Μοναχή Ιεροθέα Περράκη από τις Λεύκες Πάρου.

 

Ασκήθηκε επί πολλά χρόνια στην Ιερά Μονή Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης Θαψανών Πάρου.Μια χαριτωμένη ψυχή με πολλά χαρίσματα,ευγένεια και καλοσύνη.Η ζωή της διαρκώς μια προσφορά θυσιαστικής διακονίας προς τις αδελφές της μοναχές και προς όλους τους προσκυνητές της Μονής.

Έζησε στο Μοναστήρι της σε χρόνια πολύ δύσκολα που οι μοναχές στερούνταν ακόμα και τα βασικά αγαθά.Ήταν όμως πολύ ευρηματική και προσπαθούσε να βρει τρόπους προκειμένου να εξασφαλίσει τα αναγκαία.

Ζύμωνε και φούρνιζε κρίθινα ψωμιά, τις λεγόμενες κριθαροκουλούρες και όταν δεν είχε τίποτα να μαγειρέψει να φάνε οι αδελφές,έφτιαχνε ένα είδος σάλτσας και έσπαγε μέσα στην κατσαρόλα τις κρίθινες κουλούρες και έφτιαχνε ένα πολύ νόστιμο φαγητό ( μάλλον την νοστιμιά την δημιουργούσε η πείνα μετά από τις χειρονακτικές εργασίες ).

 

 

Όταν ο άγιος Γέροντας Φιλόθεος ανέβαινε στους Αγίους Πάντες,προπορευόταν και κρατούσε πάντα το χαλινάρι μήπως το γαϊδουράκι της Μονής τρομάξει και τον πετάξει κάτω όπως έλεγε.Τρέμει η ψυχή μου να τον αφήσω μόνο του σε τέτοια δύσβατα μονοπάτια.Είναι φόβος και τρόμος να πηγαίνει κανείς εκεί με ζώο!

Κατά τα χρόνια που διακονούσα ως εφημέριος το Μοναστήρι της,υπήρχε περισσότερη άνεση και η διατροφή ήταν αρκετά καλύτερη.Θυμάμαι,όταν μου παρέθεταν το πρωινό μετά την Θεία Λειτουργία,τις ημέρες που δεν ήταν νηστεία,υπήρχε πάντα γάλα από την αγελάδα τους.Δυσκολευόμουν να το πιω επειδή έχω ευαισθησία στο γάλα.Εκείνη με πίεζε από αγάπη : πιες το παιδί μου όλο,εγώ είμαι γιαγιά σου και θέλω να με ακούς !

Μια μεγάλη δυσκολία στην πορεία της ήταν η εντοπιότητα.Η κατοικία που μεγάλωσε ήταν δίπλα στο Μοναστήρι.Την πείραζε μεν που δεν είχε την μοναχική αρετή της ξενιτείας,όμως της ήταν αδιανόητο να πάει σε άλλο Μοναστήρι εκτός Πάρου, επειδή αγαπούσε υπερβολικά την Μονή της μετανοίας της.

Δεν την λησμονώ ποτέ αν και πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που πήγε στην αιωνιότητα.Αισθάνομαι ευλογημένος τόσο που την γνώρισα όσο και για το γεγονός ότι είμαι συγχωριανός της.

Η Ξενητειά του Έρωτα

ΚΥΠΡΟΣ :Φειδία μάζεψέ την ..

Αυτή η καρικατούρα η αγράμματη και χρήσιμη ηλίθια  είναι η αντιπρόεδρος του καμματός σου ; 

Με αφορμή την ανεκδιήγητη Νταϊάνα,  ένα πολύ ωραίο κείμενο που βάζει τα πράγματα στην θέση τους.  

Ολέθριος κυπριωτισμός!

ΤΗΣ ΔΑΝΑΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ*

Θα αναφερθούμε σε τέσσερα γεγονότα των ημερών μας, ενδεικτικά του τρόπου με τον οποίο τα τελευταία χρόνια γίνεται συστηματική προσπάθεια από διάφορους κύκλους για υπόσκαψη της εθνικής συνείδησης ημών, των Ελλήνων της Κύπρου, και για υπονόμευση του ανεκτίμητης αξίας ιστορικού και παιδευτικού κληροδοτήματος στο οποίο μετέχουμε από τα πανάρχαια χρόνια, μέσω της γλώσσας και της ιστορίας μας. Στόχος και θύμα της κατάστασης είναι ασφαλώς η νέα γενιά. Συγκεκριμένα: 

1. Η εβδομαδιαία ψυχαγωγική εκπομπή του Ρ.Ι.Κ. ΤΤΙΚΚΙ ΤΤΟΚΚΟ: Πρόκειται για ένα φαινομενικά «αθώο» παιγνίδι γνώσεων για την κυπριακή διάλεκτο (ΚΔ), διανθισμένο με κυπριακή παραδοσιακή μουσική και εμπλουτισμένο με ένα φιλμάκι διαρκείας ενός λεπτού, στο οποίο επεξηγείται κάθε φορά, από τον επιστημονικό σύμβουλο της εκπομπής, ένα φαινόμενο της ΚΔ. Στην εκπομπή, η οποία μεταδίδεται σε ώρα υψηλής θεαματικότητας, δεν προβάλλεται η ΚΔ των μεγάλων διαλεκτικών μας ποιητών, η οποία μας κάνει υπερήφανους για την εκφραστική δύναμη και ζεστασιά της, αλλά, αντίθετα, τονίζονται κυρίως οι ξένες επιρροές που δέχθηκε η διάλεκτος κατά καιρούς και ανασύρονται σπάνιοι και ξεχασμένοι τύποι. Επιπλέον, σκόπιμα αποσιωπώνται τα γνωρίσματα στα οποία η ΚΔ συμπίπτει με την πανελλήνια ποικιλία -τη νεοελληνική κοινή (ΝΕ)-, που είναι αμέτρητα, ενώ, αντίθετα, προβάλλονται και υπερτονίζονται εκείνα τα λίγα στα οποία διαφέρει. Ταυτόχρονα, αποκρύπτεται εσκεμμένα το γεγονός ότι τέτοιες διαφορές συναντώνται και σε πολλές άλλες νεοελληνικές διαλέκτους. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να εννοηθεί ότι η ΚΔ έχει τόσο έντονες αποκλίσεις από την υπόλοιπη ελληνική, που, ενδεχομένως να μπορεί να θεωρηθεί ως διαφορετική γλώσσα. Επιπλέον, μέσα από συνεχείς συγκρίσεις της ΝΕ με την ΚΔ, εκφράζεται εμμέσως πλην σαφώς υποτίμηση για την ΝΕ και αφήνεται επίσης να νοηθεί ότι η ΚΔ είναι ανώτερη ποικιλία. Τέλος, με κάθε ευκαιρία γίνεται προσπάθεια να υποβαθμιστεί η σχέση της ΚΔ με την αρχαία Ελληνική και δηλώνεται ευθέως ότι πλανώνται όσοι υποστηρίζουν ότι σχετίζονται. 

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις ή μαντικές ικανότητες για να αντιληφθεί κανείς πως όσα λέγονται ή υπονοούνται αποτελούν εκ του πονηρού επίθεση κατά της ελληνικής γλώσσας της Κύπρου, η οποία έχει ζωή 3.500 χρόνων, και πως απώτερος στόχος είναι η αναγνώριση της κυπριακής ποικιλίας ως επίσημης γλώσσας στην Κύπρο. Αν οι αρμόδιοι, πέραν της ψυχαγωγίας, υπηρετούσαν μόνο την επιστήμη και την αλήθεια, το συγκεκριμένο πρόγραμμα θα διαμορφωνόταν έτσι, ώστε τόσο τα παιγνίδια όσο και τα διδακτικά φιλμάκια να προέβαλλαν τις αρετές της ΚΔ, το βάθος των αρχαιοελληνικών της καταβολών και να αναδείκνυαν την ομοιότητά της με άλλες ανατολικές διαλέκτους της Ελλάδας (Ρόδος, Κάρπαθος, Κως, Κρήτη κτλ).    

2. Η επίσημη τελετή με την ευκαιρία της ανάληψης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Η εκδήλωση οργανώθηκε από το Υφυπουργείο Πολιτισμού και περιλάμβανε -εκτός από ομιλίες- καλλιτεχνικό μέρος με αναδρομή στην ιστορία της Κύπρου. Πουθενά δεν είδαμε να γίνεται λόγος για την Κύπριδα Αφροδίτη του Ομήρου, τη θεά της ομορφιάς, που γεννήθηκε κατά την ελληνική μυθολογία στην Κύπρο και για την οποία εκατομμύρια τουρίστες έρχονται κάθε χρόνο στο νησί μας. Πουθενά δεν αναγράφηκε ή ακούστηκε η λέξη Έλληνας, Ελλάδα, ελληνικός, ούτε έγινε αναφορά στον πολιτισμό που δημιούργησαν εδώ οι Μυκηναίοι, αντίστοιχο με αυτόν των μεγάλων μυκηναϊκών κέντρων. Καμιά αναφορά δεν έγινε γενικότερα στα ελληνικά χαρακτηριστικά του νησιού (ιστορία, γλώσσα, ήθη και παραδόσεις, θρησκεία), τα οποία παραμένουν αναλλοίωτα από τα πανάρχαια χρόνια, ούτε σε σημαντικούς σταθμούς ελληνικής ιστορίας της Κύπρου (Ονήσιλος, Κίμων, Ευαγόρας κτλ) ή σε αρχαιολογικούς χώρους (Σαλαμίνα, Κούριο, Πάφος κτλ) και στην ελληνικότητά τους ή σε πνευματικούς ανθρώπους που ξεχώρισαν (Ζήνων ο Κιτιεύς: ιδρυτής της φιλοσοφικής σχολής του Στωικισμού στην Αθήνα). Αντίθετα, δόθηκε έμφαση μόνο στις σχέσεις της Κύπρου με ανατολικούς λαούς κατά την αρχαιότητα και εμφανίστηκαν με τη σειρά οι κατοπινοί κατακτητές της Κύπρου (έγινε λόγος για Ρωμαιοκρατία, Φραγκοκρατία, Ενετοκρατία, Οθωμανική περίοδο). Όσο για τα νεότερα χρόνια, η προσέγγιση ήταν «επιδερμική» και άγγιζε μόνο μέρος της ιστορικής αλήθειας. Έτσι, π.χ., έγινε αναφορά στον αγώνα της ΕΟΚΑ («απελευθερωτικός αγώνας»), όχι όμως και στον σκοπό του, δηλαδή την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Προβλήθηκαν επίσης εικόνες της βομβαρδισμένης από τους Τούρκους Αμμοχώστου (που παρέπεμπαν στα τραγικά γεγονότα του 1974), πουθενά όμως δεν δηλώθηκε με το όνομά της η Τουρκία, η εισβολή και η κατοχή. Το πλέον ανεπίτρεπτο, όμως, είναι ότι οι διοργανωτές εκμεταλλεύθηκαν την ηρωική δασκάλα του Ριζοκαρπάσου, Ελένη Φωκά, την οποία ανέβασαν για μερικά δευτερόλεπτα πάνω στη σκηνή. Την είδαμε να ψελλίζει κάτι, αλλά δεν ακούσαμε τι είπε, αφού η μουσική ήταν δυνατή και η ίδια δεν είχε μικρόφωνο. Κι όμως, απ’ ό,τι είπε μετά σε συνέντευξή της, η ίδια αποδέχθηκε την πρόταση να συμμετάσχει στην παράσταση, αφού πήρε τη διαβεβαίωση πως θα της έδιναν μικρόφωνο για να φωνάξει «Λευτεριά στην Κύπρο μας». Αυτό δυστυχώς δεν έγινε ποτέ.

Οι Ευρωπαίοι που τυχόν παρακολούθησαν την τελετή και όσοι δεν γνωρίζουν καλά την ιστορία της Κύπρου, σίγουρα δεν αποκόμισαν την ιστορική αλήθεια, αφού ως κυπριακός ελληνισμός δεν θελήσαμε να αναδείξουμε την ελληνικότητα του τόπου μας μέσα από την τέχνη, τη γλώσσα και τον πολιτισμό, ούτε να διαφωτίσουμε με συγκροτημένο και αντικειμενικό τρόπο για το κυπριακό πρόβλημα και να απαιτήσουμε την υποστήριξη της Ευρώπης. 

Το αποκορύφωμα ήταν το γεγονός ότι στο καλλιτεχνικό μέρος απαγγέλθηκαν ποιήματα, στη συντριπτική τους πλειονότητα, στη διάλεκτο – λες και η νεοελληνική είτε δεν έχει ποίηση άξια λόγου είτε είναι γλώσσα δεύτερης διαλογής στην Κύπρο και συνεπώς δεν αρμόζει σε μία τελετή που παρουσιάζει την ιστορία της Κύπρου! Το γεγονός ότι η ΝΕ είναι η επίσημη γλώσσα της Κυπριακής Δημοκρατίας και του εκπαιδευτικού μας συστήματος και έχει τη θέση που έχει στη ζωή μας, απεκρύβη επιμελώς από τους διοργανωτές. Αν αυτοί ενεργούσαν αντικειμενικά και χωρίς σκοπιμότητα, αποκλείεται να μη σκέφτονταν να εντάξουν σε μια εκδήλωση ευρωπαϊκής εμβέλειας ένα ποίημα του Σεφέρη ή του Ελύτη. Ολόκληρη ποιητική συλλογή έγραψε ο Νομπελίστας Γιώργος Σεφέρης για την Κύπρο και τους αγώνες της – είναι άξιο απορίας γιατί δεν καταδεχτήκαμε κάτι από αυτήν.

3. Το επίσημο φιλμάκι του Υφυπουργείου Πολιτισμού για την Κυπριακή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Βρίσκεται στο ίδιο κλίμα, αφού αποφεύγεται σε αυτό οποιαδήποτε αναφορά στην ελληνικότητα της Κύπρου. Επί λέξει η αναφορά: «...μια παράδοση με Ευρωπαϊκές, Βυζαντινές και Μεσανατολικές αποχρώσεις, που καθρεφτίζουν την ψυχή ενός νησιού, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων... που εδώ και αιώνες υφαίνει γέφυρες ανάμεσα σε λαούς και πολιτισμούς». Ελληνικές «αποχρώσεις» στην Κύπρο δεν είδαν οι εμπνευστές του κειμένου; Η προσέγγιση αυτή ασφαλώς δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική μας ιστορία, αφού σκόπιμα δίδεται έμφαση μόνο στις άλλες επιδράσεις που δέχθηκε το νησί μας (ας μην ξεχνάμε τη γεωγραφική του θέση). Η προσπάθεια είναι να παρουσιαστεί η Κύπρος ως μία χώρα χωρίς ταυτότητα και ρίζες, πολυπολιτισμική, έρμαιο των κατά καιρούς κατακτητών και όσων εγκαθίστανται σε αυτήν. Ανάμεσα στα πολλά, βέβαια, οι εμπνευστές του κειμένου αναφέρονται και στην «Ευρωπαϊκή» μας παράδοση, αλλά μάλλον δεν έχουν αντιληφθεί ότι, αν αρνηθούμε την ελληνική μας φύση, σίγουρα δεν μπορούμε να επικαλεστούμε ούτε «Ευρωπαϊκή» φυσιογνωμία. Θα μείνουμε με τη «Μεσανατολική» και, αν και ανήκουμε στον πολιτισμό που έδωσε τα φώτα στην Ευρώπη και σε όλον τον δυτικό κόσμο, οι Ευρωπαίοι θα μας θεωρούν φτωχούς συγγενείς.

4. Το τραγούδι του Ρ.Ι.Κ. για τον φετινό Διαγωνισμό της Γιουροβίζιον: Ούτε ο τίτλος («Jalla») ούτε η μουσική παραπέμπουν σε κάτι «οικείο» για τους Έλληνες της Κύπρου. Αντίθετα, μάλλον αραβική προέλευση και συνθήκες παρακμής υποβόσκουν στο φιλμάκι του τραγουδιού. Για να περιοριστούμε όμως μόνο στη γλώσσα, αν οι δημιουργοί και οι υπερασπιστές του τραγουδιού ήθελαν να προβάλουν την ΚΔ, όπως διατείνονται, θα πρόφεραν τον τίτλο όπως προφέρεται από τους φυσικούς ομιλητές της διαλέκτου που τη νοιάζονται και τη σέβονται, και θα τον έγραφαν με τρόπο που να αφορά ελληνική λέξη. Δεν μέμφομαι την τραγουδίστρια -ένα κορίτσι της παροικίας, που προσπαθεί με όσα ξέρει να κτίσει την καριέρα της- αλλά τις διαδικασίες επιλογής των τραγουδιών, που θα έπρεπε, εφόσον πρόκειται για ευρωπαϊκό διαγωνισμό, να ήταν αυστηρές, απόλυτα διαφανείς και να αποσκοπούσαν στην επιλογή του πιο αντιπροσωπευτικού -για τη χώρα μας και τον πολιτισμό της- τραγουδιού. Το επιχείρημα το οποίο επικαλούνται κάποιοι -ότι δηλαδή η Γιουροβίζιον απευθύνεται σε νέους ή ότι δεν είναι αξιόλογος ως θεσμός και συνεπώς δεν πρέπει να μας απασχολεί το ποιος μας εκπροσωπεί- απευθύνεται σε αφελείς και δεν αλλοιώνει τις ευθύνες αυτών που επέλεξαν το τραγούδι.  

Αναφέρθηκαν μόνο τέσσερα γεγονότα -από τα πάμπολλα που συμβαίνουν καθημερινά στον τόπο μας-, τα οποία αφορούν έναν κρατικό φορέα και έναν ημικρατικό. Αυτά αποδεικνύουν ότι η Κύπρος αλλάζει -πράγμα απολύτως θεμιτό και αναμενόμενο-, δεν αλλάζει όμως με τρόπο φυσικό και αβίαστο, αλλά μεθοδευμένα και, δυστυχώς, χωρίς η μεγάλη πλειονότητα του λαού να αντιλαμβάνεται τι συντελείται. Μια νέα «ταυτότητα» επιχειρείται να δημιουργηθεί και να αποδοθεί στους Έλληνες του νησιού: αυτή ενός δήθεν κυπριακού «έθνους» (από κοινού με τους Τουρκοκυπρίους;) με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, διαφορετικού και αποκομμένου από τον ελληνισμό.

Χρειάζεται δουλειά πολλή για να πετύχουμε την ανάσχεση του ολέθριου κυπριωτισμού. Κύρια μέριμνά μας πρέπει να είναι ασφαλώς η παιδεία – κυρίως η ενδυνάμωση των παιδιών μας με στέρεη ανθρωπιστική παιδεία, με γνώση για την ελληνική ιστορία και τις καταβολές τους, για τις αξίες που κουβαλά ο ελληνικός πολιτισμός και η ελληνική γλώσσα. Πρέπει να ενισχυθεί η διδασκαλία και καλλιέργεια της ελληνικής, καθώς και η γνωριμία με τα δημιουργήματα και τους δημιουργούς της από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας. Διότι πάνω στη γνώση της γλώσσας και των επιτευγμάτων της οικοδομείται και η εθνική συνείδηση κάθε λαού και ο σεβασμός σε αυτό που είναι.

Πρέπει ακόμα να συμβάλουμε ώστε να νιώσουν τα παιδιά μας την αξία και την ελληνικότητα της διαλέκτου μας. Να αντιληφθούν ότι η χρήση της δεν αντιπαλεύει την πανελλήνια νεοελληνική -όπως προσπαθούν η ανθελληνική και η νεοκυπριακή προπαγάνδα να καλλιεργήσουν- αλλά, αντίθετα, τη συμπληρώνει με τρόπο αρμονικό εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Πρέπει όλοι μας -ενήλικες, εκπαιδευτικό σύστημα, ΜΜΕ, ΜΚΔ, πολιτικοί, δημοσιογράφοι- μέσα από το δικό μας παράδειγμα να βοηθούμε τα παιδιά μας να έχουν αποσαφηνισμένα τα όρια της κάθε γλωσσικής ποικιλίας και τον διαφορετικό ρόλο που μπορούν και πρέπει αυτές να υπηρετούν. Έτσι δεν θα υποβόσκει στην ψυχή των παιδιών μας το ψευδο-δίλημμα «κυπριακή διάλεκτος ή νεοελληνική κοινή», αλλά η καθεμιά θα έχει τη θέση που της αρμόζει στο μυαλό και την καρδιά τους. 

*Επιθεωρήτρια Φιλολογικών Μαθημάτων (ΥΠΑΝ)

Έγινα Ορθόδοξος γιατί δεν είχα ομπρέλα!

Είναι θαυμαστός ο τρόπος με τον οποίο ο Κύριος εμφανίζεται σε όλους τους ανθρώπους καθημερινά και προσκαλεί τον καθένα ξεχωριστά να Τον ακολουθήσει. Πόσοι από εμάς έχουμε ποτέ φαντασθεί τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να παρουσιασθεί ο Κύριος σε ανθρώπους του «Δυτικού» κόσμου και να τους καλέσει να ακολουθήσουν το θέλημά Του μέσα στην Oρθόδοξη Εκκλησία; Πόσοι από εμάς προσευχόμαστε για τους ανθρώπους που καθημερινά γνωρίζουν την Oρθοδοξία και αποφασίζουν όχι μόνο να βαπτιστούν αλλά να γίνουν και Λειτουργοί του Oνόματος του Κυρίου; Στις λίγες γραμμές που ακολουθούν παρουσιάζονται σκέψεις και μαρτυρίες από την επικοινωνία με Βρετανούς Oρθοδόξους για τον τρόπο με τον οποίο γνώρισαν την Oρθοδοξία.

Προσωπικές μαρτυρίες από την Oρθοδοξία στη Δύση

Πολύ σοφά ακούσαμε να συμβουλεύει ένας φίλος πως οι σπουδές στο εξωτερικό δεν μπορεί να είναι μόνο ακαδημαϊκής αλλά και πνευματικής προκοπής. Πράγματι, αυτό που τράβηξε την προσοχή μας, περισσότερο από κάθε άλλη εμπειρία στην πόλη που βρεθήκαμε ήταν η παρουσία της Oρθόδοξης Εκκλησίας και μάλιστα αγγλόφωνης, με Βρετανούς ιερείς και πιστούς. Είναι θαυμαστός ο τρόπος με τον οποίο ο Κύριος εμφανίζεται σε όλους τους ανθρώπους καθημερινά και προσκαλεί τον καθένα ξεχωριστά να Τον ακολουθήσει. Πόσοι από εμάς έχουμε ποτέ φαντασθεί τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να παρουσιασθεί ο Κύριος σε ανθρώπους του «Δυτικού» κόσμου και να τους καλέσει να ακολουθήσουν το θέλημά Του μέσα στην Oρθόδοξη Εκκλησία; Πόσοι από εμάς προσευχόμαστε για τους ανθρώπους που καθημερινά γνωρίζουν την Oρθοδοξία και αποφασίζουν όχι μόνο να βαπτιστούν αλλά να γίνουν και Λειτουργοί του Oνόματος του Κυρίου; Στις λίγες γραμμές που ακολουθούν παρουσιάζονται σκέψεις και μαρτυρίες από την επικοινωνία με Βρετανούς Oρθοδόξους για τον τρόπο με τον οποίο γνώρισαν την Oρθοδοξία.

Δεν πρέπει να θεωρείται καθόλου δεδομένη η παρουσία ορθόδοξης εκκλησίας και ειδικότερα αγγλόφωνων ενοριών στην Βρετανία, κατάσταση που πολύ πιθανόν να ισχύει για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Δεν είναι καθόλου εύκολο σε έναν πολιτισμό, όπως αυτός του δυτικού κόσμου, να υπάρχει και να λειτουργεί η Oρθόδοξη Εκκλησία. Βέβαια ορθόδοξες ενορίες ίσως δραστηριοποιούνται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Η ύπαρξή τους όμως συνδέεται με το στοιχείο της ομογένειας πιστών που βρέθηκαν εκεί από ορθόδοξες χώρες, όπως η Ρωσία, η Ελλάδα, η Σερβία, η Ρουμανία κ.ά.

Για παράδειγμα, στο Λονδίνο αλλά και σε όλες τις μεγάλες πόλεις, υπάρχουν αρκετές ορθόδοξες ενορίες οι περισσότερες όμως ελληνόφωνες ή σλαβόφωνες που ιδρύθηκαν για να εξυπηρετούν τους Έλληνες και Κύπριους ή Σέρβους, Ρώσους, Ρουμάνους και άλλους ορθοδόξους της διασποράς. Σε αυτές τις ενορίες οι ακολουθίες τελούνται στην αντίστοιχη γλώσσα των πιστών. Σε μια πόλη όμως, όπως είναι το Λονδίνο, με κατοίκους όσους ολόκληρη η Ελλάδα, πολύ λίγες είναι οι αγγλόφωνες ενορίες. Αυτό το γεγονός καθιστά αδύνατη την προσέλευση Βρετανών σε ακολουθίες που τελούνται σε γλώσσα ξένη προς αυτούς. Και είναι εύλογο. 

 Όταν η Oρθοδοξία ταυτίζεται σχεδόν αποκλειστικά με μία συγκεκριμένη κουλτούρα -συνήθως Ρώσικη ή Ελληνική- δημιουργείται συχνά στους Άγγλους η εντύπωση ότι η Oρθοδοξία είναι ξένη, αλλότρια και άσχετη με τις δικές τους πολιτισμικές αναφορές.

Παρόλα αυτά, η ιστορική πραγματικότητα αποδεικνύει ότι η Oρθοδοξία έχει μεγάλη σχέση με τον αγγλικό πολιτισμό και την πνευματική καλλιέργεια και ιστορία του λαού. Για χίλια χρόνια, η Ανατολή και η Δύση ήταν ενωμένες σε μία κοινή, Αγία, Oρθόδοξη, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Υπάρχουν πάρα πολλοί άγιοι στα Βρετανικά νησιά, όπως ο άγιος Κολούμπα, ο άγιος Έϊνταν, ο άγιος Κάθμπερτ, (Παπαθανασίου & Παπαθανασίου, 2002), ο άγιος Πάτρικ, ο άγιος Σίντγουελ και άλλοι, (Oρθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής, 2003) οι οποίοι έζησαν πριν το Σχίσμα των Εκκλησιών και είναι Oρθόδοξοι Άγιοι.

Όταν ρωτήσαμε έναν από τους ιερείς της ενορίας μας, μας είπε σχετικά για τη θέση της Oρθοδοξίας στην Αγγλία: «Η Αγγλία ήταν Oρθόδοξη για χίλια χρόνια, η επιβολή όμως από τη δυτική Εκκλησία του Ρωμαιοκαθολικισμού και του Προτεσταντισμού, είχε σαν αποτέλεσμα τις παρούσες δογματικές διαφορές. Η Χριστιανική πρακτική έχει επισκιασθεί τώρα από την κοσμικότητα, και ο Χριστιανισμός χάνει έδαφος από την αθεΐα, καθώς υπάρχει μία γενικότερη αδιαφορία σε σχέση με τη Χριστιανική πίστη» (Απόσπασμα συνέντευξης με τον father John Palmer).

Σήμερα παγκοσμίως υπάρχουν δεκάδες θρησκείες και χιλιάδες αιρέσεις που φιλοδοξούν με κάθε μέσο να προσηλυτίσουν πιστούς. Η Αγγλία δεν είναι μια χώρα που αποτελεί εξαίρεση. Κάθε άλλο μάλιστα. Στην πόλη μας για παράδειγμα, το Έξετερ, που βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της Βρετανίας, δίπλα στην Κορνουάλη και αντιστοιχεί σε μέγεθος με την Πάτρα, υπάρχουν δέκα διαφορετικά δόγματα που αφορούν στον Χριστιανισμό, δύο τζαμιά για Μουσουλμάνους, ένας ναός για βουδιστές μία συναγωγή Εβραίων. κλπ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της θρησκευτικής πολυφωνίας στην Αγγλία, είναι αυτό το οποίο μας ανέφερε ο father John, σχετικά με τη δική του οικογένεια: «O πατέρας μου είναι Αγγλικανός ιερέας. Έχω δύο εξαδέλφες μοναχές και έναν εξάδελφο ιερέα που ανήκουν στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. O θείος μου είναι Κουακέρος, ο παππούς μου ήταν Βαπτιστής ιεροκήρυκας για πολλά χρόνια, και ο προπάππος μου ήταν ιερέας στην Ευαγγελική Εκκλησία. Ως αποτέλεσμα, μεγάλωσα σεβόμενος τις θρησκευτικές αντιλήψεις των συγγενών μου, αλλά πάντα αναρωτιόμουνα γιατί όλοι διαφωνούσαν στο τι ακριβώς έπρεπε να είναι ο Χριστιανισμός. Όταν όμως βρήκα την Oρθοδοξία αντιλήφθηκα ότι επιτέλους είχα βρει το "Σπίτι" που όλοι έψαχναν να βρουν»

Οι Ορθόδοξοι Βρετανοί

Η προσπάθεια των Ρώσων της Διασποράς για τη διάδοση της Oρθοδοξίας στην Ευρώπη έχει ήδη, εδώ και πολλά χρόνια, αποφέρει καρπούς. Παραδείγματα ζωντανά αποτελούν οι διάφορες Επισκοπές, Μητροπόλεις και τα Μοναστήρια που είναι διάσπαρτα σε όλη την Ευρώπη. Στην Βρετανία ιδιαίτερα γνωστή είναι η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στο Έσσεξ, η οποία ιδρύθηκε το 1959 από τον Ρώσο Αρχιμανδρίτη Σωφρόνιο Σαχάροφ, και βρίσκεται βορειοανατολικά του Λονδίνου. Η ορθόδοξη ενορία του Έξετερ ανήκει στην Επισκοπή του Σουρόζ (Diocese of Sourozh) με πρώην Μητροπολίτη, τον γνωστό σε πολλούς από εμάς για τα βιβλία του, Άντονυ Μπλουμ (Antony Bloom).

Η ενορία ιδρύθηκε το 1967 από έναν Ρώσο μοναχό με τη δημιουργία ενός μικρού μοναστηριού, μία ώρα μακριά από την πόλη. Αργά, αλλά με συγκεκριμένους στόχους, και κάτω από την καθοδήγηση του Μητροπολίτη Άντονυ, ντόπιοι Βρετανοί άρχισαν να γνωρίζουν την ορθοδοξία και να βαπτίζονται. Τα τελευταία χρόνια οι αυξημένες ανάγκες για χώρο και καλύτερη πρόσβαση στις ακολουθίες, είχαν ως αποτέλεσμα η Αγγλικανική Εκκλησία να δεχτεί να παραχωρήσει ένα μικρό και όμορφο ναό στο κέντρο της πόλης του Έξετερ, για τους Oρθοδόξους. Σήμερα η ενορία αριθμεί περίπου εβδομήντα πέντε μέλη (Επισκοπή του Σουρόζ, 2003).

Η σπανιότητα αγγλόφωνων ορθόδοξων ναών στη Βρετανία αναγκάζει πολλούς πιστούς να ταξιδεύουν μία και δύο ώρες για να παρευρίσκονται στις διάφορες ακολουθίες, καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου! Αγαπούν όμως την εκκλησία και θεωρούν δεδομένο ότι θα κουραστούν για να βρεθούν στις ακολουθίες.

Όπως έχουμε συνηθίσει τους Βρετανούς να είναι συνεπείς στα ραντεβού τους, έτσι και στο θέμα του εκκλησιασμού τους είναι πάντοτε «Άγγλοι»! O τρόπος με τον οποίο οι πιστοί προσεγγίζουν την εκκλησία είναι μοναδικός και για εμάς του Έλληνες παραδειγματικός. Κάθε ακολουθία αρχίζει και τελειώνει με τον ίδιο αριθμό πιστών (τριάντα πέντε με πενήντα κάθε φορά), διότι όλοι προσέρχονται στις ιερές ακολουθίες πριν το «Ευλογητός...» ή το «Ευλογημένη». Και ο λόγος δεν είναι τυχαίος.

Oι περισσότεροι από όσους έχουν γίνει Oρθόδοξοι πέρασαν μία περίοδο κατήχησης και προετοιμασίας μέσα στην ίδια την Εκκλησία. Κατά την περίοδο αυτή διάβαζαν την Αγία Γραφή και ό,τι βιβλία μπορούσαν, ενώ το μεγαλύτερο βάρος έπεφτε στην παρακολούθηση και κατανόηση των ιερών ακολουθιών, κυρίως της Θείας Λειτουργίας και του Εσπερινού. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούσαν να ζήσουν και να κατανοήσουν τη δομή του εκκλησιαστικού έτους και να έρθουν πιο κοντά στη ζωή της εκκλησίας. Όπως ο father John εξηγεί: «αυτό που έχει σημασία είναι οι κατηχούμενοι, αλλά και εμείς οι πιστοί, ν' αφήσουμε την παρουσία του Κυρίου να ενεργήσει στη ζωή μας και να μιλήσει στις ψυχές μας. Κι αυτός ο τρόπος είναι μοναδικός για τον κάθε άνθρωπο».

Έγινα Ορθόδοξος γιατί δεν είχα ομπρέλα!

Ένας από τους ιερείς της ενορίας του Έξετερ, ο μεγαλύτερος σε ηλικία, μας αφηγήθηκε τη δική του μοναδική ιστορία με την οποία γνώρισε την Oρθοδοξία:

«Ήμουν στο Παρίσι, έβρεχε κι έπρεπε κάπου να πάω για να μείνω στεγνός. Είδα κοντά μου μια πόρτα και μπήκα. Δεν μπορώ να πω ότι είδα το εξωτερικό της εκκλησίας διότι έβρεχε· απλά είδα την πόρτα και μπήκα. Αν δεν έβρεχε, δεν θα έμπαινα! Ανοίγοντας απότομα την εξωτερική πόρτα, παραπάτησα κι έπεσα σε μια άλλη πόρτα, κι έτσι μπήκα στην εκκλησία. Χωρίς να θέλω να ενοχλήσω κανένα, κάθισα πίσω στη γωνία και παρακολουθούσα. Μόλις απέκτησα περισσότερη αυτοπεποίθηση προχώρησα γιατί ήθελα να μάθω τι συμβαίνει, πού βρίσκομαι. Είδα τις εικόνες, τους σταυρούς και σκέφθηκα ότι πρέπει να ήταν εκκλησία. Αναρωτιόμουν αν ήταν Συναγωγή, γιατί δεν είχα δει ποτέ να φορούν τα άμφια με τέτοιο τρόπο. Τα άμφια, το λιβάνι, ολόκληρη η οπτική εντύπωση της ακολουθίας μού άρεσαν και δεν ήθελα να φύγω. Άκουσα τη χορωδία σε τελείως διαφορετική γλώσσα, ούτε καν στα Γαλλικά. Ήταν Σλαβικά. Καθόμουν κι έβλεπα τότε τις εικόνες. Κι αν μου έλεγαν τότε, ότι σε οχτώ χρόνια θα έκανα κι εγώ το ίδιο, ως Διάκος, δεν θα τους πίστευα καθόλου.

Όσο ήμουν στο ναό και έβλεπα τον τρόπο που τελούνταν η ακολουθία, την τάξη που υπήρχε από ιερείς και πιστούς, αισθανόμουν πως εκεί ήταν ο ουρανός, και σκέφθηκα: «Αν υπάρχει Θεός -διότι αναρωτιόμουν ως εκείνη τη στιγμή αν υπήρχε- αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λατρεύεται». Από τότε στην ενορία μας λένε πως «ο Νικάνωρ μπήκε στο ναό για να προστατευθεί από τη βροχή του ουρανού, και βρέθηκε στον Oυρανό!» Πάντα λέω σε όποιον έρχεται στην Ορθόδοξη Εκκλησία για πρώτη φορά «Μπες στο ναό, προχώρησε στο μέσον της εκκλησίας και θα δεις μπροστά σου τις πύλες του Παραδείσου!» που δεν είναι τίποτε άλλο από το τέμπλο.

Πριν γίνω ορθόδοξος, ήμουν πιστός με την αγγλική έννοια του όρου: ο Θεός ήταν πάντα εκεί! Ήξερα να προσεύχομαι όταν το ήθελα. Επειδή ήμουν και από στρατιωτική οικογένεια, είχα τη νοοτροπία ότι «αν η Αγγλικανική Εκκλησία είναι αρκετά καλή για το Ναυτικό, είναι αρκετά καλή και για μένα!» (Ιf God is good enough for the Royal Navy, then it is good enough for me!). Αυτό ήταν το εύρος της θεολογίας μου!

Γύρισα πίσω στην Αγγλία κι άκουσα ότι στο Λονδίνο υπήρχε ένας επίσκοπος, ο Άντονυ Μπλουμ, αλλά δεν κυνήγησα τα πράγματα. Μια μέρα παρακολουθούσα στην τηλεόραση μια ταινία για τη Γαλλική Eπανάσταση. Τότε το πρόγραμμα της τηλεόρασης τελείωνε τα μεσάνυχτα και υπήρχε η συνήθεια στο BBC να προσκαλούν κάποιον για να κάνει τον επίλογο της ημέρας. Ως επίλογος εκείνης της βραδιάς ήταν κάποιες προσευχές που παρουσίασε ο επίσκοπος Μπλουμ, της Ρώσικης Oρθόδοξης Εκκλησίας. Ήμουν έτοιμος να κλείσω την τηλεόραση, αλλά σκόνταψα στο χαλί που ήταν μπροστά της και έτσι δεν κατάφερα να την κλείσω. Ακούγοντας τις προσευχές παραξενεύτηκα και κάθισα ξανά να δω τη συνέχεια. Τότε ήρθαν στη μνήμη μου οι εικόνες από την εκκλησία στο Παρίσι!

Δεν είχα τη διεύθυνσή του, ωστόσο του έγραψα ένα γράμμα λέγοντάς του «σας άκουσα πριν από μια εβδομάδα στην τηλεόραση και ενδιαφέρομαι να γίνω Oρθόδοξος. Θα μπορούσα κάποια στιγμή να σας συναντήσω». Έγραψα στο φάκελο «Επίσκοπος Άντονυ Μπλουμ, Ρώσικη Εκκλησία, Λονδίνο», δεν ήξερα τίποτε άλλο. Άλλωστε, δεν θα υπήρχαν πολλές τέτοιες εκκλησίες στο Λονδίνο! Τελικά μου απάντησε και τον συνάντησα για ένα ολόκληρο απόγευμα. Αργότερα μου πρότεινε να επικοινωνήσω με κάποιον ιερέα. Είχα επικοινωνία μαζί του μέσω αλληλογραφίας για θέματα Oρθοδοξίας, είχαμε δηλαδή κάτι σαν μαθήματα Oρθοδοξίας δι' αλληλογραφίας! Συνεχίσαμε αυτή την επικοινωνία για αρκετό καιρό και ένα Πάσχα έγινα Oρθόδοξος, και μετά από λίγα χρόνια Διάκονος».

Από την επικοινωνία με τους Bρετανούς ορθοδόξους, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως η αιτία, για την οποία αυτοί οι άνθρωποι γνώρισαν την πραγματική πίστη, ήταν το παράδειγμα κάποιων πιστών και η σωστή διδασκαλία όσων ανέλαβαν να τους κατηχήσουν. Η Oρθοδοξία σε χώρες της Δύσης, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, δεν είναι κάτι αυτονόητο. Η ύπαρξή της οφείλεται κυρίως σε ανθρώπους που προσπάθησαν και προσπαθούν να βιώσουν την τελευταία εντολή του Κυρίου: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά έθνη» (Ματθ. 28, 19 ) και να διδάξουν πως ο Χριστός δεν είναι ένα μέσον αποικιοκρατίας, αλλά η πηγή της Ζωής και ο Λυτρωτής του κόσμου.

Η ευθύνη όλων για το πώς θα πρέπει να βιώνουμε την πίστη μας είναι πολύ μεγάλης σημασίας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι, καθημερινά δίνουμε μαρτυρία σε προσωπικό και ενοριακό επίπεδο ως μέλη πάντα του σώματος της Εκκλησίας. Γι' αυτό και όλοι μας έχουμε ευθύνη αν η λανθασμένη στάση και πρακτική μας γίνεται αιτία άνθρωποι να απομακρύνονται από την εκκλησία, και συνεπώς να μην δοξάζεται αλλά να βλασφημείται το όνομα του Κυρίου (Ρωμ. 2, 24). Η Oρθοδοξία δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των Ελλήνων ή των Ρώσων και Σέρβων. Το «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά έθνη» σημαίνει πως κάθε ένας χριστιανός οφείλει να γίνει κήρυκας του Ευαγγελίου και όχι να κρατήσει την αλήθεια για τον εαυτό του. Είναι παραπάνω από σίγουρο πως πρέπει άμεσα να αλλάξουμε στάση ζωής και με τη βοήθεια του Παναγίου Πνεύματος να προσεγγίσουμε την σωστή πίστη στον Χριστό.

Τα λόγια του father John μαρτυρούν την ανάγκη ανίχνευσης μιας γνήσιας αλλά και ασυμβίβαστης Oρθοδοξίας: «Πρέπει να ξαναβρούμε τις Oρθόδοξές μας ρίζες. Δεν εννοώ ότι πρέπει αφελώς να γυρίσουμε το ρολόι και να ζήσουμε σε μια παλιά εποχή. Πρέπει να ξαναβρούμε την Ένωση της Μίας, Αγίας, Oρθόδοξης Εκκλησίας, η οποία είναι το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας».

Βασίλης και Κωνσταντίνα Δημητράκη

Έξετερ