Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Άγιον Όρος _Η σκήτη της Αγίας Άννης

Μια τρυφερή διηγήση για τα Χριστύγεννα

 Μπορεί να είναι εικόνα χριστουγεννιάτικο δέντρο

Όταν ήμουν νεότερος είχα πολύ σκεπτικισμό βλέποντας τον τρόπο που γιορτάζονται οι Άγιες μέρες των Χριστουγέννων. Και μπορώ να πω ότι, με την απειρία η οποία με χαρακτήριζε, κατέκρινα αυτά τα πράγματα. Έλεγα, αυτά είναι κοσμικά, δεν χρειάζονται. Γιατί γίνονται; Δεν προσφέρουν τίποτα, χάνουν το νόημα το πνευματικό και όλα αυτά τα οποία ακούμε συχνά να λέγονται.
Κάποτε λοιπόν συνόδευσα ένα γεροντάκι
από το Άγιο Όρος γιατί ήταν ανάγκη να επισκεφτεί το γιατρό. Και επειδή στο Άγιο Όρος τα Χριστούγεννα γιορτάζονται αργότερα σε άλλη ημερομηνία λόγω του εορτολογίου, τύχαμε τις ημέρες των Χριστουγέννων να είμαστε στη Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη, όπως και στις άλλες πόλεις, στις μεγάλες οδούς Εγνατία, Τσιμισκή και άλλες γεμίζουν με χιλιάδες λάμπες, λαμπάκια που στολίζουν τους δρόμους. Αυτός ο ασκητής, ο γεροντάκος -είχε χρόνια πολλά να βγει έξω στον κόσμο- το βράδυ περπατώντας είδε όλο εκείνο το υπερθέαμα με το φωτισμό και τα φώτα και τις λάμπες και άρχισε να κλαίει και να ευχαριστεί το Χριστό και να λέει: "Χριστέ μου, όλα αυτά είναι για σένα που γίνονται!". Ενώ του έλεγα εγώ: "Παππούλη, όλα αυτά είναι κοσμικά πράγματα. Έτσι γιορτάζονται τα Χριστούγεννα;". Μου λέει: "Ευλογημένε, για το Χριστό γίνονται όλα αυτά τα πράγματα! Αν δεν ήταν Χριστούγεννα οι άνθρωποι θα έβαζαν τόσες λάμπες στους δρόμους; Αφού τα έβαλαν για το Χριστό, επειδή είναι Χριστούγεννα και επειδή θέλουν να γιορτάζουν και αυτοί όπως ξέρουν. Γι' αυτό γέμισαν τους τόπους λάμπες και φώτα και είναι για την αγάπη και για τη δόξα Του Χριστού που γίνονται όλα αυτά".
Και τόσο πολύ κατενύγηκε και ήτανε τρισευχαριστημένος και είχε τόσο καλό λογισμό για τους ανθρώπους, οι οποίοι κοσμούσαν και στόλιζαν τα σπίτια τους και τις βιτρίνες τους και τους δρόμους τους με τόσες λάμπες. Γιατί δεν έβαζε το λογισμό ότι αυτά είναι κακά και κοσμικά αλλά έλεγε ότι αυτά γίνονται για τη δόξα του Χριστού μας, επειδή είναι Χριστούγεννα! Κι αν δεν ήταν Χριστούγεννα δεν θα γινόντουσαν αυτά τα πράγματα όλα.
π. Αθανάσιος Λεμεσού

Νίκος Ξυλούρης και Σταύρος Ξαρχάκος σε σπάνια τηλεοπτική εμφάνιση

Γιατί ο Υιός του Θεού ήλθε στη γη ως άνθρωπος;

Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς

Στην ερώτηση «Γιατί ο Υιός του Θεού να εμφανιστεί στη γη με ανθρώπινο σώμα και όχι με άλλη μορφή;» ο σοφός άγιος Αθανάσιος έδωσε την ακόλουθη απάντηση: «Άν ρωτούν γιατί δέν εμφανίστηκε μέ κάποια άλλη, καλύτερη, μορφή δημιουργίας, λ,χ. ως ήλιος ή φεγγάρι ή άστρο ή φωτιά ή άνεμος – αλλά απλώς ως άνθρωπος, ας μάθουν ότι ο Κύριος δεν ήλθε για να προβάλει τον εαυτό Του, αλλά για να θεραπεύσει και να διδάξει τους πάσχοντες. Αν ερχόταν στον κόσμο αποκαλύπτοντας τον εαυτό Του για να καταπλήξει όσους τον έβλεπαν, τούτο θα σήμαινε ότι ήρθε στον κόσμο για να προβληθεί. Ήταν όμως απαραίτητο για τον Θεραπευτή και Διδάσκαλο όχι μόνον να έλθει στον κόσμο, αλλά και να τον υπηρετήσει προς όφελος όλων των πασχόντων και ν’ αποκαλύψει τον εαυτό Του κατά τρόπο, που η αποκάλυψη αυτή να ήταν υποφερτή από τους πάσχοντες. Ούτε ένα πλάσμα της κτίστης δημιουργίας δεν εξέπεσε στα μάτια του Θεού, εκτός από τον άνθρωπο – ούτε ο ήλιος, ούτε το φεγγάρι, ούτε τα άστρα, ούτε το νερό, ούτε ο άνεμος πρόδωσαν το Δημιουργό τους. Απεναντίας όλα τα πλάσματα Του, γνωρίζοντας το Δημιουργό και Βασιλέα τους, το Θεό Λόγο, παρέμειναν όπως Εκείνος τα είχε δημιουργήσει. Μόνον τα ανθρώπινα πλάσματα ξεχώρισαν εαυτούς από το καλό και αντικατέστησαν την αλήθεια με το ψεύδος· και την τιμή και δόξα που ανήκουν στο Θεό, καθώς και τη γνώση περί Αυτού, τη μετέθεσαν σε δαίμονες και σε ομοιώματα ανθρώπων καμωμένα απο πέτρα, δηλαδή σε είδωλα. Συνεπώς, τί το απίστευτο υπάρχει στο γεγονός ότι ο Θεός Λόγος εμφανίστηκε ως άνθρωπος στον κόσμο, για να σώσει το γένος των ανθρώπων;». Πράγματι και εμείς τώρα ρωτάμε τους απίστους του καιρού μας: «Με ποια μορφή θα θέλατε να εμφανιστεί ο Θεός, αν όχι ως άνθρωπος;».

(Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Ο Πρόλογος της Οχρίδας, Εκδ. ΑΘΩΣ,σ.167).

Αυτοκριτική, που δεν κάνουν παρά ελάχιστοι..

 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο

Έσβησε ένα μικρό καντηλάκι στη γη της Λέσβου, μα το φως του θα συνεχίσει να φωτίζει αιώνια τη Μονή της Μυρσινιώτισσας…

 

Μπορεί να είναι εικόνα μαντίλα

Το σπουργιτάκι της Μυρσινιώτισσας πέταξε σήμερα ψηλά. Η γλυκιά αδελφή Μεθοδία, η κατά κόσμον Μαριάνθη Ρουμελιώτη, έκλεισε τα μάτια της σε ηλικία 97 ετών, αφήνοντας πίσω της μια ολόκληρη ζωή αφιερωμένη στην προσευχή, στην υπακοή, στην προσφορά και στην ανιδιοτελή αγάπη προς την Παναγία.

Από παιδάκι ακόμη, η ζωή της ήταν δεμένη με την αγκαλιά της Υπεραγίας Θεοτόκου και με το ιστορικό μοναστήρι της Μυρσινιώτισσας, στην Καλλονή της Λέσβου, το ιερό αυτό καθίδρυμα που ανήγειρε ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός.

Εκεί μεγάλωσε. Εκεί ανδρώθηκε πνευματικά. Εκεί έμαθε να ζει αθόρυβα, να υπηρετεί χωρίς να ζητά, να προσφέρει χωρίς να περιμένει ανταπόδοση. Δεν αναζήτησε ποτέ τα μεγάλα και τα εντυπωσιακά. Η αγιότητα της δικής της ζωής κρυβόταν στα απλά, στα καθημερινά, στα ταπεινά, εκεί όπου η ψυχή συναντά τον Θεό.

Ήταν το σπουργιτάκι της Μυρσινιώτισσας. Μια μορφή γλυκιά, σεμνή και αγαπημένη, από εκείνες που δεν κάνουν θόρυβο, αλλά αφήνουν ανεξίτηλο αποτύπωμα στις καρδιές των ανθρώπων.  Ήταν η τελευταία μοναχή της λεγόμενης παλιάς αδελφότητας.

Μπορεί να είναι εικόνα δρόμος 

Και ποιος δεν θυμάται τα ευλογημένα φαγητά της! Η χρυσοχέρα μαγείρισσα της Μονής, με τα ευλογημένα χέρια και την καρδιά γεμάτη καλοσύνη, που μαγείρευε όχι απλώς για να χορτάσει τον κόσμο, αλλά σαν να πρόσφερε σε κάθε άνθρωπο ένα κομμάτι από την αγάπη της. Από τα χέρια της γεύτηκαν το ευλογημένο φαγητό οι αδελφές της Μονής, αλλά και πλήθος προσκυνητών, επισκεπτών και φιλοξενουμένων, στις μεγάλες γιορτές, στα πανηγύρια και σε κάθε περίσταση που οι πόρτες του μοναστηριού άνοιγαν για να υποδεχθούν τον κόσμο.

Πόσες αναμνήσεις, πόσες ευλογημένες στιγμές, πόσες σιωπηλές προσφορές! Πόσοι άνθρωποι πέρασαν από εκεί και γεύτηκαν, μαζί με το φαγητό, τη ζεστασιά μιας ψυχής που ήξερε να αγαπά μέσα από την υπηρεσία.

Η αδελφή Μεθοδία υπήρξε η τελευταία μοναχή της παλαιάς αδελφότητας. Με την αναχώρησή της κλείνει ένα μεγάλο και πολύτιμο κεφάλαιο της ιστορίας της Μυρσινιώτισσας. Ένα κεφάλαιο γραμμένο με προσευχές, κόπους, στερήσεις, υπομονή, αυταπάρνηση και βαθιά πίστη.

Μαζί της φεύγει ένας ζωντανός κρίκος με μια άλλη εποχή του μοναχισμού. Με εκείνες τις παλιές μοναχές που υπηρέτησαν την Παναγία και τον Άγιο Ιγνάτιο με απλότητα, αυθεντικότητα και αφοσίωση. Ψυχές που δεν χρειάζονταν μεγάλα λόγια για να φανερώσουν την πίστη τους, γιατί μιλούσε γι’ αυτές ολόκληρη η ζωή τους.

Και τώρα, αδελφή Μεθοδία,εκεί ψηλά θα έχεις συναντήσει ξανά τις αγαπημένες αδελφές σου, εκείνες που προηγήθηκαν, εκείνες με τις οποίες μοιράστηκες την προσευχή, τον μόχθο, τις χαρές και τις δοκιμασίες της μοναχικής ζωής. Θα έχεις ανταμώσει τις σεβάσμιες μορφές που πέρασαν από το ίδιο μοναστήρι, που αγάπησαν την Παναγία και υπηρέτησαν τον Άγιο με όλη τη δύναμη της ψυχής τους.

Και ίσως τώρα, εκεί στην ουράνια πολιτεία, να συνεχίζεις να προσφέρεις με τον ίδιο γλυκό τρόπο, όπως έκανες μια ολόκληρη ζωή στη γη.

Μπορεί να είναι εικόνα λουλούδι 

Η Μυρσινιώτισσα θα είναι πια πιο σιωπηλή χωρίς εσένα. Οι τοίχοι της θα θυμούνται τα βήματά σου, οι χώροι της την παρουσία σου, οι παλιές αδελφές θα σε αναζητούν στις αναμνήσεις και όσοι σε γνώρισαν θα θυμούνται με συγκίνηση το χαμόγελο, την καλοσύνη και την απλότητά σου.

Μα πάνω απ’ όλα, θα σε θυμάται η Παναγία, στην αγκαλιά της οποίας πέρασες ολόκληρη τη ζωή σου.

Καλό ουρανό,  μοναχή Μεθοδία! Ας είναι ελαφρύ το χώμα της λεσβιακής γης που θα σκεπάσει το σεπτό σου σκήνωμα. Και ας είναι φωτεινή η αιωνιότητα που ανοίγεται μπροστά σου.

Το μικρό σπουργιτάκι της Μυρσινιώτισσας  πέταξε εκεί όπου δεν υπάρχουν πια πόνοι, γηρατειά και αποχωρισμοί.

Στην αγκαλιά του Χριστού και της Παναγίας, εκεί όπου η αγάπη δεν τελειώνει ποτέ.

πηγή 

!!!

 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο

Οι εγκαυστικές εικόνες τού Σινά

Γράφει ο Φώτιος Σχοινάς, Δρ. Φιλοσοφίας

 Ἡ Μονή τῆς ἁγίας Αἰκατερίνης τοῦ Σινᾶ εἶναι ἡ ἀρχαιότερη ἐν λειτουργίᾳ μονή τῆς Ὀρθοδοξίας.[1] Ἱδρύθηκε τόν 6ο αἰῶνα ἀπό τόν Ἰουστινιανό καί ἔκτοτε ἀποτελεῖ ζωντανή μοναστική ὀντότητα μέχρι σήμερα. Δηλαδή 16 αἰῶνες ἀδιάκοπης ζωῆς καί λειτουργίας. Ἐπίσης διαθέτει τήν πλουσιότερη καί ἀντιπροσωπευτικότερη συλλογή Βυζαντινῶν εἰκόνων, ὁρισμένες ἀπό τίς ὁποῖες εἶναι πρωϊμότατες καί χρονολογοῦνται ἤδη ἀπό τόν 6ο αἰῶνα μ.Χ. Ὅπως ἔχει γραφεῖ, «δέν ὑπάρχει καμμία ἄλλη συλλογή εἰκόνων ἐκτός Σινᾶ, πού νά ἐπιτρέπει τή μελέτη τους χωρίς διακοπή ἀπό τόν 6ο αἰ. ὥς σήμερα».[2] Ἡ ἰδιομορφία αὐτή καί συνάμα τό μοναδικό αὐτό «προνόμιο» τῆς Μονῆς τοῦ Σινᾶ ὀφείλεται πρῶτον ὅτι εἶναι τό ἀρχαιότερο χριστιανικό μοναστῆρι σέ ἀδιάκοπη λειτουργία ἀπό τόν 6ο αἰῶνα, καί δεύτερον ὅτι περιέχει καί εἰκόνες τῆς προεικονομαχικῆς περιόδου. Πολύ συνέβαλε καί τό ξηρό κλῖμα τῆς ἐρήμου στή διατήρηση τῶν παλαιοτάτων εἰκόνων.Ἐπίσης σημαντική εἶναι ἡ συμβολή τοῦ γεγονότος ὅτι ἀπό τό 633 μ.Χ., ἄρα καθ’ὅλη τήν εἰκονομαχική περίοδο βρίσκεται ἐκτός τῶν συνόρων τῆς Βυζαντινῆς/Ρωμαϊκῆς ἐπικράτειας. Ὑπάρχουν ἀντιπροσωπευτικά δείγματα εἰκόνων ἀπό ὅλες τίς βυζαντινές καί μεταβυζαντινές περιόδους∙ καί ἀπό τήν πρώϊμη Βυζαντινή τέχνη, τήν προεικονοκλαστική περίοδο, ὅπως ἤδη ἔχουμε πεῖ, τήν μεσοβυζαντινή τέχνη, τήν ὑστεροβυζαντινή, τήν παλαιολόγεια ἐποχή, τήν μεταβυζαντινή καί ἀδιάκοπα μέχρι τή σημερινή ἐποχή.

Κατά τόν καθηγητή Ἀθανάσιο Παλιούρα «μεγαλύτερη ἱστορική καί καλλιτεχνική ἀξία ἔχουν οἱ λεγόμενες κηρόχυτες ἤ ἐγκαυστικές εἰκόνες».[3] Ἡ ἐγκαυστική τεχνική ἐχρησιμοποιεῖτο ἤδη ἀπό τήν ἀρχαιότητα καί ἦταν ἐν χρήσει μέχρι τόν 7ο μ.Χ. αἰ. Οἱ εἰκόνες αὐτές ἀνήκουν στήν πρώϊμη, προεικονομαχική περίοδο καί ὁρισμένες ἀπό αὐτές φέρουν ἀξιοσημείωτη ὁμοιότητα μέ τά νεκρικά πορτραῖτα τοῦ Φαγιούμ. Ὅθεν θά περιορισθοῦμε σ’αὐτές.

Ἀπό τήν πρώϊμη περίοδο ἡ διασημότερη εἰκόνα εἶναι τοῦ Χριστοῦ-Παντοκράτορος. Χρονολογεῖται στό πρῶτο ἥμισυ τοῦ 6ου αἰ. καί ἀποτελεῖ λαμπρό δεῖγμα τῆς πρώϊμης Βυζαντινῆς τέχνης καί ταυτόγχρονα τόν κρίκο μεταξύ Ἑλληνιστικῆς καί Χριστιανικῆς τέχνης. Ἐπίσης χαρακτηριστική εἶναι ἡ συγγένεια μέ τά Φαγιούμ. Ἡ εἰκόνα αὐτή ἀποτελεῖ εἰκαστική ἀποτύπωση τοῦ δόγματος τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου τῆς Χαλκηδόνος περί τῆς μιᾶς ὑποστάσεως/προσώπου καί τῶν δύο φύσεων, θείας καί ἀνθρωπίνης, τοῦ Χριστοῦ. Περί αὐτῆς τῆς εἰκόνος ὁ ἀρχαιολόγος Σταῦρος Μουντουφάρης ἔχει γράψει τά ἑξῆς ἀξιοσημείωτα: «Ἔχει χαρακτηριστεῖ –καί ὄχι ἄδικα− ὡς ἡ ὡραιότερη εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως τό σπάνιο αὐτό ἔργο τέχνης πού βρίσκεται στή Μονή τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης στό ὄρος Σινᾶ εἶναι πολλά περισσότερα. Βρίσκεται στό “σύνορο” μεταξύ τῆς Ἑλληνιστικῆς καί τῆς πρώιμης Βυζαντινῆς τέχνης τόσο ἀπό ἄποψη τεχνικῆς ὅσο καί τεχνοτροπίας… Ἡ εἰκόνα πού ἀποτελεῖ ἕνα ἀνεκτίμητης ἀξίας κειμήλιο ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς ἐγκαυστικές πού ὑπάρχουν στό μοναστήρι καί γεφυρώνουν τήν Ἑλληνιστική, ζωντανή ἀκόμα κατά τή διάρκεια τῆς Ρωμαιοκρατίας, τέχνη μέ τή Χριστιανική ἀποτελώντας παράλληλα τό χαμένο κρίκο τῆς κλασικής Ἑλληνικῆς ζωγραφικῆς ἀπό τήν ὁποία ἔχουν διασωθεῖ λιγοστά δείγματα ἀλλά πάμπολλες “ἀναμνήσεις”. Ἀνάμεσα τους ἐκείνη ἀπό τήν Ἀλεξανδρινή τέχνη τής Ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς διάσημη λόγω τῶν πορτρέτων Φαγιούμ, τῶν νεκρικῶν πού τοποθετοῦνταν σάν μάσκες στίς μούμιες εὔπορων Αἰγυπτίων διατηρώντας μάλιστα σέ ἀρκετές περιπτώσεις τά Ἑλληνικά ὀνόματα τῶν νεκρῶν…. Ἐκτός ἀπό τήν ἐγκαυστική τεχνική, τίς μνῆμες ἀπό τά νεκρικά πορτρέτα Φαγιούμ μπορεῖ εὔκολα νά τίς διακρίνει κανείς στήν ρεαλιστική ἀπεικόνιση τοῦ Χριστοῦ ἀλλά καί τήν ἀπόδοση τῆς θεϊκῆς του φύσης, ὅπου εἶναι συγκλονιστική ἡ διπλή ἰδιότητα τοῦ Ἰησοῦ, ὡς αὐστηροῦ κριτῆ καί ὡς φιλάνθρωπου χάρις στήν σκόπιμη ἀσυμμετρία τῶν ματιῶν καί τήν ἐκφραστικότητα πού δημιουργοῦν μαζί μέ τά φρύδια καί τίς διαφορετικές φωτοσκιάσεις στά δύο μέρη τοῦ προσώπου… Οἱ ἐγκαυστικές τοῦ Σινᾶ, μέ κορυφαία ἐκείνη τοῦ Παντοκράτορα, ἀποτελοῦν τίς πιό σημαντικές φορητές εἰκόνες αὐτῆς τῆς τεχνικῆς καί τίς ἀρχαιότερες πού ἀνοίγουν τό δρόμο γιά τά εἰκονογραφικά μοτίβα πού θά καθιερωθοῦν στό ἀποκορύφωμα τῆς Βυζαντινῆς τέχνης».[4]

Ἐπίσης ὁ καθηγητής Γ. Γαλάβαρης γράφει χαρακτηριστικά γιά τήν εἰκόνα αὐτή: «Προϊόν τῆς πρωτεύουσας τοῦ Βυζαντίου, ἡ εἰκόνα αὐτή εἶναι ἔργο μεγάλου καλλιτέχνη. Τό βλέμμα τοῦ Χριστοῦ δέν εἶναι καρφωμένο σ’ ἕνα σημεῖο, ἀλλά ἀπομακρυσμένο ἀπό  τήν πραγματικότητα, φαίνεται νά θεᾶται ὅ,τι εἶναι πέρα ἀπό τό χρόνο. Μέ τόν τρόπο αὐτόν ὁ καλλιτέχνης ἐκφράζει τή Θεία φύση τοῦ Χριστοῦ. Οἱ νατουραλιστικές ὅμως λεπτομέρειες, ὅπως τά ὑψωμένα φρύδια, ἀναφέρονται στήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Θεανδρικοῦ προσώπου. Ὁ Χριστός–Παντοκράτωρ παριστάνεται ὡς Θεάνθρωπος, σύμφωνα μέ τό δόγμα τῆς Χαλκηδόνος».[5]

Ἀκόμη ἔχει γραφεῖ γιά τήν φημισμένη αὐτή εἰκόνα ὅτι «ἡ μοναδική ὀπτική αὐτοῦ τοῦ ἔργου εἶναι τό γεγονός ὅτι οἱ δύο πλευρές τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ ἐκφράζουν διαφορετικά συναισθήματα: στήν πλευρά ἀπό τήν ὁποία κρατάει τό Εὐαγγέλιο τά χαρακτηριστικά εἶναι σκληρά καί βλοσυρά, ἀντιπροσωπεύοντας τόν Χριστό ὡς Κριτή πού βλέπει τά πάντα, ἐνῶ ἡ ἔκφραση στήν πλευρά μέ τό χέρι πού εὐλογεῖ εἶναι ἤρεμη καί γαλήνια, ἀντιπροσωπεύοντας τόν Χριστό στό ρόλο τοῦ Λυτρωτῆ».[6]

Μέ τήν περίφημη αὐτή εἰκόνα ἔχει ἀσχοληθεῖ ἐμπεριστατωμένα καί ὁ Δημήτρης Ἰωάννου. Γράφει, ἐν εἴδει διαλόγου, τά ἑξῆς ἀξιοσημείωτα γιά τό βλέμμα τοῦ Χριστοῦ σ’ αὐτή τήν εἰκόνα:

«Ἀνδρέας: Συμβαίνει κάτι παράξενο. Τό βλέμμα σου δέν ἑστιάζει παντοῦ. Πιάνεται, σχεδόν αἰχμαλωτίζεται, ἀπό τό ἀριστερό Του μάτι. Τό παρατηρεῖς; Εἶναι ἕνα μάτι ἀνθρώπινο. Ἕνα μάτι πού τό ξέρεις, τό ἔχεις δεῖ σέ ἄλλους ἀνθρώπους. Κοιτάζει, ἀλλά ταυτόχρονα μοιάζει νά ὑποχωρεῖ, νά ἔχει μιά συστολή. Σάν νά σέ προσκαλεῖ νά πλησιάσεις, ἀλλά μέ μία εὐγένεια πού σέ ἀφοπλίζει.

Φίλιππος: Καί τί βλέπει αὐτό τό μάτι;

Ἀνδρέας: Βλέπει ὅλο τόν ἀνθρώπινο κόπο, τόν μόχθο, τόν πόνο. Τά βλέπει ὅλα. Ἀλλά ὄχι μέ μία συντριπτική θλίψη. Ὑπάρχει μιά μελαγχολία, ναί, ἀλλά εἶναι σάν νά ἔχει ἁπαλύνει ἤδη ὅλα ὅσα βλέπει…

Φίλιππος: Μιά στιγμή… μοῦ λές ὅτι ἡ ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἀποτυπώνεται σέ αὐτό τό μάτι, λειτουργεῖ σάν ἕνας καθρέφτης πού θεραπεύει; Πού μετατρέπει τό τραῦμα σέ ἀνάμνηση;

Ἀνδρέας: Ἀκριβῶς! Καί τότε, καθώς ἡ Λειτουργία προχωρᾶ καί ὁ ἱερέας βγάζει τό Εὐαγγέλιο στή Μικρή Εἴσοδο, κάτι ἀλλάζει. Τό μάτι σου, δειλά-δειλά, τολμᾶ νά κοιτάξει τό ἄλλο μάτι. Τό δεξί.

Φίλιππος: Καί ἐκεῖ; Τί βρίσκει ἐκεῖ;

Ἀνδρέας: Ἐκεῖ δέν βρίσκει πιά τήν ἀνθρώπινη συστολή. Βρίσκει τήν “ἐξουσία”. Τό βλέμμα τοῦ Θεοῦ. Εἶναι τό μάτι πού δέν ὑποχωρεῖ, ἀλλά θεμελιώνει. Δέν παρηγορεῖ ἁπλῶς τόν κόσμο, ἀλλά τόν δημιουργεῖ! Τό ἀριστερό μάτι, τό ἀνθρώπινο, μᾶς ὁδήγησε μέχρι τή Σταύρωση. Τό δεξί μάτι, τό θεϊκό, εἶναι ὁ ὀφθαλμός τῆς Ἀνάστασης! Εἶναι τό βλέμμα πού λέει «Ἐγώ εἰμί τό φῶς τοῦ κόσμου», «Ἐγώ εἰμί ἡ ζωή».

Φίλιππος: Ἄρα, ἡ εἰκόνα σέ ὁδηγεῖ σέ ἕνα ταξίδι. Ἀπό τήν ἀνθρώπινη κατανόηση τοῦ πόνου, στή θεϊκή ὑπέρβασή του. Ἀπό τή συμπόνια στήν ὀντολογική θεμελίωση. Ἀπό τόν Χριστό-ἄνθρωπο στόν Χριστό-Θεό.

Ἀνδρέας: Καί τά ἑνώνει! Δέν εἶναι δύο διαφορετικοί Χριστοί. Εἶναι τό ἕνα πρόσωπο, ἡ μία Ὑπόσταση, ὅπου οἱ δύο φύσεις, θεία καί ἀνθρώπινη, “ἀλληλοπεριχωροῦνται”, ὅπως λένε οἱ Πατέρες. Τό ἕνα βλέμμα διαφαίνεται μέσα στό ἄλλο. Γι’ αὐτό, μπροστά σέ αὐτό τό δεξί, θεϊκό βλέμμα, ἡ πρώτη μας ἀντίδραση εἶναι αὐτή τοῦ Πέτρου: “Ἔξελθε ἀπ’ ἐμοῦ, Κύριε, ὅτι ἀνήρ ἁμαρτωλός εἰμί”. Νιώθεις τήν ἀπόλυτη γύμνια σου, τήν ἐνοχή σου. Θέλεις νά φύγεις, νά κρυφτεῖς.

Φίλιππος: Κι ὅμως, δέν φεύγουμε. Γιατί;

Ἀνδρέας: Γιατί ἡ Ἀνάσταση ἔχει ἤδη συμβεῖ. Καί τότε, αὐτό τό βλέμμα σοῦ ζητᾶ τό πιό παράδοξο δῶρο. Δέν ζητᾶ τήν ἀρετή σου. Ζητᾶ τίς ἁμαρτίες σου! Ὅπως ὁ Χριστός στό ὅραμα τοῦ Ἁγίου Ἱερωνύμου, πού τοῦ εἶπε: «Ἱερώνυμε, θέλω τίς ἁμαρτίες σου».

Φίλιππος: (Σιωπᾶ γιά λίγο, κοιτάζοντας τήν εἰκόνα) Νά τοῦ δώσεις τήν ἐνοχή σου… Αὐτό εἶναι τό πιό δύσκολο. Εἶναι σάν νά δίνεις τήν ἴδια σου τήν ταυτότητα. Ἀπαιτεῖ μιά τεράστια, μιά παράλογη ἐμπιστοσύνη.

Ἀνδρέας: Ἀκριβῶς. Εἶναι ἡ ὑπέρτατη πράξη πίστης. Καί ὅταν τό κάνεις, τότε ἀκούγεται μέσα σου τό “τετέλεσται”. Ἡ ἐνοχή σηκώνεται. Καί τότε, κοιτάζοντας ξανά τήν εἰκόνα, δέν βλέπεις πιά δύο μάτια, ἕνα ἀριστερό κι ἕνα δεξί. Βλέπεις ἕνα ἑνιαῖο βλέμμα. Τό βλέμμα τοῦ Θεανθρώπου. Τόν Ἕνα Κύριο, πού σέ κοιτάζει καί σέ κρατᾶ στήν ὕπαρξη. Ὅπως λέει κι ἐκεῖνο τό χριστουγεννιάτικο ποίημα, “Τό μικρό τό εἰκόνισμα ὅλα αὐτά τά φθάνει”. Αὐτό τό ἕνα βλέμμα τά χωράει ὅλα: τή Γέννηση, τή ζωή, τόν πόνο, τόν Σταυρό, τήν Ἀνάσταση, ἐσένα κι ἐμένα. Ὅλα σέ ἕνα».[7]

Ἡ μετωπιαία ἀπεικόνιση τοῦ Χριστοῦ καλλιεργεῖ τήν ἀγάπη τοῦ πιστοῦ πρός τό εἰκονιζόμενο πρόσωπο καί ἀντιστρόφως  φανερώνει τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ πρός τόν πιστό. Τό ἴδιο παρατηροῦμε καί μέ τήν μετωπιαία ἀπεικόνιση τοῦ Ἁγίου Πέτρου.

Ἡ εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Πέτρου χρονολογεῖται τόν 6ο αἰ. καί θεωρεῖται μεγάλης καλλιτεχνικῆς ἀξίας. Ἔχει γραφεῖ περί αὐτῆς ἀπό τόν καθ. Ἀθ. Παλιούρα: «Ὁ Ἅγιος Πέτρος μέ ὀρθάνοικτα μεγάλα μάτια, κοντά ψαρά μαλλιά, μικρό λευκό γυριστό γένι, κρατᾶ στό ἀριστερό του χέρι σταυρό καί στό δεξί τρία κλειδιά. Ἡ ἐκτέλεση τοῦ προσώπου ἀκολουθεῖ τήν παράδοση τῆς Ἀλεξανδρινῆς τέχνης τῶν ἐγκαυστικῶν προσωπογραφιῶν τοῦ Fayoum. Τό κεφάλι του περιβάλλεται ἀπό μεγάλο χρυσό φωτοστέφανο».[8] Ἐπίσης ὁ καθηγητής Γ. Γαλάβαρης γράφει περί αὐτῆς καί τά ἑξῆς: «ἡ ποικιλία τῆς πινελιᾶς, τό χρωματιστό τρεμόσβημα τῶν ἐπιφανειῶν καί οἱ ἁπαλές ἀποχρώσεις τοῦ κόκκινου στήν ἀπόδοση τῆς σάρκας, ἑλκύουν τό βλέμμα τοῦ θεατῆ πρός τό ἤρεμο πρόσωπο τοῦ ἀποστόλου, τό ὁποῖο ὅμως ταυτόγχρονα φανερώνει καί ἐσωτερική ἔνταση».[9]

Ἄλλη ἀριστοτεχνική εἰκόνα τῆς περιόδου εἶναι ἡ ἔνθρονη Θεοτόκος ἀνάμεσα σέ Ἁγίους καί Ἀγγέλους. Παριστάνει τήν Θεοτόκο ἔνθρονη, νά κρατᾶ στά γόνατά της τόν Χριστό καί νά περιβάλλεται ἀπό στρατιωτικούς ἁγίους, στά δεξιά ἀπό τόν ἅγιο Θεόδωρο τόν Στρατηλάτη καί τόν ἅγιο Γεώργιο στά ἀριστερά. Περί τῆς εἰκόνος αὐτῆς ὁ καθ. Ἀθανάσιος Παλιούρας λέει: «Γενικά στήν εἰκόνα συναντῶνται ὁ ἱερατικός χαρακτήρας τῆς τέχνης μέ τό βαθύ θεολογικό περιεχόμενο. Συμβολίζει τό μυστήριο τῆς ἐνανθρώπισης τοῦ Χριστοῦ καί τή δόξα τῆς Θεοτόκου. Ἔτσι μόνο μποροῦμε νά δικαιολογήσουμε τήν ἔνταση τῶν φυσιογνωμιῶν, τή σοβαρότητα τῶν προσώπων τῶν ἁγίων πού συμπαρίστανται στή δόξα τῆς μητέρας τοῦ Χριστοῦ, τήν ἔκπληκτη προσήλωση στή φυσιογνωμία τῶν ἀγγέλων, πού “θεῶνται” τό μυστήριο τῆς ἐνσάρκωσης. Ἡ εἰκόνα κυριαρχεῖται ἀπό τή σχηματική αὐστηρότητα καί τόν ἱερατικό χαρακτήρα τῆς μνημειώδους τέχνης τῆς Ἰουστινιάνειας περιόδου. Ἀποπνέει ἀκόμη τή λάμψη τῆς αὐτοκρατορικῆς αὐλῆς, ἰδιαίτερα στά ἐνδύματα τῶν ἁγίων καί δείχνει ὁλοκάθαρα τή συνέχεια τῆς ἑλληνιστικῆς παράδοσης στά πρόσωπα τῶν ἀρχαγγέλων. Γι’ αὐτό οἱ κυριότεροι μελετητές (Weitzmann, Kitzinger) χρονολογοῦν τό ἀριστούργημα αὐτό στήν ἐποχή τοῦ Ἰουστινιανοῦ καί τό ἀποδίδουν σέ αὐτοκρατορικό ἐργαστήριο τῆς Κωνσταντινουπόλεως».[10]

Μία ἄλλη περίφημη ἐγκαυστική εἰκόνα τοῦ πρώϊμου 7ου αἰῶνα εἶναι ὁ Χριστός-Παντοκράτωρ-Ἐμμανουήλ. Πρόκειται γιά ἄλλο εἰκονογραφικό τύπο τοῦ Χριστοῦ πού τόν εἰκονίζει ἔνθρονο μέ λευκά μαλλιά καί λευκό γένειο, τά πόδια του νά κάθονται στή γῆ καί νά περιβάλλεται ἀπό τέσσερα χερουβείμ, ἀπό τά ὁποῖα μόνο τό ἕνα, ἐπάνω ἀριστερά ἔχει διασωθεῖ. Γράφει σχετικά μ’ αὐτήν ὁ καθηγητής Γ. Γαλάβαρης: «Κατά τήν ἐπιγραφή ὁ Χριστός εἰκονίζεται ὡς Ἐ(μμ)ανουήλ, δηλαδή ὡς ὁ ἔνσαρκος Λόγος τοῦ Θεοῦ. Στήν Παλαιοχριστιανική καί Βυζαντινή τέχνη, ὅμως, αὐτός ὁ εἰκονογραφικός τύπος τοῦ Χριστοῦ ἔχει τή μορφή ὄμορφου νέου, χωρίς γένεια, πού μοιάζει μέ ἀρχαῖο ἥρωα. Ἡ ἀλλαγή στήν εἰκόνα ἐκφράζει πλούσιες δογματικές ἰδέες. Στήν οὐσία, ἡ εἰκόνα παρουσιάζει τρεῖς ἐκφάνσεις τοῦ Χριστοῦ. Ἡ λευκή κόμη ἀναφέρεται στόν Παλαιό τῶν Ἡμερῶν, ἡ στάση στόν Χριστό Παντοκράτορα καί ἡ προσωνυμία στήν αἰώνια νεότητα τοῦ Κυρίου, στόν ἔνσαρκο Λόγο. Τό ὁμοούσιο τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ ὑπονοεῖται. Ἡ δόξα, πού βαστάζεται ἀπό τά χερουβείμ, συνδέεται μέ τά ὁράματα τοῦ Ἡσαΐα καί τοῦ Ἰεζεκιήλ, πού συνέθεσαν τό δόγμα τῆς δόξας τοῦ Κυρίου».[11] Ὁ καθ. Ἀθανάσιος Παλιούρας γράφει σχηματικά γι’ αὐτήν: «Συνοπτικά μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι στήν εἰκόνα αὐτή ἔχουμε συγχρόνως τρεῖς “δηλώσεις” τοῦ Χριστοῦ: α) τοῦ “Παλαιοῦ τῶν Ἡμερῶν” (ὁ Χριστός στήν αἰωνιότητα, δηλώνεται μέ τά λευκά μαλλιά καί γένεια) β) τοῦ “Χριστοῦ – Παντοκράτορα” (ὁ Χριστός πού εὐλογεῖ καί κρατᾶ τό Εὐαγγέλιο γ) τοῦ “Ἐμμανουήλ” (ὁ ἐνσαρκωμένος Λόγος τοῦ Θεοῦ, δηλώνεται μέ τήν ἐπιγραφή: ὁ Ἐμμανουήλ)».[12]

Μία χαρακτηριστική, ἐγκαυστικῆς τεχνικῆς, εἰκόνα τοῦ 7ου αἰ. παριστάνει τούς Τρεῖς Παῖδας ἐν Καμίνῳ, ὄρθιους μέσα σέ κόκκινες φλόγες. Εἰκονίζεται στό πλάϊ ἕνας ἄγγελος, πιθανότατα ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ, μέ μακρύ σκῆπτρο, πού ἀπολήγει σέ σταυρό, δηλώνοντας μέ αὐτό τόν τρόπο, ὅτι ἡ δύναμη τοῦ Σταυροῦ ἔσωσε τούς τρεῖς παίδας. Ὅπως ἔχει γραφεῖ ἀπό τόν καθ. Γ. Γαλάβαρη «Τό θέμα αὐτό, τά πρωιμότερα παραδείγματα τοῦ ὁποίου βρίσκονται στίς ρωμαϊκές κατακόμβες, ἦταν ἕνα ἀπό τά πιό ἀγαπητά στήν Παλαιοχριστιανική τέχνη. Τόνιζε τό σωτηριολογικό νόημα αὐτῆς τῆς τέχνης, ὡς παράδειγμα τῆς θείας λύτρωσης ἀπό τήν κάμινο καί ἀπό τά χέρια τοῦ κακοῦ βασιλιᾶ. Ἀργότερα τό θέμα ἔλαβε καί ἕνα ἄλλο νόημα. Σύμφωνα μέ τά λειτουργικά κείμενα, οἱ Τρεῖς Παῖδες προεικόνιζαν τήν Ἁγία Τριάδα καί τήν ἐνσάρκωση τοῦ Χριστοῦ».[13]

Ἄλλη ἐγκαυστική φορητή εἰκόνα τοῦ 7ου αἰῶνα εἶναι ἡ Γέννησις τοῦ Χριστοῦ μέ διάφορες σχετικές παραστάσεις. Ἡ εἰκόνα αὐτή εἶναι λαϊκῆς θρησκευτικῆς τέχνης.

Κατά τά μέσα τοῦ 19ου αἰῶνα ἀποσπάσθηκαν τεχνηέντως τέσσερις ἐγκαυστικές εἰκόνες ἀπό τό Σινᾶ καί μεταφέρθηκαν στή Ρωσία καί ἀπό τότε ἐκτίθενται στό Μουσεῖο τοῦ Κιέβου. Οἱ  εἰκόνες αὐτές εἶναι, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, ἡ Παναγία μέ τό Θεῖο Βρέφος, οἱ Ἅγιοι Σέργιος καί Βάκχος καί ὁ Ἅγιος Πλάτων καί ἄγνωστη μάρτυς.[14]

Πέρα ἀπό τίς ἐγκαυστικές ἤ κηρόχυτες προεικονομαχικές εἰκόνες, ὑπάρχουν εἰκόνες καί τῶν μετέπειτα περιόδων ὡς σήμερα. Οἱ εἰκόνες πού φυλάσσονται στό Καθολικό, στήν πινακοθήκη, στό Σκευοφυλάκιο, στά κελλιά καί σέ ἄλλους χώρους τῆς Μονῆς εἶναι περισσότερες ἀπό 2000 καί εἶναι μικρές ἤ μεγάλες μοναδικῆς καλλιτεχνικῆς ἀξίας ἤ ἁπλοϊκῆς τέχνης.[15] Εἶναι εἰκόνες ἀπό τόν 7ο, 8ο αἰῶνα ὡς τόν 19ο, τῆς βυζαντινῆς, ὑστεροβυζαντινῆς -Παλαιολόγειας καί μεταβυζαντινῆς ἐποχῆς. Οἱ περισσότερες εἰκόνες δημιουργήθηκαν μεταξύ τοῦ 10ου καί 15ου αἰῶνα[16], καί χαρακτηρίζονται ἀπό τήν στροφή πρός τήν κλασσική ἀντίληψη, τήν λεπτότητα τοῦ σχεδίου καί τήν πλαστικότητα τῶν μορφῶν.[17]

 

_____________

[1] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Κ. Μανάφης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 22

[2] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Γ. Γαλάβαρης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 92

[3] Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ. 20

[4]https://mundusest.wordpress.com/2019/05/29/από-τα-φαγιούμ-στον-παντοκράτορα-του-σ/

Σταῦρος Μουντουφάρης, Ἀπό τά Φαγιούμ στόν Παντοκράτορα τοῦ Σινᾶ,

ἀναρτήθηκε στίς 19 Μαΐου 2019

[5] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Γ. Γαλάβαρης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 93

[6] Μονή Ἁγίας Αἰκατερίνης, ἐκδόσεις Καρακωτσόγλου, Ἀθήνα χ.χ., σελ. 104

[7]https://antifono.gr/to-vlemma-tou-christou-tou-sina-apo-ton-anthropino-ston-theiko-orizonta/

[8] Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ. 21

[9] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Γ. Γαλάβαρης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 94

[10]Ἱερά Μονή Σινᾶ Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ.21-22

[11] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Γ. Γαλάβαρης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 93

[12]  Ἱερά Μονή Σινᾶ Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ.24

[13] Σινᾶ, Οἱ θησαυροί τῆς Μονῆς, Γ. Γαλάβαρης, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 2006, σελ. 95

[14]   Ἱερά Μονή Σινᾶ Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ.24-25

[15] Ἱερά Μονή Σινᾶ, ὅ.π., σελ.20

[16] Μονή Ἁγίας Αἰκατερίνης, ἐκδόσεις Καρακωτσόγλου, Ἀθήνα χ.χ., σελ. 104

[17] Ἱερά Μονή Σινᾶ Ἀθανάσιος Παλιούρας, ἔκδοση Ἱερά Μονή Σινᾶ, Ἀθήνα 1985, σελ.25 

 

 antifono

Ερωτικά Προς Ιησούν

 Ερωτικόν προς τον Ιησούν,ποίημα του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστού

 

Γλυκύτατε μου Ιησού, βάλσαμον της ψυχής μου,
αγάπη της καρδίας μου, αέρας της πνοής μου.
Φως νοητόν, γλυκύτατον, ο έρως, η ισχύς μου,
αγάπη πολυθαύμαστος, ο πόθος της ζωής μου.
Η πίστις μου και η ελπίς, αγάπη μου γλυκεία,
Σωτήρα ποθεινότατε, γλυκειά παρηγορία"
ελθέ, γλυκεία μου πνοή, ελθέ, ζωή μου θεία,
ελθέ, φως των ομμάτων μου, γλυκειά μου θυμηδία
και φώτισον τα σπλάγχνα μου, τον νουν και την καρδίαν
και πάρασχε στο σώμα μου απάθειαν τελείαν,
διαύγασον εν τω νοΐ τον θείον φωτισμόν σου,
την λαμπροτάτην κίνησιν των θείων γνώσεων σου,
δος μου, αγάπη μου γλυκειά, αυτά που σου ζητάω,
τους πόδας σου ν΄ ασπάζομαι και να γλυκοφιλάω.

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

"Έτσι είναι, μάτια μου, η ζωή"

 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο

“Το άστατο των όντων”




“Των όντων εκμελέτησας την φύσιν,

καί πάντων περισκοπήσας το άστατον,

μόνον εύρες ακίνητον,

τόν υπερουσίως όντα Δημιουργόν του παντός·

ώ και μάλλον προσθέμενος,

τών ουκ όντων τον πόθον απέρριψας.

Πρέσβευε και ημάς του θείου πόθου τυχείν,

ιεροφάντα Βασίλειε”.

Ο παπα-Γρηγόρης σιγόψαλε το απόστιχο αυτό του εσπερινού του Μεγάλου Βασιλείου μέσα στο κελλί του. Δεν έκανε σήμερα εσπερινό στο Καθολικό της Μονής, διότι το κρύο ήταν διαπεραστικό, το χιόνι είχε σκεπάσει την αυλή και λεπτός πάγος είχε καλύψει τις πλάκες στα δρομάκια που οδηγούσαν στον Ναό, πριν προλάβει και πάλι να τις καθαρίσει.

Ο γερο-Ανανίας, ο συνασκητής του, παλαίμαχος αδελφός της Μονής, δεν ήταν σε θέση να διακινδυνεύση μια τόσο επικίνδυνη διαδρομή –ήταν δεν ήταν δεκαπέντε με είκοσι μέτρα από την πόρτα του παλιού ηγουμενείου, όπου είχε το κελλί του, μέχρι την πύλη του ναού της Μονής, πλην όμως η διαδρομή για τα δυο γέρικα πόδια του παπούλη διαρκούσε δέκα λεπτά, τον Αύγουστο στο πανηγύρι, και τώρα ήταν χιόνι και βοριάς και σκοτάδι.

Ο γερο-Ανανίας διήνυε την ένατη δεκαετία της ζωής του. Και ήταν δεκαπέντε χρονών όταν έφυγε από τον κόσμο για το Μοναστήρι. Τον είχε σαγηνέψει ο θειός του, ο παπα-Σάββας. Είχε καλύβι στο Άγιον Όρος, που ανήκε στην Λαύρα. Ήλθε ένα καλοκαίρι στο χωριό –ήταν πνευματικός και αυστηρός σ' όλα του– μίλησε με τον πατέρα του. Ο μικρός τότε Αντώνης δέχθηκε με χαρά. Του άρεσε η ιδέα της καλογερικής. Του άρεσαν τα ψαλτικά, τα ράσα, τα γένια των καλογέρων, τα άμφια των παπάδων. Πιό πολύ του άρεσε το “Θεοτόκε Παρθένε”, που 'ψαλε ο θείος, όταν θύμιαζε τους πέντε άρτους, αλλά και το άλλο που έλεγε ο μπαρμπα-Νίκος, ο ψάλτης, το απόγευμα του εσπερινού, αραιά και που –όταν ήταν ο πρώτος ήχος, αλλά δεν ήξερε αυτός από ήχους τότε– “Την παγκόσμιον δόξαν την εκ Παρθένου σπαρείσαν και τον Δεσπότην τεκούσαν…”. Ά, όταν το άκουσε για πρώτη φορά σε αγρυπνία στην Λαύρα… νόμισε πώς κατέβηκε ο ουρανός στην γή! Και τώρα ακόμη ενθυμείται την πρώτη εκείνη αίσθηση και αναρριγά, συγκινείται, κλαίει καμμιά φορά, όταν άλλες σκοτούρες της ζωής τον πνίγουν, και ψέλνει με την στριγγιά φωνή του –δέν την ακούει άλλωστε· μόνον τα λόγια κεντούν την καρδιά του– πάλι και πάλι “Την παγκόσμιον δόξαν…”. Τα παιδιά –παιδιά κι αυτά!– που έρχονταν το καλοκαίρι να ζήσουν για δυό-τρείς ημέρες λίγη μοναστηριακή ζωή, τον πείραζαν τον γερο-Ανανία για την στριγγιά φωνή του, και τον έβαζαν να ψέλνη για να γελάσουν. Αλλά όταν έψαλε Το “Θεοτόκε” ή “Την παγκόσμιον”, σταματούσε τότε το γέλιο έπαυε, φιμωνόταν, διότι η στριγγιά φωνή έβγαινε πλέον από την καρδιά του παπούλη, και η έκφρασή του και η μορφή του γλύκαινε…

Τον πήρε, λοιπόν, ο θειός του ο παπα-Σάββας, ο πνευματικός, στο Άγιον Όρος· πρόλαβε. Ο άλλος θειός του, ο Αντύπας, ήταν κυνηγός ληστών, ταραξιών, καί, στον εμφύλιο, ανταρτών! “Μά, ξέρεις, πάτερ μου, πώς τους έπιανε! Ένα παράξενο πράγμα. Πώς τους ξετρύπωνε, πώς τους ξεγέλαγε, πώς τους μάγγωνε με τα χέρια του. Ήταν θεριό! Τον εφοβούντο όλοι! Αν κάποιος πήγαινε να του φύγει… στο φτερό! Ήταν σκληρός, πολύ σκληρός ο θείος μου ο Αντύπας, Θιός συγχωρέστονε”.

Πρόλαβε, λοιπόν, ο πνευματικός και τον πήρε τον μικρό Αντώνη πριν τον στρατολογήση ο Αντύπας, πριν τον ξεγελάση ο κόσμος, πριν σκεπάση την Ελλάδα το μαύρο πέπλο της κατοχής και το κατάμαυρο του εμφυλίου. Πέρασε τα χρόνια της Κατοχής στο Άγιον Όρος, στην καλύβι τους, της Λαύρας, τρώγοντας με τον θειό του, όλα αυτά τα χρόνια, ένα γουρούνι παστό. Ο παπα-Σάββας έκανε “διάκριση”, “οικονόμησε” τον ανηψιό του, και την αφεντιά του, είδε το κακό που ερχόταν, την πείνα, την στέρηση, πούλησε κάτι ερχόγειρα που 'χε φτιαγμένα με τα χρήματα που οικονόμησε αγόρασε ένα γουρούνι, το έσφαξε, το πάστωσε, και είχαν να φάνε τα χρόνια της κατοχής, στο Άγιον Όρος.

Ο γερο-Ανανίας έφυγε κάποτε από τον θειό του. Δεν ήταν τόσο ειδυλλιακός ο χωρισμός, κατά πώς λένε. Πάντως έφυγε.

Πήγε μετά στο άλλο μεγάλο προσκύνημα της Ορθοδοξίας, στην Ρούμελη, στην Παναγιά την Προυσιώτισσα, μεγάλη η Χάρη της. Εκεί έκανε 25 χρόνια. Μόνος του. Με τον παπα-Γεράσιμο, τα τελευταία χρόνια.

Στο τέλος ήλθε μια συνοδεία, πεντ'-έξι καλογέροι. Αυστηροί, παραδοσιακοί. Ά! Όλα κι όλα. Πραγματικοί καλόγεροι. Με τις ακολουθίες τους, τις αγρυπνίες τους, τα κομποσχοίνια τους. Πρώτα τα πνευματικά, μετά οι δουλειές, μετά το εργόχειρο. Κάθε κοσμικός τρόπος εξοστρακίστηκε από το Μοναστήρι. Μακριά κάθε κακή συνήθεια.

Ναί, αλλά συνήθεια. Και ο γερο-Ανανίας δεν είχε σκοπό να αφήση τα εθίματά του. Άλλωστε, ο παπα-Σάββας ο πνευματικός, ο θειός του, Θιός σχωρέστονε, δεν του τις είχε πη για αμαρτίες. Εντάξει δε λέγω, δεν ήταν και καθαρή καλογερική, αλλά όχι για αμαρτίες.

Νά, του είχαν φέρει να πούμε ένα τραντζιστοράκι, και του άρεσε να ακούη τα νέα του κόσμου, έ, ίσως κανένα τραγούδι… Τί τραγούδι, εκείνη την εποχή. Όλα ήταν αγνά, όλα καθαρά, δημοτικά, ρωμέϊκα, ωραία…

–Τόκ, τόκ!

–Δι' ευχών!

–Ευλόγησον, πάτερ Ανανία.

–Σύ είσαι, πάτερ-Γαβριήλ;

–Εγώ. Με έστειλε ο Γέροντας να σού πω να κλείσης το τραντζιστοράκι.

–Να το κλείσω; Γιατί πάτερ-Γαβριήλ. Δεν ενοχλώ κανέναν.

–Είπε ο Γέροντας να το κλείσης και να το πετάξης, δεν είναι καλογερικό να έχης τραντζιστοράκι. Είναι κοσμικό πράγμα. Λυπάται η Παναγία.

–Ε, δεν είναι αμαρτία, πάτερ-Γαβριήλ, γιατί να λυπάται η Παναγία;

–Γέροντα, να το κλείσης, είναι ανυπακοή.

–Καλά, καλά, να 'ναι ευλογημένο! Θα το οικονομήσω, εγώ θα το οικονομήσω…

–Και το 'κλεισες το τραντζιστοράκι, πάτερ-Ανανία;

–Είσαι με τα καλά σου, που θα το κλείσω; Βρήκα ακουστικά –κείνη την εποχή, κεί στην ερημιά, που τα βρήκε;– και μ' άφησαν ήσυχον.

Αυτό το ξεπέρασε, ο π. Ανανίας, αλλά το άλλο, πώς να τ' αντέξη;

–Πάτερ-Ιερεμία, ξέχασες να βάλης κρασί στην τράπεζα.

–Δεν ξέχασα, πάτερ-Ανανία, δεν ξέχασα. Δεν έχει ευλογία!

–Πώς; Γιατί;

–Κυριακή, Σάββατο, Πέμπτη και γιορτάδες, στο γεύμα. Δεν έχει ευλογία άλλες φορές.

–Τί λές, πάτερ-Ιερεμία· και πώς θα φάμε τώρα; Είμαι και κουρασμένος, ξέρεις, και όλη την μέρα δούλευα, και τί θα γίνη;

–Δεν ευλογεί ο Γέροντας.

Δεν ευλογεί ο Γέροντας, δεν ευλογεί και ο γερο-Ανανίας. Συμμάζωξε τα ρασάκια του, τα δυο τρία ενθυμήματά του από τον θειό του τον πνευματικό, κι έφυγε. Είχε η Παναγιά και άλλα σπίτια να πά' να υπηρετήση, μοναχός άνθρωπος.

Κι έφυγε και ήλθε 'δώ.

Έκλεισε ήδη τριάντα χρόνια, σ' αυτό το άλλο σπίτι της Παναγίας. Τα 25 μόνος του. Δεν τον πείραξε καθόλου. Κάπου-κάπου εμφανιζόταν καμμιά αδελφότητα, κανένας μοναχός, μονάχος του. Δεν έμενε κανείς· αστέριωτοι. Ο γερο-Ανανίας ασάλευτος· δεν υπήρχε κίνδυνος εδώ για το τραντζιστοράκι του, ούτε για το κρασάκι του –απ' τα έλατα να τρέχη! Δεν έκρινε κανένα, ήταν αμαρτία, του το 'λεγε ο θειός του ο Πνευματικός, αλλά δεν κάναν όλοι για καλογερική.

Τα πόδια του τώρα βάραιναν.

–Ξέρεις, παπα-Γρηγόρη, εγώ ανέβαινα στα έλατα, σαν τις βερβέρες. Τώρα δεν μπορώ να περπατήσω, ούτε να κάτσω! Μετά που θα κάτσω δεν μπορώ να σηκωθώ. Τί να 'ναι; Εγώ δεν ήμουν έτσι…

Κανείς δεν ήταν έτσι. Και πιάσαν να τρίζουν τα γόνατα, κύρτωσαν τα κόκκαλα, ατόνισαν τα νεύρα. Καθόταν το καλοκαίρι στον ήλιο και μιλούσε με τα γατάκια του, τα μόνα ζωντανά που του 'μειναν· και είχε πολλά, και μαρτίνια και κοτούλες. Μά κάθονταν τώρα οι νέοι να τα φροντίσουν; Και μήπως ξέραν να τα φροντίσουν; Αυτός είχε μάθει και την γλώσσα τους· μιλούσε μ' όλα. Ακόμη και τα χελιδόνια έρχονταν καμμιά φορά, όταν μοίραζε τροφή στις κοτούλες του.

Σιγά-σιγά αποτραβιόταν πιο πολύ στο κελλί του: “Κιλλί, κιλλίον μου, σήμερον εμού, αύριον άλλου, ουδέποτε τινος”. Τώρα το τραντζίστορ έγινε τηλεόραση! Ο παπα-Γρηγόρης ήταν μικρός τη ηλικία, τί να του πή; Άλλωστε, δεν έβλεπε αυτός κοσμικά πράγματα· τον Αρχιεπίσκοπο στην Μητρόπολη, τον Δεσπότη όταν μιλούσε, ψαλμωδίες, ομιλίες, λιτανείες· τέτοια, θρησκευτικά πράγματα. Και τον πόνο του κόσμου, στις ειδήσεις, και το κακό που γίνεται 'δώ και κεί, που ξέφυγε ο κόσμος. Ε, δεν είναι δά και τίποτε παράξενο. Αφού πλησιάζει το τέλος του κόσμου. Όπου να 'ναι, τόσο που πληθύνθηκε η αμαρτία, θα 'ρθη το τέλος του κόσμου, η συντέλεια των αιώνων.

Και δεν είχε άδικο ο γερο-Ανανίας· έτσι ή αλλιώς. Ο αιώνας όπου να 'ναι θα 'φθανε στην συντέλειά του: “αιών γαρ λέγεται και η εκάστου των ανθρώπων ζωή”.

Δεν μπορούσε να περπατήση, τώρα πιά, σαν άνθρωπος. Τα πόδια του σέρνονταν, το μαγκουράκι του κτυπούσε στις πλάκες, ανήμπορο να βαστάξη μόνο του το βάρος των ογδονταπέντε χρόνων. Και τώρα, μές στο χιόνι, πού να βγή έξω;

Γι' αυτό ο παπα-Γρηγόρης δεν είχε να του ψάλη κανείς, έκανε και ένα θεόκρυο, και έμεινε στο κελλί του.

*

Τα Χριστούγεννα πέρασαν. Είχαν επισκεφθή το Μοναστήρι κάμποσοι προσκυνητές, οι περισσότεροι δραπέτες –εν γνώσει τους– των μεγαλουπόλεων, αιχμάλωτοι –εν αγνοία τους– των λογισμών τους, έρχονταν εδώ, άλλοι να ξεγελάσουν την αιχμαλωσία τους, άλλοι να την καταγγείλουν στον πνευματικό και να βρουν παρηγοριά.

Και πριν τα Χριστούγεννα είχαν έλθει μερικοί Χριστιανοί στο χωριό, και όσοι ήσαν γενναιότεροι, όσων τα πόδια αλάφρωναν από το βάρος των αναμνήσεων, όσων το πνεύμα εβάρυνε από την κουφότητα της καθημερινότητος, ανέβηκαν μέχρι το Μοναστήρι ν' ακούσουν άλλοτε τις δεκατέσσερεις γενιές, άλλοτε τις ώρες, τις μεγάλες, τις βασιλικές, τις λαμπρές, το Δεύτε Χριστοφόροι λαοί, το Λαθών ετέχθης, το κράτημα του παπα-Γρηγόρη, το διάβασμα το βιαστικό και στρίγγιο, το μονότονα ρυθμικό, του γερο-Ανανία: “Παιδίον εγεννήθη ημίν, υιός, και εδόθη ημίν…”. Οι ταμένοι –άλλοι από την μάνα τους, άλλοι από την αφεντιά τους– οι μερακλήδες, οι αλαφροΐσκιωτοι, οι θρήσκοι, άφησαν τα σπίτια τους, γιορτάτικα –πού πάν γιορτιάτικα, χαμένοι άνθρωποι, που 'λεγε και η θεια-Ταρσίτσα, που δεν της καλάρεζε να φεύγη η φαμελιά από το χωριό, την Εκκλησιά της, να γυρίζη μές στην νύχτα στα βουνά, στα Μαναστήρια, μα και ίσα-ίσα γι' αυτό δεν ήλθαν και στο χωριό; Και τί· να 'ταν κανα χωριό μεγάλο να μην τους χωρούσε η Εκκλησιά; Μια σταλιά! Και αυτοί από την ξενιτειά ήλθαν. Να κάτσουν στο σπίτι τους και την Εκκλησιά τους! Όλον τον χρόνο λείπουνε. Δεν λέγω, μεγάλη η Χάρη της, η Παναγιά, αλλά είχε και δυο μοναχούς να Την εφυλάνε! Εντάξει, δεν είναι 10-15, σαν τότε, στις ημέρες της, που ήταν μικρή και άλλος ο κόσμος και σέβονταν τον Θεό και την Παναγία οι άνθρωποι, και θρήσκευαν και τάζονταν στα Μαναστήρια και καλογέρευαν και γέμιζαν με μοναχούς, όχι σαν τώρα, άθεη κοινωνία, σκάρτοι ανθρώποι! Δεν είναι δά λέγω 10-15 μοναχοί, μόνο δυο μείναν. Και τούτοι, ο ένας νιός, δεν ήξερε καλά-καλά από καλογερική, κατά πώς τον είχε ματιάσει η κυρα-Ταρσίτσα, γιατί όλο μιλούσε με τον κόσμο και τους έλεγε τόσα και τόσα στους προσκυνητές, και δεν πρέπει, καλόγερος, είναι δά, πρέπει να εξασκή την σιωπή. Τα 'ξερε όλα αυτά αυτή, από τον παπα-Ησαΐα, τον 'γούμενο τον παλιό, τον άγιο άνθρωπο. Και ο άλλος γέρος, δεν μπόραε, παιδί μου, να πορπατήση. Αλλά και ποιός τσού 'φταιγε; Ας τα σκέφτονταν πριν γίνουν μαναχοί. Τί φταίν και τώρα οι φαμελίτες, ν' αφήνουν όλοι το χωριό τους, να πάν Χριστουγεννιάτικα στο Μαναστήρ; Δεν λέγω, μεγάλη η Χάρη Της!– Τούτοι, λοιπόν, οι θρήσκοι, οι μερακλήδες, ανηφόρισαν μέχρι το Μοναστήρι και εκκλησιάστηκαν και άκουσαν και απήλαυσαν, βυθίστηκαν μές στα χριστουγεννιάτικα “καθίσματα”: “Δεύτε, είδωμεν, πιστοί, που εγεννήθη ο Χριστός…”, “Τί θαυμάζεις, Μαριάμ; Τί εκθαμβείσαι τω εν σοί;…”, “Ο αχώρητος παντί, πώς εχωρήθη εν γαστρί;…”, και ευτυχώς το τυπικό τα 'χε δίς, και όσα έλεγε ο γερο-Ανανίας, μές απ' τα δόντια του, που δεν τα 'κουγε ούτε κι αυτός, τα επαναλάμβανε κι ο παπα-Γρηγόρης, με την φωνή του την καμπάνα, την μελωδική, την νεανική –θά γεράση κι αυτή, που θα 'λεγε και η θειά-Ταρσίτσα. Κι άκουσαν, και προσευχήθηκαν, και κοινώνησαν. Χριστούγεννα, καλά, Χριστούγεννα!

Και να μετά στον αυλόγυρο, τους κτύπησε το βουνίσιο αεράκι –ετοιμαζόταν με τις γλύκες του ο καιρός να το χιονίσει– και νά, τους έπιασε και το χωριάτικο, να μιλήσουν, να καλαμπουρίσουν, να πειράξουν, να σιγοτραγουδήσουν, και να τους έπιασε το νοσταλγικό, και πιάσαν και μέτραγαν τις πέτρες και τα δένδρα και τα δρομάκια και τις κορφούλες, ποιές πέρασαν και ποιές όχι, και πώς τις έβλεπαν τότε, και τί έκανε ο παπα-Ησαΐας, ο 'γούμενος, και πώς έρχονταν με τα φαναράκια, με την βάβα και τον παππού, και πώς έμβαιναν στα κελάρια κρυφά, να πιούν το κρασάκι των καλογέρων, και πώς τους άλειβε με λαδάκι από την κανδήλα ο παπα-καλόγερος, και πώς έπεφτε η μάνα τους γονατιστή στην Παναγιά να στεριώση ο αδελφός του ενός, να νοικοκυρευτή η αδελφή τ' άλλου, να γυρίση ο πατέρας του παράλλου, να γιάνουν τα παιδιά, να αυγατίσουν τ' αγαθά, να συγχωρεθούνε τα νεκρά. Και να 'σου βγήκε και ο γερο-Ανανίας, να τον ρωτήσουν, να τους μιλήση, να τους ψάλη, να τον πειράξουν πώς έφυγε από τον Προυσσό γιατί δεν του 'δωναν κρασί, και να ο παπα-Γρηγόρης να τους μιλήση, να τους ευλογήση –δέν κόταγαν τούτον να τον πειράξουν, παρεμπρός του δηλαδή, γιατί τα 'χε μάθει καλύτερα τα μπολιάρικα απέ δαύτους κι ήξερε και κάτι γράμματα περισσότερα κι είχε φωνή και παράστημα– και να τραταριστούν.

*

Ήλθαν, οι ευλογημένοι οι Χριστιανοί, τα Χριστούγεννα, στο Μοναστήρι, άλλοι νοσταλγοί, άλλοι πονεμένοι, άλλοι περαστικοί, άλλοι χαμένοι –κατά πώς έλεγε και η θειά-Ταρσίτσα– άλλοι ταμένοι, άλλοι αναζητητές, αρκετοί ερωτώντες, ολίγοι ακροατές, ελάχιστοι ποιητές.

Ο παπα-Γρηγόρης μίλησε μ' όλους αυτούς, τους καλοδέχθηκε, τους καταδέχθηκε, τους ξεπροβόδισε.

Τώρα ήθελε να μείνη λίγο μόνος του.

Η χάρη της μεγάλης αυτής γιορτής του είχε δυναμώσει μέσα του την αγάπη για τις ακολουθίες ακόμη περισσότερο, τον έκανε να σιγοψάλη ολημερίς τους θεοτικούς ύμνους, με ισοκράτημα το βουητό από το βοριαδάκι που πλέον έξω στριφογύριζε τις νιφάδες του χιονιού και τις έριχνε στην πλακόστρωτη αυλή του Μοναστηριού. Είχε ανάψει μέσα του και η προσμονή για τον άγιο που αγαπούσε πολύ, τον Μέγα Βασίλειο.

Και καθόταν μές στο κελλί του, μοναχός, και έψαλε με μεγάλη κατάνυξη τα τροπάρια του Μεγάλου Βασιλείου, αφού δεν μπορούσε ο γερο-Ανανίας να βγή στην Εκκλησία να κάνουν μαζί τον εσπερινό, από τον πάγο και το κρύο.

Κάποτε, κάποτε σταματούσε για να πη ένα κράτημα, που τόσο του άρεσε, ή να θυμηθή τα κάλαντα της πρωτοχρονιάς: “…μπαίνει ο μήνας του Χριστού, τ' αγίου Βασιλείου…”, που 'λεγε μικρός.

Και μετά πάλι έψαλε:

“Των όντων εκμελέτησας την φύσιν,

καί πάντων περισκοπήσας το άστατον,

μόνον εύρες ακίνητον,

τόν υπερουσίως όντα Δημιουργόν του παντός…”

Ι.Κ.


!!

 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο

Ἰδοὺ ἡ βασικὴ διαφορὰ οἰκουμενικότητος τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἰκουμενισμοῦ

Ὁ Ὁμότιμος Καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς ΑΠΘ, Γ. Μαντζαρίδης ὁρίζει ὡς ἑξῆς τὴν χαώδη διαφορὰ Οἰκουμενικότητας τῆς Ἐκκλησίας καὶ Οἰκουμενισμοῦ:«Ἡ Ἐκκλησία εἶναι “κοινωνία τῆς θεώσεως”. Καὶ ὅταν παύει νὰ λειτουργεῖ ὡς κοινωνία τῆς θεώσεως, δηλαδὴ ὡς κοινωνία ποὺ συγκροτεῖται μὲ τὴν μετοχὴ τῶν ἀνθρώπων στὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, παύει καὶ νὰ λειτουργεῖ καὶ ὡς Ἐκκλησία.

 Ὁ δυτικὸς Χριστιανισμὸς ἀρνεῖται τὴν ὕπαρξη ἄκτιστης ἐνέργειας ἤ ἀκτίστων ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι ὅμως ἀρνεῖται καὶ τὴν ἴδια τὴν ὀντολογία τῆς Ἐκκλησίας καὶ βλέπει τὴν ἑνότητά της σὲ κοσμικὸ ἐπίπεδο. 

Στὸν Ρωμαιοκαθολικισμὸ ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας προβλήθηκε ὡς θεσμικὴ ἑνότητα στὸ ἐπίπεδο τῆς διοικητικῆς ὀργανώσεως. 

Λησμονήθηκε ἡ διαχρονικὴ συμφωνία μὲ τὴν παράδοση καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καὶ καθιερώθηκε ἡ συγχρονικὴ συμφωνία μὲ τὸν Πάπα. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ συμφωνία μὲ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας παραμένει ἄνευ νοήματος, ἂν δὲν ἀποτελεῖ καὶ συμφωνία μὲ τὸν Πάπα. Ὅταν ὅμως ὁ Πάπας βεβαιώνει μὲ προσωπική του ἀπόφανση τὴν δογματικὴ ἀλήθεια, τότε ὑποκαθιστᾶ τὴν λειτουργία τῆς ἄκτιστης ἐνέργειας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ συγκροτεῖ τὸν θεσμὸ τῆς Ἐκκλησίας.

 Ὁ σύγχρονος οἰκουμενισμὸς ἐπιδιώκει πρωτίστως τὴν ἐξωτερικὴ ἑνοποίηση τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου καὶ ὄχι τὴν διατήρηση τῆς ὀντολογικῆς ἑνότητας καὶ ταυτότητάς του. Ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸ σῶμα τῶν Χριστιανῶν καὶ ὄχι γιὰ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅσα ἀφοροῦν τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, δηλαδὴ τὸν ἴδιο τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία τὰ τοποθετεῖ σὲ δεύτερη θέση. Ἐδῶ βρίσκεται καὶ ἡ βασικὴ διαφορὰ τοῦ σύγχρονου οἰκουμενισμοῦ ἀπὸ τὴν οἰκουμενικότητα τῆς ἀδιαίρετης Ἐκκλησίας» (Πηγή: romfea.gr)! Συμφωνοῦμε, μεταξύ τῆς καθολικότητας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ δαιμονικοῦ Οἰκουμενισμοῦ «χάσμα μέγα ἐστήρικται»!

orthodoxostypos

Προετοιμασία για τον βαρύ χειμώνα

 Η ζωή σε ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό στα Ουκρανικά Καρπάθια. Ακολουθήστε την παραδοσιακή αγροτική ζωή μιας οικογένειας, καθώς προετοιμάζεται για το χειμώνα, φροντίζει τα πρόβατα και τις αγελάδες, καπνίζει χοιρινό σε ένα παλιό ξύλινο καπνιστήριο και συντηρεί τα τρόφιμα σύμφωνα με τις πατροπαράδοτες αγροτικές παραδόσεις.

* Αείμνηστος Πατριάρχης Σερβίας Παύλος (1914 - 2009)

 Μπορεί να είναι εικόνα ένα ή περισσότερα άτομα και κείμενο

Ο  Πατριάρχης Σερβίας Παῦλος

«Ἕνας ἅγιος ποὺ περπατάει πάνω στὴ γῆ»! Τὰ λόγια αὐτὰ πρῶτος τὰ πρόφερε γονατίζοντας γιὰ νὰ ἀσπασθεῖ τὸ χέρι του ἕνας πράκτορας τοῦ FBI, ὅταν τὸν εἶδε νὰ προσεύχεται στὴν ἀκρογιαλιὰ τοῦ Λὸς Ἄντζελες στὴν Ἀμερική. Ἀπὸ τότε τὰ ἐπανέλαβαν αὐθόρμητα μυριάδες πιστοῖ γιὰ τὸν ἀοίδιμο πλέον Πατριάρχη τῆς μαρτυρικῆς Σερβίας Παῦλο. Στὶς 15 Νοεμβρίου 2009 ὁ μακαριστὸς Πατριάρχης, πλήρης ἡμερῶν – ἦταν 95 ἐτῶν – πορεύθηκε πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, τὴν ἀληθινὴ πατρίδα ὅλων, συνοδευόμενος στὴν τελευταία του ἐπίγεια κατοικία ἀπὸ ἕνα πλῆθος ἑξακοσίων χιλιάδων καὶ πλέον πιστῶν.

Ὁ Πατριάρχης Παῦλος εἶχε γεννηθεῖ στὶς 11 Σεπτεμβρίου 1914 στὸ Κούτσαντσι τῆς Σλαβονίας (Κροατία). Ἔμεινε ὀρφανὸς ἀπὸ τὴν πολὺ μικρή του ἡλικία. Ἦταν τόσο ἀσθενικός, ὥστε κάποτε τοῦ ἄναψαν κερί, νομίζοντας ὅτι εἶχε πεθάνει. Σπούδασε στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τοῦ Βελιγραδίου, ἐργάσθηκε ὅμως σὲ διάφορες ἐργασίες, ἀκόμη καὶ ὡς φορτοεκφορτωτὴς λιμανιοῦ καὶ ὡς οἰκοδόμος, προκειμένου νὰ ἐπιβιώσει. Τὸ 1948 ἐκάρῃ μοναχός, τὸ 1954 χειροτονήθηκε ἱερεύς. Ἀπὸ τὸ 1955 ὡς τὸ 1957 ἔκανε μεταπτυχιακὲς σπουδὲς στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν. Ἐπιστρέφοντας στὴν πατρίδα του ἐξελέγῃ ἐπίσκοπος Ράσκας καὶ Πρίζρεν στὸ Κοσσυφοπέδιο.

Πατριάρχης Σερβίας ἐξελέγῃ την 1η Δεκεμβρίου 1990 μὲ τὸν ἀποστολικὸ τρόπο, δηλαδὴ μὲ κλήρωση ἀπὸ ἐκλεγὲν τριπρόσωπο. Καὶ ἦταν ὁ μόνος ποὺ δὲν ἐπιθυμοῦσε νὰ ἐκλεγεῖ Πατριάρχης. Μετὰ τὴν ἐκλογή του ἀπευθυνόμενος στὴν Ἱερὰ Σύνοδο εἶπε: «Οἱ δυνάμεις μου εἶναι μικρὲς καὶ σεὶς τὸ γνωρίζετε. Ἐγὼ σ’ αὐτὲς δὲν ἐλπίζω. Ἐλπίζω στὴ βοήθειά σας καί, ἐπαναλαμβάνω, στὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, μὲ τὴν ὁποία Ἐκεῖνος μέχρι σήμερα μὲ στήριξε». Κατὰ δὲ τὴν ἐνθρόνισή του τὴν ἑπόμενη μέρα εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἀνερχόμενος ὡς 44ος Πατριάρχης Σερβίας στὸν θρόνο τοῦ ἁγίου Σάββα δὲν ἔχω κανένα δικό μου πρόγραμμα. Τὸ πρόγραμμά μου εἶναι τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ»!

Ὁ Πατριάρχης Παῦλος ἦταν πάμφτωχος, ἀσκητής, νηστευτής, ἀδιαλείπτως προσευχόμενος, ταπεινός, θυσιαστικός, μαχητὴς ἀνυποχώρητος, πύρινος λειτουργός, εἰρηνοποιός, εὐρυμαθὴς θεολόγος, προφητικὸς κῆρυξ τοῦ Εὐαγγελίου, ἐλεημονέστατος!

 Ὁ μακαριστὸς Παῦλος ἦταν ἕνα θαῦμα τοῦ Θεοῦ. Κυκλοφοροῦσε καὶ ὡς Πατριάρχης μόνο μὲ τὰ δημόσια μέσα μεταφορᾶς κοιμόταν σὲ ἕνα ἁπλὸ φτωχικὸ δωμάτιο, στὸ Πρίζρεν δὲ σὲ μιὰ ψάθα, ἔραβε καὶ ἐπισκεύαζε μόνος του τὰ ἐνδύματα καὶ τὰ ὑποδήματά του καὶ ἑτοίμαζε τὸ πάντοτε νηστίσιμο φαγητό του ὁ ἴδιος. Ἀπὸ τότε ποὺ ἐξελέγῃ Πατριάρχης, λειτουργοῦσε κάθε μέρα! Αὐτὸς δὲ ἔδωσε λύση στὸ ὀδυνηρὸ σχίσμα τῆς λεγόμενης «Ἐλεύθερης Σερβικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» καὶ τὴν ὁδήγησε στοὺς κόλπους τοῦ Σερβικοῦ Πατριαρχείου.

Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο 

Ἡ ἐκλογή του συνέπεσε μὲ τὴν πιὸ τραγικὴ περίοδο τῆς ἱστορίας τῆς Σερβίας, τότε ποὺ ὁ φρικτὸς πόλεμος κατέστρεφε τὴν ἄλλοτε ἑνωμένη Γιουγκοσλαβία. Τότε ἀκριβῶς ἔδειξε τὴν ἁγιότητά του. Συνέπασχε μὲ τὸν μαρτυρικὸ λαὸ τῆς καταφανῶς ἀδικούμενης Σερβίας, ἀλλὰ ποτὲ δὲν παρασύρθηκε καὶ μάλιστα καταδίκαζε ἔντονα κάθε ἀκραῖο ἐθνικισμό. «Κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιο ὑπάρχει ἀρκετὸς χῶρος γιὰ ὅλους», ἔλεγε καὶ τόνιζε: «Τὴν εἰρήνη τὴ χρειάζονται ἐξίσου ὅλοι οἱ ἄνθρωποι· ὅπως ἐμεῖς, τὸ ἴδιο καὶ οἱ ἐχθροί μας». «Δὲν ὑπάρχει», φώναζε, «συμφέρον οὔτε ἐθνικὸ οὔτε προσωπικὸ ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἀποτελεῖ δικαιολογία τοῦ νὰ μὴν εἴμαστε ἄνθρωποι»!

Ἡ φράση μάλιστα αὐτή, ποὺ συχνὰ ἐπανελάμβανε, συνετέλεσε ὥστε τὰ παιδιὰ νὰ τὸν ὀνομάζουν χαϊδευτικά: «Ὁ Παῦλος, νὰ εἴμαστε ἄνθρωποι»!

Αὐτῆς τῆς ἀληθινὰ ἁγίας μορφῆς ἂς ἔχουμε ὅλοι τὴν εὐχὴ καὶ ἰδιαίτερα ὁ πολυβασανισμένος λαὸς τῆς Σερβίας. 

 

 

 

Οι Αλεβίτες της Θράκης

 Στη Θράκη, στον ορεινό όγκο του Έβρου, δίπλα στα σύνορα με την Βουλγαρία και την Τουρκία, ζει μία μειονότητα μέσα στη μειονότητα, άγνωστη στο ευρύ κοινό. Είναι οι Μπεκτασήδες-Αλεβίτες. Δεν προσεύχονται σε τζαμιά, οι γυναίκες είναι ισότιμες με τους άνδρες και δε χρειάζεται να φορούν μαντήλα, και στην Τουρκία συχνά αντιμετωπίζονται ως αίρεση. Για χρόνια διεκδικούσαν την αναγνώρισή τους από το ελληνικό κράτος, η οποία ήρθε μέσα στο καλοκαίρι. 

 

Η εκπομπή «365 στιγμές», παρουσιάζει την κοινότητα των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών της Θράκης. 

Η Σοφία Παπαϊωάννου επισκέπτεται τον τεκέ της Ρούσσας, το δεύτερο σημαντικότερο κέντρο του Αλεβισμού στον κόσμο, και γνωρίζει την οικογένεια που τον φυλάει. Από εκεί φτάνει στον Μεγάλο Δέρειο, ένα χωριό πάνω στη συνοριακή γραμμή, όπου συνυπάρχουν μουσουλμάνοι σουνίτες και αλεβίτες και μόλις τέσσερις χριστιανοί. Γιατί ήταν τόσο σημαντική η αναγνώρισή τους, τι είχαν βιώσει τόσα χρόνια και πώς αντέδρασε η Τουρκία στην αναγνώριση;


«Μην ξεχνάς, αδελφέ,ότι κάποτε ήμασταν κι εμείς σαν εσένα,κι ότι εσύ θα γίνεις σαν εμάς»…


Επιγραφή Στο οστεοφυλάκιο της Σκήτης του Αγίου Ανδρέα.

Η υμνολογία της Εκκλησίας: O εγγυημένος διδάσκαλος και κατηχητής της Αληθείας.

Μέσα στη βαβελιανή σύγχυση της εποχής μας, την οποία έχει επιβάλει το οικουμενιστικό ρεύμα, σαστισμένος ο λαός του Θεού βρίσκεται να παρακολουθεί τα τεκταινόμενα, αδυνατώντας να επισυναγάγει τον νου και την καρδιά και να συγκροτήσει σκέψη, ώστε να επιβεβαιωθεί σε ποια πίστη τέλος πάντων είναι ταγμένος, απ` όσες «κυκλοφορούν». Γι` αυτό επικρατεί και απόλυτη σιωπή εν πλήρη απορία, παρ` όλο που το «μεγάλο γεγονός» της προ δεκαετίας «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου» θα έπρεπε να είχε ξεκαθαρίσει τα πράγματα και μάλλον τα περιέπλεξε.

Ανατράπηκαν άρδην παραδοσιακά πράγματα, πάτριες διδασκαλίες και παρακαταθήκες. Παραγκωνίστηκαν οι αποκεκαλυμμένες στους αγίους αλήθειες, θεωρήθηκαν ως μη χρειαζούμενες πλέον - μεταπατερική παράκρουση - και προωθούνται ανυπόστατα γεννήματα της υπεροψίας και εφευρήματα της «επιστήμης» της θεολογίας, από αφώτιστα κεφάλια, κυρίως από τα υψηλά επίπεδα, μέσα στα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Διότι οι Οικουμενιστές διακονούν το μεγάλο κίνημα της Παγκοσμιοποίησης.

Η εκκοσμίκευση, αυτή η μεγάλη «πόρνη», προσφέρεται και ικανοποιεί όλα τα πάθη του ανθρώπου. Έχει τους τρόπους της, τα κλειδιά, για να ανοίγει τις καρδιές και να τις κλέβει κυριολεκτικά και από τα υψηλά διακονήματα, για τα οποία τάχτηκαν και, αλίμονο, έδωσαν όρκο να τα φυλάξουν έως θανάτου. Θλιβερή αλήθεια!

Χωρίς πάσης αμφιβολίας, επικρατεί πνευματικό χάος και σύγχυση ανάμεσα στους χριστιανούς, στο πλήρωμα της Αγίας μας Εκκλησίας. Το παρελθόν είναι πολύ μακριά και τα θησαυρίσματά του έχουν περάσει στο περιθώριο. Τίποτε δεν εννοείται ως δεδομένο, καθώς το μάθαμε τόσα χρόνια από τους αγίους και φυσικά δεν είναι αυτονόητο, ακόμη και μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας. Τίποτε, ούτε και αυτό το Άγιο Όνομά της.

Σήμερα μιλούν για Εκκλησία και συμπεριλαμβάνουν στην έννοια αυτή, όχι μόνο τους αιρετικούς, που είναι χαρακτηριστική, χοντροκομμένη περίπτωση προδοσίας, αλλά προσδίδουν σ` αυτήν και άλλες «καινοτόμες», καινοφανείς και δαιμονικές ονομασίες και φοβερά προσδιοριστικά εγκεφαλοκατασκευάσματα, ακατανόητα στον κόσμο βέβαια, εκτός από τους σοφούς κατασκευαστές της νέας Βαβέλ. Κατασκευαστές, οι οποίοι ασχολούνται μόνο με τον εγκέφαλό τους, παραβλέποντας και απαξιώνοντας Βίους Αγίων, ακολουθίες Μηναίων, Παρακλητικής και των λοιπών βιβλίων της λατρείας της Εκκλησίας.

Ναι, κάτι τέτοιοι, λεγόμενοι καθηγητές, παντός είδους, εκτός από το κακό που κάνουν στα παιδιά, στους φοιτητές, βγαίνουν και στις ενορίες και στα πνευματικά κέντρα των Μητροπόλεων και πουλάνε «επιστήμη». Εξαπολύουν με τις ώρες τις εξυπνάδες τους, υπό την ανοχή και αποδοχή των οικείων επισκόπων, οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με τις εμπειρίες των αγίων και κάνουν ζημιά και στους απλούς και καλοπροαίρετους χριστιανούς. Όλο αυτό το παιχνίδι των Οικουμενιστών προκαλεί πνευματική σύγχυση και γενικότερα εσωτερική αναστάτωση, με απειλούμενη την ενότητα των πιστών. Και αυτό είναι που πονάει.

Κλειδί ασφαλείας για την φιλότιμη και αγνή ψυχή σ` αυτήν την κατάσταση, πέρα από τη μελέτη της Αγίας Γραφής, είναι άπασα η υμνολογία η περιεχόμενη στα βιβλία της Εκκλησίας μας. Ακόμη δεν τα «πείραξαν» οι Οικουμενιστές, αν και προβλέπεται, μ` όλα αυτά που διδάσκουν, πως αυτά θα είναι ο επόμενος στόχος τους στο άμεσο μέλλον. Διότι δεν μπορεί να παραμένουν ως έχουν, καθότι θα αποκαλύπτουν ως μάρτυρες της Αληθείας την πλάνη και τις κακοδοξίες τους. Εκεί θα καταφύγουμε, για να βρούμε την απάντηση στα ερωτήματά μας.

Διότι οι ύμνοι είναι στην ουσία «μεταποίηση» των Γραφών και προσφορά στους πιστούς σε ποιητική μορφή, πάντα με τη χάρη και τη φώτιση του Θεού, η οποία προσφέρεται στους υμνογράφους. Εκεί υπάρχει ξεκάθαρη η Αλήθεια. Και γίνεται εύκολα κατανοητή και καθοδηγητική στις δύσκολες ημέρες που περνάμε. Ας κλείσουμε τα αυτιά μας στις προφάσεις ότι είναι δυσνόητοι. Είναι όμως θεόσταλτοι! Αγιοπνευματικά δώρα προσλαμβανόμενα και αφομοιούμενα μυστικώς από κάθε καλοπροαίρετη ταπεινή ψυχή! Πέρα από τις ακολουθίες στην Εκκλησία, ας τα διαβάσουμε και κατά μόνας, ξεκινώντας από το Ψαλτήρι, το οποίο δε λείπει από καμιά προσευχή της και θα νιώσουμε την ψυχική αγαλλίαση που προσφέρουν. Διότι είναι τραγούδια της Εκκλησίας του Χριστού των Πατέρων μας.

Εν κατακλείδι, θα `ρθει καιρός, αν δεν έχει έρθει ήδη, που θα λέμε μεταξύ μας τις λέξεις «Εκκλησία», «Χριστός», «Θεός», όντας μέσα στην Εκκλησία, και δεν θα μπορούμε να συνεννοηθούμε. Άρα, μία είναι η Εκκλησία, σήμερα, που μπορούμε να την ονοματίζουμε με ασφάλεια: «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΗΜΩΝ», όπως λέει και το απολυτίκιο: «Ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων ἡμῶν ὁ ποιῶν ἀεὶ μεθ' ἡμῶν κατὰ τὴν σὴν ἐπιείκειαν, μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεος σου ἀφ' ἡμῶν, ἀλλὰ ταῖς αὐτῶν ἱκεσίαις , ἐν εἰρήνῃ κυβέρνησον τὴν ζωὴν ἡμῶν».

 Σάββας Ηλιάδης, Δάσκαλος -Κιλκίς, 15-11-2026

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

Κοινωνίες- Γη και Σύμπαν σε καιρούς πολυκρίσεων , Φιλοσοφία και θετικές επιστήμες

 Στις "Αντιθέσεις" , " ο κόσμος ο μικρός, ο κόσμος ο μεγάλος " και η απεραντοσύνη του Σύμπαντος, συναντούν τις παγκόσμιες προκλήσεις για τις κοινωνίες , τον ρόλο της επιστήμης και της τεχνολογίας αιχμής , την αξία της φιλοσοφίας και το "αιώνιο" ερώτημα που και πως βαδίζει η κοινωνία, μέσα από πολυκρίσεις, πολέμους και ανισότητες, την ώρα που σχεδιάζει διπλανητικά ταξίδια 

  • Στο στούντιο των " Αντιθέσεων" ο ομότιμος καθηγητής Υπολογιστικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Chapman της Καλιφόρνιας, Μηνάς Καφάτος, με ερευνητικό και διδακτικό επίκεντρο την θεωρία της Γενικής Σχετικότητας και την Κβαντομηχανική, επικεφαλής του διεπιστημονικού Ινστιτούτου Earth, Computing, Human and Observing (ECHO).
  • Στην εκπομπή κάνει εισαγωγή ο ομότιμος καθηγητής Αστροφυσικής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πολυγραφότατος συγγραφέας επιστημονικών και φιλοσοφικών βιβλίων , Μάνος Δανέζης

ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΤΙΝΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.
Μια διήγηση από το Γεροντικό:
«Σε ένα μοναστήρι έξω από την Αλεξάνδρεια ασκήτευε ένας δημοφιλής μοναχός. Ήταν Μεγάλη Σαρακοστή. Ο διοικητής της Αλεξάνδρειας αποφάσισε να επισκεφτεί τον γέροντα. Ο Όσιος, όντας προικισμένος με το χάρισμα της προορατικότητας, είχε λάβει πληροφορία για την επίσκεψη. Ζήτησε από έναν δόκιμο να του φέρει τυρί και ψωμί. Ο ίδιος κάθισε στις πύλες της πόλης και περίμενε τον υψηλό επισκέπτη.
Όταν ο αξιωματούχος εμφανίστηκε, ο γέροντας πήρε από το δόκιμο το τυρί και το ψωμί και άρχισε να τρώει. Ο αξιωματούχος πλησίασε το μοναχό, τον κοίταξε από πάνω μέχρι κάτω και είπε στους αυλικούς που τον συνόδευαν: «Είναι αυτός που τον επαινούσαν τόσο πολύ; Εγώ νηστεύω πιο αυστηρά από αυτόν. Αφού τρώει τυρί τη Μεγάλη Σαρακοστή». Και, κατακρίνοντας το γέροντα, γύρισε την πλάτη και έφυγε.
Ο δόκιμος δεν μπορούσε να καταλάβει τι είχε συμβεί και ρώτησε το γέροντα: «Πάτερ, γιατί το έκανες αυτό; Απέρριψες έναν άνθρωπο που είχε έρθει στην έρημο για πνευματική τροφή!»
«Ευλογημένε», – του είπε ο γέροντας, – «αν ήταν έτσι, το τυρί και το ψωμί δε θα ήταν εμπόδιο για εκείνον. Όταν ήρθε εδώ, ήθελε να υπογραμμίσει πόσο σεμνός είναι: ένας διοικητής της πόλης καταδέχεται και επισκέπτεται κάποιον μοναχό στην έρημο. Αλλά αυτή η σαλή μου πράξη ξεμπρόστιασε την προσποιητή αρετή του».

***
Μέγας Βασίλειος: Η νηστεία γεννάει προφήτες. Ενισχύει τους δυνατούς. Σοφίζει τους νομοθέτες. Εξοπλίζει τους ήρωες. Γυμνάζει τους αθλητές. Αποκρούει τους πειρασμούς. Συγκατοικεί με τη νηφαλιότητα και την αγνότητα. Στους πολέμους κάνει ανδραγαθήματα και στον καιρό της ειρήνης διδάσκει την ησυχία. Αγιάζει τους αφιερωμένους και τελειοποιεί τους ιερείς. Κανείς δεν μπορεί να πλησιάσει το Θυσιαστήριο και να τελέσει τη θεία Λειτουργία, χωρίς προηγουμένως να έχει νηστέψει.
***
Αββάς Αντώνιος: ΠΟΛΛΟΙ ΒΑΣΑΝΙΣΑΝ το σώμα τους με ασκήσεις, αλλά επειδή δεν κατόρθωσαν ν’ αποκτήσουν διάκριση, βρέθηκαν μακριά απ’ τον Θεό. [Γεροντικόν, η΄]
Αββάς Ισίδωρος ο πρεσβύτερος: ΑΝ ΝΗΣΤΕΥΕΤΕ κανονικά μην υπερηφανεύεσθε, διαφορετικά καλύτερα να τρώτε κρέας. Γιατί περισσότερο συμφέρει τον άνθρωπο να τρώει κρέας, παρά να είναι υπερήφανος και αλαζόνας. [Γεροντικόν, δ΄]
***
Μέγας Βασίλειος:
MΗΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙΣ όμως το καλό της νηστείας μόνο στην αποχή από το φαγητό. Γιατί πραγματική νηστεία είναι να μην κάνεις τίποτε άδικο. ‘’Να λύνεις κάθε δεσμό αδικίας’’ [Ησ. 58,6]. Συγχώρησε τον πλησίον σου για το κακό που σου έκανε και ξέχασε αυτά που σου χρωστάει. ‘’Η νηστεία σας να είναι καθαρή από δικαστικές πράξεις και προστριβές’’ [῾Ησ. 63,4]. Κρέας δεν τρως αλλά κατασπαράζεις τον αδελφό σου. Νηστεύεις το κρασί αλλά είσαι σπάταλος σε αδικίες. Περιμένεις να έρθει το βράδυ για να φας αλλά ξοδεύεις όλη την ημέρα σου στα δικαστήρια. ‘’Αλοίμονο σε κείνους που δεν μεθάνε από κρασί [Ησ. 28,1] [αλλά από τις αδικίες] ‘’ [Περὶ νηστείας Α΄ 10].
"Πολλοί προσέρχονται στον ενάρετο βίο, λίγοι όμως δέχονται το ζυγό του. Διότι στους βιαστές ανήκει η Βασιλεία των Ουρανών «και βιαστές αρπάζουν αυτήν», όπως λέει ο Ευαγγελικός λόγος. Βία ονόμασε ο Κύριος την άσκηση του σώματος και της ψυχής, που υπομένουν θεληματικά οι μαθητές του Χριστού, επειδή αρνούνται τα δικά τους θελήματα και τηρούν όλες τις εντολές του Χριστού. "
ΝΟΜΙΖΩ λοιπόν ότι καμιά συμβουλή δεν μπορεί να αγγίξει τόσο την ψυχή του λαίμαργου και να την αλλάξει, όσο και μια τυχαία μόνο συνάντηση με τον εγκρατή. Και μου φαίνεται πως αυτό σημαίνει να τρως και να πίνεις με τέτοιο τρόπο που ν’ αποτελεί τιμή για το Θεό, ώστε ακόμα και στο τραπέζι να λάμπει η ζωή μας ένα καλό έργο, και να δοξάζεται ο ουράνιος Πατέρας μας. [Ὅροι κατὰ πλάτος, 17]