❝ ο πτερνοτήρης ὄφις ❞

 

✦ Η παράξενη λέξη «πτερνοτήρης», από τη βιβλική φράση «τηρῶ τὴν πτέρναν», απαντά μόνο στο επίγραμμα του συναξαρίου τοῦ Αγίου Κελεστίνου (25 Μαΐου), που μαρτύρησε με τρύπημα των φτερνών:

Πτέρνας σιδήροις ἐμπαρεὶς Κελεστῖνος,

Τὸν πτερνοτήρην συντρίβει πατῶν ὄφιν.

(μετάφρ.)

«Ο Κελεστίνος, καρφωμένος με σίδερα στις φτέρνες,

το φίδι που παραμόνευε τη φτέρνα του συντρίβει».

 

 

 

✦ Στη σημιτική χρήση, το «τηρῶ τὴν πτέρναν» δεν σημαίνει «φυλάω», αλλά «παραμονεύω για να χτυπήσω ύπουλα». Έτσι το εβραϊκό akev («πτέρνα») συνδέθηκε ήδη από την Παλαιά Διαθήκη με τη δόλια προσβολή και την προδοσία. Γι’ αυτό και στους Ψαλμούς διαβάζουμε:

«ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ᾿ ἐμὲ πτερνισμόν»

(Ψαλ. 40,10)

στίχος που η Εκκλησία ερμήνευσε ως αναφερόμενο στον Ιούδα Ισκαριώτη.

✦ Η εικόνα του «πτερνισμού του όφεως» εμφανίζεται με εντυπωσιακό τρόπο στην κατάρα του Θεού προς τον όφιν, στο λεγόμενο Πρωτευαγγέλιο — την πρώτη προαναγγελία της νίκης του Ιησού Χριστού επί του διαβόλου:

«αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν,

καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν» (Γεν. 3,15)

Ο όφις πλήττει την πτέρνα,·το «σπέρμα της γυναικός» όμως (ο Χριστός) συντρίβει την κεφαλή του. Έτσι η ίδια η πληγή γίνεται σημείο νίκης.

✦ Μέσα σε αυτό το βιβλικό βάθος γίνεται κατανοητό και το παραπάνω επίγραμμα του αγίου Κελεστίνου. Ο μάρτυρας τρυπιέται με σίδερα στις πτέρνες («πτέρνας σιδήροις ἐμπαρεὶς») , όμως με τις ίδιες τις πληγωμένες πτέρνες «πατῶν ὄφιν» συντρίβει τον "πτερνοτήρη" (αυτόν που παραμόνευε την φτέρνα του). Το τραύμα του θανάτου μεταβάλλεται σε νίκη.

____________

Λύσε το σχοινί…

 

Ένας ορειβάτης, που ήθελε να ανεβεί το ψηλότερο βουνό, ξεκίνησε, την περιπέτεια του μετά από πολλά χρόνια προετοιμασίας. Όμως, επειδή ήθελε τη δόξα μόνο για τον εαυτό του αποφάσισε να σκαρφαλώσει το βουνό μόνος. Η νύχτα, λοιπόν, έπεσε βαριά και ο άνδρας δεν έβλεπε τίποτα. Όλα ήταν μαύρα. Μηδενική ορατότητα. Το φεγγάρι και τα άστρα είχαν καλυφθεί από σύννεφα. Καθώς ο άνδρας ανέβαινε και απείχε λίγα μόνο μέτρα από την κορυφή του βουνού, γλίστρησε και έπεσε στο κενό με μεγάλη ταχύτητα. Ο ορειβάτης πού το μόνο πού έβλεπε καθώς έπεφτε ήταν μαύρες κουκίδες, είχε την τρομερή αίσθηση της βαρύτητας να τον τραβά.

Συνέχισε να πέφτει… και σε εκείνες τις στιγμές του μεγάλου φόβου ήρθαν στο μυαλό του όλα τα καλά και τα άσχημα επεισόδια της ζωής του. Σκεφτόταν, τώρα, το πόσο κοντά στο θάνατο ήταν, όταν ξαφνικά ένιωσε το σκοινί πού ήταν δεμένο στη μέση του να τον τραβά δυνατά. Το σώμα του ορειβάτη κρεμόταν πλέον στον αέρα. Μόνο το σκοινί τον κρατούσε ζωντανό. Εκείνη τη στιγμή της αμηχανίας και καμιάς άλλης επιλογής, φώναξε:

- Θεέ μου, βοήθησε με!

Ξαφνικά, μια βαθειά φωνή προερχόμενη από τον ουρανό απάντησε:

- Τί θέλεις να κάνω;

- Σώσε με, Θεέ μου!

- Αληθινά, νομίζεις ότι μπορώ να σε σώσω;

- Βέβαια, πιστεύω ότι Εσύ μπορείς!

- Τότε, κόψε το σχοινί που είναι δεμένο στη μέση σου…

Η ομάδα διάσωσης, την άλλη μέρα, είπε ότι ένας ορειβάτης βρέθηκε πεθαμένος, παγωμένος και το σώμα του κρεμόταν από ένα σκοινί. Τα χέρια του κρατούσαν σφιχτά το σκοινί ΜΟΝΟ 3 μέτρα μακριά από τη γη…

Κι εσύ; Εγώ; Όλοι μας; Πόσο κολλημένοι είμαστε στο σκοινί μας, σε κάθετι που μας κρατά δέσμιους; Ποτέ μην αμφισβητήσεις όσα είναι από τον Θεό. Ποτέ δεν θα πρέπει να λες ότι σε έχει ξεχάσει ή σε έχει εγκαταλείψει. Ποτέ μη νομίζεις ότι δεν σε φροντίζει. Θυμήσου ότι σε κρατάει πάντα με το χέρι Του και η επιλογή να απλώσεις το δικό σου χέρι ανήκει σε εσένα.

964μ.Χ~Η αποστομωτική απάντηση του σπουδαίου Στρατηγού και Αυτοκράτορα της Ρωμανίας Νικηφόρου Φωκα στους Πρεσβευτές των Βουλγάρων όταν απαίτησαν την καταβολή της ετήσιας χορηγίας

"Πηγαίνετε να πείτε στον κύριο σας ,που λένε ότι τρώει δέρματα και φοράει ρούχα από τα τομάρια των κοπαδιών του ,ότι ο πανίσχυρος Βασιλέας των Ρωμαίων ετοιμάζεται να ξεκινήσει εκστρατεία από την χώρα του εναντίον της δίκης του .Και τότε αυτός θα είναι ο υποτελής και θα πληρώνει αυτό που ζητάει να του δώσουμε.

Μάθετε λοιπόν εσείς που είστε δούλοι γεννημένοι από πατεράδες και παππούδες δούλους να απευθύνεστε στον Ηγεμόνα των Ρωμαίων* ως τον Κύριο και Αφεντη σας και ποτέ να μην τολμήσετε να μιλήσετε μέσα σε αυτό το Παλατιο για πληρωμές υποτέλειας.."

 

Ο Νικηφόρος Φωκάς με τα παραπάνω λόγια στάθηκε ως άξιος κληρονόμος μιας παράδοσης αιώνων. Δεν μίλησε μόνο ως Βασιλέας των Ρωμαίων μίλησε ως συνεχιστής του ελληνικού έθνους, εκείνου που από τον Μαραθώνα, τις Θερμοπύλες και τη Σαλαμίνα, έως τον Μέγα Αλέξανδρο και την Κωνσταντινούπολη, αρνήθηκε πάντα να δεχτεί ζυγό.

Η απάντησή του στους Βούλγαρους δεν ήταν λόγια της στιγμής ήταν ο παλμός χιλιετιών που δεν σβήνει. Ήταν η φωνή ενός λαού που κουβαλά στο αίμα του την κληρονομιά της ελευθερίας, της ανδρείας και της πνευματικής ανωτερότητας.

Μακάρι κι εμείς σήμερα να είχαμε ηγέτες που θα ένιωθαν αυτό το χρέος ότι δεν στέκονται μπροστά σε ξένους απλώς ως διαχειριστές εξουσίας, αλλά ως φωνή και πρόσωπο ενός έθνους που δεν ξεριζώθηκε ποτέ, παρά τις κατακτήσεις και τις συμφορές.

Ο Φωκάς, με την αδάμαστη ψυχή του, μας υπενθυμίζει πως η Ελλάδα ζει όσο υπάρχουν Έλληνες έτοιμοι να υψώσουν το ανάστημά τους, να πουν «όχι» στην υποτέλεια και να συνεχίσουν τον αιώνιο αγώνα για την τιμή και την ελευθερία!!

 Στυλ. Καβάζης

ΤΙ ΕΊΝΑΙ η ΈΜΠΝΕΥΣΗ;

 Μας εξηγεί ο ιερομόναχος Ζαχαρίας της Μονής του Τιμίου Προδρόμου στο έσσεξ

«Στο τέλος, μόνο η αγάπη μένει.»

 

Και διηγώντας τα να κλαις…

 

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Η χαρούμενη επέτειος της ενώσεως της Επτανήσου με την μητέρα Ελλάδα ημερομηνιακά είναι κοντά με την θλιβερή επέτειο της αλώσεως της Βασιλεύουσας. Στην Κέρκυρα ο κεντρικός εορτασμός θύμισε Βυζάντιο. Τελέστηκε η Θεία Λειτουργία και η Δοξολογία προεξάρχοντος του Μητροπολίτου, ο οποίος φορούσε άμφια και μίτρα (στέμμα) - που φορούσαν ο Αυτοκράτορας της Ρωμιοσύνης και οι αξιωματούχοι  της. Επλαισιούτο από  πλήθος λαού, από σημαίες, λάβαρα, εξαπτέρυγα και από την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων. Και μετά η παρέλαση, την οποία κοσμούσαν και με τοπικές φορεσιές οι νέοι και οι νέες, ήταν και οι πολυπληθείς μπάντες, που ενίσχυαν μελωδικά τον πανηγυρικό τόνο.

Παρούσα και η πολιτική εξουσία δια του ανωτάτου άρχοντος, του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κων. Τασούλα, θυμίζουσα τις καλές ημέρες των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας και αυτό που γράφει ο μέγας Βυζαντινολόγος Στίβεν Ράνσιμαν για τον Ιουστινιανό, ο οποίος υποστήριζε τη διάκριση μεταξύ του sacerdotium και του imperium και πίστευε πως η μεταξύ τους αρμονική σχέση είναι ουσιαστική για την ευημερία του κόσμου και ότι το ιμπέριουμ πάντοτε οφείλει να  υποστηρίζει τις αποφάσεις και το κύρος του κλήρου. («Η Βυζαντινή θεοκρατία», Εκδ. «Δόμος», 1982, σελ. 51).

            Μετά το 1204 και την πρώτη άλωση από τους «χριστιανούς» Ενετούς και Φράγκους η πίεση στη Ρωμέικη Αυτοκρατορία γινόταν όλο και πιο μεγάλη. Από τη μία οι στην Ανατολή  οθωμανοί οσμανλήδες πίεζαν κατακτώντας εδάφη, και από την άλλη στη Δύση οι «χριστιανοί» πίεζαν να υποκύψουμε στον Πάπα και να απωλέσουμε την ταυτότητά μας, χωρίς να μας εγγυώνται ότι θα μας προστάτευαν από τον εξ Ανατολής κίνδυνο... Ο μεγαλοφυής ιστοριοδίφης Σπυρίδων Ζαμπέλιος περιγράφει με ακρίβεια και αντικειμενικότητα την προ της Αλώσεως κατάσταση:

            «Οφείλει το γένος των Ελλήνων, παραιτούμενον των περί Ορθοδοξίας αξιώσεών του, και επί σκοπώ του να διαφυλαχθή από τους άκρους κινδύνους, να στρέψει όμμα συνδιαλλακτικόν προς την Δύσιν, να παραδεχθή τον Παπισμόν, να συγχωνευθή μετά των εσπερίων εθνών, να απολέση την αρχαιόγονον φύσιν του, να εξουθενηθή εις τον ωκεανόν των δυτικών εθνικοτήτων, να αποταχθή της αυθεντίας του παρελθόντος, να απεκδυθή της ιστορικής ηγεμονίας του και ταύτα πάντα χωρίς της βεβαιότητος ότι θέλει σωθή ποτέ από της ημέρας παρ’ ημέραν αναβαινούσης βαρβαρικής πλημμύρας. Ή μάλλον, οφείλει προς τον βάρβαρον μεν να παραχωρήση την αυτονομίαν, τον βυζαντινόν θρόνον, την πολιτείαν, εις εαυτό δε να φυλάξη την κατοχήν του θρησκεύματος, ως παλλάδιον εντός του οποίου ήθελε καταφύγει και κρυφθή ο σπόρος της ελευθερίας; Εις άλλας λέξεις, τί μέλλει να δώση βοράν εις τον της Ανάγκης αδυσώπητον δράκοντα; Την ύλην ή το πνεύμα; Να δώση το θρήσκευμα και την εν τω θρησκεύματι μέλλουσαν αναγέννησιν προς τους Δυτικούς, ή να παραδώση το μεσαιωνικόν ατελέστατον πολίτευμα προς τους διαδόχους του Οτμανίου; Δεξιόθεν κρημνός, αριστερόθεν τάφος. Τα εθνικά στοιχεία ηθέλησαν να ριφθώσιν εις τον κρημνόν κατά προτίμησιν, με την ελπίδα την προς τον Θεόν και την βοήθειαν της Ιστορίας». («Άσματα δημοτικά και μελέτη περί μεσαιωνικού Ελληνισμού», Κέρκυρα, 1852, ανατύπ. Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα, 1986, σελ. 503).

            Από την Άλωση αρχίζει ο αγώνας επιβίωσης του Ελληνισμού. Μακρά η περίοδος, 400 χρόνια, σκλαβιάς και τυραννίας υπό αλλόθρησκο κατακτητή. Κατ’ αυτήν συνέβη το δυσκατόρθωτο για όλους τους λαούς της Γης, επιβίωσε το Έθνος  χάρη στην Εκκλησία και τους πιστούς λαϊκούς, που διατήρησαν με θυσίες ζωντανές την γλώσσα και την ιστορία μας. Ο Σάμιος  λόγιος Επαμεινώνδας Σταματιάδης (1835-1901) σημειώνει ότι δύο τάξεις  υποβάσταξαν κατά τους χαλεπούς εκείνους χρόνους το βαρύ και δυσβάστακτο της Ελληνικής εθνότητος φορτίο, η Εκκλησία και οι αρματωλοί – κλέφτες. Ειδικότερα  γράφει, μεταξύ άλλων: «Οι Έλληνες, ως Χριστιανοί, οφείλουν σεβασμό προς την αγίαν αυτών εκκλησίαν, ως έθνος όμως οφείλουν προς αυτήν και ευγνωμοσύνην, διότι υπό της αγάπης και προνοίας αυτής περιβαλλόμενοι διήλθον σώοι το σκιερό και ζοφώδες διάστημα τεσσάρων όλων αιώνων, υπ’ αυτής εκτρεφόμενοι με το μάνα της εις Θεόν πίστεως, παρηγορούμενοι με την αλάνθαστον παρηγορίαν της ελπίδος, θωρακιζόμενοι με τον αδιαπέραστον θώρακα της υπομονής, υποβασταζόμενοι τέλος με το έρεισμα της προς αλλήλους ευαγγελικής αγάπης». («Βιογραφίαι των Ελλήνων Μεγάλων Διερμηνέων», Αθήνησι, 1865, Ανατύπ. Εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, 1973, σελ. 8-10).

            Ο Ελληνισμός δεν θα υπήρχε χωρίς το Βυζάντιο, υποστήριξε σε συνέντευξή της η βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ: «Τί είναι ο Νεοελληνισμός; Ορθοδοξία και ελληνική γλώσσα. 

Χωρίς το Βυζάντιο δεν θα υπήρχε Ορθοδοξία, όπως επίσης δεν θα είχε συντηρηθεί και διαδοθεί η ελληνική γλώσσα, η οποία δεν έγινε ποτέ νεκρή γλώσσα και μόνον οι Έλληνες τη μιλάμε, αφού δεν υπάρχουν ελληνογενείς γλώσσες, όπως υπάρχουν οι λατινογενείς».

            Μια πλευρά του παρόντος έζησε η Κέρκυρα πριν από  λίγες ημέρες, όπως την ζούμε οι περισσότεροι Έλληνες σε κάθε εθνική και θρησκευτική μας εορτή. Ο Ελληνισμός εκφράζεται έτσι ως συνέχεια του Βυζαντίου και με ευθύνη για τα πεπρωμένα του. Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Την εκπροσωπούν οι οπαδοί του δυτικού «προοδευτισμού». Από τη μεταπολίτευση έως σήμερα υπάρχει μια αυξανόμενη πίεση από ολιγάριθμες, αλλά ισχυρές αντίθεες δυνάμεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό  της χώρας, για περιθωριοποίηση της Εκκλησίας, για κατάργηση των συμβόλων που θυμίζουν το παρελθόν των Ελλήνων και προσχώρηση στον τύπο του δυτικού ανθρώπου, του αποδεχόμενου ή ανεχόμενου την εφαρμογή των ιδεολογιών του ηδονισμού, του ατομισμού και του μηδενισμού, που τις παραποιεί και τις μετατρέπει σε «δικαιώματα». Και είναι εντυπωσιακό ότι πολιτικοί και του κυβερνώντος Κόμματος, οπαδοί του Σημιτισμού, επιχειρούν να συνδυάσουν τα μη αναμιγνυόμενα, Εκκλησία και δυτικό «εκσυγχρονισμό».

            Παράδειγμα ο 38ετής κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης. Μετά την πρόσφατη  συνάντησή του στην Αθήνα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο δήλωσε: «Η σοφία, η νηφαλιότητα και το κύρος του αποτελούν διαρκή πηγή έμπνευσης και καθοδήγησης για την απαιτητική συνέχεια του έργου μας». Όμως τον Ιανουάριο του 2026 μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ είχε πει για τις αμβλώσεις: «Είναι αδιανόητο το 2026 να συζητάμε για το τί θα κάνει μια γυναίκα με το σώμα της, αυτά η χώρα μας τα έχει λύσει πολλές δεκαετίες πριν». Επισημαίνεται στον κ. Μαρινάκη πως η « έμπνευσή» του από τον Πατριάρχη δεν πρέπει να είναι επιλεκτική και κατά τη βούλησή του, αλλά οφείλει να είναι σύμφωνη με τα όσα αυτός πρεσβεύει. Αλλιώς η συνάντηση ήταν  μια τυπική κοινωνική επαφή, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τις προσεχείς εκλογές και η δήλωσή του χωρίς περιεχόμενο. Τα ίδια ισχύουν για όσους βουλευτές, ερήμην του λαού και κατά παράβαση των κανόνων της Φύσεως, της Ηθικής και της διδασκαλίας της Εκκλησίας, ψήφισαν υπέρ του γάμου των ομοφυλοφίλων, αλλά επιδιώκουν και καλές σχέσεις με τον κλήρο...

            Ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός στον Εθνικό μας Ύμνο μιλάει για τα περασμένα μεγαλεία που έζησε ο Ελληνισμός και επισημαίνει πως διηγώντας τα είναι να κλαις για το πού κατάντησε… Ο στίχος του, από την πέμπτη στροφή του Ύμνου, αναφέρεται στην εποχή της τουρκοκρατίας, αλλά για κάποιους Έλληνες παραμένει επίκαιρος…-  

Οσίου Θεοδωρου του Στουδίτου,εις τον Τίμιο Πρόδρομο

 

‘Ὁραματίζομαι τό ἀγγελικό ἐκεῖνο πρόσωπο πού ἔδυσαν τά μάτια του σάν δύο ἥλιοι λαμπεροί καί πού μέσα σ’ αὐτά εἶχε ἀποτυπωθεῖ ὅλη ἡ ψυχική του ὀμορφιά.

Χωρίς τήν πρόσκαιρη καί ἐπίγεια τούτη πνοή, ἀλλά γεμάτο ἀπό τήν μοσχομύριστη εὐωδιά τῆς θείας Χάρης.

Ἀσπάζομαι τά ἱερά ἐκεῖνα χέρια, πού ἁμαρτία δέν ἀγγίξανε καί πού μέ τό δάκτυλό τους ἔδειξαν στούς ἀνθρώπους τόν Χριστό, πού σήκωσε ἐπάνω Του τήν ἁμαρτία ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου.

Προσκυνῶ ἐκεῖνα τά ὡραῖα πόδια, πού εὐαγγελίστηκαν τά ἀγαθά στούς ἀνθρώπους καί μέ τά ὁποῖα προετοιμάστηκε ἡ ὁδός τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου. Φέρτε νά προσκυνήσω καί τήν τίμια ἁλυσίδα μέ τήν ὁποῖα δέθηκε ὁ πιό πολύτιμος καί ἀγγελόμορφος ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους.

Φέρτε καί τή σεβάσμια πιατέλα ὅπου τοποθετήθηκε ἡ πολυσέβαστη καί ἀπό ὅλα τά χρυσάφια ἀκριβότερη Κεφαλή. Ἀκόμα ἄν ἔβρισκα δέν θά ἄφηνα ἀπροσκύνητο τό φονικό μαχαίρι πού μπήχθηκε στόν ἱερό τράχηλο, οὔτε θά δίσταζα νά καταφιλήσω τό χῶμα ὅπου φρουρήθηκε ὁ θησαυρός, μέ τή βεβαιότητα, ὅτι καί αὐτό θά μοῦ μετέδιδε θεία Χάρη.

Μακαριστέ τάφε καί χαρμόσυνη ταφόπετρα, πού σκέπασες τό τρισμακάριστο ἐκεῖνο σκήνωμα καί τύλιξες μέσα σου τό πολυτιμώτερο ἀπό σωρούς σμαράγδια καί μαργαριτάρια σῶμα.

Ἐκεῖ λοιπόν βρισκόταν ὁρατά ἡ συντροφιά τῶν μαθητῶν καί ἀόρατα πλήθη ἀγγέλων, εὐφημώντας, δοξάζοντας, ὑψώνοντας στόν οὐρανό καί μεταφέροντας στήν ἀτελείωτη χαρά αὐτόν πού ἔζησε σάν ἔνσαρκος ἄγγελος καί προανάγγειλε τό Μεσσία. Αὐτόν πού ὑπῆρξε γνήσιος φίλος τοῦ Κυρίου, πού ὁδήγησε στόν οὐράνιο Νυμφίο τήν Ἐκκλησία, τό ἄσβηστο λυχνάρι τοῦ ἀνεκφράστου φωτός, τή ζωντανή φωνή τοῦ Θεοῦ Λόγου, τόν ἀνώτερο ἀπ’ τούς προφῆτες, τόν μεγαλύτερο ἀπ’ ὅσους γέννησε ποτέ γυναίκα.

βαρβαρότητα!

Η Μαριλένα και ο Γιάννης μπροστά στην προτομή του πατέρα τους.

Τα δύο παιδιά του ήταν μόλις 1,5 και 5 ετών όταν, στις 23 Μαΐου 2006, ο πατέρας τους, Σμηναγός της Πολεμικής Αεροπορίας, έχασε τη ζωή του εν ώρα καθήκοντος κοντά στην Κάρπαθο, υπηρετώντας με αυταπάρνηση την Πατρίδα.

Η μνήμη και η θυσία του παραμένουν ζωντανές, φωτίζοντας τον δρόμο των παιδιών του και αποτελώντας σύμβολο τιμής, ευθύνης και προσφοράς προς το Έθνος.

ΑΘΑΝΑΤΟΣ

🌿🥀 ❝ τεμέτερον ❞: μια λέξη, ένας τόπος, ένας λαός ~

Στην ποντιακή διάλεκτο, σημαίνει "δικό μας", "του γένους μας", "που μας ανήκει". Συμπυκνώνει το αίσθημα του «συν-ανήκειν».

— «Αυτός έν’ τεμέτερον» λέγεται από Ποντίους για κάποιον που είναι «δικός μας», από τον Πόντο, αδελφός μες την καρδιά.

 

 

 

Ετυμολογία:

Προέρχεται από την αρχαία ελληνική αντωνυμία «ἡμέτερος» (δικός μας): ἡμέτερος εμέτερον τεμέτερον

Χρησιμοποιείται σε:

◆ Ονόματα συλλόγων

◆ Καταστήματα

◆ Μουσικές και θεατρικές παραστάσεις

◆ Τραγούδια της προσφυγιάς και της ψυχής

◆ Στίχους και ποιήματα....

Η λέξη "τεμέτερον" για τους Ποντίους είναι σύμβολο κοινής αφετηρίας και αναφοράς, σύμβολο μνήμης των αγώνων και του ξεριζωμού....

~ π. Ιωάννης Ρωμανίδης_ Κυριακή Των Αγίων Πατέρων. - Οι Πατέρες δεν ξεκινούν από την σκέψη. Ξεκινούν από εκείνο το συγκεκριμένο Πρόσωπο, που ενεφανίσθη στους Προφήτες. Στην καιομένη βάτο εμφανίζεται ο Άγγελος, αυτός που λέγεται Θεός. Αυτός είναι ο Χριστός.

Σε κάθε επιστήμη και σε κάθε κοινωνικό επίτευγμα πρέπει να εξετάζεται κατά πόσον έχει επιτυχία, κατά πόσον παράγει αποτελέσματα. Αυτό πρέπει να εξετάζεται και στα δόγματα της Εκκλησίας.

Η επιτυχία των δογμάτων είναι να οδηγήσουν τους ανθρώπους στην κάθαρση, τον φωτισμό και την θέωση...

Οι Άγιοι Πατέρες, εξ επόψεως θεραπείας, έψαχναν να βρούνε μία κοινή ορολογία. Ουσιαστικά, εξ επόψεως εσωτερικής δομής της Εκκλησίας, που σημαίνει κάθαρση, φωτισμός, θέωση, μυστηριακή ζωή κ.ο.κ.,

δεν χρειάζεται αυτή η διατύπωση, αλλά η διατύπωση όμως, χρειάζεται για κατηχητικούς λόγους...

Για να φυλάσσωνται οι πιστοί από τους αιρετικούς, για να ξέρουν ποιοι είναι οι σωστοί διδάσκαλοι, για να μπορούν να τύχουν της θεραπείας, η οποία θεραπεία δεν υπήρχε στους αιρετικούς.

Έτσι, φαίνεται ότι εκτός από την αντιμετώπιση των αιρετικών, η ορολογία συντελεί και στην θεραπεία των ανθρώπων -των πιστών- γι’ αυτό το «δόγμα είναι δογματική θεραπεία», δηλαδή έχει «θεραπευτική σημασία».

Οπότε, τα κριτήρια της Ορθοδόξου θεολογίας «δεν είναι τυπικά δογματικά, αλλά θεραπευτικά».

Διότι ο σκοπός των δογμάτων είναι να χρησιμοποιούνται ως φάρμακα για την θεραπεία του ανθρώπου. Λοιπόν, το δόγμα είναι ένα φάρμακο...


''Ο αντιαιρετικός και θεραπευτικός σκοπός του δόγματος.''

Όσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης_Να πηγαίνετε να παίρνετε την ευχή του Γέροντα Ευμένιου, γιατί είναι ο κρυμμένος Άγιος των ημερών μας. Σαν τον Γέροντα Ευμένιο βρίσκει κανείς κάθε διακόσια χρόνια!

 

~ 23 ΜΑΪΟΥ 1453~

 

 

 Γράφει ο  Στυλ. Καβάζης

Ο Μωάμεθ Β’, διά τού εμίρη τής Σινώπης Ισμαήλ Χάμζα Ισφεντάρογλου, προτείνει εις τον Κωνσταντίνον ΙΑ’ να εγκαταλείψη την Κωνσταντινούπολιν με όλην την αυλήν, τον στρατόν καί τούς θησαυρούς του, προσφέροντάς του παράλληλα την ηγεμονίαν τής Πελοποννήσου υπό τήν υψηλήν κυριαρχίαν των οθωμανών.

 

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ απήντησε δίχως δεύτερη σκέψη: «Δεν έχω το δικαίωμα, ούτε εγώ, ούτε κανείς άλλος εδώ να παραδώσωμεν αυτήν την πόλιν.Είμεθα έτοιμοι ν’ αποθάνωμεν καί θα αφήσωμεν την ζωήν χωρίς λύπην». “Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοι δοῦναι οὔτ’ ἐμόν ἐστι οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ• κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν” 

 

Με αυτά τα λόγια που χαράκτηκαν ανεξίτηλα στον καμβά της ιστορίας, ο Κωνσταντίνος δεν υπερασπίστηκε απλώς τείχη. Υπερασπίστηκε την αρχή ότι υπάρχουν πράγματα που δεν παραδίδονται.Λιγότερο από μια εβδομάδα μετά, την ύστατη νύχτα, στην Αγία Σοφία, χωρίς Πατριάρχη, χωρίς βεβαιότητες, χωρίς ελπίδα σωτηρίας, κοινώνησε ως άνθρωπος που γνωρίζει ότι βαδίζει προς τον θάνατο. Όχι ως άγιος, αλλά ως συνειδητός μάρτυρας της ιστορίας. Και την αυγή της αποφράδας μέρας, στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού, έπεσε μαχόμενος υπέρ πίστεως και πατρίδος όχι για να νικήσει, αλλά για να νοηματοδοτήσει την ήττα.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται το μέγεθός του.

Όχι στη νίκη, αλλά στη θυσία.

Όχι στην επιβίωση, αλλά στην επιλογή.

Η στάση και η θυσία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου δεν ήταν απλά ένα στρατιωτικό γεγονός, ήταν ιστορικός καταλύτης. Από το σώμα του που χάθηκε στα ερείπια της Πόλης γεννήθηκε ο θρύλος, και από τον θρύλο γεννήθηκε η αντοχή. Τέσσερις αιώνες σκλαβιάς δεν έσβησαν τον Ελληνισμό, γιατί είχε ήδη αποκτήσει το δικό του μαρτυρικό πρότυπο. Έναν αυτοκράτορα που έπεσε όπως οι ήρωες της αρχαιότητας, αλλά συγχρόνως προσευχήθηκε όπως οι άγιοι της Ρωμιοσύνης.

Από εκείνον ξεκινά ο δρόμος που οδηγεί στο Κρυφό Σχολειό, στον Κολοκοτρώνη, στο ’21, στη νεότερη Ελλάδα. Όχι ευθύγραμμα, αλλά υπόγεια σαν τη γραμμή του Ελύτη που σέρνεται πίσω του καθώς ορμά στο πλήθος. Ο Κωνσταντίνος δεν ανήκει μόνο στο Βυζάντιο ανήκει σε κάθε στιγμή που ο Ελληνισμός επιλέγει το καθήκον αντί της ασφάλειας.Γι’ αυτό και δεν χρειάστηκε να ονομαστεί «Μέγας».

Η ιστορία τον έκρινε αλλιώς.

Τον κατέγραψε ως σύμβολο.

Σήμερα, λοιπόν, δεν θυμόμαστε απλώς μια γέννηση. Θυμόμαστε την απαρχή μιας θυσίας που ακόμη μας αφορά. Γιατί όσο υπάρχει Έλληνας που αναγνωρίζει τον εαυτό του σε εκείνον τον άνδρα που στάθηκε μόνος μπροστά στην Πύλη, η γραμμή δεν κόπηκε.

Και όσο αυτή η γραμμή παραμένει ατελεύτητη,

ο τελευταίος Έλληνας δεν πέθανε ποτέ.

Αχ πατρίδα μου

Αχ πατρίδα μου

Αχ πατρίδα μου,

αχ πατρίδα μου,

που σε άφησα πίσω με δάκρυα στα μάτια...

Στα βουνά του Πόντου, στα ποτάμια τα κρυστάλλινα, τα νερά

έπαιζα παιδί μες στα πράσινα και όμορφα σα καστανόφυλλα.

Τώρα μακριά, στην ξενιτιά, η καρδιά μου ματώνει,

κι ο άνεμος φέρνει μυρωδιά από τα βουνά σου ακόμα.

Αχ πατρίδα μου,

αχ πατρίδα μου...

Τα σπίτια μας άδεια, οι εκκλησιές μας κλεισμένα,

κι εμείς εδώ σαν πουλιά χωρίς φωλιά, χαμένα.

Η μάνα μου κλαίει στα όνειρά μου κάθε νύχτα,

«Παιδί μου, γύρνα πίσω» μου λέει με φωνή χαμήλι.

Σαμψούντα.Αμάσεια.Κοτιωρα,Κερασούντα.Αργυροπούλι.Τραπεζούντα, τα χωριά μας τα όμορφα,

τώρα είναι σιωπή και άλλοι περπατούν στα σκαλοπάτια.

Αχ πατρίδα μου,

αχ πατρίδα μου...

Τα ταφία μας έμεινε στα χώματα, τα δάκρυά μας στα κύματα,

κι εμείς τραγουδούμε τον πόνο μας μέχρι να σβήσουμε.

Όταν πεθάνω, ρίξτε χώμα σον τάφο μου από τον Πόντο,

να νιώσω ακόμα για μια φορά τη γη που μ’ έθρεψε.

Μην με θάψετε εδώ στην ξένη γη, δεν αντέχω,

θέλω να γίνω ρίζα στα βουνά που πόντου πού αγάπησα.

Αχ πατρίδα μου,

αχ πατρίδα μου...

Ποτέ δεν σε ξέχασα, ποτέ δεν θα σε ξεχάσω,

κι ας περάσουν χίλια χρόνια, η ψυχή μου και ο νους μου θα σε φωνάζει.

Αχ πατρίδα μου...

Αχ πατρίδα μου...

Εμείς και... ο κόσμος.

Άγιος Σωφρόνιος ο Αθωνίτης*

 

 «Γεννημένοι σε αυτόν τον κόσμο, είμαστε δεμένοι με αυτόν μέσω των ισχυρών δεσμών συγγένειας με αυτόν. 

Τον αγαπάμε: χτίζουμε τη σωτηρία μας μέσα στα όριά του· αλλά υποφέρουμε σε αυτόν: είναι πολύ στενός για την αγάπη που μας έχει προσταχθεί. Δεν μπορούμε παρά να αγαπάμε αυτόν τον κόσμο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα ακολουθήσουμε τους τρόπους του, τους τρόπους του πεπτωκότος κόσμου.

 Δεν μπορούμε παρά να αγαπάμε τον κόσμο, αλλά όταν η έλξη προς αυτόν υπερνικά την αγάπη μας για τον Θεό, τότε είμαστε υποχρεωμένοι να βρούμε τη δύναμη να κάνουμε όπως έκανε ο Αβραάμ: να πάρουμε φωτιά και μαχαίρι στα χέρια μας και να θυσιάσουμε όλα όσα μας είναι αγαπητά, στο όνομα της νίκης της αγάπης του Θεού μέσα μας (βλ. Πράξεις 22:6).»

* «Οψόμεθα τον Θεόν Καθώς Εστί»

«Θάλασσα Λυπήσου»

Κλαίγω και βαριαστενάζω

Και τη θάλασσα κοιτάζω

Για δυο μάτια ζαχαρένια

Που μου λείπουνε στα ξένα

 

Θάλασσα λυπήσου

Λίγο πια και μένα

Φέρε το πουλί μου

Από τα ξένα

 

Θάλασσα φαρμακωμένη

Την καρδιά μου’χεις καμένη

Πήρες την παρηγοριά μου

Μέσα από την αγκαλιά μου

Αχ βρε θάλασσα κακούργα

Πώς με γέλασες πανούργα

Μου ξελόγιασες πλανεύτρα

Την αγάπη μου βρε κλέφτρα

Ο Γέροντας Νικήτας στη νότια Κρήτη!

Μια αγνή ερημική Μοναχική μορφή που η ψυχή του χωράει όλο το κόσμο...

 

 

Η Βυζαντινή σπηλαιώδης εκκλησία του 17 αιώνα, Άγιος Νικήτας, βρίσκεται στο νότιο Κρητικό πέλαγος πίσω από τα βουνά Αστερούσια! 

Η εκκλησία γιορτάζει πανηγυρικά στις 15 Σεπτεμβρίου.

Φτάνοντας στο χωριό Αχεντριάς στα νότια του νομού Ηρακλείου, αρχίζει ένας κακοτραχαλος δρόμος 15 περίπου χιλιομέτρων με επικίνδυνες στροφές που κόβουν την ανάσα, ωστόσο το αποτέλεσμα αποζημιώνει!

Το μοναστήρι φιλόξενο και γραφικό, η παραλία παρθένα, αμμώδης και καθαρή χωρίς υποδομές και ο πάτερ Νικήτας τόσο καλοσυνάτος και αγαθός που κάνει τη ψυχή σου να αγαλιάζει!

Έχει φιλόξενα κελιά που διαμένουν χωρίς αντίτιμο οι προσκυνητές ενώ ο ίδιος φροντίζει για τη διατροφή τους, από δωρεές πιστών, ψάρεμα, κλπ

μας το στειλε το mail 

Στα ανακαινισμένα Παλάτια, του τελευταίου Αυτοκράτορα της Πόλης

Στο Μυστρά, ακούστηκαν ξανά, μετά σιωπή αιώνων, Βυζαντινοί ύμνοι και παραλογές που διατηρούν τη μνήμη της Ρωμιοσύνης. 

 

Τραγούδησε ο #ZahariasKarounis

Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου

 

Ὅλην συγκροτήσαντες, τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιστήμην, καὶ τῷ θείῳ Πνεύματι, συνδιασκεψάμενοι, τὸ μακάριον, καὶ σεπτὸν Σύμβολον, οἱ σεπτοὶ Πατέρες, θεογράφως διεχάραξαν, ἐν ᾧ σαφέστατα, τῷ Γεγεννηκότι συνάναρχον, τὸν Λόγον ἐκδιδάσκουσι, καὶ παναληθῶς ὁμοούσιον, ταῖς τῶν Ἀποστόλων, ἑπόμενοι προδήλως διδαχαῖς, οἱ εὐκλεεῖς καὶ πανόλβιοι, ὄντως καὶ θεόφρονες.

Ὅλην εἰσδεξάμενοι, τὴν νοητὴν λαμπηδόνα, τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τὸ ὑπερφυέστατον χρησμολόγημα, τὸ βραχὺ ῥήματι, καὶ πολὺ συνέσει, θεοπνεύστως ἀπεφθέγξαντο, ὡς Χριστοκήρυκες, εὐαγγελικῶν προϊστάμενοι, δογμάτων οἱ μακάριοι, καὶ τῶν εὐσεβῶν παραδόσεων· ἄνωθεν λαβόντες, τὴν τούτων ἀποκάλυψιν σαφῶς, καὶ φωτισθέντες ἐξέθεντο, ὅρον θεοδίδακτον.

Ὅλην συλλεξάμενοι, ποιμαντικὴν ἐπιστήμην, καὶ θυμὸν κινήσαντες, νῦν τὸν δικαιότατον ἐνδικώτατα, τοὺς βαρεῖς ἤλασαν, καὶ λοιμώδεις λύκους, τῇ σφενδόνῃ τῇ τοῦ Πνεύματος, ἐκσφενδονήσαντες, τοῦ τῆς Ἐκκλησίας πληρώματος, πεσόντας ὡς πρὸς θάνατον, καὶ ὡς ἀνιάτως νοσήσαντας, οἱ θεῖοι Ποιμένες, ὡς δοῦλοι γνησιώτατοι Χριστοῦ, καὶ τοῦ ἐνθέου κηρύγματος, μύσται ἱερώτατοι.

Αιωνία η μνήμη του Γέροντα της απλότητας

  

Το Σάββατο 23 Μαΐου 2026, η καρδιά της Εύβοιας χτύπησε στο Ιερό Ησυχαστήριο Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Μουρτερή, όπου τελέστηκε το τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του μακαριστού Αρχιμανδρίτου Ακακίου .Στον Όρθρο και την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, πλήθος πιστών συνέρρευσε για να τιμήσει τη μνήμη ενός ανθρώπου που σφράγισε την πνευματική ζωή του τόπου.

Ο Γέροντας Ακάκιος, γεννημένος το 1927, υπήρξε μια εμβληματική μορφή της Ορθοδοξίας. Η πορεία του, που ξεκίνησε από το Ορφανοτροφείο της Κύμης, υπήρξε μια διαρκής πνευματική ανηφόρα. Από το ιστορικό Μέγα Σπήλαιο των Καλαβρύτων έως την «έρημο» των Καυσοκαλυβίων στον Άθωνα, ο Γέροντας θήτευσε δίπλα σε αγίες μορφές, μεταφέροντας στην Εύβοια τη μυσταγωγία και τη σοφία του Αγίου Όρους.

Ο «Πνευματικός Φάρος» της Μουρτερής

Παρά την άσκηση στον Άθωνα, η αγάπη για τη γενέτειρά του τον έφερε πίσω στη Μουρτερή το 1981. Εκεί, ίδρυσε το Ιερό Ησυχαστήριο Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, μετατρέποντάς το σε ένα πνευματικό καταφύγιο. Για δεκαετίες, ο «Ακάκιος της Μουρτερής» υπήρξε ο πνευματικός πατέρας χιλιάδων ανθρώπων, προσφέροντας παρηγοριά, καθοδήγηση και ένα παράδειγμα σπάνιας ταπεινότητας και ανεξικακίας.

«Η ζωή του ήταν μια επιστροφή στην απλότητα», ανέφεραν με δάκρυα στα μάτια πιστοί που κατέκλυσαν το μοναστήρι από κάθε γωνιά του νησιού.

Το τελευταίο αντίο και η πνευματική παρακαταθήκη

Η κοίμησή του, η οποία συνέβη στις 19 Απριλίου, άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην τοπική εκκλησία. Κατά την εξόδιο ακολουθία αλλά και στο μνημόσυνο, η ατμόσφαιρα ήταν φορτισμένη από τη συγκίνηση των πνευματικών του παιδιών.

Ο Γέροντας Ακάκιος αναπαύεται πλέον στη γη που αγάπησε, έχοντας ολοκληρώσει μια επίγεια διαδρομή που ξεκίνησε συμβολικά την ημέρα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και κατέληξε στην αιώνια Μεταμόρφωση. Το έργο του και η πνευματική του παρουσία παραμένουν ζωντανά, ως φάρος ελπίδας για τις επερχόμενες γενιές.

Αιωνία του η μνήμη.

Γλωσσικὴ αὐθεντικότης καὶ Δογματικὴ ἀκρίβεια εἰς τὴν Λατρείαν

 

Γράφει ο θεολογών   Δημήτριος Λογοθέτης

  Ἡ γλώσσα τῆς λατρείας ἀποτελοῦσε ἀνέκαθεν ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ πολυσυζητημένα ζητήματα στοὺς κόλπους τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἰσορροπώντας ἀνάμεσα στὴν ἀνάγκη γιὰ πνευματικὴ κατανόηση καὶ τὸν σεβασμὸ πρὸς τὴν ἱερὴ παράδοση. Στὸ ἐπίκεντρο αὐτοῦ τοῦ διαλόγου βρίσκεται τὸ ἐρώτημα: Γιατί ἡ Ἐκκλησία ἐπιμένει στὴν χρήση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς —συγκεκριμένα τῆς ἑλληνιστικῆς κοινῆς— ἔναντι τῆς νέας ἑλληνικῆς, τὴν ὁποία μιλᾶ καὶ ἀντιλαμβάνεται ἄμεσα ὁ σύγχρονος πιστός;

  Ἡ ἐπιλογὴ αὐτὴ δὲν εἶναι τυχαία, οὔτε πηγάζει ἀπὸ μιὰ ἁπλὴ ροπὴ πρὸς τὸν συντηρητισμό. Ἀντιθέτως, ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλώσσα μεταφέρει ἕνα τεράστιο πνευματικὸ καὶ πολιτισμικὸ φορτίο, λειτουργώντας ὄχι μόνο ὡς μέσο ἐπικοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ὡς φορέας δογματικῆς ἀκρίβειας καὶ αἰσθητικοῦ κάλλους.

  Ἡ Καινὴ Διαθήκη γράφτηκε στὴν ἑλληνιστικὴ κοινή, τὴν γλώσσα ποὺ μιλοῦσαν καὶ ἔγραφαν τὴν ἐποχὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων, ἐνῶ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη καθιερώθηκε στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση μέσῳ τῆς Μεταφράσεως τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο΄), ἡ ὁποία ἐπίσης ἀνήκει σὲ αὐτὴν τὴν γλωσσικὴ περίοδο. Ἡ διατήρηση αὐτοῦ τοῦ ἰδιώματος στὴ Θεία Λειτουργία δὲν εἶναι μιὰ ἁπλὴ ἐμμονὴ στὸν τύπο, ἀλλὰ μιὰ πράξη πνευματικῆς αὐθεντικότητας.

Χρησιμοποιώντας τὴν γλώσσα τῶν πρωτοτύπων, ἡ Ἐκκλησία διασφαλίζει ὅτι ὁ πιστὸς ἔρχεται σὲ ἐπαφὴ μὲ τὸ ἀκριβὲς κείμενο, χωρὶς τὴ διαμεσολάβηση μεταφραστῶν. Κάθε μετάφραση, ὅσο ἐπιτυχημένη κι ἂν εἶναι, ἀποτελεῖ ἀναπόφευκτα καὶ μιὰ ἑρμηνεία, ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ περιορίσει ἢ νὰ ἀλλοιώσει τὸ βάθος τῶν νοημάτων.

Μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ οὐσιαστικὲς λειτουργίες τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς στὴν λατρεία εἶναι ἡ δημιουργία μιᾶς αἴσθησης “ἱεροῦ χρόνου” καὶ “ἱεροῦ χώρου”. Ἡ χρήση μιᾶς γλώσσας ποὺ διαφέρει ἀπὸ τὴν καθημερινή, ἀγοραία ὁμιλία, βοηθᾶ τὸν πιστὸ νὰ ἀποσπαστεῖ ἀπὸ τὶς μέριμνες τοῦ βίου καὶ νὰ συνειδητοποιήσει ὅτι εἰσέρχεται σὲ ἕνα χῶρο διαφορετικό, στὸν χῶρο τῆς προσευχῆς καὶ τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ γλώσσα δὲν εἶναι ἕνα ἁπλὸ ἐργαλεῖο μεταφορᾶς πληροφοριῶν, ἀλλὰ ἕνα μυσταγωγικὸ ὄργανο.

Ἐπιπλέον, ἡ “ἱερὴ γλώσσα” προστατεύει τὸ θεῖο νόημα ἀπὸ τὸν κίνδυνο τῆς ἐκχυδαΐσεως ἢ τῆς ὑπερβολικῆς οἰκειότητος ποὺ μπορεῖ νὰ φέρει ἡ χρήση τῆς σύγχρονης καθομιλουμένης. Ὅπως ὁ ναὸς διαφέρει ἀρχιτεκτονικὰ ἀπὸ μιὰ κοινὴ κατοικία, ἔτσι καὶ ὁ λόγος τῆς λατρείας ὀφείλει νὰ διακρίνεται γιὰ τὸ κάλλος καὶ τὴν ἀπόστασή του ἀπὸ τὸ ἐφήμερο.

Πέραν τῆς αἰσθητικῆς καὶ τῆς ἀκρίβειας, ἡ διατήρηση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας ἐπιτελεῖ ἕναν κρίσιμο ἑνοποιητικὸ ρόλο, λειτουργώντας ὡς ἕνας διαχρονικὸς συνδετικὸς κρίκος γιὰ τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ὅταν οἱ ὕμνοι καὶ οἱ εὐχὲς ἀκούγονται στὸ πρωτότυπο, καταργοῦνται οἱ χρονικὲς ἀποστάσεις· ὁ πιστὸς τοῦ 21ου αἰώνα προσεύχεται μὲ τὶς ἴδιες ἀκριβῶς λέξεις ποὺ χρησιμοποίησε ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἢ ὁ Μέγας Βασίλειος, βιώνοντας μιὰ αἴσθηση συνέχειας καὶ ἱστορικῆς ταυτότητας.

Ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα πλεονεκτήματα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς στὴν λατρεία εἶναι ἡ νοηματική της φύση, ὅπου ἡ λέξη (τὸ σημαῖνον) καὶ τὸ περιεχόμενό της (τὸ σημαινόμενο) διατηροῦν μιὰ πρωτογενῆ καὶ ἄρρηκτη σχέση. Στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα, ἡ ἐτυμολογία δὲν εἶναι μιὰ ξηρὴ φιλολογικὴ ἄσκηση, ἀλλὰ μιὰ ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας. Ὅπως ἐπισημαίνεται, οἱ λέξεις κρύβουν μέσα τους «ἐν σπέρματι» μιὰ ὁλόκληρη ἱστορία καὶ συμπυκνώνουν τὴν αὐθεντικὴ αἴσθηση τοῦ ἀνθρώπου γιὰ τὸν κόσμο καὶ τὴν φύση.

Ὅταν ὁ πιστὸς ἀκούει ἢ διαβάζει τὸ πρωτότυπο κείμενο, ἔρχεται σὲ ἐπαφὴ μὲ λέξεις ποὺ εἶναι «ἐγκυστωμένες ποσότητες ζωντανῆς συνειδήσεως». Γιὰ παράδειγμα, ἡ χρήση τῆς ἀρχαίας γλώσσας ἐπιτρέπει στὶς ἔννοιες νὰ διατηροῦν τὶς «ρίζες» τους, συνδέοντας τὸν ἄνθρωπο κάθε στιγμὴ μὲ τὴν πηγὴ τῆς γλώσσας του. Ἔτσι, ὁ ἐκκλησιαστικὸς λόγος δὲν μεταφέρει ἁπλῶς πληροφορίες, ἀλλὰ ἀνασύρει τὰ βάθη τῆς ἀνθρώπινης συνειδήσεως, προσφέροντας μιὰ ἐνάργεια ποὺ ἡ μεταφρασμένη γλώσσα συχνά ἀδυνατεῖ νὰ ἀποδώσει, καθὼς στὴν προσπάθεια ἁπλουστεύσεως ἀποκόπτει τὴ λέξη ἀπὸ τὸ βιωματικὸ καὶ ἱστορικό της ὑπόστρωμα.

Ἐπιπλέον, ἡ ἑλληνικὴ γλώσσα διακρίνεται γιὰ τὴν μαθηματική της δομὴ καὶ τὴν ἱκανότητά της νὰ ἀπεικονίζει ἁρμονικὰ καὶ γεωμετρικά τὶς ἔννοιες μέσα ἀπὸ τὴν χρήση προσφυμάτων. Αὐτὴ ἡ μοναδικὴ ἰδιότητα τὴν καθιστᾶ τὸ «εὐγενέστερο ἐργαλεῖο ἐπικοινωνίας», ἱκανὸ νὰ ἀναδεικνύει πνευματικὲς μαρμαρυγὲς ποὺ ἀγγίζουν τὴν ἀρχέγονη αὐθεντικότητά μας. Ἡ γλώσσα τῆς λατρείας, δομημένη μὲ αὐτὴν τὴν ἀκρίβεια, λειτουργεῖ ὡς μιὰ «κεντρομόλος κατασκευή» γύρω ἀπὸ τὸ θεῖο νόημα, τὸ ὁποῖο παραμένει ἀχρονικό.

Ἐνῶ ἡ ὁμιλία καὶ ἡ καθημερινὴ γλώσσα ἐξελίσσονται καὶ φθείρονται μέσα στὸν χρόνο, τὸ σημαινόμενο —δηλαδὴ ἡ βαθειά οὐσία τῶν ἱερῶν ἐννοιῶν— δὲν ἔχει χρονικὴ διάσταση. Ἡ ἀρχαία ἑλληνική, μὲ τὴν ἀπεριόριστη δυνατότητα σύνθεσης καὶ τὴν ἐσωτερική της γεωμετρία, συγκρατεῖ αὐτὴ τὴ σημασία ἀλώβητη. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, ἡ λατρεία δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ ἀκολουθία προτάσεων, ἀλλὰ μιὰ «κίνηση τῆς συνειδήσεως» ποὺ ἀναζητᾶ τὸ θεῖο. Ἡ διατήρηση τῆς ἀρχαίας γλώσσας ἐξασφαλίζει ὅτι τὸ ὑπόστρωμα τῆς πίστης παραμένει «τόσο ἀληθινό, ὅσο καὶ ἡ ἴδια ἡ ὕπαρξη», προσφέροντας μιὰ πνευματικὴ ἀσφάλεια ποὺ ἡ μετάφραση, στερημένη ἀπὸ αὐτὴ τὴ μαθηματικὴ ἐντέλεια, θὰ μποροῦσε νὰ διασαλεύσει.

Ἕνα ἰδιαίτερο πλεονέκτημα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς εἶναι ἡ ἐγγενὴς ποιητικότητα καὶ ἡ μουσική της δομή, στοιχεῖα ποὺ ἔχουν ἀτονήσει στὴ νέα ἑλληνική. Στὴν ἀρχαιότητα, ἡ γλώσσα χαρακτηριζόταν ἀπὸ τὴν προσωδία, δηλαδὴ τὴ διάκριση τῶν συλλαβῶν σὲ μακρὲς καὶ βραχεῖες, γεγονὸς ποὺ προσέδιδε στὸν λόγο ἕνα φυσικὸ ρυθμὸ καὶ μέτρο. Αὐτὴ ἡ “μουσικότητα” ἀποτέλεσε τὸ θεμέλιο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὑμνογραφίας. Οἱ κανόνες, τὰ τροπάρια καὶ οἱ ὕμνοι τῆς Ἐκκλησίας συντάχθηκαν πάνω σὲ αὐτὰ τὰ πρότυπα, ὅπου ὁ τονισμὸς καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν συλλαβῶν δημιουργοῦν ἕνα αἰσθητικὸ ἀποτέλεσμα ποὺ ἀνυψώνει τὸ κείμενο ἀπὸ τὴν ἁπλὴ ἐνημέρωση σὲ καλλιτεχνικὸ γεγονός.

Ἀντίθετα, ἡ νέα ἑλληνική, ὡς μιὰ γλώσσα κατὰ βάση τονικὴ καὶ προσαρμοσμένη στὶς ἀνάγκες τῆς καθημερινῆς ἐπικοινωνίας, δυσκολεύεται νὰ ἀποδώσει αὐτὸ τὸ ρυθμικὸ κάλλος χωρὶς νὰ ἀκούγεται πεζή. Ὅπως παρατηρεῖ καὶ ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ ἔχει τὴν μοναδικὴ ἱκανότητα νὰ “ὑψώνει” τὶς λέξεις τῆς καθημερινότητας σὲ ἕνα ἀνώτερο ἐπίπεδο πνευματικότητας. Ἡ μετάφραση τῶν ὕμνων στὴ δημοτικὴ ὁδηγεῖ στὴν ἀπώλεια αὐτοῦ τοῦ ἐσωτερικοῦ ρυθμοῦ, καθιστώντας τὸν λόγο “ψιλό” (γυμνό) ἀπὸ τὴν μυσταγωγική του δύναμη. Ἔτσι, ἡ διατήρηση τῆς ἀρχαίας γλώσσας στὴν λατρεία λειτουργεῖ ὡς μιὰ διαρκὴς ποιητικὴ πράξη, ποὺ δὲν στοχεύει μόνο στὴν πληροφορία τοῦ μυαλοῦ, ἀλλὰ στὴν συγκίνηση καὶ τὴν ἀνάταση ὁλόκληρης τῆς ψυχῆς.

Πέρα ἀπὸ τὸ νόημα τῶν λέξεων, ἡ ἴδια ἡ ὀπτικὴ μορφὴ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραφῆς μὲ τὸ πολυτονικὸ σύστημα (τόνοι, πνεύματα, ὑπογεγραμμένες) προσδίδει στὴν γλώσσα μιὰ διάσταση ποὺ προσεγγίζει τὴν ζωγραφικὴ ἢ τὰ ἰδεογράμματα. Σύμφωνα μὲ νευρογλωσσολογικὲς θεωρίες, ἡ ἀνάγνωση τῆς πολυτονικῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἀπαιτεῖ μιὰ σύνθετη λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου: ἐνῶ τὸ ἀριστερὸ ἡμισφαίριο (ποὺ εἰδικεύεται στὴν λογικὴ καὶ τὴν γραμμικὴ ἐπεξεργασία) ἀναλύει τοὺς φθόγγους καὶ τὸ νόημα, τὸ δεξιὸ ἡμισφαίριο (ποὺ εἰδικεύεται στὴν ὀπτικὴ ἀντίληψη, τὰ σχήματα καὶ τὴν χωρικὴ ὀργάνωση) ἐνεργοποιεῖται γιὰ νὰ “ἀποκωδικοποιήσει” τὰ πολυάριθμα σύμβολα πάνω ἀπὸ τὰ γράμματα.

Αὐτὴ ἡ “διπλή” λειτουργία σημαίνει ὅτι ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ δὲν διαβάζεται μόνο ὡς κείμενο, ἀλλὰ καὶ ὡς εἰκόνα. Τὰ πνεύματα καὶ οἱ τόνοι λειτουργοῦν ὡς ὀπτικὰ σήματα ποὺ ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὸν ἐγκέφαλο νὰ ἀναγνωρίζει “μοτίβα”, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ κινεζικὰ ἰδεογράμματα. Ἔτσι, ἡ χρήση της στὴ λατρεία μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ὅτι προσφέρει μιὰ πληρέστερη γνωστικὴ ἐμπειρία, ἡ ὁποία κρατᾶ τὸν ἐγκέφαλο σὲ ἐγρήγορση καὶ ὀξύνει τὴν ἀντίληψη. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ μονοτονικὸ σύστημα τῆς νέας ἑλληνικῆς, τὸ ὁποῖο εἶναι προσανατολισμένο στὴν ταχύτητα καὶ τὴν ἁπλούστευση, τὸ πολυτονικὸ σύστημα τῆς ἐκκλησιαστικῆς γλώσσας λειτουργεῖ ὡς μιὰ “ἄσκηση” συνδυαστικῆς σκέψης, συνδέοντας τὴ λογικὴ μὲ τὴν αἰσθητικὴ καὶ τὴ γλώσσα μὲ τὴν τέχνη τῆς ζωγραφικῆς.

Ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἐκκλησίας στὴ χρήση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας δὲν ἀποτελεῖ μιὰ στείρα προσ­κόλληση στὸ παρελθόν, ἀλλὰ μιὰ συνειδητὴ ἐπιλογὴ προστασίας τῆς πνευματικῆς μας κληρονομιᾶς. Ἡ γλώσσα αὐτὴ δὲν εἶναι ἕνα ἁπλὸ σύστημα συνεννόησης, ἀλλὰ ἕνας ζωντανὸς ὀργανισμὸς ποὺ φέρει μέσα του τὴν ἱστορία τῶν ἱερῶν κειμένων, τὴ δογματικὴ ἀκρίβεια τῶν Πατέρων καὶ μιὰ ἀπαράμιλλη ποιητικὴ καὶ μουσικὴ ἐνέργεια. Μέσῳ τοῦ ἐτυμολογικοῦ της βάθους καὶ τῆς μαθηματικῆς της δομῆς, κατορθώνει νὰ συνδέει τὴν λογικὴ μὲ τὸ συναίσθημα καὶ τὸν χρόνο μὲ τὴν αἰωνιότητα.

Μόρφου Νεόφυτος: Ὁ ὅσιος Εὐμένιος‧ ὁ πάντα ταπεινὸς καὶ ἐνίοτε «σαλός» …

« Μάθε παιδί μου γράμματα...» ~

ΤΑ ΠΤΩΧΟΠΡΟΔΡΟΜΙΚΑ είναι τα πιο ενδιαφέροντα και αξιόλογα δημώδη κείμενα του 12ου αι. Από τις πρώτες φορές που η δημώδης γλώσσα βγάζει συναίσθημα, και μάλιστα σαρκαστικό.
Πρόκειται για τέσσερα ποιήματα, όπου διεκτραγωδούνται με σατιρική διάθεση τα βάσανα ενός ανώνυμου λογίου. Στο συγκεκριμένο, ο φτωχός λόγιος μεμψιμοιρεί, επειδή με τα γράμματα δεν μπόρεσε να κάνει προκοπή. Όσα του είχε πει ο πατέρας του για την πολυτελή ζωή όσων ήξερα γράμματα, αποδεικνύονται ψέματα, αφού τώρα επιθυμεί «και το ψωμί και του ψωμιού τη μάνα...».
Δεν ξέρουμε πόσο αληθινά είναι όσα παρουσιάζει, αλλά είναι εμφανής η αυτοσαρκαστική του διάθεση, πράγμα που κάνει το ποίημα, νομίζουμε, απολαυστικό....

ΑΠΟ ΜΙΚΡΟΘΕΝ µ΄ ἔλεγεν ὁ γέρων ὁ πατήρ µου·
«Παιδίν µου, µάθε γράµµατα καὶ ὡσὰν ἐσέναν ἔχει.
Βλέπεις τὸν δεῖνα, τέκνον µου, πεζὸς περιεπάτει,
καὶ τώρα διπλοεντέληνος* καὶ παχυµουλαρᾶτος. [*με διπλά λουριά στο άλογo]
Αὐτός, ὅταν ἐµάνθανε, ὑπόδησιν οὐκ εἶχεν,
καὶ τώρα βλέπεις τὸν φορεῖ τὰ µακρυµύτικά* του. [*παπούτσια]
Αὐτός, ὅταν ἐµάνθανε, ποτέ του οὐκ ἐκτενίσθη,
καὶ τώρα καλοκτένιστος καὶ καµαροτριχάρης.
Αὐτός, ὅταν ἐµάνθανε, λουτρόθυραν οὐκ εἶδε,
καὶ τώρα λουτρακίζεται* τρίτον τὴν ἑβδοµάδα. [*πλένεται]
Αὐτός, ὁ κόλπος του ἔγεµε φθεῖρας* ἀµυγδαλάτας, [ *ψείρες]
καὶ τώρα τὰ ὑπέρπυρα* γέµει τὰ µανοηλάτα**. [* νομίσματα
** με τη μορφή του αυτοκρ. Μανούλ Κομνηνού]
Καὶ πείσθητι γεροντικοῖς καὶ πατρικοῖς μοι λόγοις,
καὶ µάθε τὰ γραµµατικά, καὶ ὡσὰν ἐσέναν ἔχει.»
Καὶ ἔµαθον τὰ γράµµατα μετὰ πολλοῦ τοῦ κόπου.
Ἀφ΄οὗ δὲ τάχα γέγονα γραµµατικὸς τεχνίτης,
ἐπιθυµῶ καὶ τὸ ψωµὶν καὶ τοῦ ψωµιοῦ τὴν µάνναν·
ὑβρίζω τὰ γραµµατικά, λέγω μετὰ δακρύων·
«Ἀνάθεµαν τὰ γράµµατα, Χριστέ, καὶ ὁποῦ τὰ θέλει,
ἀνάθεµαν καὶ τὸν καιρὸν καὶ ἐκείνην τὴν ἠµέραν,
καθ΄ἥν µε παρεδώκασιν εἰς τὸ διδασκαλεῖον,
πρὸς τὸ νὰ µάθω γράµµατα, τάχα νὰ ζῶ ἀπ΄ἐκεῖνα!»
Ἐδάρε τότε ἂν µ΄ ἔποικαν τεχνίτην χρυσοράπτην,
ἀπ΄αὐτοὺς ὁποῦ κάµνουσι τὰ κλαπωτὰ καὶ ζῶσι,
καὶ ἔµαθα τέχνην κλαπωτὴν τὴν περιφρονηµένην,
οὐ µὴ ἤνοιγα τὸ ἀρµάριν* µου καὶ ηὔρισκα ὅτι γέµει [*ερμάριο]
ψωµίν, κρᾶσιν πληθυντικὸν καὶ θυννοµαγειρίαν,
καὶ παλαµιδοκόµµατα καὶ τσίρους καὶ σκουµπρία·
παρ΄οὗ ὅτι τώρα ἀνοίγω το, βλέπω τοὺς πάτους ὅλους,
καὶ βλέπω χαρτοσάκουλα γεµάτα µὲ χαρτία.
Ἀνοίγω τὴν ἀρκλίτσαν* µου, νὰ εὕρῳ ψωµὶν κοµµάτιν, [ *ντουλάπι ]
καὶ εὑρίσκω χαρτοσάκουλον ἄλλο µικροτερίτσιν*. [*μικρό]
Ἁπλώνω εἰς τὸ περσίκιν* µου, γυρεύω τὸ πουγγίν µου, [*τσέπη]
διὰ στάµενον* τὸ ψηλαφῶ, καὶ αὐτὸ γέµει χαρτία. [*δεκάρα]
Ἀφ΄οὗ δὲ τὰς γωνίας µου τὰς ὅλας ψηλαφήσω,
ἵσταµαι τότε κατηφὴς καὶ ἀποµεριµνηµένος * [*συλλογισμένος]
λιποθυµῶ καὶ ὀλιγωρῶ ἐκ τῆς πολλῆς µου πείνας·
καὶ ἀπὸ τὴν πεῖναν τὴν πολλὴν καὶ τὴν στενοχωρίαν
γραµµάτων καὶ γραµµατικῶν τὰ κλαρωτὰ* προκρίνω. [*ωραία ρούχα]

«Ο Μυστράς συνεχίζει να αφηγείται την ψυχή του Ελληνισμού στον κόσμο»-Το Παλάτι των Δεσποτών και την Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ο Μυστράς εκτός από τόπος ιστορίας, είναι ένας τόπος συνέχειας. Και σήμερα αποκτά μια νέα δυνατότητα να αφηγείται την ιστορία του στον κόσμο. Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο, αποκτά πλέον μια νέα εμπειρία παρουσίας και επίσκεψης. Με σύγχρονες υποδομές, ψηφιακές τεχνολογίες, προσβασιμότητα και νέες δυνατότητες ανάδειξης του μνημείου και της ιστορίας του, ο Μυστράς παραμένει αυθεντικός, χωρίς να μένει στάσιμος

 

Στο μοναδικό ιστορικό περιβάλλον του #Μυστρά, διαμορφώνεται ένας ιδιαίτερος εκθεσιακός σχεδιασμός, που αναδεικνύει τις βυζαντινές ενδυμασίες, προσκαλώντας τους επισκέπτες να βιώσουν την ατμόσφαιρα, τα ήθη και την κοινωνική δομή της εποχής.

H αίθουσα του θρόνου ενεργοποιείται εκ νέου ως εκθεσιακός χώρος, προσφέροντας μία ολοκληρωμένη εμπειρία εμβύθισης. Η αίσθηση αυτή ενισχύεται μέσα από το πλούσιο ψηφιακό υλικό, ενώ οι ενδυμασίες, ήδη εντυπωσιακές αποκτούν νέα διάσταση μέσα από μελετημένες σκηνογραφικές επιλογές και κινήσεις φωτισμού. Η έκθεση μοιάζει μ’ ένα πέρασμα σε μια στιγμή έξω από το χρόνο…