''Μπουμπουλίνα'' Ιστορική Eλληνική ταινία . Αναφέρεται στην ηρωίδα της Επανάστασης του 1821 Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, την οποία ενσάρκωσε η Ελληνίδα Ηθοποιός Ειρήνη Παππά.
Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026
Ὁ Μέγας Φώτιος, ἡ Η΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καὶ ἡ καταδίκη τῶν παπικῶν καινοτομιῶν
Τοῦ Π. Κλιματσάκη, διδάκτορος Φιλοσοφίας
Εἰσαγωγή
Συχνὰ διατυπώνεται ἡ ἄποψη ὅτι ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία δὲν ἔχει καταδικαστεῖ συνοδικῶς ὡς αἱρετικὴ καὶ ὅτι, ἑπομένως, δὲν ὑφίσταται οὐσιαστικὸ δογματικὸ ἐμπόδιο γιὰ τὴν ἕνωσή της μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ὡστόσο, ἡ ἱστορία τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγκρούσεων τοῦ ἐνάτου αἰώνα, καὶ ἰδιαίτερα ἡ θεολογικὴ παρακαταθήκη τοῦ Μεγάλου Φωτίου, καταδεικνύουν ὅτι οἱ διαφορὲς μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως εἶχαν ἤδη ἀποκτήσει βαθὺ δογματικὸ καὶ ἐκκλησιολογικὸ χαρακτήρα πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸ σχίσμα τοῦ 1054.
Ὁ Μέγας Φώτιος ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες προσωπικότητες τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Μὲ τὴ θεολογική του διδασκαλία καὶ τοὺς ἀγῶνες του ὑπερασπίστηκε τὴν ὀρθόδοξη πίστη ἀπέναντι στὴν προσθήκη τοῦ Filioque στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως καὶ στὶς ἀξιώσεις τῆς Ρώμης γιὰ καθολικὴ δικαιοδοσία ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας. Ἰδιαίτερη σημασία ἔχει ἡ Σύνοδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ 879–880, τὴν ὁποία σημαντικὸ μέρος τῆς ὀρθόδοξης θεολογικῆς παραδόσεως ἀναγνωρίζει ὡς Η΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Ἡ Σύνοδος αὐτὴ ἀποκατέστησε τὸν Μέγα Φώτιο, ἐπιβεβαίωσε τὸ ἀπαραχάρακτο τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως καὶ ὑπερασπίστηκε τὴ συνοδικὴ συγκρότηση τῆς Ἐκκλησίας.
- Ἡ ἐκκλησιαστικὴ κρίσις τοῦ ἐνάτου αἰῶνος
Ἡ σύγκρουση μεταξὺ Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ρώμης ὀξύνθηκε κατὰ τὸν ἔνατο αἰώνα, ἐξαιτίας τῆς κρίσεως ποὺ προέκυψε στὸν πατριαρχικὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τὸ 858 ὁ Πατριάρχης Ἰγνάτιος ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὸν θρόνο του, ὕστερα ἀπὸ τὴ σύγκρουσή του μὲ τὴν αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία. Στὴ θέση του ἐξελέγη ὁ Φώτιος, ἕνας ἐξαιρετικὰ μορφωμένος ἄνδρας, ὁ ὁποῖος μέχρι τότε ἦταν λαϊκός. Ἡ ἐκλογή του προκάλεσε ἀντιδράσεις, ἐνῶ ὁ Ἰγνάτιος καὶ οἱ ὑποστηρικτές του ἀναζήτησαν τὴ συμπαράσταση τῆς Ρώμης. Ὁ Πάπας Νικόλαος Α΄ παρενέβη στὴν ὑπόθεση καὶ, μὲ σύνοδο ποὺ συγκάλεσε στὴ Ρώμη τὸ 863, καταδίκασε τὸν Φώτιο καὶ ὑποστήριξε τὴν ἀποκατάσταση τοῦ Ἰγνατίου.
Ἡ παρέμβαση αὐτὴ δὲν ἀποτελοῦσε ἁπλῶς μία προσπάθεια ἐπιλύσεως μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς διαφορᾶς, ἀλλὰ συνδεόταν μὲ τὴν ἀξίωση τῆς Ρώμης νὰ ἀσκεῖ δικαιοδοσία καὶ νὰ δέχεται ἐφέσεις πέρα ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς δικῆς της ἐκκλησιαστικῆς περιφέρειας. Ἡ Κωνσταντινούπολη δὲν ἀποδέχθηκε τὶς ἀξιώσεις αὐτές, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ διαφωνία νὰ ἀποκτήσει εὐρύτερες ἐκκλησιολογικὲς διαστάσεις. Παράλληλα, ὁ Μέγας Φώτιος ἀντιτάχθηκε στὶς δογματικὲς καινοτομίες ποὺ διαδίδονταν στὴ Δύση, μὲ κυριότερη τὴν προσθήκη τοῦ Filioque, δηλαδὴ τῆς διδασκαλίας ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν Υἱό. Ἡ σύγκρουση κορυφώθηκε τὸ 867, ὅταν σύνοδος στὴν Κωνσταντινούπολη καταδίκασε τὶς λατινικὲς καινοτομίες.
- Αἱ δύο Σύνοδοι τῆς Κωνσταντινουπόλεως: 869–870 καὶ 879–880
Οἱ πολιτικὲς μεταβολὲς στὴ Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία ἐπηρέασαν καθοριστικὰ τὶς ἐκκλησιαστικὲς ἐξελίξεις. Μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ αὐτοκράτορα Μιχαὴλ Γ΄, τὴν ἐξουσία ἀνέλαβε ὁ Βασίλειος Α΄ ὁ Μακεδών, ὁ ὁποῖος, ἐπιδιώκοντας τὴν πολιτικὴ προσέγγιση μὲ τὴ Ρώμη, ἀπομάκρυνε τὸν Φώτιο ἀπὸ τὸν πατριαρχικὸ θρόνο καὶ ἐπανέφερε τὸν Ἰγνάτιο. Τὸ 869–870 συγκλήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη σύνοδος, ἡ ὁποία καταδίκασε τὸν Φώτιο καὶ ἀναγνώρισε τὴν ἀποκατάσταση τοῦ Ἰγνατίου. Ἡ σύνοδος αὐτὴ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία ὡς Η΄ Οἰκουμενική, ἐνῶ δὲν περιλαμβάνεται στὶς ἀναγνωρισμένες Οἰκουμενικὲς Συνόδους τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας.
Ἡ κατάσταση μεταβλήθηκε μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Ἰγνατίου τὸ 877, ὅταν ὁ Φώτιος ἐπανῆλθε στὸν πατριαρχικὸ θρόνο. Τὸ 879–880 συγκλήθηκε νέα μεγάλη Σύνοδος στὴν Κωνσταντινούπολη, μὲ τὴ συμμετοχὴ ἐκπροσώπων τῶν ἀνατολικῶν Πατριαρχείων καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Πάπα Ἰωάννη Η΄. Ἡ Σύνοδος ἀποκατέστησε τὸν Φώτιο, ἀκύρωσε τὶς προηγούμενες καταδίκες του καὶ ἐπιβεβαίωσε τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως χωρὶς προσθῆκες ἢ ἀλλοιώσεις. Ἡ σημασία της ὑπῆρξε ἰδιαίτερα μεγάλη, καθὼς κατέστησε σαφὲς ὅτι ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ νὰ τροποποιεῖται μονομερῶς ἀπὸ μία τοπικὴ Ἐκκλησία, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἱστορική της θέση ἢ τὸ κῦρος τοῦ ἐπισκόπου της.
Ἀπὸ ὀρθόδοξη ἐκκλησιολογικὴ ἄποψη, ἡ Σύνοδος τοῦ 879–880 ἀποτελεῖ σημαντικὴ μαρτυρία ὑπὲρ τῆς συνοδικότητας καὶ ἐναντίον τῆς ἀντιλήψεως ὅτι ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης διαθέτει ἀπεριόριστη δικαιοδοσία ἐπὶ ὁλόκληρης τῆς Ἐκκλησίας.
- Ὁ Μέγας Φώτιος καὶ ἡ ὑπεράσπισις τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας
Ὁ Μέγας Φώτιος συγκαταλέγεται στοὺς σπουδαιότερους θεολόγους καὶ ἐκκλησιαστικοὺς ἄνδρες τῆς βυζαντινῆς περιόδου. Ἡ εὐρύτατη παιδεία του ἀποτυπώνεται σὲ πολυάριθμα ἔργα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ξεχωρίζει ἡ Μυριόβιβλος ἢ Βιβλιοθήκη, μία συλλογὴ περίπου 280 βιβλιογραφικῶν παρουσιάσεων καὶ κριτικῶν παρατηρήσεων σὲ ἔργα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς καὶ χριστιανικῆς γραμματείας. Ὡστόσο, ἰδιαίτερη θεολογικὴ σημασία παρουσιάζει τὸ ἔργο του Περὶ τῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος Μυσταγωγίας, στὸ ὁποῖο ἀναπτύσσει συστηματικὰ τὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία περὶ τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ ἀντικρούει τὴ λατινικὴ προσθήκη τοῦ Filioque.
Ἡ ἐπιχειρηματολογία του στηρίζεται στὴ θεία Ἀποκάλυψη καὶ στὴν πατερικὴ παράδοση. Δὲν ἀντιμετωπίζει τὸ Filioque ὡς μία ἁπλὴ λεκτικὴ διαφοροποίηση, ἀλλὰ ὡς διδασκαλία ποὺ ἀλλοιώνει τὶς θεμελιώδεις ἀρχὲς τῆς ὀρθόδοξης τριαδολογίας. Γιὰ τὸν Μέγα Φώτιο, τὸ ζήτημα τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δὲν ἀφορᾶ μία δευτερεύουσα θεολογικὴ λεπτομέρεια, ἀλλὰ τὸν ἴδιο τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ τὸ μυστήριο τοῦ ἐν τρισὶ προσώποις Θεοῦ.
- Ὁ Πατὴρ ὡς μόνη αἰτία εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδα
Θεμελιώδης ἀρχὴ τῆς ὀρθόδοξης τριαδολογίας εἶναι ὅτι ὁ Πατὴρ ἀποτελεῖ τὴ μόνη ἀρχὴ καὶ αἰτία τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ Πατὴρ γεννᾷ ἀϊδίως τὸν Υἱὸ καὶ ἐκπορεύει ἀϊδίως τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ἡ γέννηση καὶ ἡ ἐκπόρευση δὲν ἀποτελοῦν γεγονότα ποὺ συντελοῦνται μέσα στὸν χρόνο, οὔτε πράξεις ποὺ ἔχουν ἀρχὴ καὶ τέλος, ἀλλὰ τοὺς ἀΐδιους τρόπους ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ Ἁγία Γραφὴ ἀποκαλύπτει ρητῶς ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα: «Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται» (Ἰω. 15, 26).
Σύμφωνα μὲ τὴν ὀρθόδοξη πατερικὴ διδασκαλία, ἡ ἰδιότητα τοῦ Πατρὸς ὡς αἰτίας ἀποτελεῖ ἀποκλειστικὸ ὑποστατικό του ἰδίωμα. Δὲν μπορεῖ ἑπομένως νὰ ἀποδοθεῖ καὶ στὸν Υἱό, χωρὶς νὰ ἀλλοιωθεῖ ἡ διάκριση τῶν θείων ὑποστάσεων. Ἀκριβῶς σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖο ἐντοπίζεται ἡ βασικὴ ἀντίρρηση τοῦ Μεγάλου Φωτίου ἀπέναντι στὸ Filioque. Ἐὰν ὁ Υἱὸς θεωρηθεῖ ἐπίσης αἰτία τῆς ὑποστατικῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τότε ἡ πατρικὴ ἰδιότητα παύει νὰ ἀνήκει ἀποκλειστικὰ στὸν Πατέρα. Κατὰ τὸν Μέγα Φώτιο, μία τέτοια ἀντίληψη δημιουργεῖ σοβαρὸ πρόβλημα στὴ θεολογία τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἐπειδὴ συγχέει τὰ ὑποστατικὰ ἰδιώματα καὶ εἰσάγει μία διαφορετικὴ ἀντίληψη περὶ τῆς θείας μοναρχίας.
- Ἡ διάκρισις τῶν θείων ὑποστάσεων καὶ τὰ ὑποστατικὰ ἰδιώματα
Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὁμολογεῖ ἕνα Θεὸ σὲ τρεῖς ὁμοούσιες ὑποστάσεις: τὸν Πατέρα, τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Οἱ τρεῖς ὑποστάσεις ἔχουν τὴν ἴδια καὶ ἀδιαίρετη θεία οὐσία. Καθεμία εἶναι τέλειος Θεός, χωρὶς νὰ ἀποτελεῖ μέρος ἢ τμῆμα τῆς Θεότητας. Ἡ διάκριση τῶν ὑποστάσεων δὲν στηρίζεται σὲ διαφορὰ οὐσίας, ἀλλὰ στὰ ἰδιαίτερα ὑποστατικά τους ἰδιώματα. Ὁ Πατὴρ εἶναι ἀγέννητος καὶ αἰτία, ὁ Υἱὸς εἶναι γεννητὸς ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι ἐκπορευτὸ ἐκ τοῦ Πατρός. Τὰ ἰδιώματα αὐτὰ εἶναι ἀκοινώνητα, δηλαδὴ δὲν μεταβιβάζονται ἀπὸ τὴ μία ὑπόσταση στὴν ἄλλη.
Ἑπομένως, ἡ ἀπόδοση στὸν Υἱὸ τῆς ἰδιότητας τοῦ αἰτίου τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δημιουργεῖ, σύμφωνα μὲ τὴ φωτιανὴ θεολογία, σύγχυση μεταξὺ τῶν ὑποστάσεων. Οἱ Λατῖνοι ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸ «ὡς ἀπὸ μία ἀρχή». Ἡ διατύπωση αὐτὴ ἀποσκοπεῖ στὴν ἀποφυγὴ τῆς κατηγορίας ὅτι εἰσάγονται δύο ἀνεξάρτητες ἀρχὲς στὴ Θεότητα. Ὡστόσο, ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη θεολογικὴ σκοπιά, τὸ πρόβλημα δὲν περιορίζεται στὸν ἀριθμὸ τῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ ἀφορᾶ πρωτίστως τὴν ἀπόδοση στὸν Υἱὸ μιᾶς αἰτιακῆς ἰδιότητας ποὺ ἀνήκει ἀποκλειστικὰ στὸν Πατέρα. Ἡ διάκριση τῶν ὑποστατικῶν ἰδιωμάτων ἀποτελεῖ ἀναγκαία προϋπόθεση γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς ὀρθόδοξης τριαδολογίας.
- Ἡ διάκρισις μεταξὺ ἐκπορεύσεως καὶ ἀποστολῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος
Ἕνα ἀπὸ τὰ κεντρικὰ σημεῖα τῆς θεολογικῆς ἐπιχειρηματολογίας τοῦ Μεγάλου Φωτίου εἶναι ἡ διάκριση μεταξὺ τῆς ἀΐδιας ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ τῆς ἀποστολῆς Του στὸν κόσμο. Ἡ ἐκπόρευση ἀφορᾶ τὸν τρόπο ὑπάρξεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στὴν Ἁγία Τριάδα. Ἀντίθετα, ἡ ἀποστολὴ ἀφορᾶ τὴ θεία οἰκονομία, δηλαδὴ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτηρία καὶ τὸν ἁγιασμὸ τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς διακρίνει τὶς δύο αὐτὲς πραγματικότητες: «Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται» (Ἰω. 15, 26). Στὸ χωρίο αὐτὸ ὁ Χριστὸς δηλώνει ἀφενὸς ὅτι ὁ Ἴδιος ἀποστέλλει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ ἀφετέρου ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα. Ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπὸ τὸν Υἱὸ δὲν ταυτίζεται ἑπομένως μὲ τὴν ἀΐδια ἐκπόρευσή Του.
Ἡ διάκριση αὐτὴ εἶναι οὐσιώδης γιὰ τὴν ὀρθόδοξη θεολογία. Ὁ ἀναστημένος καὶ ἀναληφθεὶς Χριστὸς ἀποστέλλει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα στὴν Ἐκκλησία, ὥστε οἱ πιστοὶ νὰ ἁγιάζονται, νὰ κοινωνοῦν μὲ τὸν Ἴδιο καὶ νὰ μετέχουν στὴ ζωή Του. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐνεργεῖ μέσα στὴν Ἐκκλησία, στὰ μυστήρια καὶ στὴ ζωὴ τῶν πιστῶν, καθιστώντας δυνατὴ τὴ μετοχὴ τοῦ ἀνθρώπου στὴ θεία χάρη. Ἡ ἀποστολὴ αὐτή, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι ὁ Υἱὸς ἀποτελεῖ αἰτία τῆς ὑποστατικῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ σύγχυση μεταξὺ ἐκπορεύσεως καὶ ἀποστολῆς ὁδηγεῖ, κατὰ τὸν Μέγα Φώτιο, στὴν ἀλλοίωση τῆς ὀρθόδοξης διδασκαλίας περὶ τῆς Ἁγίας Τριάδος.
- Τὸ Filioque ὡς δογματικὴ καὶ ἐκκλησιολογικὴ καινοτομία
Ἡ προσθήκη τοῦ Filioque στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως δὲν ἀποτελεῖ μόνο δογματικὸ ζήτημα, ἀλλὰ συνδέεται καὶ μὲ ἕνα εὐρύτερο ἐκκλησιολογικὸ πρόβλημα. Τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ὅπως διαμορφώθηκε ἀπὸ τὶς δύο πρῶτες Οἰκουμενικὲς Συνόδους, ἀποτελεῖ κοινὴ ὁμολογία τῆς Ἐκκλησίας. Καμία τοπικὴ Ἐκκλησία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλει μονομερῶς τὸ περιεχόμενό του. Ἡ προσθήκη τοῦ Filioque στὴ δυτικὴ παράδοση ἐκφράζει ἑπομένως, ἀπὸ ὀρθόδοξη ἄποψη, ὄχι μόνο μία ἐσφαλμένη τριαδολογικὴ διδασκαλία, ἀλλὰ καὶ μία ἀντικανονικὴ ἐπέμβαση στὸ κοινὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως.
Ἡ Σύνοδος τοῦ 879–880 ἐπιβεβαίωσε τὸ ἀπαραχάρακτο τοῦ Συμβόλου καὶ ἀπαγόρευσε τὴν εἰσαγωγὴ διαφορετικῆς ὁμολογίας ἢ ἀλλοιώσεών του. Πρέπει, ὡστόσο, νὰ διακριθεῖ ἡ ἱστορικὴ πραγματικότητα ἀπὸ τὴ μεταγενέστερη ἐξέλιξη. Κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ Μεγάλου Φωτίου, ἡ προσθήκη τοῦ Filioque εἶχε ἤδη διαδοθεῖ σὲ περιοχὲς τῆς Δύσεως, ἀλλὰ δὲν εἶχε ἀκόμη εἰσαχθεῖ στὴ λειτουργικὴ χρήση τῆς ἴδιας τῆς Ρώμης. Ἡ ἐπίσημη εἰσαγωγή του στὸ Σύμβολο ποὺ ψαλλόταν στὴ Ρώμη πραγματοποιήθηκε ἀργότερα, τὸ 1014. Ἑπομένως, ἡ κριτικὴ τοῦ Μεγάλου Φωτίου στρεφόταν πρωτίστως ἐναντίον τῆς δογματικῆς καινοτομίας καὶ τῆς διαδόσεώς της στὴ δυτικὴ χριστιανοσύνη. Ἡ μεταγενέστερη υἱοθέτηση τῆς προσθήκης ἀπὸ τὴ Ρώμη κατέστησε ἀκόμη βαθύτερη τὴ δογματικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο ἐκκλησιαστικῶν παραδόσεων.
- Τὸ παπικὸν πρωτεῖον καὶ ἡ συνοδικότης τῆς Ἐκκλησίας
Ἡ διαμάχη τοῦ Μεγάλου Φωτίου μὲ τὴ Ρώμη δὲν περιορίστηκε στὸ ζήτημα τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀλλὰ ἀφοροῦσε ἐπίσης τὶς ἀξιώσεις τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης γιὰ δικαιοδοτικὴ ἐξουσία ἐπὶ ἄλλων Ἐκκλησιῶν. Ἡ ὀρθόδοξη ἐκκλησιολογία ἀναγνωρίζει τὴν ὕπαρξη κανονικῆς τάξεως καὶ πρωτείων τιμῆς μεταξὺ τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν Πατριαρχείων. Δὲν ἀποδέχεται, ὅμως, ὅτι ἕνας ἐπίσκοπος μπορεῖ νὰ ἀσκεῖ καθολικὴ καὶ ἀπεριόριστη ἐξουσία ἐπὶ ὅλων τῶν ὑπολοίπων. Ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας θεμελιώνεται στὴν κοινὴ πίστη, στὴ μυστηριακὴ κοινωνία καὶ στὴ συνοδικότητα, ὄχι στὴν ὑπαγωγὴ ὅλων τῶν ἐπισκόπων σὲ μία ἀνώτατη ἐκκλησιαστικὴ ἀρχή.
Ἡ ἐπέμβαση τοῦ Πάπα Νικολάου Α΄ στὴν ἐκκλησιαστικὴ κρίση τῆς Κωνσταντινουπόλεως φανέρωσε τὴ διαφορετικὴ ἀντίληψη ποὺ ἀναπτυσσόταν στὴ Ρώμη σχετικὰ μὲ τὰ ὅρια τῆς παπικῆς δικαιοδοσίας. Ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη σκοπιά, ἡ ἀντίληψη αὐτὴ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν κανονικὴ παράδοση τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας. Ἡ Σύνοδος τοῦ 879–880 ἐπιβεβαίωσε τὴ συνοδικὴ ἀντιμετώπιση τῶν ἐκκλησιαστικῶν διαφορῶν καὶ τὴν ἀνάγκη σεβασμοῦ τῆς κανονικῆς τάξεως. Ἡ θεολογική της σημασία εἶναι ἑπομένως διπλή: ἀφενὸς ὑπερασπίζεται τὴν ἀκεραιότητα τῆς δογματικῆς παραδόσεως καὶ ἀφετέρου ἀναδεικνύει τὴν ἀρχὴ ὅτι κανένας ἐπίσκοπος δὲν βρίσκεται ὑπεράνω τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς συνοδικῆς της συνειδήσεως.
- Ἡ διαχρονικὴ σημασία τῆς διδασκαλίας τοῦ Μεγάλου Φωτίου
Ἡ διδασκαλία τοῦ Μεγάλου Φωτίου ἀπέκτησε ἰδιαίτερη σημασία κατὰ τοὺς ἑπόμενους αἰῶνες. Οἱ διαφορὲς μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως ὄχι μόνο δὲν ἐξαλείφθηκαν, ἀλλὰ ἐνισχύθηκαν ἀπὸ τὴ μεταγενέστερη διαμόρφωση τοῦ παπικοῦ θεσμοῦ καὶ τῆς λατινικῆς δογματικῆς παραδόσεως. Ἡ καθιέρωση τοῦ παπικοῦ ἀλαθήτου ἀπὸ τὴν Α΄ Σύνοδο τοῦ Βατικανοῦ τὸ 1870 ἀποτέλεσε μία μεταγενέστερη δογματικὴ ἐξέλιξη, ἡ ὁποία, ἀπὸ ὀρθόδοξη ἄποψη, ἐπιβεβαιώνει τὴν ἀπομάκρυνση τῆς Ρώμης ἀπὸ τὴ συνοδικὴ ἐκκλησιολογία τῆς πρώτης χιλιετίας.
Ἡ ἱστορικὴ πορεία τῆς δυτικῆς ἐκκλησιολογίας δείχνει ὅτι οἱ ἀντιρρήσεις ποὺ διατύπωσε ὁ Μέγας Φώτιος δὲν ἀφοροῦσαν ἀποκλειστικὰ τὶς περιστάσεις τῆς ἐποχῆς του. Ἀνέδειξαν ἕνα θεμελιῶδες ἐρώτημα: ποιός εἶναι ὁ φορέας τῆς αὐθεντίας μέσα στὴν Ἐκκλησία καὶ μὲ ποιόν τρόπο διαφυλάσσεται ἡ ἀποστολικὴ πίστη; Γιὰ τὴν ὀρθόδοξη παράδοση, ἡ ἀπάντηση βρίσκεται στὴ συνοδικὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία διαφυλάσσει τὴν πίστη τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Πατέρων. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν παράδοση ὑπερασπίστηκε ὁ Μέγας Φώτιος, ὅπως ἀργότερα καὶ ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικὸς κατὰ τὶς συζητήσεις γιὰ τὴν ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν στὴ Σύνοδο Φερράρας–Φλωρεντίας.
- Αἱ σύγχρονοι προσπάθειαι ἑνώσεως καὶ τὰ δογματικὰ ἐμπόδια
Οἱ σημερινὲς προσπάθειες προσεγγίσεως μεταξὺ Ὀρθόδοξης καὶ Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας ἐπαναφέρουν στὸ προσκήνιο τὰ ἴδια θεμελιώδη ζητήματα. Ἡ ἀναφορὰ στὴν κοινὴ πίστη τῆς πρώτης χιλιετίας καὶ στὸ Σύμβολο Νικαίας–Κωνσταντινουπόλεως δὲν ἀρκεῖ, ἀπὸ μόνη της, γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας. Ἡ ἑνότητα δὲν μπορεῖ νὰ περιορίζεται σὲ μία κοινὴ ἱστορικὴ ἀναφορὰ ἢ σὲ μία γενικὴ ὁμολογία χριστιανικῆς πίστεως, ἀλλὰ προϋποθέτει πραγματικὴ δογματικὴ συμφωνία. Ἐφόσον ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται διαφορὲς σχετικὰ μὲ τὴν ἐκπόρευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὸ παπικὸ πρωτεῖο δικαιοδοσίας καὶ τὸ παπικὸ ἀλάθητο, τὸ πρόβλημα τῆς ἑνώσεως παραμένει οὐσιαστικό.
Ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ ὀρθόδοξη θεολογικὴ σκοπιά, ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιτευχθεῖ μὲ τὴν παράκαμψη τῶν δογματικῶν διαφορῶν οὔτε μὲ τὴν ὑποβάθμισή τους σὲ δευτερεύοντα ἱστορικὰ ζητήματα. Ἡ ἀληθινὴ ἑνότητα προϋποθέτει τὴν κοινὴ ὁμολογία τῆς ἀποστολικῆς πίστεως. Ἀκριβῶς γι᾿ αὐτὸ ἡ θεολογικὴ παρακαταθήκη τοῦ Μεγάλου Φωτίου παραμένει ἐπίκαιρη. Ὑπενθυμίζει ὅτι ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἑνότητα δὲν εἶναι ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὴ δογματικὴ ἀλήθεια καὶ ὅτι ἡ συνοδικότητα ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστο στοιχεῖο τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως.
Συμπεράσματα
Ὁ Μέγας Φώτιος ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους ὑπερασπιστὲς τῆς ὀρθόδοξης πίστεως κατὰ τὴν πρώτη χιλιετία. Μὲ τὴ θεολογική του διδασκαλία κατέδειξε ὅτι ἡ ἐκπόρευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπὸ τὸν Πατέρα ἀποτελεῖ θεμελιῶδες στοιχεῖο τῆς ὀρθόδοξης τριαδολογίας καὶ ὅτι ἡ ἀπόδοση αἰτιακῆς ἰδιότητας στὸν Υἱὸ ἀλλοιώνει τὴ διάκριση τῶν θείων ὑποστάσεων. Παράλληλα, ἡ ἐκκλησιαστική του δράση ἀνέδειξε τὴ σημασία τῆς συνοδικότητας καὶ τῆς κανονικῆς τάξεως ἀπέναντι στὶς ἀξιώσεις καθολικῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης.
Ἡ Σύνοδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ 879–880 ἀποτελεῖ σημαντικὸ σταθμὸ αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς καὶ θεολογικῆς πορείας, καθὼς ἐπιβεβαίωσε τὴν ἀκεραιότητα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως καὶ ἀποκατέστησε τὴν ἐκκλησιαστικὴ θέση τοῦ Μεγάλου Φωτίου. Ἡ σημασία τοῦ ἔργου του δὲν περιορίζεται στὸ παρελθόν. Ἡ διδασκαλία του ἐξακολουθεῖ νὰ ἀποτελεῖ οὐσιῶδες σημεῖο ἀναφορᾶς γιὰ τὴν κατανόηση τῶν διαφορῶν μεταξὺ Ὀρθόδοξης καὶ Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας. Ἡ ὑπεράσπιση τῆς ὀρθόδοξης πίστεως, ὅπως τὴν παρέδωσαν οἱ Ἅγιοι Πατέρες, παραμένει ἀναγκαία προϋπόθεση γιὰ κάθε αὐθεντικὴ προσπάθεια ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας. Ὁ Μέγας Φώτιος ἀναδεικνύεται ἔτσι ὄχι μόνο ὡς σπουδαῖος θεολόγος καὶ ἐκκλησιαστικὸς ἡγέτης, ἀλλὰ καὶ ὡς διαχρονικὸς μάρτυρας τῆς ἀλήθειας τῆς Ὀρθοδοξίας.
σχολιο: Σε αντίθεση με την λογική και την επιβαλλόμενη προπαγάνδα των οικουμενιστων με πρωτεργάτη τον τραγικό Βαρθολομαίο που αδημονεί ο άφρων για κοινό ποτυριο με τους παπικούς, οι άγιοι έχουν διαφορετική γνώμη. Ποιους τελικά θα ακούμε, μα τους Αγίους μας!
Ο Δημήτρης Σαββίδης συζητά με τον Φειδία για τη διαφθορά στην Ελλάδα, την πολιτική, τη δικαιοσύνη, την υπόθεση των Τεμπών και τον βαθύ διχασμό της κοινωνίας.
Μιλά για τις αντιφάσεις του πολιτικού συστήματος, την κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και την ανάγκη για ουσιαστική αλλαγή στην πολιτική ζωή της χώρας.
Άγιος Σωφρόνιος ο Αθωνίτης και του Έσσεξ: Αι εντολαί του Χριστού είναι αντανάκλασις της αιωνίου Θείας ζωής εις τον κόσμον ημών…
Περί της χριστιανικής ασκήσεως
Το παρόν θέμα παρουσιάζεται ως το πλέον επίκαιρον ουχί μόνον διά όσους καλούνται ασκηταί υπό την στενήν και ούτως ειπείν ειδικήν της λέξεως έννοιαν, ήτοι διά τους μοναχούς, αναχωρητάς και ερημίτας, αλλά και διά πάντα χριστιανόν εν γένει.
Επί πλέον, το επίκαιρον και «σύγχρονον» του θέματος τούτου εις πάντας τους αιώνας, εις πάσαν εποχήν, παραμένει το αυτό εξ επόψεως ουσίας, ως προς την ποιότητα ζωής του ανθρωπίνου πνεύματος, την οποίαν έχομεν επί του προκειμένου υπ’ όψιν.
Εις την παρούσαν περίστασιν, έχων κατά νουν την διάθεσιν του ακροατηρίου, θα επιχειρήσω να ομιλήσω ως απλούς άνθρωπος, ελεύθερος εκείνου το οποίον θα ωνόμαζέ τις «ακαδημαϊκότητα», ώστε να μη λάβη η ομιλία αφηρημένον διανοητικόν χαρακτήρα. Θα πράξω δε τούτο και διότι εις την πραγματικήν ζωήν της Εκκλησίας η θεολογία νοείται, προ παντός, ως διαμονή εν τω Θεώ.
Η ύπαρξις αφηρημένης θεολογίας, ως ακαδημαϊκής επιστήμης, καίτοι εμφανίζεται τρόπον τινά ως αναπόφευκτος διά την Εκκλησίαν του Χριστού εντός των ιστορικών συνθηκών του κόσμου τούτου, εν τούτοις εγκυμονεί πάντοτε εν εαυτή τον κίνδυνον αποκοπής εκ της αυθεντικής εν Πνεύματι ζωής και δύναται ευκόλως να οδηγήση εις φιλοσοφικάς θεωρίας νόθου πίστεως ή και άνευ πίστεως, εις τας οποίας δεν υπάρχει η σώζουσα και ανακαινίζουσα ημάς δύναμις, ως παρετήρησε Ρώσος φιλόσοφος.
Δεν θα ήθελον να διέλθω την ώραν ταύτην ακάρπως διά σκέψεων αναφερομένων εκτός του επιπέδου της ζωής αυτής. Αντιθέτως επιθυμία μου είναι να εισέλθω ακριβώς εντός της ζωής ταύτης, όσον το δυνατόν βαθύτερον.
Καθώς αυξάνει εν τω κόσμω η «δυναμική του ολέθρου», αυξάνουν και αι οδύναι της ανθρωπότητος, ενώ συγχρόνως αναπτύσσεται και η συναίσθησις της ανάγκης υπερνικήσεως αυτών.
Όσον αδικαιολόγητα και αν είναι τα παθήματα, τα οποία εμφανίζονται ως συνέπεια μόνον της αμαρτίας και ουδόλως των αντικειμενικών συνθηκών ζωής, ήτοι των δοθεισών υπό του Θεού εις την ανθρωπότητα, εν τούτοις συνιστούν την πραγματικότητα, η οποία μετά δυνάμεως αιχμαλωτίζει πάντας ημάς.
Όλοι ανεξαιρέτως πάσχουν. Οι μεν υπό αρνητικήν έννοιαν, παρασυρόμενοι εις το κοινόν ρεύμα των παθών του κόσμου τούτου, οι δε υπό θετικήν έννοιαν, ένεκα της αγάπης αυτών προς την ανθρωπότητα.
Και ούτως, εφ’ όσον το νόημα της υπάρξεως ημών ευρίσκεται ουχί εις τα παθήματα, τα μαρτυρούντα την ατέλειαν ημών, αναποφεύκτως εγείρεται το πρόβλημα της καταπολεμήσεως αυτών, της σωτηρίας εξ αυτών, πράγμα το οποίον κατορθούται εις την ζωήν του λογικού ανθρώπου διά ελευθέρου αγώνος, διά της ασκήσεως.
Ο ασκητισμός, ως έργον πνευματικόν, είναι αναποσπάστως συνδεδεμένος ουχί μόνον μετά πασών των γνωστών ιστοριών των μεγάλων και μικρών θρησκειών, αλλ’ εν γένει και μετά παντός ανθρωπίνου πολιτισμού (culture), εισέτι και μη θρησκευτικού.
Πάσαι αι θρησκείαι, ειδωλολατρία, βουδισμός, ινδουϊσμός, μωαμεθανισμός, πάσαι αι σύγχρονοι εις ημάς μορφαί του πανθεϊσμού, της θεοσοφίας, του εσωτερισμού, της ανθρωποσοφίας και των ομοίων προς αυτά μυστικών ρευμάτων, και εν τέλει ο Χριστιανισμός ημών, έχουν την ιδίαν αυτών ασκητικήν «κουλτούραν», εκάστη των οποίων διαφέρει ποικιλοτρόπως εκ της ετέρας, ένεκα της δογματικής συνειδήσεως της κειμένης εις την βάσιν πάσης θρησκείας εν γένει και παντός επί μέρους ασκητισμού.
Θα αφήσωμεν κατά μέρος το ενδιαφέρον θέμα της συγκρίσεως των ασκητικών παραδόσεων και της εξαρτήσεως αυτών εκ των αντιστοίχων δογματικών συνειδήσεων. Προέχει να σκιαγραφήσωμεν κατά τον συντομώτερον και συνάμα σαφέστερον τρόπον την γενικήν εικόνα της ορθοδόξου χριστιανικής ασκήσεως.
Χριστιανός διά ημάς είναι μόνον εκείνος, ο οποίος δέχεται τον Χριστόν ως την απόλυτον Αλήθειαν και Δικαιοσύνην, ως τον μόνον Θεόν-Δημιουργόν και Θεόν-Σωτήρα.
Ανενδοιάστως απορρίπτομεν πάσαν απόπειραν τοποθετήσεως του Χριστού εις την σειράν άλλων «ιδρυτών θρησκειών» ή «μεγάλων Διδασκάλων της ανθρωπότητος», έστω και εις προέχουσαν θέσιν. Ο Χριστιανισμός αποτελεί διά ημάς μοναδικήν αποκλειστικότητα, και εις ουδεμίαν περίπτωσιν εξετάζεται ως μία εκ των «παραδόσεων», καθώς επιχειρείται υπό άλλων.
Ημείς εκκινούμεν εκ των λόγων του Χριστού: «Ουδείς επιγινώσκει τον Πατέρα ει μη ο Υιός και ω εάν βούληται ο Υιός αποκαλύψαι» (Ματθ. ια΄ 27), και «ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ει μη διά Εμού» (Ιωάν. ιδ΄ 6), και «εάν μη πιστεύσητε ότι Εγώ ειμι, αποθανείσθε εν ταις αμαρτίαις υμών» (Ιωάν. η΄ 24), κ. ά.
Αι εντολαί του Χριστού είναι αντανάκλασις της αιωνίου Θείας ζωής εις τον κόσμον ημών και συγχρόνως η οδός προς αυτήν. Εκαστη θεωρία, όσον και εάν φαίνηται υψηλή και θεία, έξω του Χριστού, δεν δύναται να καταυγάζηται εκ του Φωτός της Θεότητος.
Υπό την προϋπόθεσιν ταύτην ορίζομεν ως νόημα και σκοπόν της Ορθοδόξου ασκήσεως την τήρησιν των εντολών του Χριστού μετ’ αφοσιώσεως τοσούτον ολοκληρωτικής, ώστε αύται να καταστούν ο μοναδικός και αιώνιος νόμος ολοκλήρου του είναι ημών.
Και εάν ερωτήση τις ποίαι ακριβώς είναι αι εντολαί αύται, απαντώμεν: Ιδού η πρώτη: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου… Και δευτέρα ομοία αυτή· αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν», διότι κατά τον λόγον του Χριστού «εν ταύταις ταις δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται» (Ματθ. κδ΄ 40, πρβλ. Μάρκ. ιβ΄ 30-31).
Συνεχίζεται
Από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου (Σαχάρωφ) νυν Οσίου Σωφρονίου, «Άσκησις και θεωρία», έκδοση της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου του Έσσεξ.
ΔΙΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ
Ο Άγιος Γερο-Δανιήλ ο αγιορείτης (+1929), ο σοφός ησυχαστής των Κατουνακίων, έχει καταχωρισμένο στα χειρόγραφά του και το ακόλουθο περιστατικό, που συνέβη το 1869 στην πατρίδα του, τη Σμύρνη.
Κάποιος ενάρετος χριστιανός κάλεσε στα τελευταία της ζωής του τον πνευματικό του παπα-Δημήτρη και του είπε:-Εγώ σήμερα πεθαίνω. Πες μου, σε παρακαλώ, τί πρέπει να κάνω την κρίσιμη τούτη ώρα;
Ο ιερέας, γνωρίζοντας την αρετή του και τη μυστηριακή προετοιμασία του, του πρότεινε το εξής:-Δώσε εντολή να σου κάνουν μετά το θάνατό σου τακτικό σαρανταλείτουργο σ’ ένα εξωκκλήσι.Έτσι κι έγινε. Ο κυρ-Δημήτρης -αυτό ήταν το όνομά του- άφησε εντολή στο γιό του να κάνει μετά την κοίμησή του σαρανταλείτουργο. Κι εκείνος, υπακούοντας στην τελευταία επιθυμία του καλού του πατέρα, ανέθεσε χωρίς καθυστέρηση την εκτέλεσή της στον παπα-Δημήτρη.Ο σεμνός λευίτης δέχτηκε να κάνει το σαρανταλείτουργο, που ο ίδιος είχε προτείνει στο μακαρίτη, και αποσύρθηκε για όλο αυτό το διάστημα στο εξωκκλήσι των αγίων Αποστόλων.Οι τριάντα εννέα λειτουργίες έγιναν απρόσκοπτα. Η τελευταία έπρεπε να γίνει ήμερα Κυριακή. Το βράδυ όμως του Σαββάτου πιάνει τον παπά ένας δυνατός πονόδοντος και τον αναγκάζει να επιστρέψει στο σπίτι του.Η πρεσβυτέρα του πρότεινε να βγάλει το δόντι, μα εκείνος αρνήθηκε, γιατί έπρεπε την επομένη να τελέσει την τελευταία λειτουργία. Τα μεσάνυχτα ο πόνος κορυφώθηκε, και τελικά ο παπάς αναγκάστηκε να βγάλει το δόντι. Επειδή όμως παρουσιάστηκε αιμορραγία, ανέβαλε την τελευταία λειτουργία για τη Δευτέρα.Στο μεταξύ, το απόγευμα του Σαββάτου, ο Γεώργιος, ο γιός του μακαριστού Δημητρίου, ετοίμασε μερικά χρήματα για τον κόπο του ιερέα, με σκοπό να του τα δώσει την επόμενη μέρα.Τα μεσάνυχτα ξύπνησε για να προσευχηθεί. Ανακάθισε στο κρεβάτι κι άρχισε να φέρνει στο νου του τις αρετές, τα χαρίσματα και τα σοφά λόγια του πατέρα του.
Κάποια στιγμή πέρασε απ’ το μυαλό του η ακόλουθη σκέψη: «Άραγε ωφελούν τα σαρανταλείτουργα τις ψυχές των κεκοιμημένων, ή τα καθιέρωσε η εκκλησία για παρηγοριά των ζώντων;»Τότε ακριβώς τον πήρε ένας ελαφρός ύπνος, και είδε πως βρέθηκε σε μια πεδιάδα με ομορφιά απερίγραπτη. Ένιωθε ανάξιο τον εαυτό του να βρίσκεται σε τέτοιο ιερό και παραδεισένιο χώρο. Μπροστά του απλωνόταν ένα απέραντο και κατάφυτο περιβόλι, που μοσχοβολούσε με μια ανέκφραστη ευωδιά.«Αυτός οπωσδήποτε θα είναι ο παράδεισος!», μονολόγησε. «Ω, τι μακαριότητα περιμένει όσους ζουν ενάρετα στη γη!»Εξετάζοντας έκπληκτος τα υπερκόσμια κάλλη, είδε ένα λαμπρό ανάκτορο με έξοχη αρχιτεκτονική χάρη, ενώ οι τοίχοι του έλαμπαν απ’ τα διαμάντια και το χρυσάφι. Η ομορφιά του ήταν ανέκφραστη.Πλησιάζει πιό κοντά, και τότε -τι χαρά! -βλέπει στην πόρτα του παλατιού τον πατέρα του ολοφώτεινο και λαμπροφορεμένο.-Πώς βρέθηκες εδώ, παιδί μου; τον ρωτάει με πραότητα και στοργή.-Ούτε κι εγώ ξέρω, πατέρα. Καταλαβαίνω πως δεν είμαι άξιος γι’ αυτόν τον τόπο. Αλλά πες μου, πώς τα περνάς εδώ; Πώς ήρθες; Τίνος είναι αυτό το παλάτι;-Η φιλανθρωπία του Σωτήρα Χριστού με τις πρεσβείες της Παναγίας, που της είχα ιδιαίτερη ευλάβεια, με αξίωσε να καταταχθώ σ’ αυτό το μέρος. Ήταν μάλιστα να μπω σήμερα μέσα στο παλάτι. Ο οικοδόμος όμως, που το χτίζει, πέρασε μια ταλαιπωρία -έβγαλε απόψε το δόντι του – κι έτσι δεν τέλειωσαν οι σαράντα μέρες της οικοδομής του. Για το λόγο αυτό θα μπω αύριο.Ύστερα απ’ αυτό ο Γεώργιος ξύπνησε δακρυσμένος και έκπληκτος, αλλά και με απορίες. Πέρασε την υπόλοιπη νύχτα αναπέμποντας αίνους και δοξολογίες στο Θεό. Το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία, πήρε πρόσφορα, νάμα και αγνό κερί και ξεκίνησε για το εξωκκλήσι των αγίων Αποστόλων. Ο παπα-Δημήτρης τον υποδέχθηκε με χαρά:-Τώρα μόλις τελείωσα κι εγώ τη θεία λειτουργία. Έτσι ολοκληρώθηκε το σαρανταλείτουργο.Αυτό το είπε για να μην τον λυπήσει.Ο επισκέπτης τότε του διηγήθηκε το νυχτερινό του δράμα. Όταν έφτασε στο σημείο που ο πατέρας του δεν μπήκε στο παλάτι, γιατί ο οικοδόμος έβγαλε το δόντι του, ο παπα-Δημήτρης ένιωσε φρίκη, αλλά και θαυμασμό.-Εγώ είμαι, αγαπητέ μου, ο οικοδόμος που εργάστηκε στην οικοδομή του παλατιού, είπε με χαρά. Σήμερα δεν λειτούργησα, γιατί έβγαλα το δόντι μου. Θα λειτουργήσω όμως τη Δευτέρα, κι έτσι θα ολοκληρώσω το πνευματικό παλάτι του πατέρα σου.
+Γέροντας Χερουβείμ, Δανιήλ ο Κατουνακιώτης, Εκδ. Ι. Μ. Παρακλήτου.
Από τον Λευκό Οίκο στο Κρεμλίνο: Οι πρωτοβουλίες του Πατριάρχη Ιεροσολύμων για την ειρήνη και τους Χριστιανούς στη Μέση Ανατολή
Μια αξιοσημείωτη προσπάθεια για την προώθηση της ειρήνης και της καταλλαγής, με επίκεντρο τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και τη διασφάλιση της χριστιανικής παρουσίας στους Αγίους Τόπους και την ευρύτερη Μέση Ανατολή, αναπτύσσει το τελευταίο διάστημα ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄.
Με επίκεντρο την προσπάθεια διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή, ο Μακαριώτατος αναπτύσσει μια σειρά πρωτοβουλιών με έντονο ειρηνευτικό χαρακτήρα. Οι επαφές του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και, πιο πρόσφατα, με τον Πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν αναδεικνύουν την πρόθεση του Προκαθημένου της Σιωνίτιδος Εκκλησίας να συμβάλει, μέσα από τον διάλογο και τη συμφιλίωση, στην αναζήτηση διεξόδου από τις πολεμικές συγκρούσεις.
Παράλληλα οι πρόσφατες επαφές του Μακαριωτάτου με τους δύο ηγέτες φανερώνει την προσπάθεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, στο πλαίσιο της πνευματικής αποστολής του.
«H διπλωματική μας δραστηριότητα απορρέει από την πνευματική μας αποστολή»
Για τον Πατριάρχη κ.κ. Θεόφιλο Γ΄, η αποστολή της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων δεν εξαντλείται στη διαφύλαξη των Αγίων Τόπων και στη διακονία των προσκυνητών. Περιλαμβάνει και την ευθύνη να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, να ενθαρρύνει τον διάλογο και να υπενθυμίζει την ανάγκη συμφιλίωσης σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από πολεμικές συγκρούσεις και θρησκευτικές αντιπαραθέσεις.
Σε πρόσφατη συνέντευξη του στο «Βήμα», ερωτηθείς για το πώς επιτυγχάνει το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων την ισορροπία μεταξύ της πνευματικής του διακονίας και του διπλωματικού του ρόλου, ο Μακαριώτατος, ανέφερε:
«Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, αναγνωριζόμενο παγκοσμίως ως η “Μήτηρ των Εκκλησιών”, προάγει την ενότητα, τον διάλογο και την ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ όλων των θρησκειών και των λαών. Κατά συνέπεια, η διπλωματική μας δραστηριότητα απορρέει από την ίδια την πνευματική μας αποστολή: την προστασία των Ιερών Προσκυνημάτων, την υποδοχή των προσκυνητών και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης τέλεσης της λατρείας. Οι ευθύνες αυτές απαιτούν συνεργασία με κυβερνήσεις, διπλωματικούς εκπροσώπους και υποστηρικτές μας σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα Ιεροσόλυμα αποτελούν την πνευματική πρωτεύουσα της οικουμένης. Απευθύνουμε έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να συμβάλει στη διαφύλαξη αυτής της κοινής πόλης στην οποία όλοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζουν, να δημιουργούν και να ευημερούν».
Η συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο
Η πρώτη σημαντική επαφή πραγματοποιήθηκε στις 5 Ιουνίου 2026, όταν ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων έγινε δεκτός από τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η συνάντηση επικεντρώθηκε στην προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων και των Ιερών Προσκυνημάτων στη Μέση Ανατολή, καθώς και στη διασφάλιση των θρησκευτικών ελευθεριών.
Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ έθεσε ενώπιον του Αμερικανού Προέδρου τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί στους Αγίους Τόπους, στη Συρία και στον Λίβανο, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση της χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή αποτελεί ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας απένειμε στον Ντόναλντ Τραμπ τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος των Ιπποτών του Παναγίου Τάφου, μία από τις υψηλότερες τιμητικές διακρίσεις του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, υπογραμμίζοντας με αυτή την κίνηση την ιδιαίτερη πνευματική σημασία της συνάντησης.
Ωστόσο, η συνάντηση αυτή απέκτησε και μια ευρύτερη διάσταση, η οποία αναδείχθηκε τους επόμενους μήνες.
Στις 31 Αυγούστου 2026, σε συνέντευξή του στο Breitbart News, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ αποκάλυψε ότι σχεδίαζε να αναλάβει ειρηνευτική αποστολή, επιδιώκοντας επαφές τόσο με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν όσο και με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με στόχο να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Μάλιστα, αναφέρθηκε στη στήριξη που, όπως ο ίδιος δήλωσε, είχε λάβει από τον Ντόναλντ Τραμπ για την ανάληψη αυτής της πρωτοβουλίας. Παρουσίασε, παράλληλα, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ως Εκκλησία με ιδιαίτερη ιστορική και πνευματική αποστολή, η οποία δεν περιορίζεται στη διαφύλαξη των Παναγίων Προσκυνημάτων, αλλά επεκτείνεται στην προώθηση της ενότητας, του διαλόγου και της συμφιλίωσης.
«Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων είναι επίσης ειρηνοποιός», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι θρησκευτικοί ηγέτες διαθέτουν την πνευματική και ηθική δυνατότητα να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των συγκρούσεων.
Η συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στο Κρεμλίνο
Η πρόθεση αυτή έγινε πράξη με την πρόσφατη επίσκεψη του Πατριάρχη κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ στη Μόσχα, από τις 4 έως τις 6 Νοεμβρίου 2026, κατόπιν προσκλήσεως του Πατριάρχη Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ.κ. Κυρίλλου.
Στις 5 Νοεμβρίου, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων συναντήθηκε στην Πατριαρχική Κατοικία με τον Πατριάρχη κ.κ. Κύριλλο. Στη συζήτηση τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών, την κατάσταση των χριστιανών στη Μέση Ανατολή, αλλά και τις προκλήσεις στις διορθόδοξες σχέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση της 23ης Οκτωβρίου 2026 στον ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στην περιοχή Αλ-Καράκ της Ιορδανίας. Η συνάντηση αποτέλεσε επίσης ευκαιρία ανταλλαγής απόψεων για την επέτειο των 2.000 ετών από την Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό, η οποία θα εορταστεί το 2030.
Το βράδυ της ίδιας ημέρας, οι δύο Προκαθήμενοι έγιναν δεκτοί στο Κρεμλίνο από τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Κατά τη συνάντηση, ο Ρώσος Πρόεδρος απένειμε προσωπικά στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων το παράσημο του Τάγματος Φιλίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην ενίσχυση της φιλίας, της συνεργασίας και των πνευματικών δεσμών με τη Ρωσία. Η συγκεκριμένη διάκριση είχε λάβει την προβλεπόμενη έγκριση έναν χρόνο νωρίτερα.
Στην προσφώνησή του, ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναφέρθηκε στις παραδοσιακά στενές σχέσεις μεταξύ των Πατριαρχείων Μόσχας και Ιεροσολύμων, εκφράζοντας την εκτίμησή του για την προσπάθεια του Πατριάρχη Θεοφίλου να διατηρεί και να ενισχύει αυτούς τους δεσμούς, παρά τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες που επικρατούν στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία της Ρωσίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σε αυτόν τον τομέα είναι ιδιαίτερα αναγκαία.
Από την πλευρά του, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ αναφέρθηκε στην αποστολή της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων, η οποία διαφυλάσσει τους τόπους όπου γεννήθηκε και αναπτύχθηκε ο Χριστιανισμός. Τόνισε ότι η Ιερουσαλήμ πρέπει να παραμείνει μια πολυθρησκευτική πόλη, όπου οι διαφορετικές θρησκευτικές κοινότητες θα μπορούν να συνυπάρχουν με αμοιβαίο σεβασμό και κατανόηση.
Εξέφρασε, επίσης, την ανησυχία του για τη συρρίκνωση του χριστιανικού πληθυσμού στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι η προστασία των Ιερών Προσκυνημάτων και η διατήρηση της χριστιανικής παρουσίας αποτελούν προϋποθέσεις για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.
«Είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε τη βοήθειά μας για την επίτευξη ειρήνης»
Ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνάντηση στο Κρεμλίνο απέκτησε η αναφορά του Πατριάρχη κ.κ. Θεοφίλου Γ΄ στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας, επαναλαμβάνοντας την πρόθεση που είχε εκφράσει και κατά τις προηγούμενες επαφές του στην Ουάσιγκτον, δήλωσε πρόθυμος να συμβάλει σε κάθε προσπάθεια που θα μπορούσε να διευκολύνει τον διάλογο και να οδηγήσει σε ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης.
«Ως πνευματικός ηγέτης όλων των χριστιανικών δογμάτων που εκπροσωπούνται στην Ιερουσαλήμ, είναι καθήκον μου να ακούσω όσους βρίσκονται γύρω μας, όσους επιθυμούν να ζήσουν ειρηνικά. Είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε τη βοήθειά μας και να ενθαρρύνουμε κάθε προσπάθεια για τη διευκόλυνση και την επίτευξη ειρήνης μεταξύ των αδελφών μας», ανέφερε χαρακτηριστικά απευθυνόμενος στον Ρώσο Πρόεδρο.
Ο Πατριάρχης κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ ευχαρίστησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν για την απονομή του Τάγματος Φιλίας, σημειώνοντας ότι η τιμητική διάκριση δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία των Ιεροσολύμων. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι προσεύχεται καθημερινά για τον Ρώσο Πρόεδρο, ζητώντας από τον Θεό να τον φωτίζει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ως σημείο αναφοράς για την ειρήνη και τη συμφιλίωση
Οι επαφές του Πατριάρχη Ιεροσολύμων με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν αναδεικνύουν μια πρωτοβουλία με δύο βασικούς άξονες: αφενός την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων και των Ιερών Προσκυνημάτων στη Μέση Ανατολή και αφετέρου τη συμβολή στην προσπάθεια ειρήνευσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Βεβαίως, οι μέχρι τώρα επαφές δεν συνιστούν από μόνες τους την έναρξη επίσημης διαδικασίας διαμεσολάβησης ούτε έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες συμφωνίες για την ανάληψη ενός τέτοιου ρόλου. Συνιστούν, ωστόσο, μια σαφή δημόσια τοποθέτηση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων υπέρ της ειρηνικής επίλυσης της σύγκρουσης, επιδιώκοντας να συμβάλει στην προσέγγιση των αντιμαχόμενων πλευρών.
Καθώς έπεφτε η βροχή
"Καθώς έπεφτε η βροχή
και δεν ήταν ένα πράσινο φύλλο
για να με μάθει πως χαμογελούνε
εσύ χτύπησες το τζάμι μου
και μούβαλες κρυφά και σιωπηλά
στην έρημη παλάμη
τους σπόρους της αγάπης.
Είναι δικός σου ο κήπος μου.
Πόσο κρύωνα τότε!"
Γιάννης Ρίτσος
Εδώ που τα λέμε
Ο πατήρ Γεώργιος Σχοινάς, συνομιλεί με τους ηθοποιούς Τάνια Τρύπη και Κωνσταντίνο Καζάκο
με αφορμή το ανέβασμα στο θέατρο την ζωή μια υπέροχης Αγίας και αγαπημένης της παράγκας μας ,Αγίας Μαρίας της Σκοπτσόβα .
Η θεατρική παράσταση «Η Μαρία των Παρισίων» παρουσιάζεται τον Δεκέμβριο του 2026 στον χώρο τεχνών Auditorium στην Αθήνα. Το έργο αναδεικνύει τη ζωή της αντισυμβατικής Αγίας Μαρίας Σκομπτσόβα, από την προεπαναστατική Ρωσία έως τη θυσία της στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
«Η Μαρία των Παρισίων» | Τρυπώσαμε στην πρώτη ανάγνωση – Οι πρωταγωνιστές – Δηλώσεις
περισσότερα εδω
Μία «διὰ Χριστὸν σαλή» στοὺς μοντέρνους καιροὺς (1891 - 1945)
. «Η Μητέρα Μαρία είναι μία αγία της εποχής μας και για την εποχή μας: μια γυναίκα με σάρκα και αίμα κατακλυσμένη από την αγάπη του Θεού που στάθηκε άφοβα και αντιμετώπισε τα προβλήματα του αιώνα μας. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ρωσικής Διασποράς, της Γαλλικής Αντίστασης και του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Ράβενσμπρουκ. Ωστόσο το επίτευγμά της είναι πολύ πιο σημαντικό από τις περιστάσεις της ζωής της και τις υπερβαίνει κατά πολύ. Γιατί πάνω απ’ όλα, με τη χριστιανική της αφιέρωση και με το δικό της μοναδικό τρόπο, η Μητέρα Μαρία έδειξε τί σημαίνει να είσαι άνθρωπος». Από τον πρόλογο του Μακαριστού Μητροπολίτη Anthony Bloom. «Ο δρόμος για τον Θεό περνάει μέσα από την αγάπη για τους ανθρώπους. Στην τελική κρίση δεν θα ερωτηθώ εάν εξετέλεσα με επιτυχία τις ασκητικές μου πρακτικές, ή πόσες γονυκλισίες έκανα. Αντίθετα, θα ερωτηθώ αν έδωσα τροφή στους πεινασμένους, αν έντυσα τους γυμνούς, αν επισκέφθηκα τους ασθενείς και τους φυλακισμένους. Μόνο αυτό θα ερωτηθώ. Για κάθε φτωχό, πεινασμένο και φυλακισμένο ο Σωτήρας μας λέει “Εγώ”. “Εγώ πεινούσα και διψούσα, Εγώ ήμουν άρρωστος και στη φυλακή”. Νομίζω ότι βάζει στην ίδια μοίρα τον εαυτό Του και κάθε άνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη… Πάντα το γνώριζα αυτό, αλλά είναι μόνο τώρα που με κάποιον τρόπο η αντίληψη αυτή με διαπέρασε. Είναι κάτι που με πλημμυρίζει με δέος».
Μητέρα Μαρία ΣκοπτσόβαΑγία Μαρία Σκομπτσόβα, η μνήμη της οποίας τιμάται στις 20 Ιουλίου, κάθε έτους.
Η δια Χριστόν σαλή της σύγχρονης εποχής.
Η αγία νεομάρτυρας ακτιβίστρια της Γαλλίας.
Μια ολόκληρη ζωή “αντισυμβατικής αγιότητας” και ολοκαυτώματος για τον αδελφό σε κάθε επίπεδο… «Μητέρα ξένων παιδιών, αδελφή αλλοφύλων, απίστων αγία...» "Λόγω της έντονης και αντιφατικής ζωής της, άργησε η Ορθόδοξη Εκκλησία να την κατατάξει ανάμεσα στους αγίους της. Παρόλο που είναι προφανές ότι έζησε μια ζωή γεμάτη αρετή και ηρωισμό και κατατάσσεται ανάμεσα στους μάρτυρες του εικοστού αιώνα, ο δυναμισμός με τον οποίο εναντιώθηκε σε κάθε μορφή εθνικισμού και αρρωστημένης προσκόλλησης της εκκλησιαστικής ζωής στην παράδοση, ακόμη καταφέρνει να ανεβάζει τη καρδιακή πίεση πολλών Ορθοδόξων.
Η αγία Μαρία εξακολουθεί να καταγγέλλει κάθε μορφή Χριστιανισμού που αναζητά τον Χριστό βασικά μέσα σε εκκλησιαστική κτίσματα". ("Αγία Μαρία Σκομπτσόβα, Η θυσία του αδελφού", εκδ. Δορκάς). "Ο σταυρός του πλησίον μας θα' πρεπε να είναι ένα σπαθί που τρυπά την ψυχή μας.Η ψυχή μας θα' πρεπε να συμμετάσχει στη μοίρα του πλησίον μας, να συναισθάνεται, να συμπάσχει.[...] Αυτό είναι το μέτρο της αγάπης. Μόνο όταν μια ψυχή κουβαλάει στον ώμο της κάποιου άλλου το σταυρό, τις αμφιβολίες του, τις θλίψεις του, τους πειρασμούς του, τις πτώσεις του, τις αμαρτίες του, τότε μόνο είναι δυνατόν να μιλάμε για σωστή σχέση με τον άλλον" ( Κείμενο της Αγίας Μαρίας, με τίτλο "Για τη μίμηση της Μητέρας του Θεού", από το ίδιο βιβλίο "Η θυσία του αδελφού", εκδ. Δορκάς). "Μας αρέσει όταν η εκκλησιαστικοποίηση της ζωής συζητιέται, αλλά λίγοι άνθρωποι κατανοούν τι σημαίνει. Πράγματι πρέπει να συμμετέχουμε σε όλες τις Ακολουθίες για να εκκλησιαστικοποιήσουμε τη ζωή μας;
Ή να κρεμάσουμε μιαν εικόνα σε κάθε δωμάτιο και να καίμε μπροστά της ένα καντήλι; Όχι, η εκκλησιαστικοποίηση της ζωής είναι η αίσθηση του κόσμου όλου σαν μια εκκλησία, στολισμένη με εικόνες που θα πρέπει να ευλαβούμαστε, να τιμούμε και ν' αγαπούμε, γιατί αυτές οι εικόνες είναι αληθινές εικόνες του Θεού που έχουν την αγιότητα του ζωντανού Θεού πάνω τους".
Η βιογραφική ταινία για την Αγία Μαρία των Παρισίων (Μαρία Σκομπτσόβα) φέρει τον τίτλο «Μητέρα Μαρία» (Mat' Mariya / Mother Mary). Πρόκειται για μια σοβιετική δραματική παραγωγή του 1982–1983 σε σκηνοθεσία του Σεργκέι Κολόσοφ.
«Μάτια βουρκωμένα»
Κάτω στον Πειραιάστα Καμίνιαφτώχεια καλή καρδιάμα και γκρίνιαμάζεψα μια βραδιάτα σαΐνιακι ήρθα κρυφάτον παλιό μου καημόνα σου πω.
Μάτια βουρκωμέναπαραπονεμέναδίχως αγάπη και πόνοκανένας δεν ζειμάτια βουρκωμέναπάρτε με κι εμέναπάρτε με τώρα να πάμεστο κόσμο μαζί.
Κάτω στον Πειραιάστο μουράγιοείπα να σκοτωθώμα τον άγιομα έκανα υπομονήκαι κουράγιοκι ήρθα κρυφάτον παλιό μου καημόνα σου πω.
Μάτια βουρκωμέναπαραπονεμέναδίχως αγάπη και πόνοκανένας δεν ζειμάτια βουρκωμέναπάρτε με κι εμέναπάρτε με τώρα να πάμεστο κόσμο μαζί.
Μόλις δεις έναν κοκκινολαίμη, ξέρεις πως έρχεται κρύο.
Όμως το αηδόνι του χειμώνα, όπως το λένε, η ο γίγαντας του χιονιά, δε χάνει το κέφι του ούτε στις βροχές ούτε στα χιόνια. Κελαηδάει συνέχεια, ακόμη και το βράδυ!
Αν οι Άραβες διέσωσαν την Ελληνική Γνώση, τότε γιατί η Αναγέννηση ξεκίνησε στη Βενετία;
Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
Οἱ Ἄραβες δὲν εἴχανε μήτε γραφὴ γιὰ νὰ γράφουνε τὴ γλώσσα τους, κι ὁ ἴδιος ὁ Μωάμεθ λέγει μέσα στὸ Κοράνιο πῶς δὲν ξέρει μήτε γραφή, μήτε ἀνάγνωση.
Ὡς τὰ σήμερα, οἱ κάτοικοι τῆς Ἀραβίας εἶναι σχεδὸν ὅλοι ἀγράμματοι. Πῶς λοιπόν, πρὶν ἀπὸ χίλια τρακόσια χρόνια, μπορέσανε καὶ κάνανε τὸν λεγόμενον Ἀραβικὸ πολιτισμό, τὸ Ἰσλάμ; Πῶς ἄξαφνα γινήκανε φιλόσοφοι, μαθηματικοί, ποιητές, καλλιτέχνες, ἀστρονόμοι, γεωγράφοι, ἱστορικοί, ἄνθρωποι ποῦ γυρίζανε σὰν τοὺς γύφτους μὲ τὶς καμῆλες ἀπάνω σὲ μιὰ χώρα ἔρημη; Αὐτὸ τὸ φαινόμενο δὲ μπορεῖ νὰ τὸ ἐξηγήσει κανένας μὲ ἄλλον τρόπο, παρὰ μοναχὰ ἂν παραδεχτεῖ πῶς ἐκεῖνοι ποὺ ἐπιδοθήκανε στὶς ἐπιστῆμες καὶ στὶς τέχνες δὲν ἤτανε οἱ ἄνθρωποι τῆς ἄγριας Ἀραβίας, ἀλλὰ ἄνθρωποι ἀπὸ ἄλλα ἔθνη τῆς Ἀνατολῆς, ποὺ εἴχανε πάρει τὴν καινούργια θρησκεία, δηλαδὴ ἀπὸ μωχαμετάνους τῆς Συρίας, τῆς Αἰγύπτου, τῆς Περσίας, τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ Ἕλληνες, ποὺ πρωτοστατούσανε σὲ ὅλα. Οἱ περισσότεροι μουσουλμάνοι βγήκανε ἀπὸ τὶς ἀλλαξοπιστεμένες φυλές, ὅπως εἶναι αὐτοὶ ποὺ εἴπαμε, καθὼς κι ἄλλοι, ὅπως εἶναι οἱ Τοῦρκοι, οἱ Ἀρβανίτες, οἱ Μποσνάκηδες, οἱ Τάταροι, οἱ Μογγόλοι, οἱ Νέγκροι τῆς Ἀφρικῆς, οἱ Ἰντοί, οἱ νησιῶτες τοῦ Εἰρηνικοῦ Ὠκεανοῦ καὶ ἄλλοι.
~Κυρ Φώτης Κόντογλου~
Οι μεταφράσεις από τα ελληνικά στα αραβικά δεν έγιναν από μουσουλμάνους. Ακόμη και μεγάλοι θαυμαστές της Ελλάδας όπως ο Αβικέννας ή ο Αβερρόης δεν ήξεραν γρυ ελληνικά,διάβαζαν τα κείμενα από μεταφράσεις στα αραβικά που είχαν επιμεληθεί Αραμαίοι χριστιανοί όπως ο Χουνάιν ιμπν-Ισχάκ, γνωστός ως «πρίγκιπας των μεταφράσεων». Η αρχαία Ελλάδα αντιπροσώπευε έναν κόσμο ξένο προς το Ισλάμ. Από τη γνώση των αρχαίων Ελλήνων περνούσε στα αραβικά μονάχα ό,τι δεν απειλούσε τη θρησκεία. Η ελληνική φιλοσοφία, λογοτεχνία και τραγωδία δεν έγιναν ποτέ δεκτές από τον μουσουλμανικό πολιτισμό. Η επιρροή του Αριστοτέλη περιορίστηκε στους τομείς της λογικής και των φυσικών επιστημών. Ούτε η Μεταφυσική ούτε η Πολιτική μεταφράστηκε ποτέ στα αραβικά,το Ισλάμ δεν «εξελληνίστηκε» ποτέ. Το εκχριστιανισθέν Ρωμαϊκό κράτος του Ελληνικού Έθνους(ορισμός του Heisenberg για την Ρωμανία) έλαβε τη γνώση ως κληρονομιά και κατ'επέκταση την αναζήτησε καθώς συμπλήρωνε τα κείμενα που είχε ήδη στη διάθεσή του. Εκείνο πρώτο κυρίως την αξιοποίησε επιστημονικά και πολιτικά και μετέπειτα στο ναδίρ του με την φυγή των πιο επιφανών του επιστημόνων και λογίων (π.χ ο Βησσαρίων και η θαυμαστή βιβλιοθήκη του) την μεταβίβασε σε μεγάλο βαθμό στην Δύση.
Για του λόγου το ασφαλές και για τους "μυρωδιάδες" που χρειάζονται πηγές για να πειστούν οι Άραβες άφησαν περίπου μόνο 1500 χειρόγραφα κυρίως Μαθηματικά και Αστρονομία και οι Βυζαντινοί περίπου ..7500 ως επί το πλείστον Αρχαία Ελληνική Γραμματεία (καθ. Γ. Κοντογιώργης)! Επί πλέον η Αναγέννηση ξεκίνησε στη Βόρεια Ιταλία (Βενετία, Γένοβα κ.α.) όπου συνέρρεαν οι Βυζαντινοί Λόγιοι. Ο Έρασμος π χ. έμαθε Ελληνικά (και κατέγραψε την Αρχαία προφορά) στη Βενετία απ' τον μεγάλο Λόγιο Θεόδωρο Λάσκαρη (Καθ. Γ.Μπαμπινιώτης). Οι Άραβες δεν πέρασαν ποτέ τα Πυρηναία (έχασαν στην μάχη του Πουτιέ το 732 μ.Χ. απ' τον Κάρολο Μαρτέλο) και έμειναν στην Ισπανία. Γιατί τότε δεν ξεκίνησε απ' την Ισπανία η Αναγέννηση;;;; Γιατί απλούστατα η ώσμωση του Ελληνικού πνεύματος προς τη Δύση, οφείλεται στην μετεγκατάσταση των Βυζαντινών Λογίων (και στο Βυζάντιο εν γένει) στις πόλεις της Β.Ιταλίας, κατά την περίοδο της παρακμής του
……………………………………………………
"Ιστορικά δεδομένα απέναντι σε ιδεολογικά στερεότυπα και στην ημιμαθεία"
«Χωρίς τους γραφείς της Κωνσταντινούπολης, σχεδόν ολόκληρη η αρχαία ελληνική γραμματεία θα είχε χαθεί, με τη μόνη εξαίρεση ορισμένα παπυρικά κείμενα, όπως εκείνα που βρέθηκαν στην Αίγυπτο ή που διασώθηκαν εγκλωβισμένα στην τέφρα του Ερκολάνο.»
«Διαθέτουμε τα πρωτότυπα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, για παράδειγμα, μόνο χάρη στα ελληνικά χειρόγραφα των έργων τους… Χωρίς αυτά τα χειρόγραφα, η πρόσβασή μας στον Αριστοτέλη θα γινόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσω μεσαιωνικών αραβικών μεταφράσεων.»
«Αλλά και οι ίδιοι οι Άραβες, όμως, έκαναν τις μεταφράσεις με βάση τα χειρόγραφα των Ρωμαίων (ενν. Βυζαντινούς).»
Πηγή: Peter Adamson, A History of Philosophy Without Any Gaps: Byzantine & Renaissance Philosophy.
Υπάρχει ένα σημείο όπου η ιστορική συζήτηση οφείλει να σταματήσει να ανέχεται την αυθαιρεσία. Ο ρόλος του Βυζαντίου στη διάσωση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας δεν είναι ζήτημα ερμηνείας ή «οπτικής γωνίας», αλλά ζήτημα τεκμηριωμένης πραγματικότητας βασισμένης στις πιο αξιόπιστες ιστορικές πηγές. Όποιος επιμένει να τον υποβαθμίζει, δεν αντιπαρατίθεται με μια αφήγηση αλλά έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τα ίδια τα χειρόγραφα, με την παλαιογραφία, με τη φιλολογική επιστήμη.
Η ιδέα ότι το Βυζάντιο υπήρξε ένας θεοκρατικός μηχανισμός που διέσωσε επιλεκτικά μόνο ό,τι εξυπηρετούσε την Ορθοδοξία δεν αντέχει ούτε στην πιο στοιχειώδη ιστορική εξέταση. Και αυτό αποδεικνύεται όχι με γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά με συγκεκριμένα έργα, συγγραφείς, κώδικες και ανθρώπους.
Από τον 4ο αιώνα μ.Χ. και εξής, η ελληνική παιδεία αποτέλεσε το θεμέλιο της ανώτερης εκπαίδευσης στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.Η λεγόμενη "ἐγκύκλιον παιδείαν" γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία κ.ο.κ βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά σε αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Δεν πρόκειται για μια υπόθεση αλλά το γνωρίζουμε από σχολικά εγχειρίδια, από ρητορικά προγυμνάσματα, από τα ίδια τα συγγράμματα των Βυζαντινών.
Ο Όμηρος αποτελούσε τον πυρήνα της εκπαίδευσης. Ακολουθούσαν οι τραγικοί, ο Δημοσθένης, ο Ισοκράτης, ο Θουκυδίδης. Η φιλοσοφία του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη δεν εξαφανίστηκε αλλά διδάχθηκε, σχολιάστηκε και ενσωματώθηκε σε ένα νέο πνευματικό περιβάλλον. Αυτό δεν είναι «διάσωση εκ των υστέρων», αλλά αδιάσπαστη συνέχεια χρήσης.
Εν συνεχεία αν όντως το Βυζάντιο λειτουργούσε με βάση θεολογική λογοκρισία όπως ισχυρίζονται κάποιοι γραφικοί κύκλοι, τότε η ομηρική ποίηση δεν θα είχε καμία τύχη. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αποτελούν ίσως τα πιο καθαρά δείγματα προχριστιανικού κόσμου θεοί που μάχονται, απατούν, παίρνουν το μέρος των ανθρώπων, καθορίζουν τη μοίρα τους.
Κι όμως, σώζονται σχεδόν ακέραιες μέσα από μια μακρά βυζαντινή χειρόγραφη παράδοση. Ο περίφημος κώδικας Venetus A (10ος αι.) δεν περιέχει μόνο το κείμενο, αλλά και εκτενή αρχαία και βυζαντινά σχόλια. Η ύπαρξη αυτών των σχολίων αποδεικνύει όχι απλώς ανοχή, αλλά ενεργή φιλολογική ενασχόληση.Εν ολιγοις δεν αντιγράφει κανείς επί αιώνες ένα έργο που θεωρεί επικίνδυνο ή άχρηστο.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική όμως είναι η περίπτωση του Επίκουρου. Η διδασκαλία του άρνηση της θείας πρόνοιας, θνητή ψυχή, φυσική ερμηνεία του κόσμου κ.ο.κ βρίσκεται σε σαφή αντίθεση με τον χριστιανικό θεολογικό λόγο. Κι όμως, τα βασικά του κείμενα σώζονται.
Οι Κύριαι Δόξαι και η Επιστολή προς Μενοικέα διασώθηκαν μέσω χειρογράφων που αντιγράφηκαν στο Βυζάντιο, κυρίως στο πλαίσιο του έργου του Διογένη Λαέρτιου, του οποίου το σύνολο σχεδόν της παράδοσης είναι βυζαντινό. Αν υπήρχε συστηματική ιδεολογική εκκαθάριση, αυτά τα κείμενα απλώς δεν θα υπήρχαν.
Το ίδιο ισχύει για τον Λουκιανό, ο οποίος σατιρίζει απροκάλυπτα τη θρησκευτική απάτη, τα μαντεία και τους θεούς, αλλά και για τον Αριστοφάνη, του οποίου η κωμωδία είναι συχνά "βλάσφημη" ακόμη και με αρχαία μέτρα.
Ο Φώτιος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τον 9ο αιώνα, στη Μυριόβιβλο του περιγράφει και κρίνει περίπου 280 έργα. Πολλά από αυτά έχουν χαθεί και είναι γνωστά μόνο χάρη σε αυτόν. Το έργο του αποτελεί ανεκτίμητη πηγή για την αρχαία γραμματεία και αποδεικνύει υψηλό επίπεδο φιλολογικής κρίσης.
Ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, τον 12ο αιώνα, συνέγραψε τεράστια υπομνήματα στον Όμηρο, τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα από τους κλασικούς φιλολόγους. Ο Μιχαήλ Ψελλός, ο Ιωάννης Ιταλός και άλλοι λόγιοι μελέτησαν συστηματικά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, συχνά με εντυπωσιακή φιλοσοφική οξύτητα.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν βέβαια «ιδεολογικά εγκλωβισμένοι». Ήξεραν πολύ καλά τι διάβαζαν.
Ακόμη το γεγονός ότι σώζεται μόνο ένα "μικρό ποσοστό"(που μόνο μικρό δεν είναι, αναρωτιέμαι αν κάποιος από όλους αυτούς τους γραφικούς που ισχυρίζονται τα παραπάνω έχουν μελετήσει έστω το 1/20 της αρχαίας ελληνικής γραμματείας)δεν αποτελεί ένδειξη αδιαφορίας ή εχθρότητας. Αντιγραφή σήμαινε εργασία μηνών ή ετών, γράμμα προς γράμμα, σε περγαμηνή εξαιρετικά ακριβή. Οι εγγράμματοι ήταν ελάχιστοι, τα σκριπτόρια λίγα, οι συνθήκες συχνά δραματικές πόλεμοι, επιδρομές, οικονομική εξάντληση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ότι σώθηκε αυτό το 5–10% έργα φιλοσοφίας, επιστήμης, ποίησης και ιστορίας δεν είναι αποτυχία αλλά ένα τιτάνιο αναμφισβήτητο ιστορικό επίτευγμα.Και μάλιστα τέτοιο, ώστε η Αναγέννηση να στηριχθεί σχεδόν αποκλειστικά σε βυζαντινά χειρόγραφα που μεταφέρθηκαν στη Δύση μετά τον 14ο και 15ο αιώνα από Έλληνες λόγιους όπως ο Βησσαρίων και ο Μάρκος Μουσούρος μεταγενέστερα.
Όποιος σήμερα ισχυρίζεται ότι το Βυζάντιο «έσωσε μόνο ό,τι τον συνέφερε», οφείλει να εξηγήσει γιατί σώθηκαν ο Όμηρος, ο Επίκουρος, ο Λουκιανός και ο Αριστοφάνης. Οφείλει να εξηγήσει γιατί οι ίδιοι οι Βυζαντινοί παρήγαγαν φιλολογία, σχόλια και υπομνήματα πάνω σε κείμενα βαθιά ασύμβατα με τη χριστιανική θεολογία. Και, κυρίως, οφείλει να εξηγήσει πώς θα γνωρίζαμε σήμερα την αρχαία Ελλάδα χωρίς τη βυζαντινή γραμματειακή παράδοση.
Η απάντηση είναι απλή και γι’ αυτό ενοχλητική
χωρίς το Βυζάντιο, η αρχαία ελληνική γραμματεία δεν θα είχε φτάσει ποτέ σε εμάς.
Αυτό δεν είναι θέση. Είναι πραγματική ιστορία.
Όταν σου δίνει 5.000 ευρώ για ανεξήγητους λόγους —ή, μάλλον, για απολύτως εξηγήσιμους—, τον βάζεις και μπροστά στην Ωραία Πύλη να εκφωνήσει πολιτικό λογύδριο.
Η Εκκλησία, όσο πάει, απομακρύνεται από τον λαό και πλησιάζει τον Καίσαρα.
Όσο για τον Μητσοτάκη και τους υπαλλήλους του στα Μέσα Ενημέρωσης, ούτε λέξη για το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός τρέχει από εκκλησία σε εκκλησία, προσπαθώντας να προσεταιριστεί την ψήφο των χριστιανών.
Αν η Καρυστιανού περνούσε απλώς έξω από κάποια εκκλησία, θα γινόταν χαμός για τον «αναχρονισμό» και τη «θρησκοληψία» της.
Αφού εξακολουθείτε να τους βλέπετε και να τους διαβάζετε, υποστείτε και τα επίχειρα.
Παντελής Σαββίδης
Άγιος Μηνάς «ὁ ἐν τῷ Κοτυαείῳ» ο Μεγαλομάρτυρας
Αἴγυπτος ὄντως, εἰ τέκοι, τίκτει μέγα.
Τμηθεὶς ἀληθὲς τοῦτο Μηνᾶς δεικνύει.
Μηνᾶς ἑνδεκάτῃ ἔτλη ξίφος γηθόσυνος κῆρ.
Ο Άγιος Μηνάς γεννήθηκε στην Αίγυπτο στα μέσα περίπου του 3ου αιώνα μ.Χ. από γονείς ειδωλολάτρες. Ωστόσο, το ειδωλολατρικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωνε, δεν κατάφερε να σκληρύνει την καρδιά του η οποία, όταν ήλθε η στιγμή, σκίρτησε ακούγοντας την φωνή του «ἐτάζοντος καρδίας καὶ νεφρούς» (Ψαλμοί 7,10) Θεού και έτσι ο, έφηβος ακόμη, Μηνάς έγινε χριστιανός.
Μεγαλώνοντας, επέλεξε να σταδιοδρομήσει στον Ρωμαϊκό στρατό, στο ιππικό τάγμα των Ρουταλικών, υπό την διοίκηση του Αργυρίσκου. Η έδρα της μονάδας του ήταν στο Κοτυάειον (σημερινή Κιουτάχεια) της Μικράς Ασίας. Εκεί ο Μηνάς διακρίθηκε και για την φρόνησή του αλλά και για το ανδρείο του φρόνημα και γι’ αυτό έχαιρε εκτιμήσεως στο κύκλο των στρατιωτικών.
Δυστυχώς όμως, τρεις αιώνες μετά την έλευση του Χριστού και ο παλαιός κόσμος ακόμη δεν ήθελε να δεχθεί το λυτρωτικό μήνυμα της Αναστάσεως, παραμένοντας αυτάρεσκα, εγωιστικά και αυτοκαταστροφικά προσκολλημένος στη φθορά και το σκοτάδι. Οι αυτοκράτορες της Ρώμης άρχισαν και πάλι «πρὸς κέντρα λακτίζειν» (Πράξεις 26,14). Ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός διέταξαν διωγμό εναντίον των λογικών προβάτων του Χριστού, διωγμό ο οποίος κράτησε από το 303 έως το 311 μ.Χ. Έτσι, οι Ρωμαίοι στρατιώτες διατάχθηκαν να συλλαμβάνουν και να τυραννούν τους χριστιανούς προσπαθώντας να τους κάνουν να αλλαξοπιστήσουν. Αυτή ήταν και η πρώτη κρίσιμη στιγμή κατά την οποία ο Μηνάς κλήθηκε να πει «το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι». Η πίστη του στον Χριστό νίκησε την κοσμική «σύνεση» και λογική.
Ο Άγιος δεν άντεξε, πέταξε στη γη την στρατιωτική του ζώνη απεκδυόμενος μ’ αυτόν τον τρόπο την ιδιότητα του στρατιώτη - διώκτη των χριστιανών, και διέφυγε στο παρακείμενο όρος. Εκεί ασκήτευε, προτιμώντας την συντροφιά των θηρίων της φύσης από την συντροφιά των αποθηριωμένων ειδωλολατρών. Εκεί, «ἐν ἐρημίαις πλανώμενος καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταὶς ὀπαὶς τῆς γῆς» (Προς Εβραίους 11,38), έζησε επί αρκετό διάστημα με νηστεία, αγρυπνία και προσευχή. Η ασκητική ζωή και η ησυχία εθέρμαναν την καρδιά του ανάβοντας τον θείο έρωτα και τον πόθο του μαρτυρίου.
Έτσι, σε ηλικία πενήντα περίπου ετών, μετά από θεία αποκάλυψη ότι είχε φτάσει η ώρα του μαρτυρίου, κατέβηκε στην πόλη, σε μέρα ειδωλολατρικού πανηγυριού και με παρρησία, εν μέσω των μαινομένων ειδωλολατρών, ομολόγησε τον Χριστό ως τον ένα και αληθινό Θεό, μυκτηρίζοντας τα κωφά και αναίσθητα είδωλα. Συνελήφθη και σύρθηκε δερόμενος μπροστά στον Πύρρο, τον διοικητή της πόλεως. Εκεί, μιλώντας με θάρρος, αποκάλυψε το όνομά του, την καταγωγή του, το στρατιωτικό του παρελθόν και, φυσικά, διεκήρυξε με τόλμη και αταλάντευτη επιμονή την πίστη του στον Χριστό. Οδηγήθηκε στη φυλακή και το πρωί της επομένης ημέρας, μετά το πέρας του ειδωλολατρικού πανηγυριού, τον παρουσίασαν και πάλι ενώπιον του ηγεμόνος ο οποίος τον κατηγόρησε ότι εξύβρισε τους θεούς και μάλιστα μπροστά του και ότι λιποτάκτησε από τον στρατό. Ο Άγιος αποδέχθηκε τις κατηγορίες χωρίς δισταγμό.
Ο Πύρρος, ευλαβούμενος στην αρχή την ηλικία και την ευκοσμία του, προσπάθησε με λόγια και υποσχέσεις αλλά και με απειλές στη συνέχεια, να τον αποσπάσει από την πίστη του Χριστού. Όταν οι προσπάθειές του προσέκρουσαν στην σταθερή άρνηση του Αγίου, διέταξε να τον υποβάλουν σε ανυπόφορα βασανιστήρια. Οι δήμιοι τον μαστίγωσαν τόσο πολύ ώστε άλλαξαν δύο και τρεις φορές οι μαστιγωτές του. Τον κρέμασαν και τον έγδερναν μέχρι που άρχισαν να φαίνονται τα εσωτερικά όργανα του Αγίου. Έπειτα, σαν να μην έφθαναν αυτά, έτριβαν το καταπληγωμένο του σώμα με τρίχινο ύφασμα και στο τέλος τον έσερναν γυμνό και κατακρεουργημένο πάνω σε μεταλλικά αγκάθια. Όλα τα υπέμενε με γενναιότητα και καρτεροψυχία ο Μάρτυς του Χριστού, εφαρμόζοντας το Ευαγγελικό «καὶ μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτείναι» (Ματθαίος 10,28).
Μάλιστα, την ώρα του μαρτυρίου, κάποιοι παλιοί συστρατιώτες του τον προέτρεπαν να θυσιάσει στα είδωλα λέγοντας ότι ο Θεός του θα τον δικαιολογήσει βλέποντας τα βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλλαν. Ο Άγιος αρνήθηκε αποφασιστικά και τους απάντησε ότι προσφέρει θυσία ακόμη και τον εαυτό του στον Χριστό, ο οποίος τον ενδυναμώνει για να υπομένει τις πληγές.
Ο ηγεμόνας, θαυμάζοντας την ευστοχία και την σοφία των απαντήσεων του Μάρτυρα, τον ρώτησε απορημένος πώς είναι δυνατόν ένας τραχύς στρατιώτης σαν αυτόν να μπορεί να απαντά κατ’ αυτόν τον τρόπο. Και ο Άγιος, με τη φώτιση του Θεού, του αποκρίθηκε ότι αυτή την ικανότητα την χαρίζει στους μάρτυρές του ο Χριστός, όπως έχει υποσχεθεί στο Ευαγγέλιο: «ὅταν δὲ προσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τᾶς συναγωγᾶς καὶ τᾶς ἀρχὰς καὶ τᾶς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε πῶς ἢ τί ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε. Τὸ γὰρ Ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τὴ ὥρα ἃ δεῖ εἰπειν» (Λουκά ιβ’, 11-12).
Τότε, απελπισμένος ο τύραννος, διέταξε να τον αποκεφαλίσουν. Βαδίζοντας προς τον τόπο της εκτέλεσης ο Άγιος πρόλαβε να ζητήσει από κάποιους κρυπτοχριστιανούς να μεταφέρουν το λείψανό του στην Αίγυπτο.
Ο αποκεφαλισμός του έγινε την 11η Νοεμβρίου στις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. (πιθανότατα το 304 μ.Χ.) και έτσι η ψυχή του πέταξε χαρούμενη προς τον Σωτήρα Χριστό τον οποίο τόσο επόθησε ο Άγιος και για τον οποίο θυσιάσθηκε. Οι δήμιοι άναψαν φωτιά για να κάψουν το σώμα του.
Ότι κατάφεραν οι χριστιανοί να περισώσουν από την πυρά το μετέφεραν στην Αίγυπτο και το έθαψαν κοντά στην Μαρεώτιδα λίμνη, νοτιοδυτικά της Αλεξάνδρειας.
Στο σημείο εκείνο σταμάτησε, κατά την παράδοση, η καμήλα που μετέφερε τα λείψανα αρνούμενη πεισματικά να προχωρήσει. Έτσι οι χριστιανοί κατάλαβαν ότι ήταν θέλημα Θεού να ενταφιασθούν εκεί τα λείψανα του Αγίου.
Η περιοχή του τάφου πολύ σύντομα εξελίχθηκε σε προσκυνηματικό - λατρευτικό κέντρο.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος, όταν ήταν Πατριάρχης Αλεξανδρείας ο Μέγας Αθανάσιος, ανήγειρε ναό πάνω στον τάφο του Αγίου. Σε λίγα χρόνια δημιουργήθηκε εκεί εκτεταμένο κτιριακό συγκρότημα το οποίο περιελάμβανε δύο ναούς, μοναστήρι, ξενώνες και άλλες εγκαταστάσεις.
Θαύματα του Αγίου Μηνά
Ένας από τους ασκητές της εποχής μας, ο γέρων Πορφύριος, είχε πει στα πνευματικά του τέκνα ότι μετά την κοίμησή του θα είναι πιο κοντά τους απ’ όσο ήταν εν ζωή, διότι πλέον δεν θα υπάγεται στους βιολογικούς νόμους του ανθρωπίνου σώματος. Έτσι και ο Άγιος Μηνάς, επί χίλια επτακόσια χρόνια τώρα μετά την εκδημία του, δεν έχει πάψει να βρίσκεται κοντά στους πιστούς, βοηθώντας όσους με πίστη και ελπίδα στον Θεό τον επικαλούνται.
Από τα πολλά θαύματα του Αγίου που διασώζει η παράδοση θα αναφερθούν στη συνέχεια λίγα και χαρακτηριστικά.
α) Ο άπληστος ξενοδόχος
Κάποιος χριστιανός από την Κωνσταντινούπολη, οδεύοντας για το πανηγύρι του Αγίου Μηνά και έχοντας μαζί του αρκετά χρήματα, κατέλυσε σε ένα ξενοδοχείο. Ο ξενοδόχος είδε τα ξένα χρήματα και, κυριευμένος από απληστία, σκότωσε τον προσκυνητή, τον διεμέλισε και έβαλε τα κομμάτια του σε μία σπυρίδα (ζεμπίλι). Ενώ σκεφτόταν που να θάψει τα μέλη του θύματός του για να μην αποκαλυφθεί το έγκλημα, καταφθάνει στο ξενοδοχείο ένας έφιππος στρατιώτης, ο Άγιος Μηνάς, και τον ρωτάει επίμονα πού βρίσκεται ο προσκυνητής. Ο ξενοδόχος τον διαβεβαιώνει ότι δεν γνωρίζει τίποτε αλλά ο Άγιος ξεπεζεύει, εισέρχεται στα ενδότερα του ξενώνα, βρίσκει την σπυρίδα, την φέρνει μπροστά του και τον ρωτάει με φοβερό και άγριο βλέμμα να του πει ποιος είναι ο νεκρός.
Τότε ο φονιάς έφριξε, πέφτοντας άφωνος και τρέμων στα πόδια του άγνωστου ιππέα. Ο Άγιος συνάρμοσε τα μέλη του θύματος, προσευχήθηκε και ανέστησε το νεκρό προσκυνητή παραγγέλνοντάς του να δοξάζει τον Θεό. Ο αναστημένος, σαν να είχε εγερθεί από τον ύπνο, κατάλαβε όσα έπαθε, εδόξασε τον Θεό και προσκύνησε τον Άγιο.
Μόλις ο φονιάς συνήλθε από τον τρόμο του και σηκώθηκε, του πήρε ο Άγιος τα κλεμμένα χρήματα και τα επέστρεψε στον προσκυνητή λέγοντάς του να συνεχίσει τον δρόμο του.
Έπειτα, για να ολοκληρώσει την ευεργεσία του Θεού, στράφηκε προς τον ξενοδόχο, τον έδειρε όπως του άξιζε, τον ενουθέτησε, του έδωσε συγχώρηση για το έγκλημά του προσευχόμενος γι’ αυτόν, καβάλησε το άλογό του και έγινε άφαντος. Τότε μόνο κατάλαβε ο ξενοδόχος ότι ο στρατιώτης αυτός ήταν ο Άγιος Μηνάς, γεγονός που θυμίζει την εμπειρία των δύο Αποστόλων κατά την πορεία τους προς Εμμαούς, με την συντροφιά του αναστημένου Χριστού. (Λουκά κδ’,31).
β) Η σωτηρία του υπηρέτη
Κάποιος πλούσιος χριστιανός έταξε στον Άγιο Μηνά να προσφέρει έναν ασημένιο δίσκο στο ναό του. Παρήγγειλε λοιπόν στον αργυροχόο δύο δίσκους και του ζήτησε στον μεν ένα να γράψει το όνομα του Αγίου στον δε άλλον το όνομα το δικό του. Επειδή όμως ο δίσκος ο προορισμένος για τον Άγιο έγινε λαμπρότερος και ωραιότερος, ο χριστιανός, από απληστία κινούμενος, δίχως να ντραπεί τον κράτησε για τον εαυτό του.
Ταξιδεύοντας λοιπόν στη θάλασσα, δείπνησε στο πλοίο χρησιμοποιώντας ασυλλόγιστα και χωρίς ευλάβεια τον δίσκο του Αγίου. Μετά το δείπνο ο υπηρέτης του ανευλαβούς χριστιανού προσπάθησε να πλύνει τον δίσκο στη θάλασσα με αποτέλεσμα να του πέσει στο νερό και να βυθισθεί. Τότε ο νεαρός υπηρέτης φοβήθηκε πολύ, σάστισε και, προσπαθώντας να πιάσει τον δίσκο, έπεσε κι αυτός στη θάλασσα.
Όταν ο κύριός του αντελήφθη το συμβάν, συναισθάνθηκε ότι πλήρωνε τα επίχειρα της απληστίας του και τυπτόμενος από την συνείδησή του, παρακαλούσε τον Θεό να βρει έστω το λείψανο του μικρού υπηρέτη του, τάζοντας να δώσει στο ναό του Αγίου Μηνά και τον δεύτερο δίσκο, και τα χρήματα που άξιζε ο χαμένος στη θάλασσα δίσκος. Αφού βγήκε στη στεριά περίμενε με αγωνία στην ακρογιαλιά μήπως και εκβρασθεί το πτώμα του υπηρέτη. Και ενώ παρατηρούσε τη θάλασσα, βλέπει τον μικρό να βγαίνει ζωντανός από το νερό κρατώντας στα χέρια του και τον ασημένιο δίσκο του Αγίου!
Ο πλούσιος έφριξε από το θαύμα και έβγαλε φωνή μεγάλη την οποία ακούγοντας οι επιβάτες του πλοίου βγήκαν όλοι έξω και, βλέποντας το συμβάν, ρωτούσαν τον υπηρέτη, που τους διηγήθηκε τα εξής: «Μόλις έπεσα στη θάλασσα, παρουσιάσθηκαν μπροστά μου τρεις άνθρωποι. Ο μεγαλύτερος από αυτούς φορούσε στρατιωτική στολή, ο άλλος ήταν νεαρός και ο τρίτος ήταν Διάκονος. Αυτοί οι τρεις με πήραν μαζί τους από τον βυθό και περπατώντας χθες και σήμερα, με έφεραν μέχρι εδώ».
Ο κύριος του παιδιού και οι επιβάτες του πλοίου ακούγοντας το εξαίσιο θαύμα, εδόξαζαν τον Θεό και εθαύμαζαν για τους τρόπους που χρησιμοποιεί προκειμένου οι άνθρωποι «εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθείν» (Προς Τιμόθεο Β' 3,7).
Οι τρεις που έσωσαν τον υπηρέτη ήταν ο Άγιος Μηνάς (ο στρατιωτικός), ο Άγιος Βίκτωρ (ο νεαρός) (βλέπε ίδια ημέρα) και ο Άγιος Βικέντιος (ο Διάκονος) (βλέπε ίδια ημέρα).
Οι δύο τελευταίοι Άγιοι εμαρτύρησαν την ίδια ημέρα με τον Άγιο Μηνά. Τον 2ο αι. μ.Χ.. ο Άγιος Βίκτωρ γδάρθηκε ζωντανός από τους ειδωλολάτρες και τον 3ο αι. μ. Χ. ο Άγιος Βικέντιος πέθανε έπειτα από σταύρωση και εξάρθρωση των μελών στην οποία τον υπέβαλαν οι βασανιστές του.
γ) Το θαύμα στο Ηράκλειο της Κρήτης που έγινε το 1826 μ.Χ.
Ακόμη ένα θαύμα του Αγίου Μηνά έλαβε χώρα το 1826 μ.Χ. στο Ηράκλειο της Κρήτης, πόλη στην οποία ιδιαιτέρως τιμάται ο Άγιος. Το 1821 μ.Χ., μετά την έκρηξη της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης εναντίον των Τούρκων, οι κατακτητές προχώρησαν σε σφαγές χιλιάδων αμάχων σε πολλές περιοχές. Από τους πρώτους που πλήρωσαν με το αίμα τους την επανάσταση ήταν και οι κάτοικοι της Κρήτης. Μεταξύ των χιλιάδων θυμάτων ήταν ο Μητροπολίτης Κρήτης, οι Επίσκοποι Χανίων, Κνωσού, Χεροννήσου, Λάμπης, Σητείας κ.α. οι οποίοι εσφάγησαν, την 24η Ιουνίου 1821 μ.Χ., στον περίβολο του Μητροπολιτικού Ναού του Ηρακλείου. Μάλιστα ο ιερουργών ιερέας εσφάγη πάνω στην Αγία Τράπεζα!
Πέντε χρόνια αργότερα, το 1826 μ.Χ., οι Τούρκοι του Ηρακλείου σχεδίαζαν να προβούν σε σφαγή των Χριστιανών, και πάλι στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, στις 18 Απριλίου, ημέρα του Πάσχα, την ώρα της Αναστάσιμης Θείας Λειτουργίας για να πιάσουν τους Χριστιανούς απροετοίμαστους. Για αντιπερισπασμό έβαλαν φωτιά σε διάφορα απομακρυσμένα σημεία της πόλης, ενώ οπλισμένα στίφη είχαν συγκεντρωθεί έξω από το ναό, περιμένοντας την ώρα της αναγνώσεως του Ευαγγελίου για να εισβάλουν και να αρχίσουν την σφαγή.
Μόλις όμως άρχισε η ανάγνωση εμφανίσθηκε ένας ασπρομάλλης ηλικιωμένος ιππέας που έτρεχε γύρω από το ναό κραδαίνοντας το ξίφος του και κυνηγώντας τους επίδοξους σφαγείς οι οποίοι τράπηκαν πανικόβλητοι σε φυγή. Έτσι σώθηκαν οι πολύπαθοι Χριστιανοί του Ηρακλείου από τον φοβερό κίνδυνο.
Οι Τούρκοι νόμισαν ότι ο καβαλάρης ήταν μουσουλμάνος πρόκριτος απεσταλμένος από τον Διοικητή της πόλης για να ματαιώσει την σφαγή. Όταν διαμαρτυρήθηκαν στον Διοικητή, αυτός τους διαβεβαίωσε ότι δεν γνώριζε τίποτε και μάλιστα διαπιστώθηκε ότι ο συγκεκριμένος πρόκριτος δεν είχε βγει καθόλου από το σπίτι του.
Κατάλαβαν τότε οι Τούρκοι ότι επρόκειτο για θαύμα του Αγίου Μηνά, κοινοποίησαν το γεγονός στους Έλληνες και από τότε οι Mουσουλμάνοι ηυλαβούντο πολύ τον Άγιο, προσφέροντας μάλιστα και δώρα στο ναό του. Το θαύμα αυτό του Αγίου Μηνά καθιερώθηκε να τιμάται στο Ηράκλειο την Τρίτη της Διακαινησίμου, οπότε και εκτίθεται σε προσκύνηση, κατά τον εσπερινό, λείψανο του Αγίου.
δ) Το θαύμα στον πατήρ Γεώργιο
«Μεταξύ των αδικημένων Πατέρων της Εκκλησίας μας είναι και ο Οσιώτατος πατήρ Γεώργιος, ο Χατζη-Γεώργης, ο οποίος είναι ένας σύγχρονος Άγιος της εποχής μας, αλλά, μπορούμε να πούμε, και μεγάλος Άγιος, ανάλογα με την εποχή μας.», γράφει ο Γέρων Παϊσιος ο Αγιορείτης.
Ο Γέρων Χατζη-Γεώργης (1809 - 1886 μ.Χ.), «ο μέγας και περιβόητος ασκητής», ασκήτευσε στο Άγιον Όρος επί μακρό χρονικό διάστημα. Επί αρκετά χρόνια έμενε στην Κερασιά, στο μεγάλο Κελί του Αγίου Δημητρίου και Αγίου Μηνά, ως υποτακτικός του Παπα-Νεόφυτου στην αρχή και ως Γέρων της Συνοδείας από το 1848 μ.Χ. και έπειτα. «Κάποτε, ενώ ο Γέροντας ησχολείτο με το εργόχειρο, κατά λάθος κατάπιε μεγάλη βελόνα και προσευχήθηκε προς τον μεγαλομάρτυρα Μηνά.
Στάθηκε τότε ο άγιος ενώπιόν του, έβαλε το χέρι στον λαιμό του και έβγαλε την βελόνα».
ε) Το θαύμα στο Ελ Αλαμέιν το 1942 μ.Χ.
Το 1942 μ.Χ., κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι υπό τον Ρόμμελ δυνάμεις του Άξονα στην Αφρική είχαν καταφέρει να προελάσουν τόσο ώστε να είναι ορατός ο κίνδυνος να φθάσουν στην Διώρυγα του Σουέζ. Στην περιοχή του Ελ Αλαμέιν (αραβική παραφθορά του ονόματος του Αγίου Μηνά), όπου βρισκόταν τα ερείπια ναού του Αγίου Μηνά και ίσως και ο τάφος του, οι αντίπαλες δυνάμεις προετοιμάζονταν για την αποφασιστική σύγκρουση η οποία θα έκρινε το αν οι Σύμμαχοι θα κατάφερναν να παραμείνουν στην Αφρική.
Μεταξύ των συμμαχικών στρατευμάτων βρισκόταν και ελληνική στρατιωτική δύναμη, η οποία πήρε μέρος στη μάχη. Ένα από τα βράδια εκείνα, πολλοί στρατιώτες είδαν τον Άγιο Μηνά να βγαίνει από τα ερείπια του ναού του οδηγώντας ένα καραβάνι με καμήλες, όπως απεικονίζεται σε μία από τις παλαιές αγιογραφίες του ναού του, και να μπαίνει μέσα στο στρατόπεδο των εχθρικών δυνάμεων.
Η εμφάνιση αυτή κατατρόμαξε τους Γερμανούς και υπονόμευσε καίρια το ηθικό τους, πράγμα που συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των συμμαχικών δυνάμεων.
Σε ανταπόδοση της ευεργεσίας αυτής του Αγίου παραχωρήθηκε στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας ο τόπος εκείνος και ξανακτίσθηκε ο ναός καθώς και μοναστήρι του Αγίου Μηνά.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Στρατείαν κατέλιπες τὴν κοσμικήν, ἀθλητά, οὐράνιον εἴληφας τὴν κληρουχίαν, σοφέ, καὶ στέφος ἀμάραντον, δόξαν ἀποδιώξας βασιλέως γηϊνου, ἄθλους δὲ διανύσας μαρτυρίου γενναίου. Διό, μεγαλομάρτυς Μηνᾷ, πρέσβευε σωθήναι ἠμᾶς.
Κάποιος πλούσιος χριστιανός έταξε στον Άγιο Μηνά να προσφέρει έναν ασημένιο δίσκο στο ναό του. Παρήγγειλε λοιπόν στον αργυροχόο δύο δίσκους και του ζήτησε στον μεν ένα να γράψει το όνομα του Αγίου στον δε άλλον το όνομα το δικό του. Επειδή όμως ο δίσκος ο προορισμένος για τον Άγιο έγινε λαμπρότερος και ωραιότερος, ο χριστιανός, από απληστία κινούμενος, δίχως να ντραπεί τον κράτησε για τον εαυτό του.
Ταξιδεύοντας λοιπόν στη θάλασσα, δείπνησε στο πλοίο χρησιμοποιώντας ασυλλόγιστα και χωρίς ευλάβεια τον δίσκο του Αγίου. Μετά το δείπνο ο υπηρέτης του ανευλαβούς χριστιανού προσπάθησε να πλύνει τον δίσκο στη θάλασσα με αποτέλεσμα να του πέσει στο νερό και να βυθισθεί. Τότε ο νεαρός υπηρέτης φοβήθηκε πολύ, σάστισε και, προσπαθώντας να πιάσει τον δίσκο, έπεσε κι αυτός στη θάλασσα.
Όταν ο κύριός του αντελήφθη το συμβάν, συναισθάνθηκε ότι πλήρωνε τα επίχειρα της απληστίας του και τυπτόμενος από την συνείδησή του, παρακαλούσε τον Θεό να βρει έστω το λείψανο του μικρού υπηρέτη του, τάζοντας να δώσει στο ναό του Αγίου Μηνά και τον δεύτερο δίσκο, και τα χρήματα που άξιζε ο χαμένος στη θάλασσα δίσκος. Αφού βγήκε στη στεριά περίμενε με αγωνία στην ακρογιαλιά μήπως και εκβρασθεί το πτώμα του υπηρέτη. Και ενώ παρατηρούσε τη θάλασσα, βλέπει τον μικρό να βγαίνει ζωντανός από το νερό κρατώντας στα χέρια του και τον ασημένιο δίσκο του Αγίου!
Ο πλούσιος έφριξε από το θαύμα και έβγαλε φωνή μεγάλη την οποία ακούγοντας οι επιβάτες του πλοίου βγήκαν όλοι έξω και, βλέποντας το συμβάν, ρωτούσαν τον υπηρέτη, που τους διηγήθηκε τα εξής: «Μόλις έπεσα στη θάλασσα, παρουσιάσθηκαν μπροστά μου τρεις άνθρωποι. Ο μεγαλύτερος από αυτούς φορούσε στρατιωτική στολή, ο άλλος ήταν νεαρός και ο τρίτος ήταν Διάκονος. Αυτοί οι τρεις με πήραν μαζί τους από τον βυθό και περπατώντας χθες και σήμερα, με έφεραν μέχρι εδώ».
Ο κύριος του παιδιού και οι επιβάτες του πλοίου ακούγοντας το εξαίσιο θαύμα, εδόξαζαν τον Θεό και εθαύμαζαν για τους τρόπους που χρησιμοποιεί προκειμένου οι άνθρωποι «εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθείν» (Προς Τιμόθεο Β’ 3,7).
Οι τρεις που έσωσαν τον υπηρέτη ήταν ο Άγιος Μηνάς (ο στρατιωτικός), ο Άγιος Βίκτωρ (ο νεαρός) και ο Άγιος Βικέντιος (ο Διάκονος).
Οι δύο τελευταίοι Άγιοι εμαρτύρησαν την ίδια ημέρα με τον Άγιο Μηνά, σε διαφορετικές εποχές.
Συναξάρια
***
Ο Άγιος Μηνάς και η μάχη του Ελ Αλαμέιν
Τα ίδια εκείνα δύσκολα χρόνια για όλο τον κόσμο, δηλαδή το 1942, τότε που οι ανίκητες δυνάμεις του Γερμανού στρατηγού Ρόμμελ βρισκόταν στη Β. Αφρική, ο Άγιος Μηνάς έκανε ένα από τα μεγάλα του θαύματα, θαύμα με παγκόσμια σημασία.
Η Ελλάδα ήδη βρισκόταν κάτω από τον φασιστικό και ναζιστικό ζυγό των Γερμανών, Ιταλών, Βουλγάρων και Αλβανών, διαμοιρασμένη μεταξύ αυτών. Λίγος ελληνικός στρατός ξέφυγε από την αιχμαλωσία και βρισκόταν στην Αίγυπτο κοντά στο Ελ Αλαμέϊν όπου βρισκόταν ο τάφος και το μοναστήρι του Αγίου Μηνά. Ο στρατός μας συνασπισμένος με τις άλλες συμμαχικές δυνάμεις θα έδινε την τελευταία μάχη. Αν η μάχη αυτή χανόταν, τότε ολόκληρος ο κόσμος θα βρισκόταν κάτω από τον φασιστικό – ναζιστικό ζυγό.
Ο Ρόμμελ μετά από τη βόρεια Αφρική ήταν έτοιμος με τις δυνάμεις του να πάρουν το Ελ Αλαμέϊν και νικητές να βαδίσουν προς την Αλεξάνδρεια. Ο Άγιος Μηνάς όμως δεν ήθελε αυτή τη φοβερή καταστροφή.
Τα μεσάνυχτα της νύχτας εκείνης και την ώρα που θα άρχιζε η μάχη, πολλοί στρατιώτες είδαν τον Άγιο Μηνά να βγαίνει από τα ερείπια του Ναού και οδηγώντας ένα καραβάνι με καμήλες, όπως παρουσιαζόταν στις τοιχογραφίες του Ναού του, να προχωρεί και να μπαίνει μέσα στο στρατόπεδο των Γερμανών.
Είναι απερίγραπτος ο πανικός που κατέλαβε τους Γερμανούς. Εγκατέλειψαν οτιδήποτε είχαν, σκηνές, ζώα, πολεμοφόδια και τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Έτσι ελευθερώθηκε η Βόρεια Αφρική. Οι συμμαχικές δυνάμεις πήραν θάρρος και ανέλαβαν την επίθεση κατά της Ιταλίας και Γερμανίας. Αποτέλεσμα ήταν η τελική νίκη και συντριβή του ναζισμού.
Το θαύμα αυτό της επεμβάσεως του Θεού μέσω του Αγίου Μηνά το εκτίμησαν όχι μόνον οι Έλληνες, αλλά και οι αλλόδοξοι σύμμαχοι. Γι’ αυτό πρόσφεραν στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας εκείνον τον τόπο, για να ξαναχτιστεί ο Ναός και το μοναστήρι του Αγίου Μηνά. Ο Ναός και το μοναστήρι ξαναχτίστηκαν, ανεγέρθηκε μάλιστα και αναμνηστική πλάκα επάνω στην οποία γράφτηκαν τα ονόματα των πεσόντων στο Ελ Αλαμέϊν.
Πηγή: Γεωργίου Β. Μαυρομάτη, «Ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Μηνάς ο Αιγύπτιος», § Νεώτερα θαύματα του Αγίου, Έκδοσις: Ιερόν Ησυχαστήριον Αγίου Μηνά Βίγλας, Ι. Μ. Μ. Λαύρας Αγίου Όρους, 1998
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
