Το Τροπάριο της Οσίας Κασσιανής - Η επανάσταση μιας γυναίκας στη βυζαντινή κοινωνία: μια υπαρξιακή ανάγνωση

 

---

Η ιστορία της Αγίας Κασσιανής, το επεισόδιο με τον Θεόφιλο, η βαθιά ψυχολογία της μετάνοιας και η συγκλονιστική ποίηση του τροπαρίου που ψάλλεται κάθε Μεγάλη Τρίτη.

Η Αγία Υμνογράφος, η γυναίκα του Ευαγγελίου και το μυστήριο της ανθρώπινης ψυχής

Κάθε Μεγάλη Τρίτη το βράδυ, μέσα στη σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας, ψάλλεται στους ορθόδοξους ναούς ένα από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα της ορθόδοξης υμνογραφίας: το τροπάριο της Κασσιανής. Λίγοι όμως γνωρίζουν ποια ήταν πραγματικά η Αγία Κασσιανή, η υμνογράφος που έγραψε ένα από τα πιο βαθιά ποιητικά κείμενα της βυζαντινής παράδοσης. Ποια ήταν όμως πραγματικά η γυναίκα που έγραψε αυτό το μοναδικό ποίημα;

🔔 Η Αγία Κασσιανή ως επανάσταση της γυναίκας μέσα στη βυζαντινή κοινωνία 

Το τροπάριο της Κασσιανής που ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης

Η επανάσταση μιας γυναίκας μέσα στη βυζαντινή κοινωνία

Τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ, στους ναούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ακούγεται ένα από τα πιο συγκλονιστικά ποιητικά κείμενα της βυζαντινής παράδοσης: το τροπάριο της Κασσιανής. Είναι ένα ποίημα μετάνοιας, μια δραματική εξομολόγηση της «αμαρτωλής γυναίκας» του Ευαγγελίου που πλησιάζει τον Χριστό με δάκρυα και μύρο.

Ωστόσο, ένα από τα πιο συχνά λάθη που επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο είναι η σύγχυση ανάμεσα στην υμνογράφο και στο πρόσωπο του τροπαρίου. Η Κασσιανή δεν είναι η αμαρτωλή γυναίκα του Ευαγγελίου. Είναι η ποιήτρια που δίνει φωνή σε αυτήν.

Η Κασσιανή υπήρξε μοναχή, υμνογράφος και λόγια γυναίκα του 9ου αιώνα. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία τιμάται ως Αγία Κασσιανή η Υμνογράφος, γεγονός που δείχνει πόσο βαθιά αναγνωρίστηκε το πνευματικό και θεολογικό της έργο. Η μνήμη της τιμάται στις 7 Σεπτεμβρίου.

Το γεγονός αυτό είναι από μόνο του εντυπωσιακό. Σε μια κοινωνία όπως η βυζαντινή, όπου η δημόσια θεολογική και λογοτεχνική δημιουργία ήταν σχεδόν αποκλειστικά ανδρική υπόθεση, μια γυναίκα κατάφερε να γράψει ένα τροπάριο που εδώ και περισσότερα από χίλια χρόνια ψάλλεται σε όλους τους ορθόδοξους ναούς του κόσμου.

Με αυτή την έννοια, το τροπάριο της Κασσιανής αποτελεί κάτι περισσότερο από ένα υμνολογικό κείμενο. Είναι μια σπάνια γυναικεία φωνή μέσα στη βυζαντινή πνευματική ιστορία.

Η δύναμη του τροπαρίου βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο η ποιήτρια εισέρχεται στην ψυχή της γυναίκας του Ευαγγελίου. Δεν την παρουσιάζει ως απλό ηθικό παράδειγμα ούτε ως αφηρημένη φιγούρα μετάνοιας. Τη μεταμορφώνει σε μια ανθρώπινη ύπαρξη που αναμετριέται με το βάρος των πράξεών της.

Η γυναίκα αυτή δεν προσπαθεί να δικαιολογηθεί. Δεν κατηγορεί κανέναν. Δεν επικαλείται περιστάσεις. Στέκεται μπροστά στον Χριστό και αναγνωρίζει το βάθος της ανθρώπινης αδυναμίας της. Μέσα από αυτή την εξομολόγηση, η Κασσιανή καταφέρνει να αποδώσει μια από τις πιο συγκλονιστικές εικόνες της ανθρώπινης ψυχής μέσα στη βυζαντινή ποίηση.

Αυτό που κάνει το τροπάριο μοναδικό είναι ότι δεν περιορίζεται στη θρησκευτική ευσέβεια. Είναι ταυτόχρονα ποίηση, θεολογία και βαθιά ψυχολογική παρατήρηση. Η ποιήτρια κατανοεί ότι η μετάνοια δεν είναι απλώς μια ηθική πράξη. Είναι μια υπαρξιακή στροφή της ανθρώπινης ύπαρξης προς το φως.

Στην καρδιά του τροπαρίου βρίσκεται μια μεγάλη θεολογική αλήθεια της χριστιανικής παράδοσης: ότι ο άνθρωπος δεν ορίζεται από το παρελθόν του αλλά από την δυνατότητα της μεταμόρφωσης. Η γυναίκα του Ευαγγελίου δεν μένει φυλακισμένη στο παρελθόν της. Με τα δάκρυά της ανοίγει έναν δρόμο προς μια νέα ύπαρξη.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το βαθύτερο νόημα του έργου της Κασσιανής. Μια γυναίκα του Βυζαντίου γράφει ένα ποίημα στο οποίο η ανθρώπινη αδυναμία δεν οδηγεί στην απόγνωση αλλά στην ελπίδα.

Με αυτό τον τρόπο η υμνογράφος δεν δίνει απλώς φωνή σε μια γυναίκα της ευαγγελικής ιστορίας. Δίνει φωνή σε κάθε άνθρωπο που αναζητά την δυνατότητα μιας νέας αρχής.

Έτσι, το Τροπάριο της Κασσιανής παραμένει ένα από τα πιο ζωντανά κείμενα της Μεγάλης Εβδομάδας. Δεν συγκινεί μόνο για την ποιητική του δύναμη, αλλά γιατί αποκαλύπτει μια βαθιά αλήθεια για την ανθρώπινη ύπαρξη: ότι ακόμη και μέσα στο σκοτάδι της πτώσης, η μετάνοια μπορεί να ανοίξει τον δρόμο προς το φως.

Και ίσως γι’ αυτό η φωνή της Κασσιανής εξακολουθεί να συγκλονίζει τους ανθρώπους εδώ και αιώνες.

Γιατί μέσα στο τροπάριό της δεν μιλά μόνο μια γυναίκα του 9ου αιώνα, αλλά η ίδια η ανθρώπινη ψυχή που τολμά να ζητήσει συγχώρηση και να ελπίσει σε μια νέα ζωή.

Και μέσα στη σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας, η φωνή της Αγίας Κασσιανής μας θυμίζει ότι η αληθινή επανάσταση του ανθρώπου δεν είναι η δύναμη, αλλά η μετάνοια που μεταμορφώνει την ύπαρξη.

🪞 Η ψυχολογία της μετάνοιας στο τροπάριο της Κασσιανής 

Μια υπαρξιακή ανάγνωση της ανθρώπινης ενοχής

Το τροπάριο της Κασσιανής δεν είναι μόνο ένα υμνολογικό κείμενο. Είναι ταυτόχρονα ένα από τα πιο βαθιά ψυχολογικά πορτρέτα της ανθρώπινης ενοχής που σώζονται στη βυζαντινή γραμματεία.

Η γυναίκα που μιλά στο τροπάριο βιώνει κάτι που στη σύγχρονη ψυχολογία θα ονομαζόταν υπαρξιακή επίγνωση της ενοχής. Δεν πρόκειται για απλό ηθικό φόβο ούτε για κοινωνική ντροπή. Πρόκειται για την εσωτερική στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την απόσταση που τον χωρίζει από το φως της αλήθειας.

Η Κασσιανή καταγράφει αυτή την εμπειρία με εντυπωσιακή ακρίβεια. Η γυναίκα δεν προσπαθεί να κρυφτεί ούτε να δικαιολογηθεί. Η αναγνώριση της πτώσης της γίνεται ο ίδιος ο δρόμος της μεταμόρφωσης.

Αυτό το σημείο είναι εξαιρετικά σημαντικό. Στην πατερική θεολογία η μετάνοια δεν είναι απλώς συναισθηματική λύπη. Είναι μεταστροφή της συνείδησης, μια βαθιά αλλαγή προσανατολισμού της ανθρώπινης ύπαρξης.

Με αυτή την έννοια, το τροπάριο της Κασσιανής προσεγγίζει μια αλήθεια που αργότερα θα διατυπώσουν και υπαρξιακοί φιλόσοφοι της νεωτερικότητας: ότι η αληθινή ελευθερία του ανθρώπου γεννιέται όταν το άτομο αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη του εαυτού του.

Η γυναίκα του Ευαγγελίου δεν ορίζεται από το παρελθόν της. Ορίζεται από την απόφαση της επιστροφής. Τα δάκρυά της δεν είναι απλώς ένδειξη συναισθηματικής φόρτισης. Είναι το σημείο στο οποίο η ανθρώπινη ύπαρξη αναγνωρίζει την αλήθεια της και στρέφεται προς μια νέα δυνατότητα ζωής.

Έτσι, το τροπάριο της Κασσιανής μπορεί να διαβαστεί όχι μόνο ως λειτουργικό ποίημα αλλά και ως βαθύ ανθρωπολογικό κείμενο. Περιγράφει την στιγμή όπου ο άνθρωπος, αντιμέτωπος με την αλήθεια της ύπαρξής του, επιλέγει να μην παραμείνει στο σκοτάδι της πτώσης αλλά να στραφεί προς το φως.

˗ˏˋ🕯ˎˊ˗  Η Κασσιανή και η γυναικεία φωνή στη βυζαντινή θεολογία 

Μια σπάνια παρουσία στην πνευματική ιστορία του Βυζαντίου

Η βυζαντινή υμνογραφία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θησαυρούς της ορθόδοξης πνευματικής παράδοσης. Τα περισσότερα από τα μεγάλα λειτουργικά ποιητικά έργα γράφτηκαν από άνδρες θεολόγους και μοναχούς: τον Ρωμανό τον Μελωδό, τον Ιωάννη Δαμασκηνό, τον Κοσμά τον Μελωδό, τον Θεόδωρο τον Στουδίτη.

Μέσα σε αυτή τη μακρά παράδοση, η μορφή της Κασσιανής ξεχωρίζει ως μια από τις ελάχιστες γυναίκες που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στη βυζαντινή υμνογραφία.

Η σημασία της δεν βρίσκεται μόνο στο γεγονός ότι έγραψε ένα από τα πιο γνωστά τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας. Βρίσκεται κυρίως στο ότι η φωνή της εκφράζει μια ιδιαίτερη ευαισθησία, μια θεολογική προσέγγιση που συνδυάζει ποίηση, πνευματικότητα και βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής.

Η υμνογραφία της Κασσιανής δεν περιορίζεται στο περίφημο τροπάριο της Μεγάλης Τρίτης. Έχουν διασωθεί αρκετοί ακόμη ύμνοι της, καθώς και επιγράμματα και γνωμικά, που μαρτυρούν μια εξαιρετικά μορφωμένη προσωπικότητα.

Η ίδια υπήρξε μοναχή και ίδρυσε μοναστήρι στην Κωνσταντινούπολη. Η Εκκλησία την τιμά ως Αγία Κασσιανή την Υμνογράφο, γεγονός που δείχνει ότι το έργο της δεν θεωρήθηκε απλώς λογοτεχνικό επίτευγμα, αλλά πνευματική προσφορά στην εκκλησιαστική ζωή.

Με αυτή την έννοια, η παρουσία της Κασσιανής αποτελεί ένα σπάνιο παράδειγμα γυναικείας θεολογικής φωνής μέσα στη βυζαντινή παράδοση.

Το τροπάριό της δεν είναι απλώς ποίηση. Είναι μια βαθιά ερμηνεία της ανθρώπινης εμπειρίας της μετάνοιας.

👑 Η ιστορία της Κασσιανής και του αυτοκράτορα Θεόφιλου 

Το περιστατικό που πέρασε στην ιστορία του Βυζαντίου

Η ζωή της Κασσιανής συνδέθηκε με ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια της βυζαντινής ιστορίας: τη διαδικασία επιλογής συζύγου για τον αυτοκράτορα Θεόφιλο τον 9ο αιώνα.

Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, ο αυτοκράτορας συγκέντρωσε τις ομορφότερες και ευγενέστερες νέες της αυτοκρατορίας προκειμένου να επιλέξει ανάμεσά τους την μελλοντική αυτοκράτειρα. Ανάμεσα σε αυτές βρισκόταν και η νεαρή Κασσιανή.

Ο Θεόφιλος, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά και την ευφυΐα της, θέλησε να δοκιμάσει την πνευματική της οξύτητα και της είπε μια φράση που έμεινε στην ιστορία:

«Εκ γυναικός τα φαύλα.»
Η φράση αυτή αναφερόταν στην Εύα και στην πτώση του ανθρώπου.

Η απάντηση της Κασσιανής υπήρξε εξίσου τολμηρή:
«Αλλά και εκ γυναικός τα κρείττω.»

Με αυτά τα λόγια υπενθύμισε ότι από γυναίκα -την Παναγία- ήρθε και η σωτηρία του κόσμου.

Η απάντηση αυτή, αν και θεολογικά άψογη, θεωρήθηκε υπερβολικά τολμηρή για την αυτοκρατορική αυλή. Ο Θεόφιλος τελικά επέλεξε άλλη γυναίκα για σύζυγο.

Η Κασσιανή όμως δεν χάθηκε από την ιστορία. Αντίθετα, ακολούθησε τον δρόμο της μοναχικής ζωής και αφιερώθηκε στη θεολογία και την υμνογραφία.

Με έναν τρόπο σχεδόν συμβολικό, η γυναίκα που δεν έγινε αυτοκράτειρα έγινε κάτι άλλο: έγινε η ποιήτρια που έγραψε ένα από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα της χριστιανικής παράδοσης.

🌍 Κασσιανή: Η αιώνια γυναικεία φωνή που έγινε αιώνιο τροπάριο της Μεγάλης Εβδομάδας

Το τροπάριο της Κασσιανής δεν είναι απλώς ένα βυζαντινό ποίημα που διασώθηκε μέσα στους αιώνες. Είναι μια από τις πιο βαθιές εκφράσεις της ανθρώπινης ψυχής όταν αυτή συναντά το μυστήριο της συγχώρησης.

Η γυναίκα του Ευαγγελίου στέκεται μπροστά στον Χριστό χωρίς άμυνες, χωρίς δικαιολογίες, χωρίς προσπάθεια αυτοδικαίωσης. Μέσα από αυτή τη στάση γεννιέται μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της χριστιανικής ανθρωπολογίας: η στιγμή όπου η αλήθεια της ύπαρξης γίνεται δρόμος προς την ελευθερία.

Η Αγία Κασσιανή κατόρθωσε να μετατρέψει αυτή τη στιγμή σε ποίηση.

Και ίσως γι’ αυτό, κάθε Μεγάλη Τρίτη, όταν το τροπάριο ψάλλεται στους ναούς, η φωνή της εξακολουθεί να συγκινεί τους ανθρώπους μετά από περισσότερους από έντεκα αιώνες.

Γιατί μέσα σε αυτή τη φωνή δεν μιλά μόνο μια υμνογράφος του Βυζαντίου. Μιλά η ίδια η ανθρώπινη ψυχή που αναζητά το φως.

Και μέσα στη σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας, η φωνή της Αγίας Κασσιανής συνεχίζει να μας θυμίζει ότι η πιο βαθιά μεταμόρφωση του ανθρώπου αρχίζει από μια απλή αλλά γενναία πράξη: την τόλμη της μεταστροφής.

🕯️₊˚ Η ποίηση των δακρύων

Στο τροπάριο της Κασσιανής υπάρχει μια ποιητική εικόνα που θεωρείται από τις πιο δυνατές στη βυζαντινή υμνογραφία: η μετατροπή των δακρύων σε μύρο.

Η γυναίκα του Ευαγγελίου δεν προσφέρει απλώς ακριβό άρωμα στον Χριστό. Τα ίδια τα δάκρυά της γίνονται ένα δεύτερο μύρο, ένα μυστικό άρωμα της ψυχής.

Με αυτή την εικόνα η αγία Κασσιανή δημιουργεί μια βαθιά θεολογική αντιστροφή: εκεί όπου ο άνθρωπος βιώνει την πτώση και την ενοχή του, εκεί ακριβώς μπορεί να γεννηθεί η μεγαλύτερη πνευματική μεταμόρφωση.

Στη βυζαντινή πνευματική παράδοση τα δάκρυα της μετάνοιας θεωρούνται συχνά «δεύτερο βάπτισμα». Είναι το σημείο όπου η ανθρώπινη ψυχή καθαρίζεται όχι από εξωτερική πράξη αλλά από εσωτερική συντριβή.

Η Κασσιανή κατορθώνει να αποδώσει αυτή την εμπειρία με μια ποιητική δύναμη που ξεπερνά τα όρια της λειτουργικής υμνογραφίας.

Γι’ αυτό και το τροπάριο της Μεγάλης Τρίτης δεν συγκινεί μόνο για τη μουσική του. Συγκινεί γιατί μιλά για μια εμπειρία βαθιά ανθρώπινη: τη στιγμή όπου ο άνθρωπος αναγνωρίζει την αλήθεια της ύπαρξής του και στρέφεται προς το φως.

Ίσως γι’ αυτό, κάθε Μεγάλη Τρίτη, όταν ακούγεται το τροπάριο της Κασσιανής, δεν ακούμε μόνο μια βυζαντινή μελωδία. Ακούμε την ίδια την ανθρώπινη ψυχή που τολμά να μετατρέψει τα δάκρυά της σε άρωμα ελπίδας.

✍🏻 Σοφία Ντρέκου - Αρθρογράφος
(Sophia Drekou, Columnist in Psychology)

Πηγές και βιβλιογραφικές αναφορές

• Ιερά Ακολουθία Μεγάλης Εβδομάδας - Τριώδιον
• Πατρολογία και Βυζαντινή Υμνογραφία
• Herbert Hunger – Βυζαντινή Λογοτεχνία
• Alexander Kazhdan – Oxford Dictionary of Byzantium

πηγή Αέναη επΑνάσταση 

❝ άλείφω - ἐξαλείφω ❞

 

Στο παρατιθέμενο απόσπασμα αξιοποιείται ποιητικά η συγγένεια των ρημάτων "ἀλείφω" και "ἐξαλείφω": η «άλειψη» με μύρο αντιστοιχίζεται στην «εξάλειψη» των αμαρτιών.

__________

Προέρχεται από τον παρακάτω ύμνο (Δοξαστικό Όρθρου, Μ. Τρίτη εσπέρας)

❝ Ἡ ἁμαρτωλὸς ἔδραμε πρὸς τὸ μύρον

πριάσασθαι πολύτιμον μύρον,

τοῦ μυρίσαι τὸν εὐεργέτην,

καὶ τῷ μυρεψῷ ἐβόα.

Δός μοι τὸ μύρον,

ἵνα ἀλείψω κᾀγὼ τὸν ἐξαλείψαντά μου

πάσας τὰς ἁμαρτίας ❞

 

 

 

~ μετάφρ.

‟ Η αμαρτωλή γυναίκα έτρεξε προς το μύρο,

για να αγοράσει πολύτιμο μύρο

και να αλείψει με μύρο τον ευεργέτη.

Και φώναζε στον μυρεψό:

«Δώσε μου το μύρο,

για να αλείψω κι εγώ

εκείνον που μου εξάλειψε

όλες τις αμαρτίες». ”

______

Μόρφου Νεόφυτος: Ἕνα Ὀρθόδοξο γράμμα ἀπὸ τὴ Βραζιλία…

Μήνυμα Μνήμης – 6 Απριλίου 1914 «Το Μαύρο Πάσχα των Θρακών»

Η 6η Απριλίου 1914 αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες στην ιστορία του Θρακικού Ελληνισμού. Την ημέρα αυτή, που έμεινε γνωστή ως «Μαύρο Πάσχα», ξεκίνησε ο συστηματικός διωγμός, η εκδίωξη και η εξόντωση των προγόνων μας.

Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των αθώων θυμάτων που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες, έχασαν τις οικογένειές τους και θυσιάστηκαν. Ολόκληρες κοινότητες αφανίστηκαν και μια ιστορία αιώνων διακόπηκε βίαια.

Ως θρακικός σύλλογος, διατηρούμε ζωντανή τη μνήμη αυτών των γεγονότων, όχι μόνο ως χρέος προς τους προγόνους μας, αλλά και ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Η μνήμη είναι ευθύνη – για την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και τη διατήρηση της ταυτότητάς μας.

Αιωνία τους η μνήμη.

Ποτέ ξανά.

Βαπτίζονται χριστιανοί στην Τουρκία

 

Γράφει ο Μανώλης Κωστίδης

---

Οι ομογενείς τούς λένε «νεοφώτιστους». Δεν είναι ένας ή δύο. Είναι δεκάδες και τα τελευταία χρόνια ολοένα και αυξάνονται. Είναι τα νέα πρόσωπα που εμφανίζονται στους ναούς της Πόλης. Ανθρωποι που ζουν στην Τουρκία, από διαφορετικό θρησκευτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο, αποφάσισαν να αλλάξουν θρησκεία και να βαπτισθούν χριστιανοί.

Αίτηση και κατήχηση

Η όλη διαδικασία ξεκινάει με την υποβολή αιτήσεως. Οι αιτήσεις εξετάζονται από ειδική επιτροπή της Εκκλησίας, η οποία αξιολογεί την ειλικρίνεια, την ωριμότητα, αλλά και τα κίνητρα των υποψηφίων. Η ποιμαντική αυτή μέριμνα αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι η απόφαση για ένταξη στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί συνειδητή και ελεύθερη επιλογή πίστεως.

Μετά την έγκριση, οι υποψήφιοι εντάσσονται σε πρόγραμμα κατήχησης, το οποίο πραγματοποιείται υπό την πνευματική καθοδήγηση της Εκκλησίας. Η κατήχηση διαρκεί από έξι έως δώδεκα μήνες, ανάλογα με την προσωπική πορεία και την πνευματική ετοιμότητα κάθε κατηχουμένου. Κατά τη διάρκειά της, οι υποψήφιοι διδάσκονται τις βασικές αλήθειες της ορθόδοξης πίστης, τη λειτουργική ζωή και την εκκλησιαστική παράδοση. Η κορύφωση αυτής της πορείας είναι το Αγιο Βάπτισμα.

Ο 45χρονος Σάββας μας εξηγεί τη δική του πορεία: «Μέχρι πριν από οκτώ χρόνια ήμουν μουσουλμάνος, όμως δεν είχα καμία σχέση με τη θρησκεία, ούτε και ιδιαίτερη επαφή με τη χριστιανική πίστη. Μια Παρασκευή βράδυ είδα ένα όνειρο. Ξύπνησα γεμάτος αγωνία και το ανέφερα στη σύζυγό μου. Τότε εκείνη μου είπε πως υπάρχει μια εκκλησία στο Νεοχώρι, στον Βόσπορο, και να πάω να ανάψω ένα κερί. Εκεί γνώρισα τον κύριο Λάκη Βίγκα, που ήταν υπεύθυνος της κοινότητας.

Αργότερα αποφάσισα να κάνω το επόμενο βήμα. Υπήρξε μια περίοδος διαδικασίας περίπου ενός έτους για κατηχητικό. Αφού έγιναν όλα όπως πρέπει και ήμουν έτοιμος, βαπτίστηκα. Το όνομά μου ήταν Ερκάν. Εγινα Σάββας.

Η σύζυγός μου δεν έκανε το ίδιο βήμα μαζί μου. Τα παιδιά μου, ο Θεόδωρος και ο Αρης, βαπτίστηκαν. Χαίρομαι ιδιαίτερα που μεγαλώνω τα παιδιά μου με αυτόν τον πολιτισμό και τη θρησκεία. Οταν ο γιος μου, ο Αρης, 4,5 ετών, μου λέει “καλή Σαρακοστή”, χαίρομαι πολύ. Ο Θεόδωρος είναι 7 ετών και πηγαίνουν στο σχολείο στο Ζάππειο. Υπήρξαν δυσκολίες στην εγγραφή τους, αλλά τα καταφέραμε. Εγώ θα ζήσω και θα πεθάνω εδώ. Νομίζω πως όλα έγιναν επειδή η Παναγία ήρθε, με έπιασε από το χέρι και με έφερε εδώ. Εμείς είμαστε μια οικογένεια».

«Είμαι χαρούμενος» – «Πριν με έλεγαν Σαχάμπ. Κάποιοι από το σόι της γιαγιάς μου είχαν ρίζες από Ρωμιούς, αλλά δεν πήγαιναν συχνά στην εκκλησία. Ημουν μουσουλμάνος, αλλά στα χαρτιά. Τώρα είμαι χαρούμενος», λέει ο Νικόλαος.

Λίγη ώρα μετά τη βάπτισή του συναντήσαμε τον Νικόλαο: «Το όνομά μου τώρα πια είναι αυτό. Πριν με έλεγαν Σαχάμπ. Κάποιοι από το σόι της γιαγιάς μου είχαν ρίζες από Ρωμιούς, αλλά δεν πήγαιναν συχνά στην εκκλησία. Οταν μεγάλωσα, το ήθελα και αποφάσισα να προχωρήσω για να γίνω χριστιανός. Ημουν μουσουλμάνος, αλλά στα χαρτιά. Τώρα είμαι χαρούμενος. Για να πάρω την απόφαση έπρεπε να σταθώ στα πόδια μου, να μην εξαρτώμαι από κάποιους και να ζήσω όπως θέλω. Τότε πήγα με δική μου βούληση στην εκκλησία και ζήτησα να με βοηθήσουν. Εκανα δύο χρόνια κατηχητικό. Εχω μαζί μου φίλους από όλη την Τουρκία. Πέντε ημέρες δεν κοιμόμουν από την αγωνία μου και τώρα η χαρά μου είναι μεγάλη».

Νονά από τα Ιωάννινα

Η νονά του Νικολάου είναι η Χαρούλα Παρουτιάδη, που ήρθε από τα Ιωάννινα. Μας εξηγεί πως τον Νικόλαο τον είχαν γνωρίσει όταν ήταν μικρός μέσω του θείου του: «Αποφάσισε να βαπτιστεί και ήρθα να γίνω νονά».

Μετά το βάπτισμα, οι νεοφώτιστοι συμμετέχουν ενεργά στην εκκλησιαστική ζωή και στις ελληνορθόδοξες παραδόσεις. Εκκλησιάζονται τακτικά και εντάσσονται στην ενοριακή κοινότητα. Ορισμένοι έχουν επιλέξει μάλιστα να αφιερωθούν πλήρως στον μοναχικό βίο, μεταβαίνοντας στο Αγιον Ορος ως δόκιμοι μοναχοί. Παράλληλα, νέοι άνθρωποι έχουν αποφασίσει να σπουδάσουν θεολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, επιθυμώντας να εμβαθύνουν στην Ορθόδοξη Θεολογία και να υπηρετήσουν την Εκκλησία.

Η Ανθούσα από το Ιράν εισέρχεται στο αγιασμένο νερό. Υστερα από οκτώ χρόνια στην Τουρκία, όλα τα μέλη της οικογένειάς της αποφάσισαν να βαπτισθούν ορθόδοξοι. «Είχα μεγάλο άγχος, όμως τώρα είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη και νιώθω μεγάλη ικανοποίηση που έκανα αυτό το βήμα».

Συναντήσαμε τον Δανιήλ, του οποίου το προηγούμενο όνομα ήταν Ακίφ. Στα παιδικά του χρόνια, όπως λέει, τους δίδασκαν διάφορες θρησκείες, αλλά όταν μεγάλωσε θέλησε να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο. Οπως και ο Μεχμέτ, που έγινε Μάρκος και είναι μηχανολόγος μηχανικός: «Ημουν άθεος και έψαχνα τον δρόμο μου. Μετά άρχισα να αναζητώ τι να κάνω. Η σύντροφός μου με βοήθησε να βρω τον δρόμο και, αφού διάβασα πολλά, διάβασα και το Ευαγγέλιο και διαπίστωσα πως ο πατέρας μου, άθελά του, με είχε μεγαλώσει με τους όρους του χριστιανισμού. Αρχικά δεν μπορούσα να πάω σε εκκλησία. Μετά έκανα αίτηση, το ζήτησα εγώ. Πέρασα μια δοκιμασία. Αφού έγινα χριστιανός, έγινα πιο ήρεμος. Η οικογένειά μου ξέρει την απόφασή μου και δεν αντέδρασε».

Συναντήσαμε και μια οικογένεια από το Ιράν. Ο Μοχαμάντ είναι ο πατέρας, ο οποίος βαπτίστηκε με το νέο του όνομα, Χριστόφορος. Η κόρη του, η Ανθούσα, μας αναφέρει: «Είχα μεγάλο άγχος, αλλά τώρα είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη και νιώθω μεγάλη ικανοποίηση που έκανα αυτό το βήμα. Ο πατέρας μου είχε έρθει εδώ από το Ιράν διασχίζοντας τα βουνά, καθώς τον είχαν συλλάβει και διέφυγε επειδή από μουσουλμάνος είχε γίνει προτεστάντης. Τώρα, μετά οκτώ χρόνια στην Τουρκία, αποφασίσαμε όλη η οικογένεια να βαπτιστούμε ορθόδοξοι. Είναι μια ιστορία μαρτυρίου που περάσαμε στο Ιράν, όμως τώρα ζούμε με χαρά το όνειρό μας. Ζούμε ελεύθεροι και πραγματοποιούμε την επιθυμία μας».

Ρεβέκκα από τη Σμύρνη – «Είχα ένα κενό μέσα μου. Εμαθα να αγαπώ τον Θεό και άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου. Είναι σαν να έφτασα στο σπίτι μου. Εχω ηρεμήσει», λέει η Τουγτσέ από τη Σμύρνη, που σύντομα θα λάβει το όνομα Ρεβέκκα.

Η Τουγτσέ είναι προγραμματίστρια υπολογιστών. Τη συναντήσαμε στη Σμύρνη. Μας εξηγεί πώς αποφάσισε να γίνει χριστιανή. Τώρα παρακολουθεί μαθήματα κατήχησης και, όταν ολοκληρώσει τη διαδικασία, θα βαπτιστεί και θα λάβει το όνομα Ρεβέκκα. «Στα 13 μου διάβασα το Ευαγγέλιο. Οι γονείς μου δεν ήταν θρησκευόμενοι. Εκεί γνώρισα την αγάπη. Στα 15-16 μου είχα δει σε εκκλησία διάφορους παπάδες και έλεγα πως θα γίνω χριστιανή. Ο Θεός, ο Χριστός, ήταν πάντα στη ζωή μου. Είχα προβλήματα. Εχασα τον σύζυγό μου το 2022, ο οποίος ήταν αντιρρησίας συνείδησης. Το 2023, όταν πέθανε και η μητέρα μου, έχασα την ελπίδα μου. Κάποια στιγμή ήμουν σε πολύ άσχημη κατάσταση και σκέφτηκα να πάω στην εκκλησία, κάτι άλλαξε μέσα μου. Πριν είχα ένα κενό μέσα μου. Εμαθα να αγαπώ τον Θεό και άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου. Είναι σαν να έφτασα στο σπίτι μου. Εχω ηρεμήσει. Ο αρραβωνιαστικός μου είπε ότι στην καρδιά μου έχω τον Χριστό και πως το σέβεται. Η οικογένειά του μου έκανε δώρο ένα σταυρό. Στην εργασία μου ήταν πολύ υποστηρικτικοί. Πέρυσι μου έδωσαν άδεια το Πάσχα και πήγα να εργαστώ στο μπαϊράμι των μουσουλμάνων. Σεβάστηκαν την επιθυμία μου».

Οι φόβοι για τη γλώσσα και την ταυτότητα της μειονότητας

Ο τέως πρόεδρος της Κοινότητας Νεοχωρίου, Λάκης Βίγκας, αναφέρει ότι η δική του μαρτυρία ανάγεται στην περίοδο γύρω στο 2007, όταν πρωτογνώρισε ένα άγνωστο στην κοινότητα ζευγάρι, το οποίο συμμετείχε στην κυριακάτικη λειτουργία στον Ιερό Ναό της Παναγίας Κουμαριώτισσας στο Νιχώρι και συνεχίζει μέχρι σήμερα συστηματικά, παραμένοντας ενεργό στην κοινοτική ζωή. Αργότερα προστέθηκαν και άλλοι, οι οποίοι με σεβασμό και αγάπη ακολουθούν τις παραδόσεις και την εκκλησιαστική ζωή.

Η πλειονότητα των βαπτισθέντων που γνώρισε είναι άνθρωποι σοβαροί, με παιδεία, και η επιλογή τους αποτελεί συνειδητή στάση ζωής. Πολλές φορές, όσοι θεωρούνται γηγενείς εκπλήσσονται από το ενδιαφέρον και το επίπεδο των γνώσεών τους, καθώς εργάζονται με υπομονή και μελετούν με ζήλο, εμβαθύνοντας στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη, καθώς και στα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας.

Ο κ. Βίγκας αναφέρει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στη λειτουργική και κοινοτική ζωή παραμένει η γλώσσα. «Επιβάλλεται να βρούμε λύσεις για να μη χαθεί η ελληνοφωνία στους ναούς μας. Για εμάς η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, ειδικά μέσα στις εκκλησίες μας, είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη συνέχιση της ύπαρξης της Ρωμιοσύνης».

Η ομογενειακή εφημερίδα «Απογευματινή», με κύριο άρθρο της, εκφράζει διαφορετική άποψη, τονίζοντας ότι: «Σήμερα, που ο πληθυσμός μας βαίνει μειούμενος, παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Τούρκοι μουσουλμάνοι που βαπτίζονται εγγράφονται στα ελληνορθόδοξα μειονοτικά σχολεία. Στον νου του κάθε καλοπροαίρετου παρατηρητή γεννάται το εξής ερώτημα: “Μήπως τελικά είναι αυτή η λύση στο δημογραφικό;”. Η απάντηση είναι όχι.
Οπως έχει ξαναειπωθεί, η αλλαγή πίστης είναι θεμελιώδες δικαίωμα και οι θρησκευτικοί λειτουργοί έχουν την υποχρέωση να την επικυρώνουν. Δεν είναι δυνατόν, όμως, η αλλαγή πίστης ανθρώπων που δεν έχουν καταγωγή από τη μειονότητά μας να συνεπάγεται την άμεση και αυτόματη ένταξή τους σε αυτήν. Ολοι οι ομογενειακοί θεσμοί, ως θεματοφύλακες του ελληνορθόδοξου πολιτισμού, έχουμε την ύψιστη ευθύνη διαφύλαξης της μητρικής μας γλώσσας, των ηθών, εθίμων και παραδόσεών μας. Οφείλουμε επίσης να προστατεύουμε την κοινοτική μας περιουσία, την οποία οι πρόγονοί μας –την ώρα της φυγής τους– μεταβίβασαν σε φίλια χέρια “άρον άρον”, ώστε να μην υφαρπαχθεί ο ιδρώτας τους, να μη χαθούν οι αναμνήσεις τους και να μη διαστρεβλωθεί η ιστορία τους».

πηγή 

Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Τρίτῃ, τῆς τῶν δέκα Παρθένων παραβολῆς μνείαν ποιούμεθα.

 

Μετάφραση:

❝ Η Τρίτη η μεγάλη, τις δέκα παρθένους δείχνει

που δείχνουν τη νίκη του αδέκαστου δεσπότη❞

ΣΗΜ Βάση του επιγράμματος είναι το ηχητικό σχήμα δέκα-αδέκαστος (το «αδέκαστο» του κυρίου φαίνεται και στις δέκα, όχι μόνο στις πέντε).

Ο Ελληνισμός στα Πριγκηπόνησα

 Ένα συγκινητικό οδοιπορικό στα τέσσερα μεγαλύτερα Πριγκηπόνησα πραγματοποίησε και παρουσιάζει η εκπομπή «365 Στιγμές» με τη Σοφία Παπαϊωάννου στο ΕΡΤNEWS. Απέναντι από την πολύβουη Κωνσταντινούπολη, στη θάλασσα του Μαρμαρά, βρίσκεται ένας νησιωτικός κόσμος μιας άλλης εποχής, που αποπνέει Ελληνισμό. 

 

 Τα μαγευτικά Πριγκηπόνησα, σπαρμένα μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, κατοικούνταν από τους αρχαίους χρόνους και για τρεις χιλιετίες παρέμειναν ελληνικά με τις εκκλησίες, τις σχολές, τα σπίτια, πριν ξεριζωθεί ο Ελληνισμός από αυτά.

 Τόποι απίστευτης αίγλης, ομορφιάς, μεγαλοπρέπειας, αλλά και τόποι νοσταλγίας κι αναμνήσεων, απόηχος μιας άλλης εποχής. Στην κάμερα της εκπομπής οι ελάχιστοι σημερινοί Ρωμιοί των Πριγκηπονήσων, δεν ανοίγουν μόνο τα αρχοντικά σπίτια τους με θέα τον Βόσπορο, αλλά και έναν ολόκληρο κόσμο.

Ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα, ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου.

 

Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Τρίτῃ, τῆς τῶν δέκα Παρθένων παραβολῆς, τῆς ἐκ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, μνείαν ποιούμεθα.

Ο Κύριός μας, ο Ιησούς Χριστός, όταν ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα και πλησίαζε προς το εκούσιο Πάθος, έλεγε στους μαθητές Του ορισμένες παραβολές για να τους προετοιμάσει. Μερικές, μάλιστα, τις έλεγε για να καυτηριάσει και να χτυπήσει του Γραμματείς και τους Φαρισαίους. Μια από αυτές λοιπόν, την παραβολή των δέκα παρθένων, την είπε για να τους παρακινήσει όλους προς την ελεημοσύνη, αλλά και για να τους διδάξει ότι πρέπει να είναι έτοιμοι πριν τους προλάβει το τέλος του θανάτου. Κι επειδή έχει πολλή δόξα η παρθενία (πραγματικά, είναι μεγάλο κατόρθωμα!), τους έλεγε πολλά γι’ αυτήν και για τους «ευνούχους» της Βασιλείας του Θεού. Για να μη βρεθεί, λοιπόν, κάποιος, που κατορθώνει αυτό το μεγάλο έργο, αλλά παραμελεί τα άλλα και ιδίως την ελεημοσύνη -γιατί μόνο μ’ αυτήν λάμπει ζωηρότερα η λαμπάδα της παρθενίας- γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο το ιερό Ευαγγέλιο μας προβάλλει σήμερα αυτή την παραβολή. Έτσι το Ευαγγέλιο τις μεν πέντε παρθένες τις ονομάζει φρόνιμες, επειδή αυτές κοντά στην αρετή της παρθενίας φρόντισαν να έχουν άφθονο και πλουσιοπάροχο και το λάδι της ελεημοσύνης. Τις άλλες πέντε όμως τις ονομάζει μωρές, επειδή, παρόλο που είχαν αποκτήσει κι αυτές την παρθενία, δεν είχαν ωστόσο την ανάλογη ελεημοσύνη. Επομένως γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ήταν μωρές, γιατί, ενώ κατόρθωσαν το δυσκολότερο, παραμέλησαν το ευκολότερο κι έτσι δε διέφεραν πλέον καθόλου από τις πόρνες παρόλη την «παρθενία» τους. Γιατί οι πόρνες νικώνται από το σώμα τους, ενώ οι ανελεήμονες καρδίες από το χρήμα…!

 

Κι επειδή, ως γνωστόν, τρέχει πολύ γρήγορα η νύχτα της παρούσας ζωής, νύσταξαν όλες οι παρθένες και κοιμήθηκαν, δηλαδή πέθαναν, γιατί ο θάνατος λέγεται και ύπνος. Καθώς, λοιπόν, κοιμόντουσαν, ακούστηκε μια δυνατή φωνή στη μέση της νύχτας, που έλεγε: «Να ’τος ο Νυμφίος, έρχεται! Βγείτε όλες να Τον προϋπαντήσετε!». Τότε οι πέντε παρθένες που είχαν φροντίσει να έχουν άφθονο λάδι, συνάντησαν το Νυμφίο και μπήκαν μέσα μαζί Του, όταν ανοίχτηκαν οι πύλες. Αντίθετα οι άλλες πέντε που δεν είχαν αρκετό λάδι, όταν ξύπνησαν ζητούσαν λίγο από τις φρόνιμες. Εκείνες ήθελαν, βέβαια, να τους δώσουν, αλλά δε μπορούσαν να το κάνουν, προτού βεβαιωθούν ότι θα μπουν κι οι ίδιες μέσα. Γι’ αυτό τους αποκρίθηκαν λέγοντας: «Φοβούμαστε μήπως δε φτάσει και για σας και για μας. Πηγαίνετε, λοιπόν, σ’ αυτούς πού το πουλούν, δηλαδή στους φτωχούς, και αγοράστε λίγο». Όμως αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο, γιατί μετά το θάνατο κάτι τέτοιο είναι εντελώς αδύνατο. Αυτό ακριβώς μας προειδοποιεί κι ο Αβραάμ στη γνωστή παραβολή για τον πλούσιο και το φτωχό Λάζαρο. Παρόλα αυτά όμως, οι μωρές παρθένες πηγαίνουν αφώτιστες και σκοτεινές, χωρίς λάδι στο λυχνάρι τους, χτυπούν τις πύλες και φωνάζουν: «Κύριε, Κύριε, άνοιξε μας!». Τότε ο ίδιος ο Κύριος τους δίνει μία φρικτή απάντηση: «Πηγαίνετε», τους λέει, «δε σας γνωρίζω. Δε μπορείτε να δείτε το Νυμφίο, γιατί δεν έχετε για προίκα σας την ελεημοσύνη».

Έτσι η παραβολή των δέκα παρθένων ορίστηκε απ’ τους θεοφόρους Πατέρες να αναγιγνώσκεται σήμερα, για να μας διδάξει ότι πρέπει να βρισκόμαστε πάντοτε σε εγρήγορση κι ότι πρέπει να ετοιμαστούμε για να συναντήσουμε τον αληθινό Νυμφίο της ψυχής μας. Μάλιστα μας λέει ότι αυτό θα το πετύχουμε μόνο με τις καλές μας πράξεις και κυρίως με την ελεημοσύνη, γιατί μας είναι άγνωστη η ημέρα και η ώρα του θανάτου μας.

Το ίδιο και την προηγούμενη μέρα, τη Μεγάλη Δευτέρα, με το παράδειγμα του πάγκαλου Ιωσήφ μας διδάσκουν οι «Άγιοι Πατέρες να επιδιώκουμε την εγκράτεια και τη σωφροσύνη. Κι ακόμα με την παραβολή της άκαρπης συκιάς που διαβάζεται κι αυτή τη Μεγάλη Δευτέρα, μας παροτρύνουν να ποθούμε κυρίως τους πνευματικούς καρπούς. Γιατί όποιος τυχόν κατορθώσει μία αρετή -έστω μεγάλη- αλλά δε φροντίσει και για τις άλλες και ιδίως για την ελεημοσύνη, δε μπορεί να μπει μαζί με το Χριστό στην αιώνια ανάπαυση και γυρίζει πίσω ντροπιασμένος. Και τίποτα δεν είναι πιο λυπηρό και πιο ντροπιαστικό από μία «παρθένο» που νικιέται απ’ τον έρωτα των χρημάτων.

Ἀλλ᾿ ὦ Νυμφίε Χριστέ, μετὰ τῶν φρονίμων ἡμᾶς συναρίθμησον Παρθένων, καὶ τῇ ἐκλεκτῇ σου σύνταξον ποίμνῃ, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Ιερομ. Ιερώνυμος Δελημάρης

Καλόν αγώνα στόν ακούραστο εργάτη του Θεού, π. Πέτρο Χιρς.

 

Μια νέα Ορθόδοξη Χριστιανική ενορία ιδρύθηκε στην κοιλάδα San Tan της Αριζόνα, με την ευλογία του Mητροπολίτη Νικολάου της Ρουμανικής Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αποστολή θα εξυπηρετεί επίσης κοντινές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των Queen Creek και Coolidge, αντανακλώντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό στην περιοχή.

ΕΔΩ 

Απολύεσαι της ασθένειάς σου

 

 

Νηστεύει η ψυχή μου από πάθη

και το σώμα μου ολόκληρο

την ακολουθεί.

Οι απαραίτητες μόνο επιθυμίες –

και το κρανίο μου ολημερίς

χώρος μετανοίας

όπου η προσευχή παίρνει

το σχήμα θόλου.

Κύριε, ανήκα στους εχθρούς σου.

Συ είσαι όμως τώρα που δροσίζεις

το μέτωπό μου ως γλυκύτατη αύρα.

Έβαλες μέσα μου πένθος χαρωπό

και γύρω μου όλα πια ζουν

και λάμπουν.

Σηκώνεις την πέτρα – και το φίδι

φεύγει και χάνεται.

Απ’ την ανατολή ως το βασίλεμα

του ήλιου θυμάμαι πως είχες

κάποτε σάρκα και οστά για μένα.

Η νύχτα καθώς την πρόσταξες

απαλά με σκεπάζει

κι ο ύπνος – που άλλοτε έλεγα

πως ο μανδύας του

με χίλια σκοτάδια είναι καμωμένος,

ο μικρός λυτρωτής, όπως άλλοτε έλεγα

– με παραδίδει ταπεινά στα χέρια σου…

Με τη χάρη σου ζω

την πρώτη λύτρωσή μου.

.

.

| Νίκος Καρούζος |"Απολύεσαι της ασθένειάς σου"|

!!!

 

"Τίς έστιν Ούτος"

 

Άγιος Σωφρόνιος *

Για να εννοήσει κάποιος, έστω και εν μέρει, “Τίς έστιν Ούτος;”(Ματθ. κα’ 10), πρέπει απαραιτήτως να ομοιώθει μαζί Του μένοντας στο πνεύμα των εντολών Του.

Όποιος δεν Τον ακολούθησε με ολοκληρωτική πίστη, όποιος δεν Τον αγάπησε εξ όλης της καρδίας και εξ όλης της διανοίας, και επομένως δεν τήρησε τον λόγο Του, ας μην τολμά να Τον κρίνει επιπόλαια ή να εκφέρει γνώμη γι’ Αυτόν (βλ.Α’ Κορ. β’ 14).

Ας τηρήσει σιωπή, διότι δεν είναι κατάλληλος να κρίνει τον Υιό του Θεού και Λόγο του Πατρός.

Για να εκτιμήσει κανείς επάξια στον χώρο της επιστήμης ή της τέχνης την ιδιοφυΐα του επιστήμονα ή του καλλιτέχνη, πρέπει ο ίδιος να μην απέχει πολύ από αυτόν.

Το ίδιο ακριβώς ισχύει και στη σφαίρα του πνεύματος.

Όποιος όμως οικοδόμησε τη ζωή του πάνω στην πέτρα της διδασκαλίας Του (βλ. Ματθ. ζ’ 24-29), αυτός θα φθάσει βαθμιαία στην κατανόηση του “Τις έστιν Ούτος “.

*(Οψόμεθα τον Θεό, σελ.116)

Μεγάλη Δευτέρα _Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Δευτέρᾳ, μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ Παγκάλου, καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κυρίου καταραθείσης καὶ ξηρανθείσης Συκῆς.

 

____
Μετάφραση:
❝ Ο Ιωσήφ και σώφρων εφάνη, και δίκαιος ηγέτης
και του λαού του τροφέας· τι θημωνιά καλών έργων!❞

ترتيلة "وا حبيبي" للجمعة العظيمة مع اوركسترا براغ بصوت كارلا

 Ύμνος "Wa Habibi" για τη Μεγάλη Παρασκευή με την Ορχήστρα της Πράγας, τραγουδισμένο από την Carla

΄Διάλεξε βάγια τόσο μικρά, στήν ἀνάγκη νά χωροῦν καί στήν τσέπη.΄΄

 

____________________________

| ''Μικρές εικόνες της Μεγάλης Εβδομάδας''| ΄΄Ποίηση και αλήθεια (άποψη) -Ένας μονόλογος για τα ποιήματα της Αναστασίας Κόκκινου΄΄| ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ.ΚΑΤΣΑΦΑΝΑΣ| Εκδόσεις Κουκκίδα |

***Φωτογραφία Edouard Boubat

Ποια είναι η συκιά του Ευαγγελίου που ξεράθηκε φαινομενικά παράλογα; Και ποια είναι η ακρότατη πείνα που ζητού­σε καρπό πριν από την ώρα; Και τι σημαίνει η κατάρα για ένα αναίσθητο πράγμα. (Μάρκ. 11,12-14.,Ματθ. 21,18)

                     

 

Αγίου Μαξίμου ομολογητού

ΑΠΟΚΡΙΣΗ

Ο Θεός Λόγος που οικονομεί τα πάντα για χάρη της σωτηρίας των ανθρώπων, αφού παιδαγώγησε πρώτα τη φύση μας με το νόμο που περιέχει σωματικότερη λατρεία -γιατί δεν μπορούσε να δεχτεί την αλήθεια γυμνή από τυπικά προκαλύμματα εξαιτίας της άγνοιας και της αλλοτρίωσης που της προ­κλήθηκε προς τα αρχέτυπα θεία πράγματα- ύστερα, ερχόμενος στον κόσμο αφού έγινε φανερά από τον εαυτό του άνθρωπος παίρνοντας σάρκα που είχε νοερή, και λογική ψυχή, κι αφού ως Λόγος μετέφερε τη φύση μας στην άυλη, γνωστική, πνευματική λατρεία, δεν ήθελε, αφού πια φάνηκε στη ζωή η αλήθεια, να εξουσιάζει η σκιά, που τύπος της ήταν η συκιά.

Γι' αυτό λέει· επιστρέφοντας από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα,[Ματθ. 21,18· Μάρκ. 11,11ε.] δηλαδή μετά την τυπική και σκιώδη και που ήταν κρυμμένη μέσα στο νόμο παρουσία του, ερχόμενος ξανά στους ανθρώπους με τη σάρκα -γιατί έτσι πρέπει να εκληφθεί το επιστρέφοντας- είδε στο δρόμο μια συκιά που είχε μόνο φύλλα,[Ματθ. 21,18· Μάρκ 11,13] που υπήρχε στη σκιά και στους τύπους, δηλαδή τη σωματική λατρεία του νόμου κατά την άστατη και παροδική -επειδή ήταν δίπλα στο δρόμο- παράδοση, τη λατρεία των τύπων μόνο και των θεσμών που περνούν.

Όταν ο Λόγος την είδε σαν συκιά ωραία και με­γαλοπρεπή και στολισμένη, ωσάν με φύλλα, με τα εξωτερικά περιβλήματα των σωματικών παραγγελμάτων του νόμου και μη βρίσκοντας καρπό, δηλαδή δικαιοσύνη, την καταράστηκε επει­δή δεν έδινε τροφή στο Λόγο, η καλύτερα πρόσταξε να μη κα­λύπτει πια δυναστεύοντας την αλήθεια με τους νομικούς τύ­πους, πράγμα που αποδείχτηκε στη συνέχεια με τα έργα, αφού καταξεράθηκε εντελώς η νομική ωραιότητα που είχε την ύπαρ­ξή της στα σχήματα μόνο και έσβησε η έπαρση των Ιουδαίων γι' αυτή.

Γιατί δεν ήταν εύλογο αλλά ούτε κι επίκαιρο, αφού πια είχε φανεί λαμπρή η αλήθεια των καρπών της δικαιοσύνης να παρασύρεται και να ξεγελιέται από τα φύλλα η όρεξη όσων παράτρεχαν σαν δρόμο την παρούσα ζωή και να αφήνουν τους πλούσιους φαγώσιμους καρπούς του Λόγου. Γι' αυτό λέει δεν ήταν ο καιρός των σύκων·[Μάρκ. 11,13] ο χρόνος δηλαδή κατά τον οποίο κυριαρχούσε στην ανθρώπινη φύση ο νόμος, δεν ήταν καιρός καρπών της δικαιοσύνης, αλλά εικόνιζε τους καρπούς της δι­καιοσύνης και μυούσε κατά κάποιο τρόπο τη μέλλουσα θεία κι απόρρητη και σωτήρια όλων χάρη, στην οποία δεν είχε φτάσει από την απιστία του ο παλαιός λαός και γι' αυτό χάθηκε.

Γιατί ο Ισραήλ, λέει ο θείος απόστολος, με το να επιδιώκει το νόμο της δικαιοσύνης, δηλαδή το νόμο της σκιάς και των τύπων, δεν έφτασε στο νόμο της δικαιοσύνης,[Ρωμ. 9,31] δηλαδή το νόμο που ολοκληρώνεται με το Πνεύμα του Χριστού.

Ή πάλι˙ επειδή το πλήθος των ιερέων και γραμματέων και νομικών και Φαρισαίων, άρρωστοι από την κενή δόξα με την επίδειξη της πλαστής ευλάβειας των ηθών, φαινόμενοι ότι ασκούσαν δικαιοσύνη, έτρεφαν την έπαρση της οίησης, ο Λό­γος λέει ότι η οίηση αυτών που αναφέρθηκαν είναι συκιά άκαρ­πη πλούσια μόνο σε φύλλα, την οποία, αυτός που επιθυμεί τη σωτηρία όλων των ανθρώπων και πεινά τη θέωσή τους, την κα­ταριέται ως άκαρπη και την ξεραίνει, ώστε, προκρίνοντας από το να φαίνονται το να είναι δίκαιοι, αφού ξεντυθούν το χιτώνα της ηθικής υπόκρισης και φορέσουν το γνήσιο χιτώνα της αρετής, όπως θέλει ο θείος Λόγος, να περάσουν μ' ευσέβεια τη ζωή τους παρουσιάζοντας στο Θεό της ψυχής μάλλον τη διάθε­ση, παρά την πλαστότητα των ηθών στους ανθρώπους.

Αν τώρα και μερικοί από τους Χριστιανούς είμαστε τέ­τοιοι, πλάθοντας την ευλάβειά μας με τους τρόπους χωρίς έργα δικαιοσύνης, αν δεχτούμε το Λόγο ως φιλάνθρωπο που πεινά τη σωτηρία μας, αποξηραίνει το σπέρμα της κακίας μέσα στην ψυχή, την οίηση, για να μη μας δίνει πια την ανθρωπαρέσκεια, καρπό της φθοράς.

Έχετε, σύμφωνα με τις δικές μου πενιχρές δυνάμεις, το νόημα του λόγου, που κατά την αφήγηση που έκανα έδειξε τον Κύριο να πεινά ορθά και χρήσιμα να καταριέται τη συκιά και να την ξεραίνει σε κατάλληλη ώρα, γιατί ήταν εμπόδιο στην αλήθεια, και που ήταν είτε η σύμφωνη με το νόμο παλαιά παρά­δοση των σωματικών τύπων είτε και η επαρμένη συμπεριφορά των Φαρισαίων και η δική μας.

ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΚΗΤΙΚΩΝ
ΠΡΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΟΝ, ΠΕΡΙ ΑΠΟΡΩΝ-(ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α' - ΝΓ')
ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ

Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλη Δευτέρα μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ παγκάλου καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κυρίου καταρασθείσης καὶ ξηρανθείσης Συκῆς.

 

Απ’ τη σημερινή ημέρα ξεκινούν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πρώτος απ’ όλους ο πάγκαλος Ιωσήφ αποτελεί προτύπωσή Του. Αυτός ήταν ο μικρότερος γιος του Πατριάρχου Ιακώβ, και γεννήθηκε απ’ τη Ραχήλ. Εξ αιτίας κάποιων ονείρων του τον φθόνησαν τα ίδια του τ’ αδέλφια. Στην αρχή, λοιπόν, τον έριξαν σ’ ένα βαθύ λάκκο κι εξαπάτησαν τον πατέρα τους χρησιμοποιώντας ένα ματωμένο ρούχο ότι δήθεν τον κατασπάραξε κάποιο θηρίο. Στη συνέχεια τον πούλησαν για τριάντα αργύρια σε Ισμαηλίτες εμπόρους, οι οποίοι με τη σειρά τους τον ξαναπούλησαν στον Πετεφρή, τον αρχιευνούχο του βασιλιά της Αιγύπτου Φαραώ.

Η γυναίκα του Πετεφρή τον ερωτεύθηκε. Επειδή όμως ο Ιωσήφ δε θέλησε να παρασυρθεί μαζί της σε ανήθικη πράξη, μόλις εκείνη τον έπιασε, άφησε στα χέρια της το χιτώνα του κι έφυγε. Εκείνη τρελάθηκε απ’ το θυμό της εξ αιτίας της εγκράτειας του νέου και τον συκοφάντησε στον άντρα της. Έτσι πικρά δεσμά και φυλακή υποδέχτηκαν τον Ιωσήφ. Στη συνέχεια, επειδή κατόρθωσε να ερμηνεύσει τα όνειρα του βασιλιά, βγήκε απ’ τη φυλακή και παρουσιάστηκε μπροστά του. Αυτός εκτιμώντας τη σύνεση και τη σοφία του νέου, του ανέθεσε τη γενική φροντίδα για την καλή διαχείριση των όσων είδε στα όνειρά του. Έτσι ο Ιωσήφ έγινε ουσιαστικά κύριος ολόκληρης της Αιγύπτου. Με αφορμή τη διανομή του σιταριού που γινόταν στην Αίγυπτο φανερώθηκε ξανά στα αδέλφια του, τα οποία, όπως προαναφέραμε, τον είχαν φθονήσει και τον θεωρούσαν πλέον χαμένο. Στη συνέχεια προσκάλεσε μόνιμα στην Αίγυπτο τους γονείς και τα αδέλφια του χωρίς να τους κρατήσει καμία κακία κι αφού έζησε θεάρεστα ολόκληρη τη ζωή του, πέθανε στην Αίγυπτο. Κοντά στις άλλες αρετές που είχε, αναγνωρίστηκε ως μέγας για τη σωφροσύνη του.

Αυτός, λοιπόν, αποτελεί εικόνα του Χριστού, γιατί, όπως ο Ιωσήφ, έτσι και ο Χριστός φθονήθηκε από τους ομοεθνείς Του Ιουδαίους, πουλήθηκε από το μαθητή Του για τριάντα αργύρια και κλείστηκε στο φοβερό και σκοτεινό λάκκο, τον τάφο. Κι αφού με τη δύναμή Του αναστήθηκε από κει, βασίλευσε στην Αίγυπτο, δηλαδή έγινε εξουσιαστής της αμαρτίας και τη νίκησε κατά κράτος. Κι έτσι έγινε κυρίαρχος ολόκληρου του κόσμου και φιλάνθρωπα μας εξαγόρασε με μια μυστική τροφοδοσία, γιατί προσέφερε τον εαυτό Του για χάρη μας και μας τρέφει με τον ουράνιο Άρτο, τη ζωηφόρο σάρκα Του. Γι’ αυτό το λόγο, λοιπόν, τοποθετείται σήμερα η ιστορία του παγκάλου Ιωσήφ.

Την ίδια μέρα μνημονεύουμε και την ξηρανθείσα συκή, γιατί δύο θείοι Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος και ο Μάρκος, την αναφέρουν ύστερα απ’ τη διήγηση των Βαΐων. Ο Ευαγγελιστής Μάρκος γράφει: «Και την επόμενη ημέρα, αφού βγήκαν από τη Βηθανία, ο Ιησούς πείνασε. Κι όταν είδε από μακριά μία συκιά που είχε φύλλα, ήρθε μήπως βρει κάτι σ’ αυτή για να φάει. Όταν όμως πλησίασε κοντά της, δε βρήκε τίποτε πάνω της παρά μόνο φύλλα. Γιατί δεν ήταν η εποχή των σύκων. Τότε ο Ιησούς της είπε: “Να μη φάει πλέον κανείς από σένα καρπό στον αιώνα”». Κι ο Ευαγγελιστής Ματθαίος αναφέρει: «Το πρωί, καθώς επέστρεφε στην πόλη ο Ιησούς πείνασε. Κι όταν είδε μία συκιά κοντά στο δρόμο, την πλησίασε και δε βρήκε τίποτε πάνω της παρά μόνο φύλλα. Τότε ο Ιησούς της είπε: “Να μη βγει ποτέ πια από σένα καρπός εις τον αιώνα”. Κι αμέσως ξεράθηκε η συκιά».

Συκιά, λοιπόν, είναι η συναγωγή των Ιουδαίων, κι επειδή ο Σωτήρας Χριστός δε βρήκε πάνω της τον καρπό που έπρεπε, εκτός μόνο απ’ τη σκιά του νόμου, γι’ αυτό τους την αφαίρεσε κι εκείνη, και έκανε την εβραϊκή Συναγωγή άχρηστη σε όλα.

Αν όμως κάποιος ρωτήσει γιατί το άψυχο ξύλο, παρόλο που δεν έφταιγε, δέχτηκε την κατάρα και ξεράθηκε, ας μάθει ότι οι Ιουδαίοι, βλέποντας πως ο Χριστός ευεργετούσε αδιάκοπα τους πάντες και δεν έκανε σε κανέναν το παραμικρό κακό, νόμιζαν ότι έχει τη δύναμη μόνο να ευεργετεί και όχι να τιμωρεί. Επειδή όμως ο Δεσπότης είναι φιλάνθρωπος, δε θέλησε να δείξει πάνω σε άνθρωπο πως έχει και αυτή τη δύναμη. Για να πείσει, λοιπόν, τον αχάριστο λαό ότι είναι αρκετά ικανός να τιμωρεί, εξαιτίας όμως της αγαθότητάς Του δεν το θέλει, γι’ αυτό επέβαλε την τιμωρία στην άψυχη και αναίσθητη φύση (τη συκιά).

Υπάρχει ακόμα μία απόκρυφη εκδοχή που έφτασε σ’ εμάς από σοφούς γέροντες. Μας τη διασώζει ο Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης. Λέει δηλαδή ότι το δέντρο της παρακοής στον παράδεισο ήταν συκιά, της οποίας τα φύλλα χρησιμοποίησαν οι παραβάτες της θεϊκής εντολής, ο Αδάμ και η Εύα, για να σκεπαστούν. Γι’ αυτό και η συκιά, χάρη στη θεϊκή φιλανθρωπία έλαβε κατάρα απ’ το Χριστό να μη φέρει πλέον καρπό, ο οποίος θα γίνει αίτιος αμαρτίας, επειδή, σύμφωνα με τη διήγηση της παρακοής των Πρωτοπλάστων αυτή δε φαίνεται τότε να τιμωρήθηκε. Είναι ακόμα προφανές ότι η συκιά μοιάζει με την αμαρτία. Έχει δηλαδή τη γλυκύτητα της ηδονής, κολλάει όπως η αμαρτία, είναι τραχιά και μας κεντάει, όπως η συνείδηση μετά από κάθε αμαρτωλή πράξη.

Οι θείοι Πατέρες, λοιπόν, τοποθέτησαν εδώ την ιστορία της συκιάς για να προκαλέσει κατάνυξη, όπως και τον Ιωσήφ, επειδή αποτελεί προτύπωση του Χριστού. Συκιά ακόμα είναι κάθε ψυχή που δεν αποφέρει πνευματικούς καρπούς. Όταν ο Κύριος έρθει το πρωί, δηλαδή κατά την παρούσα ζωή, και δεν βρει ανάπαυση σ’ αυτήν τη ψυχή, τότε την ξεραίνει με κατάρα και την καταδικάζει στο αιώνιο πυρ της Κολάσεως. Έτσι αυτή μένει σαν ξεραμένο κούτσουρο, προκαλώντας τον τρόμο σε όλους όσους δεν αποφέρουν τον πρέποντα καρπό της αρετής.

Η ιστορία αυτή με τη συκιά έγινε στις 19 Μαρτίου, την επόμενη της εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.

Ταῖς τοῦ Παγκάλου Ἰωσὴφ πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Άγιος Γέροντας Σωφρόνιος : Μέσα στη Θεία Λειτουργία ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει το Χριστό, να βρει το παν. Όταν αρχίζει κανείς να προσεύχεται, η ίδια η προσευχή θα του λύνει τις απορίες του.

 

«Να έχουμε βαθειά ησυχία στην εκκλησία, είναι άκρως πολύτιμο προνόμιο.
Μηχανευθείτε τρόπους να είστε με τον Θεό!». 

 Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ

Ιερομόναχος Ζαχαρίας  λέει για τον Αγιο Γέροντα Σωφρόνιο :
Ο Γέροντας έδινε μεγάλη σημασία στη Θ. Λειτουργία. Μάλιστα τη λειτουργική προσευχή την ονόμαζε υποστατική προσευχή. Την προσευχή που ανήκει στον άνθρωπο ως εικόνα Θεού, ως πλασμένο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού. Μέσα στη Θ. Λειτουργία ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει όλη τη ζωή του Χριστού, να ζήσει το Χριστό. Έδινε μεγάλη σημασία στην προετοιμασία για τη Θ. Λειτουργία και την προσοχή με την οποία έπρεπε εμείς να τελούμε τη Θ. Λειτουργία και να προσευχόμαστε σ’ αυτή.

Θεωρούσε ο Γέροντας ότι στις μέρες μας μέσα στη Θ. Λειτουργία ο άνθρωπος μπορεί να βρει το παν. Και ότι όταν τελείται με προσοχή η Θ. Λειτουργία έχει μέσα της όλη τη χάρη του Θεού. Εφ’ όσον είναι ο Χριστός που τελεί, στην ουσία, τη Θ. Λειτουργία, όπου είναι ο Χριστός εκεί είναι και όλος ο ουρανός.

Ο Γέροντας έλεγε ότι στις μέρες μας που σχεδόν έχουν εκλείψει οι συνθήκες για την ησυχαστική προσευχή το μόνο που μας έμεινε είναι η Θ. Λειτουργία. Να δώσουμε όλη μας τη δύναμη και όλη μας την προσοχή στο να τελέσουμε τη Θ. Λειτουργία όπως πρέπει για να βρούμε το πλήρωμα της χάριτος, της σωτηρίας.. Όλη μας η ζωή πρέπει να είναι κατά τον τύπο της Θείας Λειτουργίας. Δηλαδή, όπως στη Λειτουργία βασίζομε το Μυστήριο πάνω στο λόγο του Χριστού και καλούμε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος με την προσευχή στον Ουράνιο Πατέρα παρακαλώντας ν’ αγιασθούν τα δώρα κι εμείς, έτσι πρέπει νάναι και όλη μας η ζωή’ να βασίζεται πάνω στο λόγο του Θεού και τη δέηση, στην ικεσία. Τότε αγιάζεται όλη η κτίση, ο άνθρωπος και μαζί του όλη η κτίση.

***

 

Ο π. Νικόλαος Σαχάρωφ, ανεψιός του Αγίου Σωφρονίου , λέει για τον Γέροντα:

Όπως ο πατέρας Σωφρόνιος ήταν απολύτως ειλικρινής στα πάντα, έτσι ήταν ειλικρινής και στην προσευχή στο Θεό. Έλεγε και εμπιστευόταν στον Θεό τα πάντα. Όλη η ζωή του, δεν ήταν μόνο ο κανόνας της προσευχής, έγινε προσευχή, η κάθε κίνησή του ήταν γεμάτη από την προσευχή. Χωρίς την προσευχή δεν έκανε και, να πω περισσότερο, δεν έλεγε τίποτα. Ο Άγιος Σιλουανός ρώτησε μία φορά τον γέροντα Στρατόνικο: «Πώς μιλούν οι τέλειοι; Αυτός εξεπλάγη από αυτή την ερώτηση, και ο γέροντας Σιλουανός απάντησε ο ίδιος: «Οι άγιοι, οι τέλειοι, δεν μιλούν από τον εαυτό τους. Φυσικά, όταν άκουσε αυτή τη διαθήκη από τον Άγιο Σιλουανό, ο πατέρας Σωφρόνιος έγινε πολύ φειδωλός σε διάφορες λέξεις, αλλά πολύ πλούσιος στον λόγο του Θεού. Και μας δίδαξε, επίσης, πάνω από όλα, την ειλικρινή προσευχή, για να είναι η προσευχή, ιδιαίτερα η λειτουργική προσευχή, όχι απλώς ένα «ανάγνωσμα» κειμένων, με αφηρημένο μάτι (με ένα μακρινό μάτι). Ήθελε να μας μάθει να ζούμε κάθε λέξη της Λειτουργίας, επειδή η προσευχή για μας είναι πρωτίστως μία λειτουργική προσευχή. Αυτό είναι το θεμέλιο της ζωής στο μοναστήρι μας. Όλα είναι γύρω από τη Λειτουργία, από την κοινωνία των Αχράντων Μυστηρίων. Οι άνθρωποι συχνά λένε: «Τί γίνεται, όμως, με τον κανόνα της προσευχής; Πρέπει να τον διαβάζουμε». Όταν ο πατέρας Σωφρόνιος ήταν ακόμη στο Άγιον Όρος, ρώτησε μία φορά τον γέροντα Σιλουανό• είναι δυνατόν να αντικαταστήσει το ανάγνωσμα του προσευχητικού κανόνα με την προσευχή του Ιησού; Ο πατέρας Σιλουανός απάντησε θετικά. Αυτό το επεισόδιο περιγράφεται στο βιβλίο «Το Μυστήριο της χριστιανικής ζωής». Ο πατέρας Σωφρόνιος της έγραψε: «Μην φοβάστε να ρωτάτε τον Θεό, φοβάστε να είστε ανειλικρινής με τον Θεό». Αυτή η ειλικρίνεια στην προσευχή, την οποία όλους μας δίδασκε ο πατέρας Σωφρόνιος, μας έδωσε να καταλάβουμε ότι ο Θεός δεν είναι κάτι εκεί έξω, ο οποίος μας επιβάλλει την εκτέλεση κάποιων κανόνων. Όχι, ο Θεός είναι ένα ζωντανό Όν, ο ουράνιος Πατέρας μας, με τον οποίο έχουμε ένα διάλογο, όχι ένα λεκτικό διάλογο, αλλά το διάλογο της ζωής. Μας απαντάει όχι μόνο στα λόγια της Γραφής, αλλά και στη ζωή μας. Όπως όλη η ιστορία του Ισραήλ της Παλαιάς Διαθήκες ήταν ένας διάλογος με τον Θεό, έτσι και η ζωή του καθενός από εμάς είναι ένας διάλογος με τον Θεό. Αυτόν τον προστατικό διάλογο με τον Θεό προσπαθούσε να αναπτύξει σε μας ο πατέρας Σωφρόνιος… Η προσευχή είναι πάντα μία εσωτερική παρουσία στον Θεό, και όχι απλό διάβασμα των κανόνων. Για μένα προσωπικά, στη θεολογία του πατέρα Σωφρονίου γίνεται αισθητή η ανάσα της αιωνιότητας. 

***

Γράφει ο Άγιος Γέροντας Σωφρόνιος στην αδελφή του Μαρία: 

Το εκκλησάκι μας δεν είναι μεγάλο. Σε αυτό δεν χωρούν ελεύθερα όλοι όσοι θέλουν. Το χρησιμοποιούμε εμείς, μια ομάδα προσώπων που ζούμε στην Αγία Γενεβιέβη του Δρυμού, και οι περισσότεροι είμαστε μοναχοί και μοναχές…

Στην εκκλησία μας μπορώ να λειτουργώ, χωρίς να υψώνω τη φωνή μου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η εξάντληση της δυνάμεως στις εκφωνήσεις δεν είναι μόνο κουραστική αλλά και παρεμποδίζει την προσευχή. Η ψαλμωδία γίνεται με πολύ σιγανόν τρόπο. Οι άνθρωποι στέκονται όρθιοι, χωρίς να κινούνται. Δεν υπάρχει καμία σχεδόν κίνηση στην εκκλησία κατά τη διάρκεια των ακολουθιών. Τόσο θαυμάσια ησυχία, ώστε να φαίνονται έπειτα σε όλους μας οι άλλες εκκλησίες υπερβολικά θορυβώδεις και ανήσυχες. Σε αυτή λοιπόν την εκκλησία διαβάζω και τις προσευχές εκείνες που σου στέλνω. Εκτός από την αναστάσιμη λειτουργία της Κυριακής, λειτουργώ δύο φορές την εβδομάδα, την Τρίτη και το Σάββατο: Στις οκτώ το πρωΐ κατά την τοπική ώρα (η διαφορά μεταξύ μας είναι δύο ώρες· έτσι σε σας εκεί είναι δέκα η ώρα). Αν θέλεις μπορείς κι εσύ τότε να συμμετέχεις στην ακολουθία μας νοερά. Επιστολή 5

Ζω –μάλλον ζούμε– σε χώρο πολύ ήσυχο. Τόσο, που ακόμη και σε σύγκριση με την έρημο μου στον Άθωνα, εδώ εντρυφώ περισσότερο στην ηρεμία της φύσεως και της ησυχίας, ιδιαίτερα κατά τη νύκτα. Επιστολή 8

Ευχαριστώ αδιάκοπα τον Θεό για τη θαυμαστή ησυχία που περιβάλλει το σπίτι και τον ναό μας. Το εκκλησάκι μας έγινε πολύ ωραίο, παρά τα μηδαμινά εκείνα μέσα που διαθέταμε και διαθέτουμε ακόμη…  Οι ακολουθίες γίνονται στην εκκλησία πάντοτε με κλειστό παράθυρο, δηλαδή σχεδόν σε απόλυτο σκοτάδι όταν τελούμε τον εσπερινό μας. Μόνο δύο κανδήλια είναι αναμμένα, και μπροστά από αυτά στέκονται επιπρόσθετα μικρά περιοριστικά διαφράγματα, ώστε το φως να μην κτυπά στα μάτια…  Βεβαίως κατά τη διάρκεια της Λειτουργίας αφήνουμε περισσότερο φως. Ηλεκτρικός φωτισμός, αλλά και αυτός υπολογισμένος, όσο είναι απαραίτητος, για να είναι δυνατή η ανάγνωση και η ψαλμωδία. Να έχουμε τέτοια βαθειά ησυχία στην εκκλησία που επιτρέπει να τελούνται όλες οι ακολουθίες χωρίς να υψώνεται η φωνή, αλλά να προφέρονται οι λόγοι (εκφωνήσεις και εκτενείς) με φωνή συνηθισμένου διαλόγου που γίνεται σε δωμάτιο, είναι άκρως πολύτιμο προνόμιο.

 

Αν τελέσω τη λειτουργία, που διαρκεί δύο ως δυόμισι ώρες, όλη η υπόλοιπη ημέρα περνά κάπως σαν «σκιά», σαν κάποια χλωμή ταινία. Σαν να μην έχω στα χέρια μου τη δύναμη να «στηριχθώ» κάπου. Ο νους γλιστρά, δεν προσκολλάται σε πράγματα, σε σκέψεις. Ωστόσο όμως αναγκάζω τον εαυτό μου να επικοινωνεί με τους ανθρώπους. «Αναγκάζω τον εαυτό μου», αλλά και αναγκάζομαι από τη ροή της ζωής… Δεν συνήθισα, δεν αφομοίωσα σχεδόν τίποτε από τη συνήθη ζωή των ανθρώπων. Αισθάνομαι άβολος σε όλα, άπειρος σε όλα τα έργα μου. Κατά τη συνάντησή μου με τους ανθρώπους νιώθω λίγο «τεχνητός». Και αυτό, γιατί θέλω να έλθω σε πραγματική επικοινωνία μαζί τους, μολονότι κατά κάποιον τρόπο στις περιπτώσεις αυτές δεν έχω «πραγματικό» ενδιαφέρον για το αντικείμενο της συνομιλίας. Έτσι λοιπόν, σε μένα τον ίδιο η επικοινωνία αυτή προσφέρει λίγα, ενώ οι άλλοι πρέπει να πλήττουν μαζί μου… 

Ζω οικειοθελώς αποκομμένος απ’ όλο τον σάλο του κόσμου· δεν πληροφορούμαι για οποιαδήποτε γεγονότα. Δεν έχω ούτε τηλέφωνο ούτε ραδιόφωνο, και βεβαίως ούτε τηλεόραση. Δεν γνωρίζω τίποτε απ’ όσα γίνονται σε όλο τον κόσμο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έκλεισα τα μάτια σ’ εκείνη τη μεγάλη τραγωδία που ζει όλος ο κόσμος. Νομίζω ότι είναι ακριβώς απαραίτητο να αποσυρθεί κάποιος από τα «μικροπράγματα» και τις «λεπτομέρειες», για να ζήσει εντονότερα και βαθύτερα την αληθινή ζωή των ανθρώπων, δηλαδή του Ανθρώπου.

***

Πριν από κάποιο διάστημα, όταν βρισκόμουν στον Άθωνα, ήμουν τόσο απασχολημένος με τη σκέψη μου σε άλλο επίπεδο του Είναι, ώστε δεν υπήρχε χώρος στο πνεύμα μου για καμία σκέψη για οποιαδήποτε άλλη τέχνη, εκτός από την «τέχνη» να προσεγγίσω τη θεία και αιώνια Αγάπη του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ήδη όμως στην Ευρώπη, αφού έχασα την ησυχία της πολύτιμης ερήμου, χρειάστηκε σε μεγάλο βαθμό να παραδοθώ εντελώς στη Λειτουργία, αφήνοντας τις άλλες μορφές προσευχής ή περιορίζοντάς τες στο ελάχιστο. Η περίσταση λοιπόν αυτή με οδήγησε στη μεγάλη επιθυμία να βρω στη συνείδησή μου και να πραγματοποιήσω τέτοιον ναό, τέτοιες «συνθήκες» για τη Λειτουργία, που έστω και σε μικρό βαθμό να εκφράζουν την πνευματική ουσία της Θείας αυτής Πράξεως.

***

 

Ώ, τι εφιάλτης η επικαιρότητά μας!
Σχηματίζεται εικόνα φοβερής απομονώσεως όλων από όλους. Είναι αδύνατη η ήσυχη επαφή, και πουθενά σχεδόν δεν υπάρχει ήρεμο μέρος. Ο γενικός ρυθμός της ζωής είναι αφύσικα γρήγορος. Οι άνθρωποι χάνουν την ικανότητα για ήρεμη ανάπαυση, απλή φιλία, ανιδιοτελή επικοινωνία μεταξύ τους … Τόσο πολλοί πάσχουν από μοναξιά.

Οι παρατηρήσεις μου επάνω στους σύγχρονους ανθρώπους με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι είναι βολικότερο γι’ αυτούς να προσεύχονται στους ναούς, ιδιαίτερα κατά τη Λειτουργία. 

Η λειτουργική προσευχή με τη συχνή θεία μετάληψη αποτελεί το πλήρωμα… Η Λειτουργία, αν βεβαίως βιώνεται με όλο το είναι μας, επιτρέπει να τη ζήσουμε ως αληθινά Θεία Πράξη, που περιλαμβάνει όχι μόνο αυτό τον ορατό κόσμο, αλλά και όλον εκείνον που άπειρα ξεπερνά τα όριά του. Μη εμβαθύνοντας στον χώρο αυτό ο άνθρωπος μπορεί εύκολα να περιπέσει στη συνήθεια που τον ερημώνει και τον νεκρώνει. Είναι απαραίτητο να αυξάνει αδιάκοπα στη γνώση του Θεού και να μην επιτρέψει να μετατραπεί η Λειτουργία σε λεπτομέρεια της ευσεβούς βιοτής μας. 

Είμαι γενικά ευτυχής, γιατί τον χρόνο αυτό είχα σχετικά πολλές ώρες και ημέρες κατά τις οποίες ήμουν εντελώς μόνος. Τόσο πολύ αλλάζει τον άνθρωπο το να είναι μόνος. Τόσο επηρεαζόμαστε από την επίδραση κάθε πλάσματος που συναντούμε! Ώ, θα μπορούσα βεβαίως να «κλείσω» την καρδιά μου και να μην μετέχω στα παθήματα των άλλων ή γενικά στα βιώματά τους, αν είναι ευτυχισμένοι ή δυστυχισμένοι. Αλλά η μοίρα μου δεν είναι να είμαι κλειστός. Από τις ανοικτές όμως πόρτες οι πάντες εισβάλλουν ελεύθερα …

***

Η εμπειρία της ερήμου με βοηθά στη διακονία μου. Αν εγώ ο ίδιος δεν γνώριζα τέτοια φτώχια, που για τις σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες είναι ασύλληπτη, δεν θα μπορούσα να συναντώ τους φτωχούς και εξουθενωμένους (και είναι η πλειονότητα από αυτούς που υπηρετώ) με τέτοιον ειλικρινή σεβασμό για το πρόσωπό τους και κατανόηση των παθημάτων τους, που τώρα μου δίνονται. Στη σπηλιά, με τον γυμνό βράχο πάνω από το κεφάλι μου και γύρω μου, στην ήσυχη νύχτα, το πνεύμα μου ήταν ελεύθερο να βλέπει όλο τον κόσμο από τη στιγμή της δημιουργίας ως την έσχατη ώρα της ιστορίας, αλλά και εκείνον που προηγείται του κόσμου αυτού, και εκείνον που κείται πέρα από τα γήινα όρια του χρόνου. Αν δεν είχα γνωρίσει στην έρημο την «πολυτέλεια» να συγκεντρώνεται η σκέψη μου στα κρίματα του ανθρώπου και το νόημα του ερχομού του στον κόσμο, δεν θα μπορούσαν να βοηθήσω τους διανοούμενους ανθρώπους (και από αυτούς υπάρχουν επίσης πολλοί) με λεπτή καρδιά, που αναζητούν διέξοδο από την κατάσταση που δημιουργήθηκε στον κόσμο για τους ίδιους και για όλη την ανθρωπότητα. Έτσι μένω τώρα στην κατάσταση της πιο βαθειάς ευγνωμοσύνης προς την Θεία Πρόνοια για εμένα· για τις δύσκολες ημέρες περισσότερο από τις εύκολες, διότι από τα παθήματα γεννιέται η σοφία.

***

Εγώ λοιπόν ζω όλη μου τη ζωή «εκτός του κόσμου» … Ζώντας στο «περιθώριο», μακριά από την άγρια θηριώδη αυτή ζωή, με φοβερόν πόνο στην καρδιά κράζω προς τον Ουρανό να κατεβεί ως το επίπεδο της γης με το υπέροχο μυστήριό του, να αγκαλιάσει όλους τους ανθρώπους που πραγματικά πάσχουν, να ανοίξει γι’ αυτούς άλλους ορίζοντες του Είναι, ώστε ο κάθε κόπος του ανθρώπου να γίνει ενθουσιώδης διαδικασία δημιουργίας.

***

 

Μόνο ζώντας τη Λειτουργία, όσο είναι δυνατό και προσιτό σε μας, με όλο το είναι μας, γινόμαστε βαθμηδόν ευαίσθητοι σε πολλά πού περνούν απαρατήρητα από όσους δεν γνωρίζουν τον Χριστό και δεν Τον αγαπούν και δεν ζουν στο πνεύμα των εντολών Του… Ζω ήδη μέσα στο ράσο εξήντα επτά χρόνια, και κάθε φορά η Λειτουργία είναι γιά μένα κάτι νέο, μοναδικό! Είναι αδύνατον να την συνηθίσουμε! Και όταν βρίσκουμε ανάπαυση στη βαθειά καρδιά μας από την εγγύτητα του Θεού, τότε βεβαίως μας είναι ευκολότερο να υπηρετήσουμε τούς ανθρώπους. Θα ήθελα λοιπόν και εσείς να μιλάτε με καρδιά γεμάτη από ευγνωμοσύνη προς τον Χριστό, γιά το ότι βρήκε τρόπο να ενωθεί μαζί μας.

Προσπαθείστε να ζείτε κάθε φορά πιο βαθιά αυτό που ζούσε ο Χριστός κατά το Μυστικό Δείπνο, όταν εγκαθίδρυσε το μεγάλο αυτό μυστήριο που είναι η θεία Ευχαριστία. Τότε η λειτουργία θα αποβεί σωτήρια όχι μόνο για σας, αλλά και για όσους συμμετέχουν σ’ αυτή. Δεν ανήκει μόνο στους ιερείς να ζουν στην καρδιά τους τα παθήματα του Χριστού για τον κόσμο… Καθετί που υπάρχει, υπάρχει γιατί ο Θεός το σκέπτεται. Ο Θεός σκέπτεται τον κόσμο και ο κόσμος υπάρχει. Αν ζητείτε το θέλημα του Θεού με απλότητα και ταπείνωση, ο Θεός μπορεί να μεταβάλει οποιαδήποτε κατάσταση ακόμη και την πιο αρνητική. Το παν εξαρτάται από τη σχέση μας με τον Θεό. Αν έχουμε εμπιστοσύνη στην πρόνοιά Του…

Τέτοιος οφείλει να είναι ο χριστιανός. Ένα «καλώδιο υψηλής τάσεως», πάνω στο οποίο μπορεί να καθίσει ένα πουλάκι χωρίς να πάθει την παραμικρή ζημία, αλλά μέσα από το οποίο περνά ενέργεια ικανή να κάνει ολόκληρο τον κόσμο να εκραγεί. Ιδού με ποιόν τρόπο εγγίζουμε την αιώνια Βασιλεία του Χριστού.

Πώς μπορούμε να γνωρίσουμε τον Θεό «καθώς εστι»; Ο Χριστός μας δείχνει την οδό παροτρύνοντάς μας να παραμένουμε στην αγιότητα για να μη βλάπτουμε τον πλησίον, να προτιμούμε τους άλλους από τον εαυτό μας, να μην επιδιώκουμε να τους εξουσιάζουμε.
Οφείλουμε να πεθάνουμε για τον εαυτό μας, για να ζήσουν οι άλλοι.

 Για ν’ αλλάξουμε τη ζωή μας, χρειάζεται άσκηση· χρειάζεται να μάθουμε να μεταθέτουμε το πνεύμα μας από τα κοινά και εμπαθή πράγματα προς τον Θεό… Η άσκησή μας, αθέατη στους άλλους, παραμένει με όλη της τη δύναμη μπροστά στα μάτια τού Θεού.

Πώς να περάσουμε μια μέρα χωρίς αμαρτία, δηλαδή αγία; Να το καθημερινό πρόβλημά μας. Πώς να μεταμορφώσουμε το είναι μας, το φρόνημα, τα αισθήματα, τις ίδιες τις φυσικές αντιδράσεις μας, ώστε να μην αμαρτήσουμε ενάντια στον Ουράνιο Πατέρα μας, στον Χριστό, στο Άγιο Πνεύμα, στην ανθρώπινη υπόσταση, στον αδελφό μας και σε κάθε πράγμα σ’ αυτή τη ζωή;

«Καταξίωσον, Κύριε, εν τη ημέρα ταύτη αναμαρτήτους φυλαχθήναι υμάς». Πολλές φορές επανέλαβα αυτή την προσευχή της Εκκλησίας. Η επί γης αναμάρτητη ζωή μας ανοίγει τις πύλες του Ουρανού. Δεν είναι ο πλούτος των γνώσεων που σώζει τον άνθρωπο. Είναι η αναμάρτητη ζωή που μας προετοιμάζει για τη ζωή με τον Θεό στον μέλλοντα αιώνα. Η χάρη του Αγίου Πνεύματος μας διδάσκει τις αιώνιες αλήθειες κατά το μέτρο που ζούμε σύμφωνα με τις εντολές: «Αγαπήσεις τον Θεό σου, τον Δημιουργό σου, με όλο το είναι σου και αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν». Ναι, κρατείτε πάντοτε αυτές τις εντολές.

Όταν αρχίζει κανείς να προσεύχεται, η ίδια η προσευχή θα του λύνει τις απορίες του.

«Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού, ελέησον ημάς». Όταν λέμε την προσευχή αυτή, συνάπτουμε με τον Χριστό μια προσωπική σχέση, που ξεπερνά τη λογική. Η ζωή του Χριστού εισχωρεί σιγά-σιγά μέσα μας.
Μείνετε στην προσευχή, μείνετε στον αγώνα, να περάσετε τη μέρα σας χωρίς αμαρτία. Όλα τα υπόλοιπα θα δοθούν από τον Ίδιο τον Θεό.

Μεταβάλλετε ό,τι οφείλετε να κάνετε σε προσευχή.

Για να φυλάξουμε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, οφείλουμε ν’ απέχουμε από κάθε λογισμό που δεν αρέσει στον Θεό, μας λέει ο Γέροντας Σιλουανός. Ιδού το έργο μας. Ιδού η πνευματική μας καλλιέργεια. Εφόσον πρόκειται για την αιώνια σωτηρία, αυτό δεν τελειώνει ποτέ. Αρχίζουμε και ξαναρχίζουμε χωρίς τέλος.

Μηχανευθείτε τρόπους να είστε με τον Θεό!

Είπα στην αδελφότητα να κρατήσει στην Μονή πρώτα και κύρια τη Θεία Λειτουργία.

Γράφει ο Γέροντας Σωφρόνιος στο βιβλίο του: «ότε ήμην εν τη ερήμω (στο σπήλαιο της Αγίας Τριάδος) και ετέλουν μόνος την Λειτουργίαν, έχων μετ’ εμού μόνον ένα μοναχόν –όστις ήρχετο, ίνα απαντά εις τας δεήσεις των εκτενών, αναγινώσκη τον Απόστολον και παρέχη την λοιπήν αναγκαίαν συμμετοχήν, εις τόπον λαού– τότε ούτε εγώ ούτε ο μοναχός εκείνος ησθάνθημεν ποτε έλλειψιν τινα: Άπας ο κόσμος ήτο εκεί μεθ’ ημών· ο κόσμος και ο Κύριος· ο Κύριος και η αιωνιότης».

  

Η προσευχή είναι ανεκτίμητον δώρον του ουρανού, απαιτεί όμως αφ’ ημών «σχολήν». Χάριν της συναντήσεως μετά του Ζώντος Χριστού δεν είναι καθ’ υπερβολήν δύσκολον να αρνηθώμεν τας δελεαστικάς απολαύσεις και να προτιμήσωμεν παντός άλλου την μετ’ Αυτού συνομιλίαν. Εδόθη εις εμέ το εξαίρετον τούτο προνόμιον, τολμώ να είπω, η μακαριότης, ήτις έφθασεν εις την μεγίστην αυτής έντασιν εν τη ερήμω. Η ασκητική έννοια «έρημος» δεν αναφέρεται εις γεωγραφικόν τόπον, αλλά εις τρόπον ζωής: Είναι η απομάκρυνσις από των ανθρώπων, κατά την οποίαν ουδείς βλέπει ή ακούει τον ασκητήν, ουδεμία ανθρωπίνη εξουσία ασκείται επ’ αυτού, και ο ίδιος ουδένα εξουσιάζει. Η ελευθερία αύτη είναι απαραίτητος δια την πλήρη κατάδυσιν του πνεύματος, αλλά και όλης της υπάρξεως ημών, εις την Θείαν σφαίραν. Τότε είναι δυνατόν να μεταδοθή εις ημάς η υπερτέρα πασών των αξιών της γης Θεία απάθεια. Εν αυτή ο άνθρωπος ουδόλως διανοείται υπεροχήν έναντι του αδελφού αυτού. Ουδόλως επιδιώκει τιμήν, δόξαν, έτι μάλλον, υλικόν πλούτον. Ώ, ο θετικός ορισμός της αληθούς ελευθερίας δεν δύναται να εκφρασθή δια λόγων! Δεν εννοώ δια ποίον λόγον η Θεία συγκατάβασις ευδόκησε να ζήσω εν τη ερήμω την «ελευθερία των τέκνων του Θεού» (Ρωμ. η’ 21).
Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου (Σαχάρωφ), Οψώμεθα τόν Θεόν καθώς εστί, Η’ ΠΕΡΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ