Κρητ' ανθεί :Δέσποινα Σπαντιδάκη

 Πρώτη στάση είναι οι Στόλοι, εκεί η Βούλα Νεονάκη συναντά τη Δέσποινα Σπαντιδάκη, μία γυναίκα που μέσα από τις λέξεις της, τις μνήμες και τη ματιά της, αποκαλύπτει τη δύναμη της μαντινάδας, μιλά για τη ζωή, τους ανθρώπους και όσα μένουν χαραγμένα στον χρόνο. 

Μέσα από τη συζήτηση, τις ιστορίες και τις μαντινάδες της Δέσποινας, θα γνωρίσουμε τη ζωή της, τους ανθρώπους που σημάδεψαν την πορεία της, αλλά και τη σκέψη και το βίωμα που κρύβεται πίσω από μαντινάδες της. Και επειδή στην Κρήτη, η μαντινάδα δεν μένει ποτέ μόνη. Γίνεται παρέα, γίνεται τραγούδι, γίνεται μουσική και συναίσθημα. Οι λέξεις της Δέσποινας συναντούν τη μουσική και αγαπημένοι καλλιτέχνες που έχουν συνεργαστεί μαζί της, γίνονται μέρος αυτής της πρώτης τηλεοπτικής συνάντησης. 

Ο Νίκος Στρατάκης, ο Μιχάλης και ο Γιώργος Αλεφαντινός, ο Κώστας και ο Γιώργος Σαριδάκης συναντούν τη Δέσποινα Σπαντιδάκη και δίνουν με τη μουσική και τις ερμηνείες τους το δικό του ξεχωριστό χρώμα στην εκπομπή «Κρητ’ ανθεί».

Η δύναμη της πίστης και η αδυναμία της απιστίας.

Του κύρ  Φώτη Κόντογλου

Οι άνθρωποι έχουν στην καρδιά τους μεγάλο φόβο μήπως απομείνουν απροστάτευτοι και φτωχοί στη ζωή τους, και για τούτο, ο νους κι’ ο λογισμός τους είναι στο να μαζέψουν χρήματα η ν’ αποκτήσουν κτήματα κι’ άλλα πλούτη, για να τα ‘χουνε στην ανάγκη τους.

Και καλά για εκείνους που δεν πιστεύουν στον Θεό, και κρεμούνε την ελπίδα τους στα χρήματα και στ’ άλλα πλούτη. Άλλα τι να πει κανένας για εκείνους που λέγονται χριστιανοί, που πάνε στην εκκλησία και παρακαλούνε τον Θεό να τους βοηθήσει στη ζωή και που λένε πώς έχουνε την ελπίδα τους στον Χριστό, στην Παναγία και στους Αγίους, κι’ από την άλλη μεριά είναι φιλάργυροι, δεν δίνουνε τίποτα στ’ αδέλφια τους, …τους φτωχούς, κι’ ολοένα μαζεύουνε χρήματα και πλούτη; Στη ζωή μου είδα πώς οι τέτοιοι λεγόμενοι χριστιανοί είναι οι περισσότεροι, κι’ απορεί κανένας πώς μπορούνε να συμβιβάσουν μία ζωή συμφεροντολογική, με τα λόγια του Χριστού, που λέει και ξαναλέει: «Μη φροντίζετε για το τι θα φάτε και για το τι θα πιείτε και για το τι θα ντυθείτε. Κοιτάξετε τα πουλιά, μήτε κοπιάζουν, μήτε μαζεύουν, κι’ όμως ο Πατέρας τους ο ουράνιος τα θρέφει. Κοιτάξετε με πόση μεγαλοπρέπεια είναι ντυμένα τα αγριολούλουδα, που κι’ ο ίδιος ο Σολομώντας δεν στολίσθηκε σαν αυτά τα τιποτένια λουλούδια. Λοιπόν, αν για το χορτάρι του χωραφιού, που σήμερα λουλουδίζει κι’ αύριο το καίγουνε στον φούρνο, φροντίζει ο Πατέρας σας που είναι στον ουρανό, ποσό περισσότερο θα φροντίσει για σάς, ολιγόπιστοι;».

Αυτά είναι λογία καθαρά, απλά, σίγουρα, και δείχνουν πώς πρέπει να είναι η βάση και το θεμέλιο της διδασκαλίας του Χριστού. Γιατί πώς μπορεί να έχει πίστη στον Χριστό ένας άνθρωπος, και μαζί να είναι κολλημένος στα χρήματα και στο συμφέρον, πολλές φορές μάλιστα περισσότερο κι’ από τους άθεους; θα πει πως νομίζει πώς θα ξεγελάσει τον Θεό. Άλλα «Θεός ου μυκτηρίζεται» δηλαδή, ο Θεός δεν περιπαίζεται.

Κι’ όμως, η πονηρή γνώμη του ανθρώπου όλα μπορεί να τα συμβιβάσει: Να είναι γαντζωμένος καλά στο χρήμα, δηλαδή στο διάβολο, που τον λέγει ο Χριστός Μαμωνά, Θεό της φιλαργυρίας, και τον ίδιο καιρό να παρουσιάζεται για χριστιανός, να πηγαίνει στην εκκλησιά, να κάνει σταυρούς και μετάνοιες, να κλαίει πολλές φορές από την αγάπη του για τον Χριστό, άλλα να μην μπορεί να ξεγαντζωθεί από τα λεφτά κι’ από τη μανία του παρά. Λογική δεν χωρά καθόλου σ’ αυτούς. Είναι ολότελα αναίσθητοι και πονηροί, κι’ ό,τι κάνουν το κάνουν για να το έχουν δίπορτο, κι’ ό,τι κερδίσουν. «Βάστα γερά», σου λέει, τα λεφτά, που είναι χειροπιαστά, άναβε και κανένα κερί, κάνε και καμιά μετάνοια, για να ‘χεις το μέσο και με τον Χριστό. Αν βγούνε αληθινά τα λογία του για παράδεισο και για κόλαση, έχουμε κι’ από κει τη σιγουράντζα. Ό,τι και να γίνει, είναι κανένας κερδισμένος».

Ο Απόστολος Παύλος λέει: «Αν, ελπίζουμε στον Χριστό μοναχά για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί άνθρωποι». Γιατί οι ψευτοχριστιανοί παρακαλούνε τον Χριστό προπάντων για τις υποθέσεις τούτου του κόσμου, για τις δουλειές τους, για τη σωματική υγεία τους, για τα παιδιά τους, και μόλις σκοτεινιάσει η κατάσταση, αρχίζουν τα παράπονα γιατί ο Χριστός κι’ η Παναγία δεν τρέξανε να τους βοηθήσουν στις δουλειές τους, πολλές φορές σε τέτοιες δουλειές που είναι απάνθρωπες και που τους κάνουν να κακουργούν καταπάνω στ’ αδέλφια τους.

Ο Απόστολος Παύλος λέει πάλι αλλού: «Είναι κάλο να στερεώνετε την καρδιά σας με την ελπίδα στη χάρη του θεού, κι’ όχι με φαγητά (δηλαδή με σαρκικά και υλικά πράγματα), που μ’ αυτά δεν ωφεληθήκαν όσοι αφιερώσανε τη ζωή τους σ’ αυτά, δηλαδή στο να μαζέψουν χρήματα, ξεγελώντας τον εαυτό τους πως μ’ αυτά εξασφαλίζονται». Γιατί «επελθών γαρ ο θάνατος, ταύτα πάντα εξηφάνισται».

Δεν υπάρχει κανένα πράγμα πιο σίγουρο από την ματαιότητα του κόσμου, κανένα. Όλη η ιστορία της ανθρωπότητας φανερώνει αυτή την απελπιστική ματαιότητα. Και όμως, πόσοι άνθρωποι στον κόσμο κάθισαν και σκεφθήκανε πάνω σ’ αυτό το φανερότατο και σιγουρότατο φαινόμενο, στη ματαιότητα, που θα ‘πρεπε ο κάθε άνθρωπος να το ‘χει μέρα – νύχτα μπροστά του; Μα εμείς κάνουμε σαν το καμηλοπούλι (στρουθοκάμηλο), που χώνει το κεφάλι του στον άμμο για να μη βλέπει τον φονιά του, και θαρρεί πώς κρύφτηκε από αυτόν.

Ποσό αξιολύπητοι σ’ αυτό απάνω είναι οι σπουδαίοι άνθρωποι της γης! Ενώ βλέπουν καθαρά πώς το βάραθρο που κατάπιε όλους τους σπουδαίους από καταβολής κόσμου, και πώς τ’ ανοιχτό στόμα του περιμένει να τους καταπιεί κι’ αυτούς, εκείνοι δος του και καταγίνονται με «μάταια και ψευδή», με πολιτικές πονηριές, με πολέμους, με ψευτομεγαλεία παιδιακίσια, και με ανοησίες, που διαλαλώνται σ’ όλη την οικούμενη. Ω ανοησία εκείνων που τους λέει ο κόσμος σοβαρούς, μυαλωμένους, τετραπέρατους, μεγαλοφυείς! Τι φτώχεια αληθινά από κρίση κι’ από γνώση! Κι’ από τέτοιους κυβερνιέται ο κόσμος. Η οι άλλοι που καταγίνονται με μανία στις μάταιες φιλοσοφίες και στις τέχνες, και τούς αποθεώνουν οι άλλοι, οι πολλοί που δεν έχουν κουκούτσι κρίση, ενώ ξέρουν καλά πώς δεν θα περάσει πολύς καιρός πού θα σβήσουν όλοι από τον κόσμο!

Απόσπασμα από το βιβλίο του Φώτη Κόντογλου, Ασάλευτο θεμέλιο, Έκδ. Ακρίτα

«Τή ισαγγέλω πολιτεία σου, μακάριε, τού Παρακλήτου ανεδείχθης θείον όργανον, Ισαάκ, καί μοναζόντων τύπος έν πάσιν, αλλ' ώς χάριτος τής θείας ενδιαίτημα, χάριν αίτησαι ημίν καί φώς ουράνιον, τοίς βοώσι σοι, χαίροις, Πάτερ θεόσοφε».

 

Ό Νίκος Βαστάκης κτηνοτρόφος εκρηκτικός, και οργισμένος ,λέγει: Νά τά ακούσει ή αλητεία!

 Ό Νίκος Βαστάκης από τήν Καστανιά Προυσού Ευρυτανίας μιλά και καταθέτη με αγανάκτηση τά προβλήματα που ταλανίζουν την κτηνοτροφία.Αναφερεται, στόν ΟΠΕΚΕΠΕ,στους λύκους και αρκούδες που δρουν στην περιοχή και τίς επιθέσεις στα κοπάδια. Καυστικός ασυγκράτητος εκρηκτικός και αγανακτισμένος καταθέτη τήν οργή του.

«μεταξωτοί άνθρωποι»

  

Οι «μεταξωτοί άνθρωποι», λοιπόν.
Που μιλούν ελάχιστα για τον εαυτό τους.
Που χαίρονται με τις επιτυχίες των άλλων.
Που δεν σπεύδουν χαιρέκακα να «κάνουν πλάκα», δήθεν χαριεντιζόμενοι, με εξωτερικά γνωρίσματα που πονάνε τους άλλους...
Εκείνοι, που δεν σπερμολογούν διακινώντας φήμες. Εκείνοι που υπερασπίζονται σθεναρά κάποιον απόντα όταν λοιδορείται σε μια παρέα, χωρίς να είναι φίλος τους, αλλά επειδή νιώθουν ότι αδικείται...
Οι μεταξωτοί άνθρωποι.
Όσοι προσέχουν τι λες, και δεν είναι ωσεί παρόντες στην κουβέντα, με το μυαλό τους στο τι θα πουν οι ίδιοι για να εντυπωσιάσουν. Άνθρωποι με ανοιχτούς πόρους και πλατιά καρδιά...
Υπεράνθρωποι; Όχι.
Απλώς, μεταξωτοί... Φαίνονται από μακριά. Αρκεί να προσέξεις «μικρές», «ασήμαντες» κινήσεις στο φέρεσθαι των ανθρώπων...

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ
17 Ιουνίου 1926- 28 Σεπτεμβρίου 1990..

Βίκτωρ Ουγκώ

 

Να έχεις κουράγιο για τις μεγάλες λύπες της ζωής και υπομονή για τις μικρές. Και όταν θα έχεις ολοκληρώσει με κόπο το καθημερινό σου καθήκον, πέσε να κοιμηθείς εν ειρήνη. Ο Θεός είναι ξύπνιος.

Ε. Ζεμενίδης: Πόσο κοντά βρίσκονται τελικά Τραμπ-Ερντογάν

 Ο Εντι Ζεμενίδης, εκτελεστικός διευθυντής Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας HALC, μιλάει στην τηλεόραση της «Ν»

Το ζητούμενο είναι ο Χριστός!

 

Λέει κάποιος: "Ονειρευόμουν στη ζωή μου να κάνω οικογένεια και ήθελα με αυτόν τον τρόπο και τον δρόμο να σωθώ. Όμως δεν επιτεύχθηκε αυτός ο σκοπός...Ή παντρεύτηκα και ο γάμος μου απέτυχε, ή παντρεύτηκα και δεν έκανα παιδιά. ή δεν παντρεύτηκα καθόλου.

Ή καποιος με απάτησε, με πρόδωσε, με πλήγωσε. Χίλια δυο πράγματα... Ματαιώθηκαν τα σχέδιά μου. Δεν είναι έτσι που ήθελα τη ζωή μου! Τι κάνω τώρα;"

Ωραία, βάζω τη λογική μου, την οποία μου έδωσε ο Θεός, και λέω: Κοίταξε, έχω μια πραγματικότητα. Είμαι εδώ, σε αυτό τον τόπο, με αυτά τα δεδομένα, με αυτά τα πράγματα, με αυτά τα πρόσωπα, με αυτές τις δυνατότητες. Εε, με αυτά θα φροντίσω να σωθώ.

Γιατί το θέλημα του Θεού δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο, είναι η σωτηρία μου.

Θα πεις ονειρευόμουν.. ε, κι εγώ ονειρευόμουν να έμενα στο Άγιο Όρος και να είχα ένα ωραίο καλυβάκι στη Νέα Σκήτη που ήμουν εκεί και να απολάμβανα το μέλι της ησυχίας του Αγίου Όρους. Και βρέθηκα στη Λεμεσό, μέσα στο κέντρο της πόλης! Ούτε σε καμία άκρη, ας πούμε. Μέσα στο κέντρο της πόλης!

Και μάλιστα όταν πρωτοήρθα στη Λεμεσό, στη Μητρόπολη επειδή τότε το κτίριο που μέναμε εδώ είχε δυσκολίες, έμενα σε ένα πολύ μικρό δωματιάκι, πλάτος 1,5 μέτρο και μήκος 2 μέτρα. Υπάρχει μέχρι τώρα. Και ήταν επάνω στο δρόμο. Οπότε κάθε νύχτα, δεν μπορούσαμε να κοιμηθούμε βέβαια, ιδιαίτερα Παρασκευή Σάββατο Κυριακή που όλα τα κέντρα εδώ έχουν "αγρυπνίες" και "προσεύχονται" όλη νύχτα, ιδίως τις μεγάλες εορτές έχουμε "ολονύκτιες αγρυπνίες" με μεγάλους "ψάλτες", "ιεροψάλτες" που ψάλλουν όλη νύχτα! Οι οποίες καταλήγουν κατά τις 4:00 το πρωί σε ξύλο, βρισιές, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε μετά από μία τέτοια αγρυπνία! Λοιπόν γίνεται χάος, βρισιές, κλωτσιές, ξύλο από νέα παιδιά. Τους ακούμε κάθε βράδυ μέχρι τώρα αλλά τώρα συνηθίσαμε, τον πρώτο καιρό όμως ήταν δύσκολα.

Τι να πούμε, αυτός είναι ο κόσμος μας. Κι εγώ το βλέπω στην προσωπική μου ζωή. Δεν ήταν το όνειρο της ζωής μου να έρθω στη Λεμεσό να γίνω Μητροπολίτης. Ούτε το σκέφτηκα ποτέ μου. Ποτέ μου δεν το σκέφτηκα, καμιά φορά στη ζωή μου. Σας ομολογώ ότι δεν το σκέφτηκα ούτε μία φορά! Ούτε σαν όνειρο δεν το είχα δει. Είχα άλλο όραμα περί της ζωής μου. Άλλαξε ο Θεός τα πράγματα, ήρθανε έτσι τα πράγματα. Ανθρωπίνως βέβαια είναι φυσικό όταν αλλάζουν τα οράματα της ζωής σου να σε συνεπαίρνει, να πεις εγω θα ηθελα να ήμουν εκεί, να ήμουν έτσι..

Όμως ποιο είναι το ζητούμενο; Το ζητούμενο είναι το Άγιο Όρος; είναι ο μοναχισμός; η οικογένεια; τα παιδιά; το σπίτι; η δουλειά; η υγεία ακόμα; Το ζητούμενο δεν είναι αυτά όλα. Αυτά είναι τα μέσα που θα μας πάνε στο ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι ο Χριστός. Ο Χριστός είναι το ζητούμενο! Λοιπόν άσε τις φαντασίες και τις ονειροπολήσεις και προσγειώσου εδώ που είσαι! Είσαι σε αυτήν την πόλη, με αυτά τα δεδομένα, με αυτές τις δυνάμεις που έχεις, με αυτήν την ηλικία που έχεις, με αυτούς τους ανθρώπους που είσαι, με όλα όσα υπάρχουν τώρα στη ζωή σου και οφείλεις να κατεργαστείς τη σωτηρία σου.

π. Αθανάσιος Μητρ. Λεμεσού

* Στη φωτογραφία ο Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος κάποτε στο Άγιο Όρος.

 

Σχολιο:Ε ,δεν το σκέφτηκες, ,και άφησες ευλογημένε την ησυχία και τα μουλαράκια να πας στην πολύβουη Κύπρο;

Να αφήσουμε όλα τα γιατί στο Σταυρό Του Χριστού

 

Ο π. Εφραίμ  Ηγούμενος της Ιεράς Σταυροπηγιακής και Συνοδικής Μονής Παναγίας Χρυσοπηγής

Ειπε Γέρων_ Να θυμάστε ότι ο ληστής στο σταυρό ήταν ακόμα κρεμασμένος για ώρες και υπέφερε σκληρά για τις αμαρτίες του, παρόλο που είχε ήδη λάβει χάρη

 

Ἡ ἀξία τῆς ἐπίμονης προσευχῆς

 

Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος

Ὅταν ἕνας ἄνθρωπος καταλάβει ὅτι τοῦ λείπει ἡ θεία βοήθεια, κάνει πολλὲς προσευχὲς· καὶ ὅσο τὶς αὐξάνει, τόσο ταπεινώνεται ἡ καρδιά του. Διότι ὅποιος ἱκετεύει καὶ ζητάει, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ταπεινωθεῖ, καὶ ὁ Θεὸς μιὰ τέτοια καρδιά, «συντριμμένη καὶ ταπεινωμένη, δὲ θὰ τὴν περιφρονήσει» (Ψάλμ. 50:19). Ὅσο ἡ καρδιὰ δὲν ταπεινώνεται, δὲν μπορεῖ νὰ πάψει νὰ τριγυρνάει σκόρπια ἐδῶ καὶ κεῖ. Ἡ ταπείνωση συμμαζεύει τὴν καρδιά. Καὶ ὅταν ταπεινωθεῖ ὁ ἄνθρωπος, ἀμέσως τὸν κυκλώνει τὸ θεῖο ἔλεος, καὶ τότε ἡ καρδιὰ αἰσθάνεται τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, γιατί νιώθει μέσα της νὰ κινεῖται μιὰ δύναμη ποὺ τὴ στηρίζει, καὶ τότε εἶναι ποὺ ἡ καρδιὰ γεμίζει ἐμπιστοσύνη στὸ Θεὸ· καὶ ἀπ’ αὐτὸ καταλαβαίνει ὁ ἄνθρωπος ὅτι ἡ προσευχὴ εἶναι ἕνα φυσικὸ καταφύγιο βοήθειας, καὶ πηγὴ σωτηρίας, καὶ θησαυρὸς ἀκλόνητης πίστης, καὶ λιμάνι ποὺ σώζει ἀπὸ τὴν τρικυμία, καὶ φῶς στοὺς σκοτισμένους, καὶ στήριγμα γιὰ τοὺς ἀρρώστους, καὶ σκέπη τὴν ὥρα τῶν πειρασμῶν, καὶ βοήθεια στὴν ἔνταση τῆς ἀρρώστιας, καὶ ἀσπίδα ποὺ σώζει ἀπὸ τοὺς ἀκοντισμοὺς στὸν ἀόρατο πόλεμο, καὶ βέλος αἰχμηρὸ κατὰ τῶν δαιμόνων.

Μὲ δυὸ λόγια, ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν προσευχὴ ἀποκτᾶ ὅλα τὰ ἀγαθὰ ποὺ ἀνέφερα. Καὶ καθὼς ἐντρυφᾷ στὴν προσευχή, ἡ καρδιά του χαίρει καὶ ἀγάλλεται ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνη της στὸ Θεό, καὶ δὲ μένει πιά, ὅπως πρῶτα, χλιαρή, νὰ λέει λόγια χωρὶς νόημα. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος καταλάβει πολὺ καλὰ αὐτὰ ποὺ εἶπα, τότε θὰ ἀποκτήσει ἀληθινὴ προσευχὴ στὴν ψυχή, ποὺ θὰ τὴν ἔχει σὰν θησαυρό. Καὶ τότε εἶναι πού, ἀπὸ τὴν πολλή του εὐφροσύνη, ἡ συμβατική του προσευχὴ θὰ ἀλλάξει καὶ θὰ γίνει ἔντονη εὐχαριστήρια δοξολογία. Ἔτσι, καταλαβαίνουμε τί σημαίνει ὅτι «ἡ προσευχὴ εἶναι χαρά, ποὺ στέλνει τὴν εὐχαριστία της στὸ Θεό».

Ὅταν φτάσει σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο ὁ ἄνθρωπος, δὲν προσεύχεται πιὰ μὲ κόπο καὶ μόχθο, ὅπως πρωτύτερα, ποὺ δὲν εἶχε αὐτή τη χάρη· ἀλλὰ μὲ χαρούμενη καρδιὰ καὶ μὲ θαυμασμὸ γιὰ τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ, ἀναβρύει συνεχῶς εὐχαριστίες ἄρρητες καὶ βάζει μετάνοιες· καὶ ἀπὸ τὴ μεγάλη του συγκίνηση φτάνει στὴ γνώση τοῦ Θεοῦ, καὶ θαυμάζει, καὶ ἐκπλήσσεται γιὰ τὴ χάρη ποὺ τοῦ δίνει ὁ Θεός, καὶ τότε, ξαφνικά, ὑψώνει τὴ φωνή του ὑμνολογῶντας καὶ δοξάζοντας καὶ εὐχαριστῶντας τὸ Θεό. Καὶ ἡ γλῶσσα του τότε κινεῖται γεμάτη ἔκπληξη.

Ὅλα αὐτὰ τὰ ἀγαθά, ποὺ ἀνέφερα, ἔρχονται στὸν ἄνθρωπο, ἂν συναισθανθεῖ τὴν πνευματική του φτώχεια καὶ ἀδυναμία. Γιατί τότε, ἀπὸ τὴ μεγάλη ἐπιθυμία ποὺ ἔχει νὰ τὸν βοηθήσει ὁ Θεός, ἔρχεται κοντὰ Του μὲ ἐπίμονη προσευχή. Καὶ ὅσο πλησιάζει τὸ Θεὸ μὲ πόθο, τόσο καὶ ὁ Θεὸς ἔρχεται κοντά του δίνοντάς του χαρίσματα· καὶ δὲ θὰ πάρει τη χάρη Του ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ὅσο αὐτὸς μένει στὴν ἀληθινὴ ταπείνωση. Ὅπως ἡ χήρα τοῦ εὐαγγελίου, ἡ ὁποία τρέχει πίσω ἀπὸ τὸ δικαστή κράζοντας συνέχεια νὰ ἀποδώσει τὸ δίκαιο καὶ νὰ τὴ γλιτώσει ἀπὸ τὸν ἀντίδικο. Κάπως ἔτσι καὶ ὁ εὔσπλαχνος Θεός: κάνει πὼς δὲν ἀκούει, καὶ ἀναβάλλει νὰ δώσει τὰ χαρίσματά Του στὸν ἄνθρωπο, γιὰ νὰ γίνει αὐτὸ αἰτία νὰ ἔρθει πιὸ κοντά Του καί, ἐξ αἰτίας ποὺ τὸν ἔχει ἀνάγκη, νὰ παραμείνει κοντά Του καὶ νὰ ὠφελεῖται πνευματικά.

Κάποια αἰτήματα, βέβαια, ὁ Θεὸς τὰ ἱκανοποιεῖ ἀμέσως, ἐκεῖνα δηλαδὴ ποὺ εἶναι ἀναγκαῖα γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, ἄλλα αἰτήματα ὅμως δὲν τὰ ἱκανοποιεῖ. Καὶ ὅταν ὁ δαίμονας μᾶς καίει καὶ παρακαλοῦμε τὸ Θεό, ἔρχεται ἡ θεία χάρη καὶ ἀποδιώχνει τὸ καυτερό, ἐνῷ σὲ ἄλλες περιπτώσεις ἐπιτρέπει τὶς θλίψεις καὶ τὸν πόνο, γιὰ νὰ γίνουν αὐτὰ αἰτία νὰ προσεγγίσουμε, ὅπως εἶπα, τὸ Θεό, καὶ γιὰ νὰ διαπαιδαγωγηθοῦμε καὶ νὰ ἀποκτήσουμε πεῖρα γιὰ τοὺς ἀγῶνες μας στοὺς πειρασμούς. (83-5)

Ψάρεμα στη Σιβηρία .

Παραδοσιακή Αλιεία και Μαγειρική στην Τούνδρα της Βόρειας Γιακουτίας

Αυτό το ντοκιμαντέρ γυρίστηκε κατά τη διάρκεια του σύντομου πολικού καλοκαιριού στην απομακρυσμένη, χωρίς δρόμους τούνδρα της Γιακουτίας, όπου μια κοινότητα νομάδων Ντολγκάν ζει εντελώς αποκομμένη από τον σύγχρονο πολιτισμό.  

Πώς καταφέρνουν αυτοί οι αυτόχθονες λαοί να διαχειριστούν ένα τεράστιο κοπάδι ταράνδων ενώ παράλληλα λειτουργούν έναν εντατικό καταυλισμό ψαρέματος σε ένα μέρος όπου η ζέστη του καλοκαιριού ξυπνά το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος (permafrost); Για να θρέψουν τις οικογένειες και τα ζώα τους, οι Ντολγκάν μεταναστεύουν μέσα στο σκληρό αρκτικό τοπίο στα παραδοσιακά κινητά τους σπίτια — τα μπαλόκ — χτισμένα πάνω σε βαριές ξύλινες ράγες ελκήθρου. Όταν φτάνουν στις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις τους κοντά στις λίμνες της τούνδρας, ο ρυθμός της ζωής υπαγορεύεται εξ ολοκλήρου από τη φύση. Σε αυτή την ταινία, θα μπείτε στην εξαντλητική αλλά όμορφη καθημερινότητα ενός καταυλισμού Ντολγκάν.

Ο Σεπτέμβριος μας αρέσει,

 

γιατί είναι σαν εκείνη τη στιγμή λίγο πριν πέσουν οι πρώτες ψιχάλες βροχής στη θάλασσα, που όλα μοιάζουν να ξαναγράφονται.

Σου χαρίζει τρεις μήνες ακόμη να μαζέψεις τα κομμάτια σου, να διορθώσεις όσα σε πόνεσαν, να κλείσεις πληγές που άφησες ανοιχτές.

Είναι ο μήνας που δεν σε κρίνει, απλώς σου ακουμπά τον ώμο και σου ψιθυρίζει:

"Ξεκίνα απ’ την αρχή…"

Η 80ΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΝΑ ΚΑΙ ΤΟ "ΠΡΑΝΤΖΟ"!

 Όταν βλέπει κανείς μια γυναίκα μόνη να συνεχίζει να καλλιεργεί στην ηλικία των 80 ετών τα αμπέλια της οικογένειας και να βγάζει ένα εκπληκτικό και βραβευμένο κόκκινο κρασί, που ονομάζει "Πράντζο Χανιώτη", τότε σηκώνει τα χέρια ψηλά!

Μονή της Ορμύλιας: Mια μέρα παρέα με τις μοναχές στους κήπους, στα μαντριά και στα εργαστήρια

 

---

Ενα ταξίδι στη Χαλκιδική, με προορισμό την πατριαρχική και σταυροπηγιακή Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Ορμύλια, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο οργανωμένα γυναικεία κοινόβια του ορθόδοξου ελληνικού μοναχισμού και μετόχι της Μονής Σιμωνόπετρας Αγίου Ορους, είναι μια ευλογία. Προσπερνάμε θερινούς οικισμούς, διάσπαρτα απομεινάρια από αγιορείτικα μετόχια, ελαιώνες ανάμεσα σε σιτοχώραφα, αμυγδαλιές. Μέσα στον εύφορο κάμπο της Ορμύλιας, μια ολόκληρη μοναστική πολιτεία προβάλλει μπροστά μας, περικυκλωμένη από ελαιόδεντρα και οπωροφόρα δέντρα.

Στην είσοδο του περιβόλου μάς υποδέχονται οι αδελφές Ιωαννικία και Εμμανουηλία, οι οποίες μαζί με τις αδελφές Μαρδαρία και Ελισαία ήταν οι «φύλακες-άγγελοι» σε κάθε μας βήμα. Η βαριά εξώπορτα από ξύλα καστανιάς ανοίγει. Ένα λιθόστρωτο ανηφορικό δρομάκι μάς οδηγεί στην πρώτη αυλή, όπου επισκέπτες και προσκυνητές απολαμβάνουν τα κεράσματα (καφέ, λουκούμι ή γλυκό του κουταλιού) κάτω από ελαιόδεντρα και κωνσταντινουπολίτικες ακακίες, πλάι στο ταπεινό, μικρό παλαιό εκκλησάκι του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. «Κάθε επισκέπτης ενέχει θέση άρχοντα, εξ ου και η λέξη “αρχονταρίκι”», μας εξηγεί η αρχοντάρισσα Εμμανουηλία.

Όλες οι μοναχές μάς περιέβαλαν με αγάπη. Μαζί τους «μετοικήσαμε», όπως έλεγε ο γέροντας Αιμιλιανός, «σε μια μοναχική πολιτεία», «σε μια ετέρα ζωή» πέραν του κόσμου τούτου. Ακολουθήσαμε το Τυπικό του αθωνικού κοινοβιακού μοναχισμού σε μια, όμως, γυναικεία αδελφότητα. Γυρίσαμε τα ρολόγια μας στη βυζαντινή ώρα και ταξιδέψαμε στον μοναστηριακό χρόνο. Συμμετείχαμε στις ημερήσιες και νυχτερινές ακολουθίες, στις οποίες βυζαντινές ψαλμωδίες από «ομόφωνο γυναικείο χορό» μάς χειραγωγούσαν στη μυσταγωγία του ορθόδοξου λειτουργικού τυπικού. Καθίσαμε στη μοναστηριακή τράπεζα, γευτήκαμε τα νηστίσιμα και τα αρτύσιμα φαγητά τους, περιηγηθήκαμε στους λαχανόκηπους, στους ελαιώνες, στα εργαστήρια, στη στάνη, ξαποστάσαμε στα πέτρινα πεζούλια με πολλές συζητήσεις, για να κατανοήσουμε τον ιερό και πνευματικό προορισμό του μοναχικού βίου. Νιώσαμε τη μαγεία της φύσης. Προσκυνήσαμε τους τάφους του μακαριστού γέροντα Αιμιλιανού στην είσοδο του Καθολικού και του λογοτέχνη Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, που αναπαύεται στο κοιμητήριο κάτω από μια ελιά – θέση που ζήτησε εν ζωή με μια «ερωτική επιστολή», όπως έλεγε ο ίδιος, προς την αδελφότητα. «Τέχνη χρωστήρος και λόγου διαπρέψας, νυν Χριστού Βίβλω εγράφης Νικόλαε» διαβάζουμε στον ξύλινο σταυρό του λιτού του τάφου.

Ήδη, το μοναστήρι της Ορμύλιας συμπληρώνει πενήντα χρόνια από την αναγέννησή του. Η ιστορία του ξεκινάει από τα Μετέωρα, όταν η ανδρική αδελφότητα από το Μεγάλο Μετέωρο, υπό την καθοδήγηση του γέροντα Αιμιλιανού, αναχώρησε για την ήσυχη μοναστική ζωή του Αγίου Όρους, επανδρώνοντας το 1973 τη Μονή Σιμωνόπετρας. Έναν χρόνο αργότερα, αναζήτησαν μόνιμο τόπο εγκατάστασης για τις 40 νεαρές δόκιμες μοναχές, πνευματικά τέκνα του γέροντα Αιμιλιανού, που ασπάστηκαν τον μοναχικό βίο στη μικρή Μονή Αγίων Θεοδώρων Τρικάλων.

Ο κεντρικός πυρήνας από το βατοπεδινό μετόχι της Ορμύλιας, έκτασης 20 στρεμμάτων, ήταν το μόνο τμήμα που είχε απομείνει στην κυριότητα της μονής από τα απέραντα κτήματα του μετοχίου, έπειτα από την παραχώρηση κλήρων σε πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Εξαγοράστηκε από τη Σιμωνόπετρα στις 20 Απριλίου του 1974. Την ίδια περίοδο εγκαταστάθηκαν και οι μοναχές. «Εκεί που πάτε έχει θάλασσα, μας είπαν», θυμούνται οι πρώτες αδελφές. «Φτάσαμε νύχτα. Στο πρωινό φως της ημέρας, αντικρίσαμε τα παλαιά μοναστικά κτίσματα σε ερειπιώδη κατάσταση. Κτίρια ρημαγμένα, χωρίς παράθυρα, γεμάτα κοπριές, φωλιές φιδιών και νυχτοπούλια. Μια λυγαριά και μια ακακία είχε μόνο στον περίβολο. Η θάλασσα πουθενά. Γύρω μας, κρανίου τόπος». Όμως, «κρανίου τόπος, παράδεισος γέγονε», όπως γράφει στο κεντημένο με κόκκινη μεταξωτή κλωστή Μέγα Αγγελικό Σχήμα που ενδύονται στην κουρά, συμβολίζοντας τη νίκη της ζωής επί του θανάτου.

Το παλαιό μετόχι, που κτίστηκε το 1904 σε σχέδια Ξενοφώντα Παιονίδη στη θέση κατεστραμμένης μονής και το οποίο στέγασε προσωρινά πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής το 1922 και αργότερα χειμαδιά Σαρακατσαναίων, αποκτούσε ξανά την αίγλη του. «Στρώματα κοπριάς και γαϊδουράγκαθα κάλυπταν τα δάπεδα της αυλής του», περιγράφουν οι αδελφές. «Όταν αρχίσαμε να καθαρίζουμε, ανακαλύψαμε τα λιθόστρωτα καλντερίμια του που διατηρούνται σε άριστη κατάσταση έως σήμερα». Με πενιχρούς οικονομικούς πόρους, αλλά με σκληρή χειρωνακτική δουλειά όλων των αδελφών, καθώς και με τις προσφορές ευσεβών κατοίκων της περιοχής, κατάφεραν να μετατρέψουν τον έρημο τόπο σε ένα ζωντανό καταφύγιο της δικής τους ασκητικής και λατρευτικής ζωής.

Καθοδηγητές στο τιτάνιο έργο ο πνευματικός τους γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης, ο κτήτορας της μονής, και η 25χρονη τότε γερόντισσα Νικοδήμη. Χάρη σ’ αυτούς τους δύο μεγαλούργησε η μονή, που αποτελεί πλέον πρότυπο αναφοράς στον ορθόδοξο γυναικείο μοναχισμό. «Η γερόντισσα είναι μάνα και διοικητής, ταυτόχρονα δε ο σύνδεσμος της αγάπης. Εκείνη κουβαλάει τον σταυρό, εκείνη κρατάει τις ισορροπίες, σε εκείνη οφείλεται η τάξη και η οργάνωση», λέει η αδελφή Εμμανουηλία.

Μέσα σε ελάχιστο χρόνο ολοκλήρωσαν τις αναστηλώσεις των κτιρίων για να στεγάσουν τις βασικές λειτουργικές ανάγκες (τράπεζα, κελλιά, ηγουμενείο, αρχονταρίκι, εργαστήρια). Σήμερα πλέον το παλαιό μετόχι, που περικλείεται με ψηλό μαντρότοιχο, φιλοξενεί τα γραφεία διοίκησης, τη βιβλιοθήκη (με 41.500 τίτλους βιβλίων και 100.000 αντίτυπα), το νοσοκομείο, το συνακτικό (αίθουσα συνάξεων και επίσημο αρχονταρίκι) και τα διάφορα εργαστήρια.

Στο κέντρο ανατολικά, δεσπόζει το Καθολικό (θεμελιώθηκε το 1979 και εγκαινιάστηκε το 2003), σταυροειδές μετά τρούλου, με δύο παρεκκλήσια, σχεδιασμένο στα πρότυπα ναών του 13ου και του 14ου αιώνα. Πλάι του υψώνεται το καμπαναριό, η τράπεζα, που αποτελεί συνέχεια του ναού, η κουζίνα, το Κολλυβάδικο και το Προσφορειό, ανεπτυγμένα γύρω από μια δεύτερη εσωτερική αυλή με πορτοκαλιές και λεμονιές. Μέρος του συγκροτήματος αποτελούν το Ηγουμενείο και οι νέες πτέρυγες κελλιών με εξώστες και μακεδονίτικα σαχνισιά σε μια ποικιλία βυζαντινών χρωμάτων, γαλάζιου, ώχρας, ροζ, γαιώδους.

Μέσα σ’ αυτούς τους περίκλειστους χώρους τελείται ο αέναος κύκλος της πνευματικής και διακονικής τους ζωής. «Ο γέροντας Αιμιλιανός, αντλώντας στοιχεία από τους μεγάλους πατέρες της Ορθοδοξίας, διαμόρφωσε τον κανονισμό του κοινοβίου, σύμφωνα με τις αγιορείτικες αρχές, προσαρμοσμένο στη γυναικεία φύση, ώστε να υπάρχει ισορροπία μεταξύ της ησυχαστικής ζωής στο κελλί, της κοινής λατρείας στον ναό, του διακονήματος αλλά και του ελεύθερου χρόνου. Αποτελεί πρότυπο ορθοδόξου γυναικείας μονής, ενώ το Τυπικό της έχει υιοθετηθεί, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, και από άλλες μονές», εξηγεί η αδελφή Μαρδαρία.

Για τις μοναχές το ξεκίνημα της μέρας αρχίζει με τη δύση του ηλίου. Η νύχτα είναι ο χρόνος της προσωπικής αγρυπνίας, της προσωπικής συνάντησης με τον Θεό. Στη μέση της νύχτας το τάλαντο καλεί για την ορθρινή ακολουθία. Ακολουθεί η πρωινή τράπεζα κι έπειτα τα διακονήματα, η εργασία που επιτελεί κάθε αδελφή: άλλη στα εργαστήρια, άλλη στα περιβόλια, άλλη στους κήπους. Η μέρα ολοκληρώνεται με τις εσπερινές ακολουθίες, τη βραδινή τράπεζα (εκτός Δευτέρας, Τετάρτης και Παρασκευής) και την ακολουθία του Αποδείπνου. Οι μοναχές αποσύρονται στα κελλιά τους για να αρχίσει μια «άλλη» ημέρα, με προσευχή και ανάπαυση.

Σήμερα η αδελφότητα αριθμεί περίπου 130 μοναχές, πολλές προερχόμενες από διάφορες γωνιές της Γης (Γερμανία, Γαλλία, Σερβία, Αυστραλία, Συρία, Κύπρο). Η ηγουμένη, αξιοποιώντας το χάρισμα της καθεμιάς, δημιούργησε ένα οργανωμένο σχήμα, μια κυψέλη με ένα μελίσσι που εργάζεται άοκνα. Το διακόνημα, εξηγούν οι αδελφές, είναι ένα από τα βασικά θεμέλια της ζωής του μοναχού. Αποτελεί τη συνέχεια της προσευχής. Τελείται χωρίς πίεση και άγχος, αλλά με διάθεση αγάπης, συνέπειας και ευθύνης ως προσφορά στον Θεό.

Μια οικολογική νησίδα με στόχο την αυτάρκεια

Η προτροπή του γέροντα Αιμιλιανού κατά τη δεκαετία του ’70 να αγοράσουν όσο το δυνατόν περισσότερη γη γύρω από τη μονή για να διαφυλάξουν το περιβάλλον από την επικείμενη τουριστική ανάπτυξη, ήταν σοφή και προφητική. Οπωροφόρα δέντρα, ελαιώνες και λαχανόκηποι περιβάλλουν σε μια μεγάλη ακτίνα το μοναστηριακό συγκρότημα. Μια όαση στο δομημένο περιβάλλον της κορεσμένης οικιστικά Χαλκιδικής είναι η Μονή της Ορμύλιας, μια οικολογική νησίδα που ισορροπεί ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση. Η οικολογική ευαισθησία που διακρίνει τις μοναχές αντανακλάται στην καθημερινή τους ζωή και στις διατροφικές τους συνήθειες. Με εξαίρεση κάποιες τροφές (σιτάρι, καλαμπόκι, ψάρια, σταφύλια, ρύζι, όσπρια, πατάτες, κρασί), όλα τα υπόλοιπα καλλιεργούνται ή παρασκευάζονται στη μονή. Τα κηπευτικά, τα φρούτα και οι ελιές παράγονται με βιολογικές καλλιέργειες. Την επίβλεψη όλων των δέντρων (ελιές, οπωροφόρα) και του λαχανόκηπου έχει η δενδροκόμος μοναχή Ολυμπιάδα, αλλά όλες οι αδελφές χαίρονται να ασχολούνται με αυτή τη διακονία, βασική σε κάθε μονή. 

Τα κοφίνια είχαν γεμίσει εκείνη την ημέρα που μπήκαμε στους κήπους. Μύριζε χώμα, φρέσκο άνηθο, μαϊντανό και δυόσμο. Σε λίγο θα αρχίσουν οι προετοιμασίες για τις καλλιέργειες που θα εξασφαλίσουν τη βασική διατροφή τους για τον ερχόμενο χειμώνα. Τον Σεπτέμβριο, μια ποσότητα λαχανικών θα νοστιμίσει τον νηστίσιμο τραχανά. Τα υπόλοιπα, όσα περισσεύουν, συσκευάζονται για να διατηρηθούν στους καταψύκτες. Δική τους παραγωγή ήταν οι μπάμιες που γευτήκαμε σε μια πρωινή τράπεζα. Τις συνόδευε φρυγανισμένο ψωμί με μια φέτα χαλούμι και γιαούρτι.

Η θαυμαστή ποικιλίας της κουζίνας τους

Εβδομαδιαία τελετουργία στο μαγκιπείο (το αρτοποιείο της μονής) είναι το ζύμωμα του ψωμιού. Η προετοιμασία αρχίζει από την προηγούμενη μέρα (κοσκίνισμα αλεύρου, ανάπιασμα προζυμιού). Την επομένη, στις 4 τα ξημερώματα, περίπου δέκα αδελφές, αφού σταυρώσουν τα υλικά, αρχίζουν το ζύμωμα. Τα ψωμιά πλάθονται σε μεγάλους πάγκους. Η μία κόβει το ζυμάρι, η άλλη το ζυγίζει και με γρήγορες κινήσεις τα εναποθέτουν στις λαδωμένες λαμαρίνες. Λιβάνι ευωδιάζει από το θυμιατό. Ο ιερέας ευλογεί τη ζύμη από την οποία θα ζυμωθούν (με κίτρινο αλεύρι) και τα πρόσφορα της μονής. Κάποιες μοναχές απαγγέλλουν τους Χαιρετισμούς της Παναγίας, ενώ οι άλλες απαντούν με το «Χαίρε νύμφη ανύμφευτε!».

Η μοναστηριακή διατροφή βασίζεται στη μεσογειακή δίαιτα: όσπρια, λαχανικά, ψάρι για τις Κυριακές και τις μεγάλες γιορτές, λάδι και κρασί, όταν υπάρχει κατάλυση, γαλακτοκομικά και αυγά, φρούτα. Στη μεγάλη και καλά εξοπλισμένη κουζίνα η αδελφή Πρωτοκλήτη με βοηθούς τέσσερις αδελφές, με πρώτη τη τάξει την αδελφή Γερβασία, τελούν καθημερινά εδώ και σαράντα χρόνια το διακόνημα της μαγειρικής. Στις μεγάλες γιορτές και πανηγύρεις, όπου οι μερίδες του φαγητού σχεδόν διπλασιάζονται λόγω των επισκεπτών, η μαγειρική είναι συλλογική εργασία. 
Σταθερά στο μενού βρίσκονται αλάδωτες και λαδερές σούπες (ανάλογα με την εποχή, κολοκυθόσουπα, μανιταρόσουπα, σπαραγκόσουπα, ταχινόσουπα, τραχανόσουπα, πατατόσουπα) και λαδερά ή αλάδωτα πιάτα με λαχανικά. Η αδελφή Πρωτοκλήτη διανθίζει το εβδομαδιαίο πρόγραμμα, όταν δεν τηρείται νηστεία, με διάφορες νοστιμιές: αυγά με τηγανητές πατάτες, γιουβαρλάκια με τόνο, σουφλέ σπανάκι, φρικασέ με τόνο, ντολμαδάκια γιαλαντζί, λαχανοντολμάδες και πολλά άλλα.

Οι συνταγές έχουν πολλές επιρροές από τη Θεσσαλία, καθότι οι πρώτες μοναχές κατάγονταν από χωριά της Καλαμπάκας και των Τρικάλων. «Σεβόμαστε τις μνήμες και την παράδοση των αδελφών», λένε οι νεότερες. «Οι πίτες που μας δίδαξαν περιλαμβάνονται στο μενού κάθε δέκα ημέρες». Ωστόσο υπάρχει μια μικρή πρόσμειξη στοιχείων από αδελφές που προέρχονται από άλλες περιοχές. Η αδελφή Πρωτοκλήτη, ποντιακής καταγωγής, θα τους φτιάξει ενίοτε περέκ ή τανομένον σορβά, η αδελφή Γερβασία, από την Κύπρο, κυπριακό τραχανά (σταρένιο, αλλά ξινό), ενώ μια αδελφή από τη Σερβία τούς έμαθε πίτες της πατρίδας της. Τα αλάδωτα γεύματα, λιτά και ελαφρά, εμπλουτίζονται με δυναμωτικά επιδόρπια (π.χ. βρασμένο σιτάρι με σταφίδες, ξερά σύκα, καρύδια και μέλι ή κρέμα με χαρουπόμελο ή χουσάφι (ξερά φρούτα που μουλιάζουν αποβραδίς, ανακατεμένα με μέλι). Ο χαλβάς δεν λείπει ποτέ από τις σαρακοστιανές τράπεζες, όπως και το ταχίνι, ως υλικό που νοστιμίζει τα αλάδωτα φαγητά, ενώ αποτελεί πηγή ασβεστίου. 

Μια αδιάκοπη άσκηση στις τέχνες

Σε ένα από τα κτίρια του παλαιού συγκροτήματος στεγάζονται τα εργαστήρια, όπου οι μοναχές συνεχίζουν την παράδοση κατασκευής έργων τέχνης. Κάθε καλλιτεχνική δημιουργία τριγύρω μας είναι έργο δικό τους. Χέρια των αγιογράφων αδελφών ιστόρησαν το Καθολικό και την τράπεζα. Στο εργαστήρι ξυλογλυπτικής σκάλισαν τη σκηνή του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ιχθύων στην ξυλόγλυπτη πόρτα της τράπεζας. Ψηφοθέτριες της μονής διακόσμησαν με ψηφιδωτά τον θόλο της Φιάλης του Αγιασμού, έξω από το Καθολικό, με θέμα τη Δημιουργία. Οι ίδιες οι μοναχές φιλοτέχνησαν στην αυλή του ναού βοτσαλωτό δάπεδο 16 τ.μ. –μια θαυμάσια σύνθεση με την Κιβωτό του Νώε, εμπνευσμένη από μικρογραφία του 11ου αι.–, όπου χιλιάδες πολύχρωμα βότσαλα από τις παραλίες της Χαλκιδικής αποδίδουν με μεγάλη εκφραστικότητα πρόσωπα, ζώα και πουλιά.

Ψυχή των εργαστηρίων είναι το σχεδιαστήριο. Η αδελφή Παρακλήτη (αυτοδίδακτη, αλλά με έμφυτο χάρισμα) και οι περί αυτήν αδελφές, μελετώντας έργα της βυζαντινής καλλιτεχνικής δημιουργίας, συνθέτουν νέες, πρωτότυπες σχεδιαστικές δημιουργίες. Τα ευφάνταστα σχέδιά τους κοσμούν το μαρμάρινο, πολύχρωμο ψηφιδωτό δάπεδο του Καθολικού, τα έπιπλα και την ξυλόγλυπτη διακόσμηση, τα πολύτιμα αργυρόχρυσα σκεύη (πολυέλαιοι, άγια ποτήρια, σταυροί, εξαπτέρυγα, λειψανοθήκες, καντήλια, θυμιατά κ.ά.), τα φυτευτά δαμασκηνά έπιπλα που ανέλαβαν να κατασκευάσουν τεχνίτες από τη Συρία κ.ά.

Στο σχεδιαστήριο της μονής σχεδιάζουν τα ποικίλματα για τα χειροποίητα χρυσοκέντητα και τα υφαντά με τα οποία θα ράψουν ιερατικές στολές, λειτουργικά και εκκλησιαστικά άμφια. Σχέδιά τους κοσμούν τον εξοπλισμό της μονής και του ναού.

Στο κεντητήριο, στο χρυσοκεντητήριο και στο ιεροραφείο, χρυσοχέρες αδελφές κεντούν και ράβουν τα χρυσοκέντητα και υφαντά εκκλησιαστικά και λατρευτικά άμφια, φαιλόνια, επιτραχήλια, επιταφίους, ενδύτες, βήλα. Η φήμη των αξιοθαύμαστων χειροποίητων έργων τους ξεπέρασε τα σύνορα. Οι παραγγελίες για την επόμενη διετία έχουν κλείσει από ιερωμένους της χώρας, της Ευρώπης, της Αμερικής, της Αυστραλίας, της Ασίας και της Αφρικής.

Οι αδελφές που υφαίνουν στους ξύλινους αργαλειούς τα θαυμάσια ιερατικά άμφια είναι έμπειρες υφάντριες. Οι υφαντές στολές, τις οποίες προτιμούν οι ιερείς γιατί είναι ανθεκτικές και ελαφρές, απαιτούν επίπονη λεπτοδουλειά, δύναμη χεριών για τα χτυπήματα, μεγάλη προσοχή και συνεχές μέτρημα. Οι αργαλειοί τους κάποτε ύφαιναν και κουρτίνες με παραδοσιακά διακοσμητικά μοτίβα. Τα τελευταία χρόνια περιορίστηκαν στα ιερατικά και λειτουργικά άμφια.

Ο περίφημος ελαιώνας και η επεξεργασία της ελιάς

Το μάζεμα της ελιάς, στην αρχή του φθινοπώρου, είναι μια γιορτή. Δεκάδες φίλοι της μονής από διάφορα μέρη του κόσμου συρρέουν κάθε χρόνο για να προσφέρουν χείρα βοηθείας στην πιο μεγάλη παγκοινιά της μονής. Οκτώ χιλιάδες ελαιόδεντρα αριθμούν σήμερα οι ελαιώνες της. Μια ποσότητα της σοδειάς πηγαίνει στο ελαιοτριβείο για την παραγωγή αγουρελαίου και εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου. Το λάδι τους έχει διακριθεί σε διεθνείς διαγωνισμούς ποιότητας και φέρει και ισχυρισμό υγείας, καθώς οι πολυφαινόλες του είναι σχεδόν διπλάσιες από το όριο των 1.000 mg/kg που χαρακτηρίζεται ως χρυσό, σύμφωνα με το πιστοποι- ητικό ανάλυσης του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ. Τις υπόλοιπες ελιές τις επεξεργάζονται ως επιτραπέζιες για κατανάλωση στη μονή ή για πώληση. «Τα πρώτα χρόνια μαζεύαμε τις ελιές για να καλύψουμε τις δικές μας ανάγκες και για ευλογίες (δώρο) σε επισκέπτες. “Έχετε έναν θησαυρό και δεν τον αξιοποιείτε”, μας είπε μια μέρα ένας αγρότης. Έτσι σταδιακά ξεκινήσαμε την επεξεργασία και την τυποποίηση ελιών σε διάφορες συσκευασίες που διατίθενται στα πωλητήρια της μονής και της Αθήνας [σ.σ. η μονή άνοιξε πριν κάποιο διάστημα ένα πρατήριο των προϊόντων της στην οδό Υμηττού 87 στο Παγκράτι], καθώς και μέσω e-shop», μας εξηγεί η αδελφή Ιωαννικία, υπεύθυνη για τη διακίνηση των προϊόντων της μονής.

Κάτω από ένα ειδικό στέγαστρο και σε μια μεγάλη αποθήκη οι πράσινες ελιές της Χαλκιδικής ωριμάζουν σε διάφορα στάδια μέσα σε μεγάλα βαρέλια. Πάνω σε δεκάδες τελάρα, οι ελιές που θα γίνουν θρούμπες σκεπάζονται με χοντρό αλάτι και αφήνονται να στραγγίξουν και να αποβάλουν την πικράδα τους. Κατόπιν περνούν από ειδικό κόσκινο που θα τινάξει το αλάτι. Σε μεγάλα όρθια βαρέλια, οι πράσινες ελιές ζυμώνονται μέσα σε άλμη με διαφορετικά υλικά και βότανα. Χρειάζονται περίπου έναν χρόνο για να ωριμάσουν και να γίνουν βρώσιμες. Στις πικάντικες προσθέτουν σκόρδο, κόκκινες πιπεριές Φλωρίνης, λίγες καυτερές πιπεριές και βασιλικό. Τα αρώματά τους εισχωρούν στον καρπό της ελιάς. Στις λεμονάτες απλώνουν μία στρώση ελιές και μία στρώση φέτες φρέσκου λεμονιού. Στις ξιδάτες προσθέτουν στην άλμη μόνο ξίδι. Οι κυλιστές –κουτρουκυλιστές τις λένε στη Χαλκιδική– γίνονται με μαύρες ελιές. Τις τοποθετούν με χοντρό αλάτι σε μεγάλα βαρέλια, τα οποία κυλούν κάθε εβδομάδα (το καλοκαίρι περισσότερες φορές). Η διαδικασία αυτή διαρκεί περίπου πέντε μήνες. Οι ελιές αυτές έχουν περισσότερη σάρκα. 

Η αδελφή Συμεωνία από τη Συρία είναι η υπεύθυνη γι’ αυτή τη διαδικασία. Παιδί ορθόδοξων χριστιανών, σπουδαγμένη πολιτικός μηχανικός στη Δαμασκό, είχε δύο όνειρα: να σπουδάσει θεολογία και να γίνει μοναχή. Εκπλήρωσε και τα δύο. Το πρώτο στη Θεολογική του ΑΠΘ και το δεύτερο στην Ορμύλια, με την καθοδήγηση του μητροπολίτη Χαλεπίου Παύλου, ο οποίος έπεσε θύμα απαγωγής των τζιχαντιστών. «Από την πρώτη στιγμή ένιωσα ότι εδώ είναι ο Παράδεισος. Ακόμα και ο Παράδεισος το Πάσχα ζηλεύει την Ορμύλια», ομολογεί. Ασχολήθηκε με το διακόνημα της ελιάς, απέκτησε εμπειρία και «από πολιτικός μηχανικός, έγινα μηχανικός της ελιάς», λέει. Καθώς άνοιγε τα καπάκια από τα βαρέλια για να μυρίσουμε τα αρώματά τους, η κουβέντα στράφηκε στην πατρίδα. Είχε φύγει από τη Συρία πριν από τον πόλεμο. Την επισκέφτηκε πέντε χρόνια μετά την έναρξη της εμφύλιας σύρραξης. «Όλα τα κτίρια από τη Δαμασκό έως το χωριό μου, τη Σεντνάγια [σ.σ. το γνωστό μεγαλύτερο προσκύνημα της Παναγίας] ήταν ισοπεδωμένα. Εφιαλτικό σκηνικό. Σοκαρίστηκα! Το βράδυ άκουγα τις βόμβες. Δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Έκανα βόλτες μέσα στο σκοτάδι, ώσπου άκουσα την αδελφή μου να μου λέει: “Συμεωνία, κοιμήσου! Τη βόμβα που θα σε σκοτώσει δεν θα την ακούσεις”».

Συσκευαστήριο

Πλάι στον χώρο επεξεργασίας της ελιάς, ένα μεγάλο κτίριο, πρώην κηροπλαστείο, στεγάζει περίπου δεκατρία χρόνια το συσκευαστήριο. Εδώ τελείται το τελευταίο στάδιο παραγωγής όλων των προϊόντων της μονής πριν διακινηθούν στα πωλητήρια, μας εξηγεί η υπεύθυνη αδελφή Ηλιανή. Ποικίλες συσκευασίες, διαφορετικού βάρους, με καλαίσθητες ετικέτες σφραγίζουν τα προϊόντα τους, φτιαγμένα όλα με φυσικές πρώτες ύλες της μονής. Γάλα για τον τραχανά, αυγά για τις χυλοπίτες, λάδι για τα σαπούνια, φρούτα από τα οπωροφόρα δέντρα τους για γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες και λικέρ, τσάγια και βότανα που μαζεύουν από τους γύρω λόφους ή τα καλλιεργούν στους κήπους τους.

Στα ράφια αραδιασμένα οκτώ είδη ελιάς (πικάντικες, καυτερές με μπούκοβο, λεμονάτες, ξιδάτες, θρούμπες, βαρελίσιες, καλαμών και bio), μαρμελάδες (βερίκοκο, σύκο, φράουλα, μήλο με κανέλα και πολύφρουτη), λικέρ (καρυδάκι, βύσσινο, μούσμουλο, ρόδι, μαστίχα, λεμόνι), εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και αγουρέλαιο, βότανα και μυρωδικά (μελισσόχορτο, φλαμούρι, λουίζα, χαμομήλι, τσάι του βουνού, μαντζουράνα, φασκόμηλο, δυόσμος, βασιλικός, δεντρολίβανο, θυμάρι, ρίγανη), αλλά και κρέμες καλλωπισμού, κηραλοιφές και λάδια σώματος, όπως βαλσαμέλαιο, χαμομηλόλαδο, λεβαντέλαιο και δαφνέλαιο.

Στο μαντρί της Μετσοβίτισσας αδελφής Ευεργετίνης

«Εγώ ειμί ο ποιμήν ο καλός και γινώσκω τα εμά και γινώσκομαι υπό των εμών». Μόνο αν δεις την αδελφή Ευεργετινή, θα αντιληφθείς την αναφορά του Ευαγγελίου «εγώ γνωρίζω τα δικά μου και εκείνα με γνωρίζουν». Το μαντρί και το κοτέτσι (με περίπου 500 κότες) ήταν εξαρχής δική της διακονία. Παιδί μεγαλοκτηνοτρόφων από το Μέτσοβο, γνώριζε καλά τα μυστικά και τις ανάγκες της απαιτητικής διαχείρισης ενός κοπαδιού. «Όταν ήμουν μικρή και κατεβαίναμε τους χειμερινούς μήνες από το Μέτσοβο στον κάμπο των Χασίων, έβλεπα σε έναν λόφο ένα μοναστήρι. Έλεγα: “Όταν μεγαλώσω, θα γίνω μοναχή και θα κάνω εκεί μια κτηνοτροφική μονάδα”». Όπερ και εγένετο. Το πρώτο κοπάδι με τα 40 πρόβατα –δωρεά ενός φίλου της μονής– μεγάλωσε, εξασφαλίζοντας τις ανάγκες διατροφής της αδελφότητας σε γαλακτοκομικά και αργότερα για την παραγωγή των προϊόντων (τραχανά, χυλοπίτες) της μονής.

Ένας οργανωμένος στάβλος, με τη στάνη, το κοτέτσι, περιφραγμένες εκτάσεις σπαρμένες με τριφύλλι για τη βοσκή των ζώων κι ένα σπιτάκι διακοσμημένο με μετσοβίτικα υφαντά, δημιουργούν μια πρότυπη κτηνοτροφική μονάδα. Η αγάπη της Ευεργετινής για τα ζώα είναι εμφανής. «Είναι σαν άνθρωποι· το καθένα έχει τον δικό του χαρακτήρα. Νιώθουν, ζηλεύουν, θυμώνουν». Τα αγκαλιάζει, τα φιλάει, τα φωνάζει με ονόματα. Ξέρει τις αντιδράσεις του καθενός. Κι εκείνα την ακολουθούν, πηδούν πάνω της, αναζητούν την αγκαλιά της. «Οι κότες και τα πρόβατα είναι μπελαλίδικες δουλειές. Ασχολούμαι περίπου 15 ώρες τη μέρα. Όμως, όταν βρίσκομαι κοντά τους, είμαι χαρούμενη, ευτυχισμένη, νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη και βαθιά συγκίνηση όταν σκέφτομαι ότι με αξίωσε ο Χριστός να υπηρετώ τα ζώα που τον ζέσταναν όταν γεννήθηκε». Κουβαλώ ακόμα το κλάμα της όταν μας μίλησε για την προσφορά της διακονίας, τη μελωδία από φλογέρα που μας έπαιξε και τη γεύση από το γιαούρτι και το ξινόγαλο που είχε φτιάξει πριν χαράξει, με γάλα που άρμεξε, για να μας υποδεχθεί.

«Παναγία Φιλανθρώπινη» ένα πρωτοποριακό ίδρυμα

«Άνοιγμα στην κοινωνία με ένα κέντρο εκτός μονής, που θα προσφέρει στον άνθρωπο το βασικό αγαθό της ζωής, την υγεία, και ταυτόχρονα θα υπηρετεί την τέχνη και τον πολιτισμό», ήταν το όραμα της γυναικείας αδελφότητας από την πρώτη ημέρα εγκατάστασής τους το 1974 στο παλαιό βατοπαιδινό μετόχι. Έμοιαζε τότε άπιαστο όνειρο. Οικονομικοί πόροι δεν υπήρχαν. Την πρώτη χείρα βοηθείας άπλωσε αγρότης της περιοχής. Σ’ ένα αγροτεμάχιο που δώρισε μπήκαν τα θεμέλια του φιλανθρωπικού ιδρύματος που εγκαινιάστηκε το 1992. 

Η ανέγερση και λειτουργία του στηρίχθηκε σε ευεργέτες –μεταξύ αυτών η οικογένεια του καπετάν Ιωάννη Κ. Χατζηπατέρα, η οποία έκανε μια μεγάλη δωρεά στη μνήμη του– αλλά και σε ευρωπαϊκά προγράμματα και εθελοντές, κάνοντας πραγματικότητα το όνειρο των δύο ιδρυτικών μονών (Σιμωνόπετρας και Ορμύλιας) να παρέχουν δωρεάν προληπτικές ιατρικές εξετάσεις σε γυναίκες από αγροτικές περιοχές που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να φροντίσουν την υγεία τους ή βρίσκονται μακριά από αστικά κέντρα. Εξοπλισμένο με υπερσύγχρονα μηχανήματα, με γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων και με τη βοήθεια των γυναικών μοναχών γιατρών, μεταξύ των οποίων η αδελφή Θαλελέα, εξυπηρετεί χιλιάδες γυναίκες που συνδυάζουν θρησκευτικό τουρισμό και τις προγραμματισμένες εξετάσεις τους.

Περισσότερες από 180.000 μαστογραφίες και πάνω από 70.000 τεστ Παπ έχουν γίνει έως σήμερα. «Οι επανεξετάσεις του 90% των γυναικών εδώ και 30 χρόνια σώζουν ζωές», εξηγεί ο διευθυντής του ιατρικού κέντρου Κυριάκος Αντωνίου. «Από τις 400 περιπτώσεις καρκίνου που εντοπίστηκαν στο σύνολο των εξεταζόμενων γυναικών, το ποσοστό επιβίωσης αγγίζει το 95-96%». Στο έργο του κέντρου συνδράμουν σπουδαίοι επιστήμονες από την Αμερική και την Ευρώπη με εκπαιδευτικά σεμινάρια και χορηγίες. Η τελευταία γενναία δωρεά είναι ένας υπερσύγχρονος εξοπλισμός για εξετάσεις οστικής πυκνότητας που εντάχθηκαν πρόσφατα στα προγράμματα προληπτικής ιατρικής. 

«Στον καθολικό κόσμο υπάρχουν πολυάριθμα αντίστοιχα ιδρύματα, στη χώρα μας είναι το μοναδικό», διευκρινίζει ο υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων του ιδρύματος, Κλεάνθης Νιζάμης. Το κέντρο αποτελεί πλέον μια ανοιχτή αγκαλιά για όλους, ανασφάλιστους και ασφαλισμένους, ανεξαρτήτως εθνικότητας, θρησκείας και γλώσσας, εκπέμποντας το παγκόσμιο μήνυμα της χριστιανικής ορθόδοξης οικουμενικότητας. Την τελευταία διετία επεξέτεινε τα ιατρικά προγράμματα παρέχοντας προληπτικές εξετάσεις σε μαθητές, σε παιδιά προσφύγων από εμπόλεμες περιοχές, σε γυναίκες της Θράκης με τη συνεργασία θρησκευτικών ηγετών (μητροπολιτών και μουφτήδων), σε γυναίκες Ρομά και σε πολλές άλλες ομάδες. «Ασχολούμενος χρόνια με παιδικές και εφηβικές αθλητικές ομάδες, διαπίστωσα ότι πολλά παιδιά δεν έχουν κάνει ούτε τον στοιχειώδη ιατρικό έλεγχο. Είναι γνωστό ότι η εφηβεία είναι μια κρίσιμη ηλικία. Τότε αρχίζουν να διαφαίνονται από τα πιο απλά προβλήματα (π.χ. χαμηλός αιματοκρίτης ή η εμφάνιση σκολίωσης) έως σοβαρότερα (π.χ. φύσημα). Γι’ αυτά τα παιδιά το έργο της “Παναγίας Φιλανθρωπινής” είναι ευλογημένο», μας λέει ο γυμναστής Γυμνασίου της Χαλκιδικής Χρήστος Κατσαρός, που εκείνη τη μέρα συνόδευε τους μαθητές του στο κέντρο. Κάποια παιδιά περίμεναν στους διαδρόμους για τις εξετάσεις τους, άλλα παρακολουθούσαν προγράμματα ρομποτικής, ενώ μια ομάδα έπαιζε μπάσκετ στην αυλή.

Στο ίδιο συγκρότημα, ένα δεύτερο κέντρο που αφορά την τέχνη και τον πολιτισμό κατέστησε το ίδρυμα πρωτοπόρο και παγκοσμίως γνωστό για τη μελέτη όχι μόνο της εκκλησιαστικής, αλλά και της κοσμικής τέχνης. Μουσεία, εκκλησιαστικά ιδρύματα, ιδιώτες από όλο τον κόσμο απευθύνονται στο Διαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης της Ορμύλιας για να αναλύσουν τις φθορές, τα υλικά και την τεχνική με την οποία φιλοτεχνήθηκαν έργα τέχνης μεγάλης ιστορικής αξίας. Η ιδέα ενός διαγνωστικού κέντρου τέχνης ξεκίνησε με στόχο τη διερεύνηση της βυζαντινής αγιογραφίας (χρονολόγηση, χρήση υλικών, τεχνοτροπία κ.ά.). Γρήγορα όμως επεκτάθηκε και σε ποικίλα αντικείμενα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, καθώς και σε μνημεία όπου η ανάλυση γίνεται in situ με ειδικά μηχανήματα. «Τα συμπεράσματα των ερευνών μας συμβάλλουν στις εργασίες συντήρησης κινητών και ακίνητων μνημείων, ενώ ταυτόχρονα προσδιορίζουν κατά προσέγγιση τη χρονολόγηση της κατασκευής τους», εξηγεί ο διευθυντής του κέντρου, Γιώργος Καραγιάννης, σκυμμένος πάνω σ’ ένα υπερσύγχρονο μηχάνημα. Εκείνη την ημέρα είχε στήσει ένα έργο του Τζιόρτζιο ντε Κίρικο. Οι αναλύσεις που θα γίνουν θα αποδείξουν αν είναι πλαστό ή αυθεντικό. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.

 

14 νηστίσιμες συνταγές από το γυναικείο Μοναστήρι της Ορμύλιας, αλμυρές και γλυκές

Στην Ορμύλια Χαλκιδικής, σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο οργανωμένα γυναικεία κοινόβια του ορθόδοξου ελληνικού μοναχισμού, ζήσαμε για λίγο παρέα με τις μοναχές, τις ακολουθήσαμε στα διακονήματά τους και αποτυπώσαμε τα μυστικά νοστιμιάς της νηστίσιμης κουζίνας τους.

Φωτογραφίες: Χριστίνα Γεωργιάδου

Η μοναστηριακή διατροφή βασίζεται στη μεσογειακή δίαιτα: όσπρια, λαχανικά, ψάρι για τις Κυριακές και τις μεγάλες γιορτές, λάδι και κρασί, όταν υπάρχει κατάλυση, γαλακτοκομικά και αυγά, φρούτα. Στη μεγάλη και καλά εξοπλισμένη κουζίνα της Μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Ορμύλια, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο οργανωμένα γυναικεία κοινόβια του ορθόδοξου ελληνικού μοναχισμού και μετόχι της Μονής Σιμωνόπετρας Αγίου Όρους, η αδελφή Πρωτοκλήτη με βοηθούς τέσσερις αδελφές, με πρώτη τη τάξει την αδελφή Γερβασία, τελούν καθημερινά εδώ και σαράντα χρόνια το διακόνημα της μαγειρικής. Στις μεγάλες γιορτές και πανηγύρεις, όπου οι μερίδες του φαγητού σχεδόν διπλασιάζονται λόγω των επισκεπτών, η μαγειρική είναι συλλογική εργασία.

Μοναχές πορευόμενες εις οίκον Κυρίου.

Πολλά από τα χόρτα και τα λαχανικά που χρησιμοποιούν στα μαγειρέματά τους οι μοναχές προέρχονται από τους κήπους της μονής.

Το μαγείρεμα στο κοινόβιο της Oρμύλιας είναι μια ιερή τελετουργία. Κάθε υλικό που χρησιμοποιούν σταυρώνεται.

Η τραχανόσουπα, που αποτελούσε πάντα ένα από τα βασικά φαγητά της διατροφής των μοναχών, στην τράπεζα συνοδεύεται με πλαστό.

Στην κουζίνα της μονής, η προετοιμασία για τα σπανακοπιτάκια, όπως και για όλες τις πίτες, είναι μια παγκοινιά. Τέσσερις αδελφές πλάθουν φύλλα, άλλες ετοιμάζουν τα χόρτα, άλλες τοποθετούν τη γέμιση και διπλώνουν τα τρίγωνα.

Σταθερά στο μενού βρίσκονται αλάδωτες και λαδερές σούπες (κολοκυθόσουπα, μανιταρόσουπα, σπαραγκόσουπα, ταχινόσουπα, τραχανόσουπα, πατατόσουπα) και λαδερά ή αλάδωτα πιάτα με λαχανικά. Η αδελφή Πρωτοκλήτη διανθίζει το εβδομαδιαίο πρόγραμμα, όταν δεν τηρείται νηστεία, με διάφορες νοστιμιές: αυγά με τηγανητές πατάτες, γιουβαρλάκια με τόνο, σουφλέ σπανάκι, φρικασέ με τόνο, ντολμαδάκια γιαλαντζί, λαχανοντολμάδες και πολλά άλλα.

Παστίτσιο νηστίσιμο με κιμά σόγιας, με μαλακή, αρκετά ρευστή μπεσαμέλ με φυτική κρέμα. Διατηρεί τα μακαρόνια υγρά και κάνει το παστίτσιο αφράτο.

Η μαγείρισσα αδερφή Γερβασία ετοιμάζει τις ελιές για το ελιόψωμο.

Μανιταρόσουπα, μία από τις αγαπημένες σούπες της αδελφότητας, με λαχανικά από τον κήπο τους και φρέσκα μανιτάρια.

Οι άφθονες μαρμελάδες της Όρμύλιας που κάνουν οι μοναχές με φρούτα 

από τα οπωροφόρα δέντρα της μονής,

 βασισμένες σε πατροπαράδοτες συνταγές χωρίς συντηρητικά, 

ενισχύουν την πάστα φλώρα, που την απολαμβάνουν ως επιδόρπιο.

Σάμαλι αλάδωτο, από τα πιο ωραία σιροπιαστά γλυκά ταψιού της μονής, 

με σιμιγδάλι και μαστίχα Χίου.

 Οι συνταγές έχουν πολλές επιρροές από τη Θεσσαλία, καθότι οι πρώτες μοναχές κατάγονταν από χωριά της Καλαμπάκας και των Τρικάλων. «Σεβόμαστε τις μνήμες και την παράδοση των αδελφών», λένε οι νεότερες. «Οι πίτες που μας δίδαξαν περιλαμβάνονται στο μενού κάθε δέκα ημέρες». Ωστόσο υπάρχει μια μικρή πρόσμειξη στοιχείων από αδελφές που προέρχονται από άλλες περιοχές. Η αδελφή Πρωτοκλήτη, ποντιακής καταγωγής, θα τους φτιάξει ενίοτε περέκ ή τανομένον σορβά, η αδελφή Γερβασία, από την Κύπρο, κυπριακό τραχανά (σταρένιο, αλλά ξινό), ενώ μια αδελφή από τη Σερβία τούς έμαθε πίτες της πατρίδας της. Τα αλάδωτα γεύματα, λιτά και ελαφρά, εμπλουτίζονται με δυναμωτικά επιδόρπια (π.χ. βρασμένο σιτάρι με σταφίδες, ξερά σύκα, καρύδια και μέλι ή κρέμα με χαρουπόμελο ή χουσάφι (ξερά φρούτα που μουλιάζουν αποβραδίς, ανακατεμένα με μέλι). Ο χαλβάς δεν λείπει ποτέ από τις σαρακοστιανές τράπεζες, όπως και το ταχίνι, ως υλικό που νοστιμίζει τα αλάδωτα φαγητά, ενώ αποτελεί πηγή ασβεστίου.

 

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ  

Βίκυ Μοσχολιού - Σ' έβλεπα στα μάτια

 

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Δήμος Μούτσης Σ’ έβλεπα στα μάτια κι ήσουνα δικός μου, ταίρι μου παντοτινό. Μ’ άφησες μια μέρα κι έχασα το φως μου κι έχασα τον ουρανό. Στον Άγιο Σπυρίδωνα ένα δειλινό γύρισες, χαρά μου, κι ήρθα να σε βρω. Δάκρυσαν τα μάτια σου, δάκρυσα κι εγώ στον Άγιο Σπυρίδωνα ένα δειλινό. Πάλι την πόρτα μου θα χτυπάς μ’ αγαπάς, μ’ αγαπάς πάλι καρδούλα μου θα σ’ το πω σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ.

Μας συμφέρει να ταπεινωθούμε εδώ...

 

 

Μακαριστή

Αγία Γερόντισσα Γαλακτία

Να φροντίσουμε να πάμε τακτοποιημένοι στο Φως της Αγίας Τριάδος, όταν φύγουμε από αυτήν τη ζωή.

Εκεί όλα φαίνονται όπως είναι.

Το Φως τα βγάνει όλα στην επιφάνεια.

Μπροστά σε αγγέλους και ανθρώπους.

Λογισμούς, αμαρτίες, όλα.

Ό,τι αφήσομε εδώ με τη σωστή εξομολόγηση, δεν θα φαίνεται εκεί.

Θα έχει χαθεί από πάνω μας.

Θα έχει σβήσει.

Η εξομολόγηση καινουργιώνει την ψυχή.

Μας συμφέρει να ταπεινωθούμε εδώ σε έναν άνθρωπο, τον Πνευματικό, παρά να ρεζιλευόμαστε εκεί παντοτινά σε όλη την πολιτεία του ουρανού!

Στο συναξάρι της αγίας Ακυλίνας, αναφέρεται το εξής

 

Όταν ο πατέρας της αλλαξοπίστησε, αυτή και η μάνα της φόρεσαν μαύρα και τον πένθησαν σαν νεκρό. Ιστορικές μαρτυρίες για το παιδομάζωμα αναφέρονται στην συνήθεια των άμοιρων γονιών να κάνουν κόλλυβα και μνημόσυνα για τα παιδιά τους, γιατί αφού χάθηκαν για τον Χριστό,ήταν σαν να πέθαναν και χάθηκαν για πάντα.

Για τους χριστιανούς η πίστη δεν είναι ετικέτα, ιδέα ή ακόμα μια έκφραση σε ένα πανθρησκευτικό παζλ, είναι η υπόθεση της αληθινής, της πραγματικής ζωής. Ο βαπτισμένος ήταν χαμένος και βρέθηκε, νεκρός και ανέζησε.Οι άλλοι δεν ζούν, απλά βρίσκονται στον κόσμο.Κανείς ζωντανός δεν επιθύμησε τον θάνατο.Η εποχή μας όμως είναι εποχή νεκροζώντανων. 

 

Γεννηθήκαμε και ήρθαμε στην ζωή από τον Χριστό και όμως αγκαλιάζουμε τους πεθαμένους, αναγνωρίζοντας τους αλήθεια και ζωή.Και ειδικά αναγνωρίζουμε ομορφιά και αλήθεια , αν είναι δυνατόν, στην θρησκεία , της οποίας η εμφάνιση σχετίστηκε στην παράδοση μας με την εμφάνιση του Αντιχρίστου. 

 π. Παντελεήμων Κρούσκος

!!!

 

Ένας κλέφτης με φιλότιμο

ΤΕΛΙΚΑ ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΣΤΟΥΣ ΙΕΡΕΙΣ Ή ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ;

 

~Χαμένοι στην μετάφραση~

«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν…»

 

 Γράφει ο Στυλ. Καβάζης

 

Μετά το χθεσινό μου κείμενο για την κατάμεστη συναυλία της Άννας Βίσση και τον προβληματισμό που εξέφρασα για το πόσο εύκολα βρίσκουμε χρόνο, χρήμα και διάθεση για όσα πραγματικά επιθυμούμε, αλλά δυσκολευόμαστε να διαθέσουμε ακόμη και μία ώρα για τη Θεία Λειτουργία, περίμενα φυσικά τις αντιδράσεις.Ομολογώ πως ορισμένα σχόλια, αντί να με κάνουν να αλλάξω γνώμη, επιβεβαίωσαν ακριβώς τον προβληματισμό μου.

Κάποιοι είπαν "Δεν μπορείς να συγκρίνεις μια συναυλία με την Εκκλησία".Μα δεν συνέκρινα τη μουσική με την πίστη ούτε ένα στάδιο με έναν ναό.Έθεσα ένα απλό ερώτημα πού βρίσκουμε χρόνο, χρήμα, υπομονή και διάθεση και πού όχι;

Και τότε εμφανίζεται το ακόμη πιο αφέλες επιχείρημα "Μα φταίει η Εκκλησία. Φταίνε οι Ιεράρχες. Φταίνε οι ιερείς που δεν προσελκύουν τον κόσμο. Πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες των καιρών, να αφουγκραστούν, να κάνουν περισσότερα για να επιστρέψει ο λαός"

Αλήθεια;Και κάπου εδώ αναρωτιέμαι τελικά πιστεύουμε στον Χριστό ή στους ιερείς;

Γιατί αν η πίστη μου εξαρτάται από το αν μου άρεσε ο συγκεκριμένος ιερέας, από το αν μου μίλησε όπως ήθελα, από το αν συμφωνώ με τον χαρακτήρα του ή από το αν ένας ναός ανταποκρίνεται στις προσωπικές μου προσδοκίες, τότε μάλλον έχουμε κάνει ένα θεμελιώδες λάθος.

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός δεν είπε:

«Ὅστις θέλει ὀπίσω τοῦ ἱερέως μου ἐλθεῖν…»

Αλλά είπε σαφέστατα :«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι».

Δηλαδή γι αυτούς που δεν καταλαβαίνουν δεν είπε αν βρεις τον τέλειο ιερέα, ακολούθησέ με,είπε απλά άστα όλα κουβαλά τον σταυρό που σου αναλογεί και ακολούθησε με εφόσον βέβαια εσύ το θέλεις.Ακριβώς εδώ βρίσκεται, για μένα, η ουσία.Βεβαίως, η Εκκλησία,οι ιεράρχες και οι κληρικοί έχουν ευθύνες.Κανείς δεν είναι υπεράνω κριτικής και κανείς δεν ισχυρίζεται ότι όλα γίνονται σωστά.Αλλά είναι άλλο πράγμα η κριτική στις ανθρώπινες αδυναμίες της Εκκλησίας και εντελώς άλλο να χρησιμοποιούμε τις αδυναμίες κάποιων ανθρώπων ως άλλοθι για τη δική μας απομάκρυνση από τον Χριστό.

Γιατί, συγχωρέστε με, αλλά το επιχείρημα "πήγα σε δύο-τρεις εκκλησίες και δεν μου άρεσαν οι ιερείς, οπότε απομακρύνθηκα από την Εκκλησία" μου θυμίζει κάποιον που θα έλεγε,"πήγα σε δύο-τρεις ταβέρνες, δεν μου άρεσε το φαγητό και αποφάσισα να μην ξαναφάω ποτέ".

Άραγε θα το έκανε κανείς;

Ασφαλώς όχι.Θα δοκίμαζε άλλη ταβέρνα, άλλο φαγητό, άλλη κουζίνα, μέχρι να βρει αυτό που αναζητά.Κι όμως, όταν μιλάμε για την πνευματική τροφή, που αφορά κάτι απείρως σημαντικότερο από ένα καλό γεύμα, ξαφνικά βρίσκουμε έναν άνθρωπο να μας γίνει αρκετός για να εγκαταλείψουμε τα πάντα.Πόσο παράδοξο αλλά και πόσο επίκαιρο από την άλλη πλευρά.Αν ένας γιατρός κάνει λάθος, δεν παύουμε να πιστεύουμε στην ιατρική.Αν ένας δάσκαλος αποδειχθεί ανεπαρκής, δεν καταργούμε τη γνώση.

Αν ένας άνθρωπος της Εκκλησίας αποτύχει, γιατί να εγκαταλείψουμε τον Χριστό;

Γι αυτό ας είμαστε ειλικρινείς τουλάχιστον με τους εαυτούς μας.Ο ιερέας δεν είναι ο Χριστός.

Είναι άνθρωπος με αδυναμίες, πάθη, λάθη, ελλείψεις και αμαρτίες, όπως όλοι μας.

Ο Χριστός όμως είναι ο λόγος για τον οποίο μπαίνουμε στον ναό.Δεν πηγαίνουμε στην Εκκλησία για τον παπά αλλά για τον Χριστό.Δεν ανάβουμε το κερί, ούτε κοινωνούμε και προσεύχομαστε μπροστά στην εικόνα του Χριστού για τον ιερέα.Κυρίως όμως, δεν θα σταθούμε κάποτε ενώπιον του Θεού και θα Του πούμε,"Δεν ήρθα, γιατί δεν μου άρεσε ο παπάς".

Εκεί δεν θα υπάρχει ούτε ιερέας για να κατηγορήσουμε ούτε Ιεράρχης για να φορτώσουμε την ευθύνη.Θα είμαστε εμείς και η επιλογή μας.

Γι' αυτό και το χθεσινό μου ερώτημα προφανέστατα δεν ήταν αν η συναυλία ήταν καλή ή κακή.Ούτε βέβαια αν η Άννα Βίσση είναι καλή ή κακή καλλιτέχνιδα.Ο καθένας έχει δικαίωμα να ακούσει όποιον θέλει, να διασκεδάσει και να περάσει όμορφα.Το ερώτημά μου ήταν πολύ πιο βαθύ και ουσιαστικό και δυστυχώς οι περισσότεροι που τους αφορούσε δεν μπόρεσαν να το καταλάβουν.Όταν για κάτι που θέλουμε βρίσκουμε χρόνο, χρήματα, υπομονή και διάθεση, τι λέει αυτό για εκείνα που ισχυριζόμαστε ότι αγαπάμε περισσότερο;Με έναν Χριστό που δεν θα μας παρακαλέσει να τον ακολουθήσουμε.

Γιατί Εκείνος το είπε ξεκάθαρα «Ὅστις θέλει…»

Όποιος θέλει,η πρόσκληση είναι εκεί ανοιχτή μέχρι την τελευταία μας ανάσα.Το ερώτημα είναι αν θέλουμε πραγματικά να την ακούσουμε.

Οδοιπορικό στα ασκητήρια του Αγίου Γέροντα Ιωσήφ του ησυχαστή

Ο αετός στην εικόνα του Ευαγγελιστή Ιωάννη, σε σχέση με το Ευαγγέλιο.

 

Τι συμβολίζει ;

Ο αετός συνδέεται με το όραμα του Ιεζεκιήλ και της Αποκάλυψης.

Στο όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ και στην Αποκάλυψη του Ιωάννη, εμφανίζονται τέσσερα ζώα γύρω από τον θρόνο του Θεού:

Άνθρωπος (Ματθαίος)

Λέων (Μάρκος)

Βόδι (Λουκάς)

Αετός (Ιωάννης)

Οι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Άγιος Ιερώνυμος, τα ταύτισαν με τους τέσσερις Ευαγγελιστές.

Ο αετός είναι το παραδοσιακό σύμβολο του Ευαγγελιστή Ιωάννη και έχει ιδιαίτερα υψηλή θεολογική και εικονογραφική σημασία.

Ο αετός, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πτηνό, συμβολίζει το ύψος, την πνευματική ανάταση και την οξύτητα της όρασης. Πετά ψηλά πάνω από τη γη και, σύμφωνα με την παλαιά συμβολική παράδοση, μπορεί να ατενίζει ακόμη και το φως του ήλιου. Έτσι συμβολίζει τον Ιωάννη, ο οποίος ανυψώνει τον νου του ανθρώπου από τα επίγεια στα ουράνια και εισάγει τον αναγνώστη στα υψηλότερα μυστήρια της θεότητος του Χριστού.

Ενώ τα άλλα Ευαγγέλια αρχίζουν παρουσιάζοντας γεγονότα της επίγειας ζωής του Χριστού, ο Ιωάννης ανεβαίνει αμέσως στην αιωνιότητα και στην προαιώνια ύπαρξή Του:

«Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος,

καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν,

καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.»

Δεν ξεκινά από τη Βηθλεέμ, από τη γενεαλογία ή από την αρχή της δημόσιας δράσης του Χριστού. Ξεκινά από την αρχή των πάντων, πριν ακόμη από τη δημιουργία του κόσμου. Ο Χριστός παρουσιάζεται ως ο αιώνιος Λόγος του Θεού, ο οποίος «σὰρξ ἐγένετο» και κατοίκησε ανάμεσά μας.

Γι' αυτό ο αετός συμβολίζει ιδιαίτερα την ουράνια και θεία καταγωγή του Χριστού, καθώς και το ύψος της θεολογίας του Ιωάννη.

Το Ευαγγέλιο του Ιωάννη είναι γεμάτο από βαθιά και υψηλά θεολογικά νοήματα. Δεν περιορίζεται στην αφήγηση των γεγονότων, αλλά οδηγεί τον άνθρωπο στο μυστήριο του ποιος πραγματικά είναι ο Χριστός.

Ο Ιησούς παρουσιάζεται ως:

«ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς»,

«τὸ φῶς τοῦ κόσμου»,

«ἡ θύρα»,

«ὁ καλὸς ποιμήν»,

«ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή»,

«ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή».

Και κορυφαία στιγμή αποτελεί η διακήρυξη:

«Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν.»

Ο Ιωάννης παρουσιάζει έτσι με ιδιαίτερη καθαρότητα το μυστήριο της θεότητος του Χριστού και της σχέσεώς Του με τον Πατέρα.

Ο αετός συμβολίζει ακόμη την πνευματική όραση του Ιωάννη. Όπως ο αετός έχει οξεία όραση και μπορεί να βλέπει από μεγάλο ύψος, έτσι και ο Ευαγγελιστής φαίνεται να «βλέπει» βαθύτερα μέσα στα γεγονότα της ζωής του Χριστού.

Δεν περιγράφει απλώς τον Μυστικό Δείπνο, αλλά παραδίδει τον μεγάλο αρχιερατικό λόγο του Χριστού και την προσευχή Του προς τον Πατέρα. Δεν παρουσιάζει απλώς τον Σταυρό, αλλά αποκαλύπτει το βαθύτερο νόημά του ως δόξα και ολοκλήρωση της αποστολής του Χριστού.

Ακόμη και κάτω από τον Σταυρό, ο Ιωάννης είναι ο μαθητής που βρίσκεται παρών και παραδίδει τη συγκλονιστική σκηνή της παραδόσεως της Θεοτόκου στον αγαπημένο μαθητή:

«Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου.»

Το Ευαγγέλιο του Ιωάννη είναι επίσης το Ευαγγέλιο της αγάπης. Η λέξη και το νόημα της αγάπης διατρέχουν ολόκληρο το κείμενο, με κορυφαία τη φράση:

«Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον...»

και την εντολή του Χριστού:

«Ἀγαπᾶτε ἀλλήλους, καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς.»

Ο αετός, λοιπόν, δεν συμβολίζει μόνο το ύψος της θεολογίας του Ιωάννη, αλλά και την ανάταση της ψυχής προς τον Θεό. Είναι σαν να καλεί τον άνθρωπο να αφήσει για λίγο το βλέμμα του από τα γήινα και να στραφεί προς τα άνω, προς το φως, την αλήθεια και την αιώνια ζωή.

Και η σύνδεση του Ιωάννη με τον αετό γίνεται ακόμη βαθύτερη επειδή ο ίδιος Ευαγγελιστής είναι ο συγγραφέας της Αποκάλυψης, όπου ξανασυναντούμε τα τέσσερα ουράνια όντα γύρω από τον θρόνο του Θεού. Έτσι το σύμβολο του αετού συνοδεύει τον Ιωάννη όχι μόνο ως Ευαγγελιστή, αλλά και ως τον Απόστολο που αξιώθηκε να δεχθεί και να καταγράψει οράματα των εσχάτων και της επουράνιας δόξας.

Συμπληρωματικά, οι άλλοι τρεις Ευαγγελιστές εικονίζονται:

ο Ματθαίος με τον άνθρωπο ή άγγελο, επειδή τονίζει την ενανθρώπηση και την ανθρώπινη γενεαλογία του Χριστού,

ο Μάρκος με το λιοντάρι, επειδή φανερώνει τη βασιλική δύναμη και την εξουσία του Χριστού,

ο Λουκάς με το βόδι, επειδή προβάλλει ιδιαίτερα το θυσιαστικό και λειτουργικό στοιχείο,

και ο Ιωάννης με τον αετό, επειδή ανυψώνει τον νου στα ουράνια και αποκαλύπτει με ιδιαίτερο τρόπο την αιώνια θεότητα και το μυστήριο του Χριστού.

Έτσι, ο αετός δίπλα στον Ιωάννη δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο της εικόνας.

Είναι μια θεολογική εικόνα:

όπως ο αετός υψώνεται προς τον ουρανό, έτσι ο Ιωάννης υψώνει τον νου προς τον Θεό.

όπως ο αετός βλέπει από ψηλά, έτσι ο Ιωάννης εισχωρεί βαθύτερα στο μυστήριο του Χριστού.

και όπως ο αετός στρέφεται προς το φως, έτσι το Ευαγγέλιο του Ιωάννη οδηγεί τον άνθρωπο προς τον Χριστό, «τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν».

Τέσσερις Ευαγγελιστές — τέσσερα σύμβολα — ένα Ευαγγέλιο: η μαρτυρία για τον Χριστό