουλμάνος, δεν έχει σημασία».
—«Γιατί πηγαίνετε;» επιμένω εγώ…
–«Πίστη !», μού λέει, «Πίστη»! «Στις 23 Απριλίου και στις 24 Σεπτεμβρίου ερχόμαστε»,
Έμεινα άφωνη με την απάντηση ! Μια μουσουλμάνα πιστεύει στον Άγιο Γεώργιο! Μου εξήγησε πως πάει για να κάνει ευχή. Είναι η 4η ή η 5η φορά που πηγαίνει, ενώ ο γιος της δεύτερη…

Φτάνοντας στους πρόποδες του λόφου που βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου του Κουδουνά, το θέαμα είναι εκπληκτικό!!! Χιλιάδες άνθρωποι ανεβαίνουν την ανηφόρα που οδηγεί στο μοναστήρι! Είναι κυρίως μουσουλμάνοι! Άνδρες, γυναίκες, παιδιά ανηφορίζουν κρατώντας στα χέρια τους μια… κουβαρίστρα! Πολύχρωμες κλωστές κατά μήκος του δρόμου δίνουν χρώμα στο ήδη ανοιξιάτικο περιβάλλον. Οι άνθρωποι δένουν μικρές κορδέλες ή μαντιλάκια στα κλαδιά των δέντρων, αφήνουν σημειώματα ή ζωγραφιές, για να τους προστατεύει ο Άγιος από κάθε κακό, να αγοράσουν ένα σπίτι, να βρουν καλύτερη δουλειά, να τους αγαπήσει αυτός που θέλουν…

Με τη φίλη μου τη Γιασεμίν διασχίζουμε δύσκολα τον πετρόχτιστο δρόμο…
Μια κοπέλα μας προσφέρει κύβους ζάχαρης. «Τι είναι αυτό;», τη ρωτάμε. Έκανε ευχή, λέει, και πραγματοποιήθηκε.
Η φίλη της μας εξηγεί πως όταν η ευχή σου πραγματοποιηθεί, την επόμενη χρονιά πρέπει να επιστρέψεις στην εκκλησία και να μοιραστείς τη… γλύκα της ευχής σου με όλους!
–«Τι ευχήθηκες;» ρώτησα τη νεαρή, γύρω στα 23-24 φαινόταν.
–«Να βρω δουλειά σε σχολείο».
–«Και βρήκες;».
–«Ναι», απαντά με ένα διάπλατο χαμόγελο ευτυχίας.
–«Ε, συγχαρητήρια τότε». Ανεβαίνοντας παρατηρώ πως υπάρχουν και άλλοι που κρατούν στα χέρια τους κουτιά με ζάχαρη. Μεγάλη επιτυχία ο Άγιος στους μουσουλμάνους, μονολογώ.

Μπροστά στην εικόνα του Αγίου Γεωργίου του Κουδουνά, όλοι… προσκυνούν! Η εικόνα είναι γεμάτη τάματα και πολλά ρολόγια! Δεν κατάλαβα για ποιο λόγο υπάρχουν τα ρολόγια,..
Μια γυναίκα με μαντίλα, υψώνοντας τα χέρια προς τα πάνω, όπως προσεύχονται δηλαδή οι μουσουλμάνοι, επαναλαμβάνει μάλλον ψιθυριστά την ευχή της μπροστά από την εικόνα της Παναγίας. Μια γυναίκα… μαντιλοφορούσα! ..
Αν και απόγευμα ο ήλιος καίει… Ο κόσμος συνεχίζει να έρχεται, ενώ κάποιοι φαίνεται να έχουν προετοιμαστεί να περάσουν τη νύχτα τους εκεί, δίπλα στο μοναστήρι.

Στο πίσω μέρος της εκκλησίας, πάνω στο βράχο, ορισμένες γυναίκες λιώνουν τους κύβους της ζάχαρης, κολλάνε τα κεριά και επαναλαμβάνουν ψιθυριστά την ευχή τους. Είναι 4 το απόγευμα και στην ουρά περιμένουν τουλάχιστον 1.000 άτομα. Ακόμη ανεβαίνουν…

"Η καλόγρια αυτή, όταν έλεγε τη λέξη Χριστός, έτρεχαν ουρές δακρύων από τα μάτια της.."

 

- Γνώρισα κάποτε μια καλόγρια, η οποία είχε θείο έρωτα.

Αυτή η καλόγρια με βοήθησε με τον τρόπο της, ώστε το 1951 να επιστρέψω στο δρόμο του Θεού.

Η καλόγρια αυτή, όταν έλεγε τη λέξη Χριστός, έτρεχαν ουρές δακρύων από τα μάτια της, σαν να άνοιγε κάποιος από μέσα της μια βρύση.

Δεν το έχω ξαναδεί αυτό το πράγμα σε άλλον άνθρωπο (το είδα και στον γέροντα Ιερώνυμο της Αίγινας).

Η καλόγρια αυτή με έλεγε χαρακτηριστικά:

«Να ‘ξεραν οι άνθρωποι, Δημήτρη μου, πόσο πολύ μας αγαπάει ο Χριστός!»

Και τα δάκρυα έτρεχαν ασταμάτητα!

Εμείς δεν έχουμε τέτοια πράγματα και το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι, αν χτύπησε η τρίτη καμπάνα για να πάμε τελευταία στιγμή στην Εκκλησία..

 

Μακαριστός  Δημήτριος Παναγόπουλος

Ο «Καππαδόκης» Άγιος Γεώργιος

Οι Τούρκοι αναστηλώνουν εκκλησία και θέλουν να ξαναζωντανέψουν ελληνικό χωριό!

 

Στην καρδιά της Καππαδοκίας, εκεί όπου οι πέτρες έχουν σμιλευτεί από τον άνεμο και τον χρόνο. Η μικρή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο χωριό Γκιουλελέζ της περιοχής Γεσίλ – Χισάρ, κοντά στην Καισάρεια ετοιμάζεται να ξαναζωντανέψει μέσα από ένα φιλόδοξο έργο αποκατάστασης . Σκαλισμένη μέσα στο βράχο , όπως πολλές άλλες της Καππαδοκίας, χρονολογείται πιθανότατα στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Οι τοιχογραφίες της εκκλησίας, που απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή και τα θαύματα του Αγίου Γεωργίου, φέρουν τα σημάδια της φθοράς, αλλά και της βαθιάς ευλάβειας που τη συνόδευσε μέσα στους αιώνες. Σήμερα ομάδες συντηρητών και αρχαιολόγων εργάζονται για να διασώσουν κάθε πινελιά χρώματος και κάθε ίχνος ιστορίας.

 

Το χωριό του Αγίου

Κατά τα αγιολόγια ο πατέρας του Γεωργίου ανήκε σε πλούσια και σημαντική γενιά της Καππαδοκίας. Σύμφωνα με την παράδοση, γεννήθηκε στο Γκιουζελέζ – σε παλαιό χειρόγραφο αναφέρεται η Γεωργία, της οποίας είναι προστάτης. Η περιοχή γύρω από το συγκεκριμένο χωριό είναι γεμάτη ίχνη από παλαιούς χριστιανικούς οικισμούς και εκκλησίες , σπηλαιώδεις κατοικίες και μοναστήρια που θυμίζουν τη χρυσή εποχή του πρώιμου Χριστιανισμού στην Καππαδοκία. Οι «νεραϊδοκαμινάδες», όπως ονομάζονται οι εντυπωσιακοί βραχώδεις σχηματισμοί, πλαισιώνουν το χτιστό ναό

 

Η αναγέννηση του μνημείου

Το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας έχει αναλάβει την αποκατάσταση, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου προορισμού πολιτιστικού τουρισμού. Όπως αναγγέλλει ο Ομέρ Τοσούν, πρόεδρος της Ένωσης Επενδυτών Τουρισμού της Καππαδοκίας, η εκκλησία θα λειτουργήσει «ως τόπος σεβασμού και περισυλλογής» .

Ο Άγιος Γεώργιος τιμάται και από την Ορθόδοξη και από την Καθολική Εκκλησία , και είναι ο προστάτης της Αγγλίας, της Μόσχας και της Βραζιλίας. Ο Ομέρ Τοσούν διηγείται με συγκίνηση πως ένας γνωστός Βραζιλιάνος σκηνοθέτης ζήτησε να γνωρίσει το «χωριό του Καππαδόκη Αγίου». Όταν αντίκρισε την αγιογραφία του, δάκρυσε. «Είναι απίστευτο να στέκεσαι εκεί, που γεννήθηκε ένας άγιος που ενώνει την Ανατολή και τη Δύση», είπε.

 

Η ευρύτερη περιοχή

Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται η Ποταμιά, ένα αμιγώς ελληνικό χωριό. Εκεί υπάρχει μια πρωτοχριστιανική μεγάλη, αλλά ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου και μια άλλη νεότερη του 1870, που λειτουργούσε ως το 1923-24, μέχρι την ανταλλαγή. Σήμερα είναι τζαμί. Τα ελληνικά εγκαταλελειμμένα πέτρινα σπίτια και το παλιό δημοτικό σχολείο του 1913 αναμένεται να ενταχθούν στο αναστηλωτικό πρόγραμμα. Οι τοπικές αρχές σχεδιάζουν να μετατρέψουν τα ιστορικά αυτά κτήρια σε πολιτιστικούς χώρους και ξενώνες, δίνοντας νέα πνοή στον τόπο.

 

Πηγή: Η Ναυτεμπορική 31.10.2025

Βιβλιογραφία: Άρθρο από το περιοδικό «Βιθυνιακά Χρονικά». Έτος ΙΕ΄, Τεύχος 55, Απρίλιος – Ιούνιος 2026, σελ. 12

Από το Αρχείο της Βιβλιοθήκης της ΕΣΤΙΑΣ Ν. Σμύρνης

Η πίστη σώζει και ενώνει λαούς, φυλές, έθνη, πολιτισμούς.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΛΑΓΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΧΩΡΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΧΩΣ ΣΗΜΑΝΣΗ _ Φυσικά στή νεοταξίτικη ἐπίθεση κατά τῆς ὑγείας μας συμμετεῖχε καί τό Μητσοτακιστάν...

 

Στίς 21 Ἀπριλίου τό συμβούλιο ὑπουργῶν Γεωργίας τῆς ΕΕ ἀποφάσισε νά ἐγκρίνει τήν εἰσαγωγή τῶν νέων γενετικά τροποιημένων τροφίμων (μεταλλαγμένων) χωρίς δοκιμές ἀσφαλείας καί δίχως σήμανση. 

Φυσικά στή νεοταξίτικη ἐπίθεση κατά τῆς ὑγείας μας συμμετεῖχε καί τό Μητσοτακιστάν, μέ τήν ψῆφο τοῦ νέου ὑπουργοῦ Μαργαρίτη Σχοινᾶ.

 

Παρότι τρεῖς μεγάλες περιβαλλοντικές ὀργανώσεις (Greenpeace, ΣΙΤΩ, Αἰγίλοπας) εἶχαν καλέσει τήν Κυβέρνηση νά περιφρουρήσει τήν ἀσφάλεια τῶν τροφίμων μας, τό ἀποτέλεσμα δέν ἄλλαξε καί ἡ γραμμή τῆς Κομισιόν πέρασε. 

 

Ἀγνοήθηκαν ὅσοι ἀνεξάρτητοι ἐπιστήμονες καί σχετικοί ὀργανισμοί ἐπεσήμαναν τούς κινδύνους καί μένουμε ὅλοι στό ἔλεος τῶν ὀλιγαρχῶν τοῦ χώρου. 

 

Πῶς θά ἀποτρέπεται ἡ ἐπιμόλυνση ἄλλων καλλιεργειῶν (βιολογικῶν καί μή), πῶς θά ἐλέγχει ὁ καταναλωτής τί τρώει, ὅταν τό κράτος θά ἀδυνατεῖ ἀκόμα καί νά ἀπαγορεύσει μιά καλλιέργεια πού ἀπειλεῖ τό οἰκοσύστημα; 

 

Κάπως ἔτσι ἡ ΕΕ, πού κάποτε ἀντιστεκόταν στά μεταλλαγμένα πού παρήγαγε ἡ Ἀμερική, μᾶς ὁδηγεῖ σέ νέα ἐφιαλτικά τοπία. 

 

Καί τί θά μποροῦσε νά κάνει ἡ Ἑλλάδα; Νά καταψηφίσει ὅπως ἔκαναν ἡ Αὐστρία, ἡ Ρουμανία, ἡ Σλοβακία, ἡ Κροατία, ἡ Σλοβενία καί ἡ Οὑγγαρία. 

Ἤ ἔστω νά ἀπέχει ὅπως ἡ Γερμανία, τό Βέλγιο καί ἡ Βουλγαρία. 

Τότε θά μποροῦσε νά κινδυνεύσει ἡ ἀπόφαση ἀφοῦ ἡ "εἰδική πλειοψηφία" στό Συμβούλιο Ὑπουργῶν ἀπαιτεῖ ἔγκριση ἀπό 15 κράτη μέλη μέ τό 65% τῶν Εὐρωπαίων πολιτῶν. Ὄχι ὅμως, ἡ ἀποικία ὀφείλει νά λέει ΝΑΙ σέ ὅλα!

 

Τώρα μένει ἡ ψηφοφορία στήν Εὐρωβουλή, πιθανῶς στίς 18/5/2026 - σωθήκαμε... Κακά τά ψέμματα, γιά μιάν ἀξιοπρεπή χώρα (ὄχι γιά τήν σημερινή Ἑλλάδα!) ἄλλος δρόμος ἀπό τήν ἔξοδο δέν ὑπάρχει.

Χριστιανοφοβία;

Και όμως...

 

ΕΔΩ 

Όσιος Φιλόθεος Ζερβάκος

 Έτος 1980. Φωτογραφία από το τελευταίο επί γης Πάσχα του Οσίου Φιλοθέου Ζερβάκου με την μακαριστή Μοναχή Μυρτιδιώτισσα, στο ταπεινό κελάκι του στην Ιερά Μονή Θαψανών Πάρου.

«Πω Πω» Ρομφαία ο λόγος της!

ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΗ ΧΑΡΑ

 

Ἅγιος Σωφρόνιος *

Θὰ ἤθελα τώρα νὰ μιλήσω γιὰ ἐκεῖνο ποὺ μοῦ χάρισε ὁ Κύριος μετὰ τὴν ἐπιστροφή μου σὲ Αὐτὸν σὲ ὥριμη ἡλικία, ὅταν οἱ θεῖες ἐπισκέψεις συνδέονταν μὲ βαθειὰ προσευχὴ μετανοίας.

Στὴν ἀρχὴ αὐτῆς τῆς περιόδου τὸ Φῶς ἐμφανιζόταν μᾶλλον ὡς Πῦρ ποὺ κατέφλεγε ὁτιδήποτε αἰσθανόμουν ξένο πρὸς τὸν Θεὸ καὶ στὴν ἐπιφάνεια τοῦ σώματός μου καὶ στὸ ἐσωτερικὸ τῆς ψυχῆς μου.

Ὤ, τότε δὲν γνώριζα καὶ δὲν συνειδητοποιοῦσα τί συνέβαινε ἐντός μου.

Ἡ σκέψη μου δὲν ἐπιχειροῦσε νὰ ἐρευνήσει τὴ φύση τοῦ Πυρὸς καὶ τοῦ Φωτὸς ἐκείνου. Ἔπασχα στὴ μετάνοιά μου μὲ ὅλη μου τὴν ὕπαρξη· γνώριζα ὅμως ὅτι ἀναγεννήθηκα πνευματικά.

Ἐκεῖνα τὰ χρόνια μὲ κατέκλυζαν ἰσχυρὰ κύματα συναισθημάτων καὶ σκέψεων. Ἔρχονταν ἄλλοτε ξαφνικά, ἄλλοτε σταδιακά· κάποτε ὅλα ἀναμιγνύονταν ὅπως σὲ καιρὸ νυχτερινῆς καταιγίδας· εἶναι ἀδύνατον νὰ προσδιορίσω τώρα κατὰ χρονολογικὴ σειρὰ αὐτὰ ποὺ ἔζησα.

Ἐκεῖνο ποὺ μὲ βεβαιότητα θυμᾶμαι εἶναι ἡ ἀκατάσχετη ὁρμή μου πρὸς τὸν Θεὸ ἀπὸ τὸν πόθο μου γι’ Αὐτὸν μέχρι θανάτου.

Τὸν πόθο μου αὐτὸν τὸν ἐξέφραζα στὶς δεήσεις μου μὲ τέτοια αὐτοσυγκέντρωση, ὥστε, καὶ ἂν κατέβαινε Πῦρ ἢ Φῶς, δὲν ἀποσποῦσε τὴν προσοχή μου ἀπὸ τὸν Θεό, καὶ ὅλη ἡ ὁρμή μου στρεφόταν πρὸς Αὐτόν.

Καὶ νά, τὴν ἡμέρα τοῦ Μεγάλου Σαββάτου (ἴσως τὸ ἔτος 1924), τὸ Φῶς μὲ ἐπισκέφθηκε μετὰ τὴ Θεία Κοινωνία καὶ τὸ αἰσθάνθηκα σὰν ἐπαφὴ τῆς Θείας αἰωνιότητος μὲ τὸ πνεῦμα μου. Ἱλαρό, γεμάτο εἰρήνη καὶ ἀγάπη, τὸ Φῶς παρέμεινε μαζί μου τρεῖς ἡμέρες.

Διέλυσε τὸν γνόφο τῆς ἀνυπαρξίας ποὺ στεκόταν μπροστά μου.

Ἀναστήθηκα, καὶ μέσα μου, μαζί μου, ἀναστήθηκε ὁ κόσμος ὅλος.

Οἱ λόγοι τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου στὸ τέλος τῆς ἀκολουθίας τοῦ Πάσχα ἀντήχησαν μέσα μου μὲ συγκλονιστικὴ δύναμη:

«Ἀνέστη Χριστός, καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐπὶ μνήματος».

Καταπονημένος ἀπὸ τὸ θέαμα τοῦ γενικοῦ θανάτου, ἀνέζησα ἐκείνη τὴ στιγμή:

Ἀλήθεια, καὶ ἡ ψυχή μου ἀναστήθηκε καὶ κανέναν πιὰ δὲν βλέπω νεκρό...

Ἂν τέτοιος εἶναι ὁ Θεός, πρέπει τὸ συντομώτερο νὰ ἐγκαταλείψω τὰ πάντα καὶ νὰ ἀναζητήσω μόνον τὴν ἕνωση μὲ Αὐτόν.

*Ὀψόμεθα τὸν Θεὸν καθώς ἐστι, σ. 274

Το φεγγαράκι ρώτησε!

15 γλυκά που δεν παχαίνοuν και μπορείτε να τpώτε χωρίς τúψεις

Αρετή Τριανταφύλλου

Υπάρχουν υγιεινά γλυκά σνακ που μπορείς να καταναλώσεις και να μην χαλάσεις τη δίαιτα που κάνεις, καταπολεμώντας παράλληλα την έντονη επιθυμία που έχεις για γλυκό.
Είναι κάποιες μέρες που το γλυκό μπορεί να σου κολλήσει στο μυαλό και να μη βγαίνει, μέχρι να ικανοποιήσεις την επιθυμία σου. Το ξέρεις ότι δεν πρέπει να χαλάσεις το πρόγραμμά σου και ψάχνεις για εναλλακτικές λύσεις, γλυκές μεν, με ελάχιστες θερμίδες δε. Πριν κάνεις επιδρομή στο ντουλάπι για κάτι γλυκό, ρίξε μια ματιά στις επιλογές για γλυκά σνακ διαίτης.

Υγιεινά γλυκά σνακ: Συνδύασε τη δίαιτα και την επιθυμία για γλυκό
Ζελέ light (7 θερμίδες/ φλυτζάνι)

Σοκολατάκια με αμύγδαλο (80 θερμίδες)
5 αμύγδαλα με 2 κουτ. του γλυκού σοκολάτα υγείας. Λιώνουμε τη σοκολάτα και ρίχνουμε μέσα τα αμύγδαλα. Στη συνέχεια τα μοιράζουμε σε αντικολλητικό χαρτί χρησιμοποιώντας 1 κουτάλι, για να προκύψουν σοκολατάκια-βραχάκια.

Καραμέλα με φουντούκια
5 φουντούκια με 2 κουτ. του γλυκού μαύρη ζάχαρη. Λιώνουμε τη ζάχαρη για να γίνει σαν καραμέλα και ρίχνουμε μέσα τα φουντούκια. Αφήνουμε το μείγμα να κρυώσει και αφού γίνει συμπαγές το σπάμε σε κομματάκια.

Σοκολάτα με μπανάνα (85 θερμίδες)
½ μπανάνα με 1 κουτ. του γλυκού τρούφα λιωμένη στο φούρνο μικροκυμάτων.

Light “cheesecake” (60 θερμίδες)
1 κρακεράκι με 1 κουτ. του γλυκού τυρί κρέμα με χαμηλά λιπαρά και 1 κουτ. του γλυκού μαρμελάδα χωρίς ζάχαρη.

Kρέπα με βρώμη και μέλι (67 θερμίδες)
Σε αντικολλητικό τηγανάκι ψήνουμε 1 ασπράδι χτυπημένο με 1 κουτ. της σούπας βρώμη και σερβίρουμε με 1 κουτ. του γλυκού μέλι.

Κρύα σοκολάτα (70 θερμίδες)
½ ποτήρι παγάκια με μισό ποτήρι γάλα, 2 κουτ. του γλυκού άγλυκο κακάο και 2 κουτ. του γλυκού στέβια ή υποκατάστατο ζάχαρης.

Μους γιαούρτι-κακάο ή γιαούρτι-μόκα (70 θερμίδες)
½ γιαούρτι με 1 κουτ. του γλυκού κακάο ή καφέ στιγμιαίο ανακατεμένα με 2 κουτ. του γλυκού στέβια ή υποκατάστατο ζάχαρης.

Ρυζόγαλο με βρώμη (140 θερμίδες)
Μαγειρεύουμε ½ ποτήρι γάλα με 3 κουτ. της σούπας βρώμη και στέβια ή υποκατάστατο ζάχαρης και σερβίρουμε αφού κρυώσει με αρκετή κανέλα.

1 ρυζογκοφρέτα + 1 κουτ. του γλυκού ταχίνι με μέλι ή με κακάο (60 θερμίδες)

1 ρυζογκοφρέτα με μαύρη σοκολάτα (40 θερμίδες)
½ γιαούρτι + 1 κουτ. του γλυκού μαρμελάδα χωρίς ζάχαρη (70 θερμίδες)

Μισό μήλο κομπόστα (50 θερμίδες)
Βράζουμε το μήλο με λίγο νερό, 2 κουτ. του γλυκού στέβια ή υποκατάστατο ζάχαρης και σερβίρουμε με κανέλα.

1 λουκούμι (60 θερμίδες)

Γλειφιτζούρια – παγωτίνια από πολτό φρούτων (20-30 θερμίδες το καθένα)

Λιώνουμε στο μπλέντερ φρούτα εποχής και προσθέτουμε αν θέλουμε στέβια ή υποκατάστατο ζάχαρης ή/ και γάλα/ γιαούρτι. Μοιράζουμε σε θήκες για παγάκια και τοποθετούμε οδοντογλυφίδες για να μπορούμε να τα κρατήσουμε όταν παγώσουν.

19 χρονών και αρχόντισσα στα βουνά με το κοπάδι της

Η απλή ζωή μιας νεαρής κτηνοτρόφου των Ακαρνανικών βουνών Η Παρασκευή είναι μόλις 19 χρονών, αλλά έχει ήδη επιλέξει τον δρόμο της. Ζει στο Αρχοντοχώρι, στα βουνά της Ακαρνανίας, φροντίζοντας τα αγαπημένα της ζώα.  

Μέσα από την απλότητα και τις δυσκολίες της καθημερινότητάς της, έχει μάθει να ζει με υπομονή και επιμονή. Το μήνυμά της είναι "Να ζεις την ζωή που σε κάνει πραγματικά ευτυχισμένο, ανεξάρτητα από τα πρότυπα που επιβάλλει η εποχή" Για εκείνη, η ζωή στο βουνό σημαίνει... ελευθερία.

Τεχνητή Νοημοσύνη: η μίμηση του συνανθρώπου

Σωτηρία Ορφανίδου

H Francesca Ferrando, καθηγήτρια φιλοσοφίας και μετανθρωπίστρια, γράφει στο βιβλίο της για τον Φιλοσοφικό Μετανθρωπισμό: «Εάν δεν αντιμετωπίσουμε τη συμπαγή μορφή της δυαλιστικής σκέψης που επιτρέπει να υπάρχουν ιεραρχικές κοινωνικοπολιτικές κατασκευές, τότε θα προκύψουν μελλοντικά νέες μορφές διακρίσεων. Για παράδειγμα, τα ρομπότ ενδέχεται να αντιμετωπιστούν ως νέοι “άλλοι”» [1].

 Η ανησυχία της Ferrando εκτείνεται πέρα από τη μετανεωτερική επιταγή για διάρρηξη του ορίου μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, μεταξύ εαυτού και ετερότητας⸱ αγγίζει τη διάκριση μεταξύ ανθρώπου και μηχανής, ανθρώπου και ρομπότ, που μελλοντικά θα μπορούσαν να συμβιώνουν στην ίδια κοινωνία.

Σήμερα δεν συμβιώνουμε ακόμη με τα ρομπότ, όμως συνομιλούμε σχεδόν καθημερινά μαζί τους. Σήμερα, ο νέος «άλλος» είναι ένας υπολογιστής⸱ ωστόσο, δεν πρόκειται για το μηχάνημα, το πληκτρολόγιο και την οθόνη του, ούτε καν για το υλισμικό του. Μέσω αυτών εκφράζεται –γλωσσικά τουλάχιστον– μια άλλη οντότητα η οποία έχει «μάθει» και «εκπαιδεύεται» συνεχώς να χρησιμοποιεί την ανθρώπινη γλώσσα με όλα τα χαρακτηριστικά της. Πρόκειται για προγράμματα και εφαρμογές, όπως το δημοφιλές Chat-GPT, στις οποίες ο χρήστης συνομιλεί χωρίς άλλη διαμεσολάβηση και σε πραγματικό χρόνο με ένα υπολογιστικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Ο λόγος της μηχανής, ή σε πιο σύγχρονη ορολογία του chatbot, δεν είναι πια στεγνός και ξύλινος, δεν είναι καν μηχανικός. Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (Large Language Models, LLMs) δεν γνωρίζουν απλώς γραμματική και συντακτικό, μπορούν να διαχειρίζονται σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό στοιχεία του λόγου, όπως ύφος, δομή, συνοχή, έννοιες, επιχειρήματα, ακόμη και να επιστρατεύουν εκφραστικές λεκτικές πράξεις (κατά Searle) εκφράζοντας συναισθήματα.

Ο χρήστης του ChatGPT θα λάβει συχνά απάντηση σε ερώτησή του, ιδιαιτέρως εάν αυτή συνεχίζει περισσότερη μια συζήτηση και εμπεριέχει κριτική συνθετότητα, η οποία ξεκινά με τη φράση «πολύ καλή η ερώτησή σου!» ή κάτι παρόμοιο. Ο ψηφιακός συνομιλητής δείχνει να είναι ενθαρρυντικός, φιλικός και καθόλου επικριτικός⸱ ένας ζεστός συνομιλητής με διαθεσιμότητα και αντοχές πέρα από κάθε προσδοκία. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η έκδοση ChatGPT-4ο λειτουργούσε τόσο κολακευτικά προς τους χρήστες, ώστε κατέληξε να παρουσιάζει ψευδείς πληροφορίες στην προσπάθειά να μην δημιουργεί ασυμφωνίες και δυσαρέσκειες. Γι΄αυτό άλλωστε η εταιρεία OpenAI απέσυρε τη συγκεκριμένη έκδοση μία μόλις εβδομάδα μετά τη διάθεσή της στο κοινό, εξηγώντας μάλιστα τους λόγους. [2]

Η απουσία εναντιωματικότητας σε αυτά τα εργαλεία σε συνδυασμό την πλούσια παροχή απαντήσεων, την απεριόριστη διαθεσιμότητά τους και τις συναισθηματικές εκφράσεις κατανόησης, αποδοχής και ενθάρρυνσης προς τον χρήστη αποτελούν δομικά στοιχεία για μια συνομιλία που πολύ εύκολα μπορεί να πάρει τη μορφή μιας ιδιότυπης δια-προσωπικής σχέσης μεταξύ ανθρώπου και μηχανής. Παρότι ο ψηφιακός συνομιλητής δεν είναι «πρόσωπο» και ο χρήστης εξ αρχής το γνωρίζει, αυτή η γνωστική αντίληψη περί της μη ανθρωπινότητας του συνομιλητή μπορεί γρήγορα να υποχωρήσει. Όσο ο διάλογος εξελίσσεται, αναδύονται ολοένα και περισσότερα ανθρώπινα γλωσσικά γνωρίσματα από τη μεριά του ψηφιακού συνομιλητή, ενώ παράλληλα αυξάνει η συναισθηματική εμπλοκή του χρήστη. Η υποχώρηση του λογικού μέρους και η σταδιακή πρόκριση του θυμικού μέρους είναι καταλύτης για τη δημιουργία αυτής της παράδοξης δυαδικής σχέσης.

Τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά και γίνονται ακόμη πιο πολύπλοκα όσο τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα τελειοποιούνται και όσο αυξάνει ο χρόνος και η αφοσίωση των χρηστών στις αντίστοιχες εφαρμογές. Πράγματι, οι ερωτήσεις προς το ChatGPT και τα θέματα που τίθενται για συζήτηση γίνονται ολοένα και πιο ιδιαίτερα ή προσωπικά. Ο ψηφιακός συνομιλητής αποκτά πλέον ρόλο όχι απλώς ενός σύγχρονου παντογνώστη, αλλά ενός εξομολόγου, ενός έμπιστου προσώπου που θα μπορούσε, χωρίς να κρίνει, να ακούσει κάθε απόκρυφη απορία και επιθυμία μας.

Ακόμη και η εξωτερική μορφή της συνομιλίας μαζί τους, δηλαδή η διεπαφή και το γραφικό περιβάλλον, είναι ακριβώς η ίδια με αυτή που βιώνουμε όταν συνομιλούμε με ανθρώπινο συνομιλητή. Η συνομιλία με το chatbot εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον ακριβώς ίδιο με αυτό στο οποίο διεξάγονται οι συνομιλίες με ανθρώπινους συνομιλητές σε ψηφιακά μέσα⸱ ίδια μπαλονάκια ή συννεφάκια διαλόγων, ίδια πληκτρολόγηση φράσεων, γεγονός που στη συνείδηση του χρήστη λειτουργεί ακόμη πιο εξομοιωτικά. Σταδιακά, καμιά διαφορά δεν φαίνεται να χωρίζει τους ανθρώπινους από τους ψηφιακούς συνομιλητές μας, ίσως μάλιστα οι δεύτεροι αρχίζουν να προσπερνούν τους πρώτους έχοντας τα προαναφερθέντα, μη ανθρώπινα, πλεονεκτήματα. Η ανησυχία της Ferrando μάλλον αρχίζει να καταρρίπτεται. Αυτός που κινδυνεύει να υποστεί διακρίσεις, υποβιβασμό και περιθωριοποίηση σε ένα απώτερο μέλλον φαίνεται να είναι ο άνθρωπος.

Οι εφαρμογές που βασίζονται στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, αλλά και γενικότερα η Τεχνητή Νοημοσύνη, έχουν ήδη μάθει κάτι πολύ καλά: να μιμούνται τους ανθρώπους. Και ακόμη περισσότερο, να μιμούνται τους συνανθρώπους. Η τραγικότητα αυτής της διαπίστωσης μπορεί να αναδεικνύεται σαν μεμονωμένο πυροτέχνημα σε ειδήσεις της επικαιρότητας, όπως η αυτοκτονία 16χρονου Adam Raine, ο οποίος συνομιλούσε επί μήνες με το ChatGPT εκφράζοντας σαφώς την πρόθεσή του να αυτοκτονήσει και συζητώντας τους δυνατούς τρόπους με τον ψηφιακό συνομιλητή του [3], ωστόσο βιώνεται καθημερινά και αποτυπώνεται στα δισεκατομμύρια συνομιλιών που εκκινούνται από ανθρώπους [4], οι οποίοι απευθύνονται σε ένα ρομπότ, για να ενημερωθούν, αλλά επίσης για να συνομιλήσουν, να εκφραστούν, να επικοινωνήσουν, να βιώσουν μια παρουσία.

Η ανάγκη για ανθρώπινη παρουσία ή η κοινωνική απομόνωση δεν αφορά μόνο ευάλωτες ομάδες, όπως οι έφηβοι, ή ανθρώπους που διανύουν μια δύσκολη περίοδο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του σύγχρονου πληθυσμού, που ζει σε μια συνθήκη που τον οδηγεί σταδιακά να στερείται την παρουσία του άλλου ανθρώπου, την κατανόηση και τη συμπόνια του συνανθρώπου, την ζωογόνο αλληλεπίδραση με ανθρώπους και στοιχεία της φύσης μέσα σε ένα πραγματικά φυσικό περιβάλλον. Οι αυθεντικές ανθρώπινες σχέσεις θέλουν κόπο και συχνά ενέχουν μεγάλο ρίσκο. Έτσι, η ψηφιακή ενθάρρυνση για αλληλεπίδραση με ένα chatbot, μάλλον η μίμηση ενθάρρυνσης, προσφέρει μια ελπίδα ή κάποιες φορές φαίνεται να είναι η μόνη λύση. Το ChatGPT φαίνεται πως ήρθε για να αντικαταστήσει όχι μόνο την εγκυκλοπαίδεια και το βιβλίο, όπως έκανε η μηχανή αναζήτησης Google, αλλά και τον φίλο, τον δάσκαλο, τον συμβουλάτορα, τον συνάνθρωπο.

Οι εφαρμογές που χρησιμοποιούν εικόνα, δηλ. προβάλλουν ένα avatar ως ψηφιακό συνομιλητή, και η επικείμενη έλευση της τρισδιάστατης εικονικής πραγματικότητας και του περιβάλλοντος metaverse θα κάνουν τα πράγματα ακόμη δυσκολότερα, διογκώνοντας την πρόκληση για διάκριση ανθρώπου και μηχανής, και για την ανθρώπινη κρίση σχετικά με το πότε θα πρέπει να απευθύνονται στο καθένα από τα δύο. Διότι, εξακολουθεί να υπάρχει η προσωπική επιλογή, παρότι λόγω της άμεσης διαθεσιμότητας του ψηφιακού μέσου η διαδικασία της επιλογής αυτοματοποιείται και συρρικνώνεται.

Η μετανθρωπιστική αγωνία της Ferrando να μην υποστούν διακρίσεις τα ρομπότ σε μια μικτή ανθρώπινη-μηχανική κοινωνία μετασχηματίζεται σε δυστοπικό σενάριο, όπου σταδιακά τα ρομπότ αδρανοποιούν παθητικά την ενέργεια της ανθρώπινης φύσης. Διότι, κάθε συνομιλητής είναι ένας καθρέφτης του εαυτού μας, και η συνομιλία δεν αφορά μόνο ανταλλαγή λόγων ή λέξεων, αλλά βαθύτερη ανταλλαγή ενεργειών, φύσης και σκέψης. Όσο περισσότερο συνομιλούμε με τα ρομπότ, τόσο περισσότερο θα τους μοιάζουμε και τόσο περισσότερο θα απεκδυόμαστε την ανθρώπινη φύση και ταυτόχρονα θα οδηγούμαστε σε μια απομόνωση χωρίς ταυτότητα. Όμως, ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να είναι μόνος, διότι «είμαστε άνθρωποι όταν γινόμαστε συνάνθρωποι» [5].

Σημειώσεις

[1] Francesca Ferrando, Philosophical Posthumanism, Bloomsbury Academic, 2019, σ. 54.

[2] https://openai.com

[3] https://www.kathimerini.gr

[4] Καθημερινά το ChatGPT δέχεται περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο ερωτήματα και χρησιμοποιείται από 190,6 εκατομμύρια χρήστες (Στατιστικά στοιχεία 2025), https://www.demandsage.

[5] Σαράντος Ι. Καργάκος, Η Ευθύνη του Ανθρώπου μπρος στο Κατώφλι του 21 ου  Αιώνα, Περιοδικό Ευθύνη, τεύχος 292, Απρίλιος 1996, σ. 160, 161.

Αντίφωνο

Ο Φόβος των Τούρκων για Επίθεση στην Κατεχόμενη Κύπρο από το Ισραήλ

Το σενάριο προληπτικού ισραηλινού χτυπήματος στα Κατεχόμενα και οι ανησυχίες της Τουρκίας

Αυτή δεν είναι μια φωτογραφία από ένα οικονομικό φόρουμ. Είναι το πορτρέτο της πολιτικής ξεφτίλας.

 

​Στην οθόνη,η Κυρια Λάουρα Κοβέσι. Η γυναίκα που δεν καταλαβαίνει από ελληνικά "νταραβέρια", που δεν πίνει καφέδες με εκδότες και που δεν φοβάται τις απειλές των εγχώριων "σερίφηδων". Στην πρώτη σειρά, ο Άδωνις Γεωργιάδης. Ο άνθρωπος που πριν λίγο καιρό κουνούσε το δάχτυλο στην Ευρωπαία Εισαγγελέα, ειρωνευόμενος τη δημοκρατία της και αμφισβητώντας τη νοημοσύνη της.

​Τώρα, κάθεται εκεί. Μικρός. Σιωπηλός. Υποχρεωμένος.

​Είναι η εικόνα του συστήματος που έχει μάθει να ελέγχει τα πάντα δικαστές, κανάλια, εξεταστικές και ξαφνικά βρίσκει έναν τοίχο. Έναν τοίχο που δεν γκρεμίζεται με ένα tweet ούτε με μια κραυγή στα παράθυρα. Το βλέμμα του Γεωργιάδη προδίδει τον τρόμο κάθε εξουσίας που νιώθει το σχοινί να σφίγγει.

Είναι το βλέμμα κάποιου που συνειδητοποιεί ότι τα "δικά μας παιδιά" δεν φτάνουν μέχρι το Λουξεμβούργο.

​Η Κοβέσι δεν είναι απλώς μια εισαγγελέας. Είναι η Νέμεση για όσους νόμιζαν ότι οι ζωές των ανθρώπων στα Τέμπη ή τα δισεκατομμύρια των ευρωπαϊκών κονδυλίων είναι ψιλά γράμματα στις τσέπες τους.

​Όσο κι αν προσπαθούν να την απαξιώσουν, όσο κι αν την λένε "άσχετη" ή "παρεμβατική", η αλήθεια πονάει: Η Κοβέσι τους κοιτάζει στα μάτια και εκείνοι χαμηλώνουν το βλέμμα.

​Σήμερα κάθεται στην καρέκλα του θεατή και την ακούει να μιλά για τη διαφθορά που ο ίδιος και οι όμοιοί του προσπαθούν να θάψουν. Αλλά ο χρόνος της ατιμωρησίας τελειώνει. Η φωτογραφία αυτή είναι η αρχή του τέλους για το παραμύθι της "ανέλεγκτης εξουσίας".

​Σήμερα κάθεται στην πρώτη σειρά του ακροατηρίου. Αύριο, ίσως η θέση του να είναι κάπου αλλού.

Τάμα Βέρες στον Άη-Γιώργη

 

 

Ορεινό χωριό Αρκαδίας, Μάιος 1953

Το Τάμα

Ο Άη-Γιώργης στεκόταν στην άκρη του χωριού. Πέτρινο ξωκλήσι, μικρό, με καμπάνα που χτυπούσε μόνη της όταν φύσαγε βοριάς. Μέσα, η εικόνα του καβαλάρη με το κοντάρι στο δράκο. Κι από κάτω, στο εικονοστάσι, κρεμασμένα τάματα: ασημένια ματάκια, χεράκια, ποδαράκια, καρδούλες.

Ανάμεσά τους, ξεχώριζαν δύο βέρες. Δεμένες με κόκκινη κλωστή. Σκουριασμένες, θαμπές από τα χρόνια.

Η Ιστορία

Ήταν 1947. Εμφύλιος. Το χωριό χωρισμένο στα δύο. Αδερφός δεν μιλούσε σε αδερφό.

Η Μαρία του Καραγιάννη αγαπούσε τον Γιώργη του Μπουκουβάλα. Μπουκουβαλαίοι και Καραγιανναίοι είχαν αίμα αναμεταξύ τους από το 1932. Βεντέτα. Τρεις σκοτωμένοι.

Ο έρωτάς τους ήταν καταδικασμένος. Αν το μάθαιναν οι πατεράδες, θα τους σκότωναν. Αν όχι οι πατεράδες, το χωριό.

Συναντιούνταν κρυφά στο ξωκλήσι. Ο Άη-Γιώργης ήταν ο μόνος μάρτυρας. Εκεί, μπροστά στην εικόνα, αντάλλαξαν όρκους. Δεν είχαν βέρες. Έκοψαν δύο βέργες από κλήμα, τις έπλεξαν σε κύκλο. «Μπροστά στον Άγιο, είσαι άντρας μου», του είπε. «Μπροστά στον Άγιο, είσαι γυναίκα μου», της είπε.

Ο Χωρισμός

Το 1948 τον πήραν φαντάρο τον Γιώργη. Γράμμιτσα. Η Μαρία έμεινε πίσω. Έγκυος.

Όταν γεννήθηκε το παιδί, ο πατέρας της ο Καραγιάννης την έδιωξε. «Πουτάνα. Ντροπή της φαμελιάς». Πήγε στην Αθήνα υπηρέτρια. Το παιδί το άφησε στη μάνα της κρυφά.

Ο Γιώργης γύρισε το 1951. Λαβωμένος στο πόδι. Την έψαξε. Του είπαν «πέθανε στη γέννα». Το πίστεψε.

Το Τάμα

Το 1953, η Μαρία γύρισε. Μετανάστρια από την Αυστραλία, χήρα. Ο άντρας της σκοτώθηκε σε ορυχείο. Είχε λεφτά τώρα. Αγόρασε δύο χρυσές βέρες.

Πήγε νύχτα στον Άη-Γιώργη. Γονάτισε. Άφησε τις βέρες στο εικονοστάσι. Τις έδεσε με κόκκινη κλωστή — κλωστή από το νυφικό που δεν φόρεσε ποτέ.

Και προσευχήθηκε:

«Άη-Γιώργη μου καβαλάρη. Εσύ που σκότωσες τον δράκο. Σκότωσε και τον δράκο του μίσους. Να σμίξω με τον άντρα μου έστω και στον άλλο κόσμο. Αφού σε τούτον δεν μας άφησαν.»

Έφυγε πριν ξημερώσει. Κανείς δεν την είδε.

Η Αντάμωση

Την ίδια βδομάδα, ο Γιώργης πήγε στο ξωκλήσι. Πήγαινε κάθε Κυριακή από τότε που γύρισε. Άναβε κερί στη Μαρία του.

Είδε τις βέρες. Τις γνώρισε. Ήταν ίδιες με αυτές που είχαν ονειρευτεί να αγοράσουν από τον χρυσοχόο της Τρίπολης.

Ρώτησε τον παπά. «Ποιος τις άφησε, παπά;»

«Μια γυναίκα νύχτα. Δεν την γνώρισα. Έκλαιγε.»

Ο Γιώργης κατάλαβε. Έφυγε τρέχοντας. Τη βρήκε στο σπίτι της μάνας της. Κρατούσε το παιδί τους — εξάχρονο αγόρι τώρα. Τον έλεγαν Γιώργη.

Δεν μίλησαν. Δεν χρειαζόταν. Οι βέρες είχαν μιλήσει στον Άη-Γιώργη πρώτα.

Το Σήμερα

Παντρεύτηκαν εκεί. Στον Άη-Γιώργη. Με τις ίδιες βέρες από το τάμα. Ο παπάς τις ευλόγησε ξανά.

Ο Καραγιάννης δεν πήγε στον γάμο. Ο Μπουκουβάλας πήγε. Και μαζί του, όλο το χωριό.

Η βεντέτα έσβησε. Όχι με αίμα. Με δύο βέρες δεμένες με κόκκινη κλωστή.

Οι Βέρες

Μένουν ακόμα εκεί. Στο εικονοστάσι του Άη-Γιώργη. Θαμπές, σκουριασμένες. Κανείς δεν τις πειράζει.

Οι νέοι του χωριού, όταν παντρεύονται, πάνε πρώτα εκεί. Ακουμπάνε τις δικές τους βέρες πάνω στις παλιές για ευλογία.

Γιατί λένε πως ο Άη-Γιώργης σε αυτό το ξωκλήσι δεν σκοτώνει μόνο δράκους.

Σκοτώνει και το μίσος.

Και φυλάει τους όρκους που δόθηκαν με κληματόβεργες, όταν δεν υπήρχαν χρυσάφια.

Φυλάει την αγάπη που περίμενε έξι χρόνια, ένα πόλεμο, και μια ξενιτιά για να σμίξει.

Πάνε ακόμα προσκυνητές. Αφήνουν βέρες όταν ο γάμος τους περνάει κρίση.

Και μερικές φορές, λέει ο παπάς, το πρωί τις βρίσκει λυμένες.

Σαν να τις φόρεσαν ξανά οι άνθρωποι που τις άφησαν.

Σαν να τους έδωσε ο Άγιος μια δεύτερη ευκαιρία.