Ίνδικτος ~

 

Η παράδοση της εκκλησίας να μετράει το έτος από τον Σεπτέμβριο (όχι τον Ιανουάριο) έχει ιστορική αρχή. Επί Ιουλίου Καίσαρα εισήχθη στο ρωμαϊκό κράτος ο ορισμός των φορολογικών περιόδων διάρκειας 15 ετών που ξεκινούσαν την 1η Σεπτεμβρίου. Αυτή η περίοδος έλαβε το όνομα indictio «ορισμός» (ελλην. "Ίνδικτος").

 

 

 

 

❝Εἰς τοὺς παλαιοὺς Ῥωμάνους πολλὰ ἐτιμᾶτο αὕτη

ἐξ ἀρχαίων χρόνων. Ἰνδικτιὼν δὲ κατὰ τὴν ῥωμαϊκήν,

ἤτοι λατινικὴν γλῶσσαν, θέλει νὰ εἰπῇ ὁρισμός❞

(Νικόδημος Αγιορείτης, 18ος αι.).

Το όνομα αυτό καθιερώθηκε μετέπειτα στο Βυζάντιο, πρώτα ως "Ινδικτιών" και αργότερα ως "Ίνδικτος", αλλά με άλλη σημασία: η αρχή της φορολογικής περιόδου έγινε αρχή του ΕΤΟΥΣ.

Έτσι, ήδη από τους χρόνους του Μ. Κωνσταντίνου η 1η Σεπτεμβρίου μαρτυρείται ως εορτή της αρχής του εκκλησιαστικού έτους και έκτοτε με το όνομα «αρχή της Ινδίκτου» παρέμεινε στο εκκλησιαστικό τυπικό ώς και τις μέρες μας. Εορτάζεται δε (ειδικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο) με κάθε επισημότητα, κατά τη γλαφυρή φράση πάλι του Νικοδήμου Αγιορείτου:

❝Ἵνα διὰ μέσου τῆς ὑμνωδίας καὶ ἱκεσίας, ὁποὺ

προσφέρομεν εἰς τὸν Θεὸν ἐν τῇ ἑορτῇ ταύτῃ,

γένῃ ὁ Θεὸς ἵλεως εἰς ἡμᾶς καὶ εὐλογήσῃ

τὸν νέον χρόνον, καὶ χαρίσῃ τοῦτον εἰς ἡμᾶς

εὐτυχῆ καὶ γεμάτον ἀπὸ ὅλα τὰ σωματικὰ ἀγαθά❞. ~ 

 

 

Σημείωση: Στο βυζαντινό χρονολογικό σύστημα η κτίση του κόσμου τοποθετείται την 1η Σεπτεμβρίου του 5509 π.Χ. Άρα, αν ζούσαμε στο Βυζάντιο, το έτος που αρχίζει σήμερα θα ήταν το (2026 + 5509 7535.

Και θα ήταν το 5ο της τρέχουσας ινδικτιώνος ....

(7535 — διαιρέστε διά 15 και κρατήστε το υπόλοιπο

🌾 μόδι 🌾

❝ οὐδὲ καίουσι λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν

ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν λυχνίαν,

καὶ λάμπει πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ ❞ (Ματθ. 5,15)

(μετάφρ.)

«όταν ανάβουν λυχνάρι, δεν το βάζουν κάτω από κάδο,

αλλά πάνω σε λυχνοστάτη, ώστε να φωτίζει όλους

όσοι βρίσκονται στο σπίτι».

Πόση δύναμη κρύβει αυτή η εικόνα: ένας λύχνος αναμμένος, κι όμως σκεπασμένος με έναν κάδο. Ένα φως που υπάρχει, αλλά δεν φαίνεται· και περιμένει να φανερωθεί.

~ ~ ~ ~

Ο " μόδιος " στην αρχαιότητα (λατ. modius) ήταν μονάδα μέτρησης σιτηρών.

Με αυτή τη σημασία επιβιώνει σήμερα η λέξη " μόδι " [το]: μονάδα μετρήσεως χωρητικότητας ξηρών καρπών και σιτηρών, ισοδύναμη με 8,75 λίτρα. Στην επαρχία χρησιμοποιήθηκε μέχρι πρόσφατα, πβ. την ευχή για καλή σοδειά « Χίλια μόδια». Απαντά επίσης και σε τοπωνύμια (πβ. Χιλιομόδι).

Κατ' επέκταση, χρησιμοποιήθηκε και για έκταση (ανάλογη με τη σοδειά που μπορεί να δώσει), όπως στο κυπριακό Άσμα του Διγενή:

❝ τζ΄ εκράτεν η πατούνα του εννιά μοδιών χωράφκια...❞

Επίσης, δήλωσε μεταφορικά μεγάλη ποσότητα ή πλήθος, όπως στον Μιχαήλ Γλυκά, βυζαντινό συγγραφέα του 12ου αιώνος:

❝ αν γένει κτύπος πούποτε, μόδιν αγγέλους βλέπεις ❞

Συνεκδοχικά, όμως ήταν και το αγγείο, ο κάδος που περιείχε τα δημητριακά. Με αυτή τη δεύτερη σημασία χρησιμοποιείται στην Καινή Διαθήκη.

~ ~ ~ ~

Η εικόνα του λυχναριού που κρύβεται κάτω από τον κάδο, συγκίνησε τους υμνογράφους, οι οποίοι με τη φράση «μόδιος σιγῆς» αναφέρθηκαν σε πρόσωπα αγίων, λείψανα ή και ιερά αντικείμενα, που έμειναν για αιώνες στην αφάνεια, αλλά κάποια στιγμή αποκαλύφθηκαν

● Έτσι συμβαίνει και στην υμνογραφία του αγίου Φανουρίου (27 Αυγούστου), που ονομάστηκε «Νεοφανής» επειδή η εικόνα και ο ναός του «φανερώθηκαν» τυχαία μέσα σε χαλάσματα τον 14ο αιώνα στη Ρόδο (πολλούς αιώνες μετά το μαρτύριό του).

❝Μαρτυρήσας ἀνδρικῶς,

ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ,

ὑπὸ μ ό δ ι ο ν σιγῆς ἔμεινας ἔτεσι πολλοῖς,

ἀλλ' ἐπεγνώσθης ἐν Ῥόδῳ νεύματι θείῳ❞

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ ~ μετακίνηση, αλλά όχι τέλος ~

Αυτές τις ημέρες εορτάζουμε την Κοίμηση της Θεοτόκου, που όμως ονομάζεται με διαφορετικό τρόπο και "Μετάσταση".

Η ρίζα

Λίγες ρίζες έχουν χτίσει τόσο μεγάλο μέρος της ελληνικής σκέψης όσο το ρ. "ἵστημι":

• στάση, ανάσταση, κατάσταση,

• έκσταση, απόσταση, υπόσταση,

• σύσταση, διάσταση, περίσταση,

• ένσταση, αντίσταση, παράσταση, επανάσταση

— και μετάσταση.

Από το ρ. μεθίστημι (< μετά + ἵστημι): «τοποθετώ αλλού, μετακινώ». Στη μέση φωνή, μεθίσταμαι: «αλλάζω θέση».

Η αρχική σημασία ήταν «μετακίνηση – μετανάστευση».

Ο Πλάτων γράφει για «τῆς χώρας μετάστασις ἐξ οἰκείας ἐπ' ἀλλοτρίαν» (Τίμ. 82a) — τη μετακίνηση από την οικεία στην ξένη γη.

Η ιατρική σημασία ~

Ο Γαληνός χρησιμοποιεί τη "μετάστασιν" για τη μετάθεση της νόσου από μέλος σε μέλος. Τον 19ο αιώνα η δυτική ιατρική ανασύρει τον όρο (γαλλ. métastase) για τη διασπορά του καρκίνου — και η σημασία επιστρέφει στα νέα ελληνικά ως σημασιακό αντιδάνειο: η λέξη έμεινε πάντα ελληνική, αλλά με τη νέα σημασία ήλθε από ξένες γλώσσες. Ακόμη κι εκεί, η λέξη λέει το ίδιο: κάτι άλλαξε θέση.

Ο ευφημισμός του θανάτου ~

Ήδη στην ελληνιστική εποχή η λέξη σημαίνει «θάνατος, αναχώρηση από τη ζωή». Ο ρήτορας Μένανδρος γράφει: «βελτίων ἐστὶ τάχα ἡ μετάστασις τοῦ τῇδε βίου» — καλύτερη ίσως η μετάσταση από τούτη τη ζωή. Η ελληνική δεν είπε «εξαφάνιση, τέλος», αλλά μετακίνηση. 

 

 

 

 

Η εκκλησιαστική χρήση

Στην εκκλησιαστική γλώσσα συμβαίνει το εξής παράδοξο. Ενώ η μετοχή "μεταστάς" χρησιμοποιείται για τους κεκοιμημένους (λέξη που ζει ακόμη στη νεκρώσιμη ακολουθία και στα μνημόσυνα), η ίδια η λέξη "μετάστασις" δεν είναι συνώνυμο γενικά του θανάτου, αλλά του θανάτου ως «μετάβαση του σώματος από την επίγεια ζωή σε μια άλλη κατάσταση». Ειδικότερα σε επίπεδο εορτολογικό, η ορθόδοξη Εκκλησία ονομάζει "μετάστασιν" δύο και μόνο γεγονότα: του Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου (26 Σεπτ.) και της Θεοτόκου.

Μετάσταση της Θεοτόκου ~

Μιλώντας για την κοίμηση και μετάσταση της Θεοτόκου αρκετοί μεταγενέστεροι πατέρες ερμήνευσαν τη λέξη "μετάσταση" ως λέξη που μέσα της περιέχει όχι μόνο τον θάνατο, αλλά και την ανάσταση (και ανάληψη του σώματος).

Η σημασία γίνεται εμφανής στην υμνογραφία της Κοίμησης της Θεοτόκου, όπου η λέξη "μεθίστημι" χρησιμοποιείται με δύο τρόπους.

α) μέση διάθεση, π.χ. στο Απολυτίκιο:

Ἐν τῇ Γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας,

ἐν τῇ Κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε.

Μ ε τ έ σ τ η ς πρὸς τὴν ζωήν, μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς,

καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη,

ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

β) αλλά και με ενεργητική διάθεση (ως ενέργεια του Χριστού για τη μητέρα του), π.χ. στο Κοντάκιο:

Τὴν ἐν πρεσβείαις ἀκοίμητον Θεοτόκον,

καὶ προστασίαις ἀμετάθετον ἐλπίδα,

τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν·

ὡς γὰρ ζωῆς Μητέρα,

πρὸς τὴν ζωὴν μ ε τ έ σ τ η σ ε ν,

ὁ μήτραν οἰκήσας ἀειπάρθενον.

Τη διδασκαλία περί της μεταστάσεως της Θεοτόκου ως λέξεως που κρύβει (κυριολεκτικά και μεταφορικά) την ίδια την ανάσταση, συγκεφαλαιώνει ο άγιος Νικόδημος Αγιορείτης (Εορτοδρόμιο). Παραθέτουμε σχετικό απόσπασμα, χάριν των ενδιαφερομένων για το ειδικότερο αυτό θέμα:

Διατί οὐ δημοσιεύεται ἐπ' Ἐκκλησίας ἡ τῆς Θεοτόκου

ἀνάστασις καί ἀνάληψις, ἀλλὰ μ ε τ ά σ τ α σ ι ς

μόνον αὐτῆς λέγεται;

Εἰς τοῦτο ἀποκρίνονται μερικοὶ

• πρῶτον, ὅτι ἡ τῆς Θεοτόκου ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις δέν εἶναι μαρτυρημένη ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· καθὼς εἶναι ἡ τοῦ Υἱοῦ αὐτῆς καὶ Θεοῦ ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις·

• δεύτερον, διότι ἡ τῆς Θεοτόκου ἀνάστασις καὶ ἀνάληψις δόγμα ἐστὶ μυστικὸν ἐν μόνοις τοῖς λόγοις τῶν Πατέρων σημειούμενον, κατά τόν μέγαν Βασίλειον, «Τὰ μὲν δόγματα σιωπᾶται, τὰ δὲ κηρύγματα δημοσιεύεται» (Κάν. 91)·

• ἀποκρίνονται καὶ τρίτον, ὅτι ἡ μετάστασις εἶναι καθολικωτέρα τῆς ἀναστάσεως καὶ ἀναλήψεως· καθότι πᾶν τὸ ἀναστηθέν, ἢ ἀναληφθέν, μεθίσταται κατά τόπον·

ὅθεν ἡ μετάστασις λεγομένη ἐπὶ τῆς Θεοτόκου, καί τήν

ἀνάστασιν αὐτῆς συμπεριλαμβάνει, καὶ τήν ἀνάληψιν.

Μια λέξη που σημαίνει «αλλάζω θέση» — και έγινε διαδοχικά όνομα για: την μετανάστευση, την εξορία, την αρρώστια που εξαπλώνεται, τον θάνατο, και -τέλος- την υπέρβαση του θανάτου. Σαν να λέει: όχι "τέλος", αλλά "αλλού"..

ἅλιον ποντογενές

(ερμηνεία Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Εορτοδρόμιο - όπου και μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία του όρου "περίφραση")

Ἐπιστρέφων οὖν ὁ Μελωδὸς πρὸς τὸν Κύριον λέγει·

Τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἐντόσθιον καὶ κητῶον καὶ θαλάσσινον

καὶ εἰς τὸ πέλαγος γεννημένον (πάντα δὲ τὰ ἐπίθετα ταῦτα

εἶναι περίφρασις, καὶ δηλοῦσι τὸ κῆτος· περίφρασις δὲ ἐστίν,

ὅταν τις μετὰ πολλῶν λέξεων ὀνομάζῃ ἓν πρᾶγμα,

ὅπου ἠδύνατο νὰ τὸ ὀνομάσῃ με ὀλίγας, ἢ καὶ μιᾶν μόνην)

καὶ τὸ Κῆτος, ὅπου κατέπιε τὸν Ἰωνᾶν,

ἦτον εἷς τύπος καὶ ἓν τι προεικόνισμα τῆς τριημέρου Ταφῆς Σου, Κύριε·

τοῦ τύπου δὲ τούτου ὑποφήτης ἦτον ὁ Ἰωνᾶς,

τουτέστιν αὐτὸς δι’ ἑαυτοῦ τὸν ὑπέφηνε παθών·

____

Ο ποιητής  Άγιος Κοσμάς ο Μελωδός είναι ο πιο αρχαιοπρεπής απο όλους τους ποιητές του Βυζαντίου, Θυμίζει (ή και μιμείται) τον Όμηρο και τον Αισχύλο.

Από την υμνογραφία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Θ α β ώ ρ ~

Το όνομα του χαμηλού όρους (μόλις 500 μ. ύψους), όπου έγινε η Μεταμόρφωση του Χριστού, ανάγεται στο εβρ. "ṭabbūr" «ομφαλός». Πολλοί έχουν ερμηνεύσει τη σύνδεση αυτή λόγω του στρογγυλού σχήματός του ή υπονοώντας ότι το όρος κατείχε κεντρική θέση στην Ιουδαία. Στον Φλάβιο Ιώσηπο (Ιουδαίο ιστορικό τού 1ου αι.) απαντά με τον εναλλακτικό τύπο "Ἰταβύριον".

◆ Πολύ συχνό είναι στην εκκλησιαστική γραμματεία το παράγωγο "θαβώρειος", αναφερόμενο στο φως της Μεταμορφώσεως, το οποίο στους μεταγενέστερους αιώνες ταυτίστηκε με το άκτιστο φως τού οποίου αποκτούν εμπειρία άγιοι άνθρωποι, κυρ. ησυχαστές.

❝Θαβὼρ ὑπὲρ πᾶν γῆς ἐδοξάσθη μέρος,

Ἰδὸν Θεοῦ λάμψασαν ἐν δόξῃ φύσιν.❞

(«Το Θαβώρ δοξάστηκε όσο κανένας της γης τόπος,

γιατί είδε τη φύση του Θεού να λάμπει μες στη δόξα»)

Επίγραμμα Συναξαρίου 6ης Αυγούστου

_____

εικόνα: το όρος #Θαβώρ. Έγχρωμη φωτογραφία του 19ου αιώνα από τον Γάλλο φωτογράφο Félix Bonfils (1831–1885)

🌾📜❝ ἀμείβω ❞

 

Ὅλον τὸν Ἀδὰμ φορέσας Χριστέ

τὴν ἀμαυρωθεῖσαν ἀμείψας

ἐλάμπρυνας πάλαι φύσιν

καὶ ἀλλοιώσει τῆς μορφῆς σου ἐθεούργησας.

__________________

Εδώ το ρήμα έχει τη σημασία «αλλάζω». Συνεπώς, η φράση σημαίνει: «άλλαξες την αμαυρωθείσα φύση και την λάμπρυνες ξανά»

Και σε άλλα σημεία της υμνογραφίας της Μεταμορφώσεως χρησιμοποιείται το ρήμα αυτό:

ε΄ ωδή

φῶς πρὸ ποδῶν ὑψίδρομον σέλας Χριστέ,

ἥλιος εἶκε μορφὴν βροτείαν ὡς ἀμεῖψαι εὐδόκησας.

(μπροστά στα πόδια σου το φως και το άστρο που λάμπει ψηλά, ο ήλιος,

υποχώρησε, όταν ευδόκησες να αλλάξεις την ανθρώπινη μορφή σου)

Μορφὴν ἀνδρουμένην κατὰ ἕκτην Χριστὸς ἀμεῖψε.

( = την ανθρώπινη μορφή του, την έκτη του μήνα, ο Χριστός μεταμόρφωσε)

Σας ενδιαφέρουν τα παλαιότερα Ελληνικά;

 

ΑΝ τυχόν κάποιος ενδιαφέρεται να μελετήσει ή να διδάξει ή απλά να εξοικειωθεί με παλαιότερες μορφές της ελληνικής γλώσσας, μπορούμε να προτείνουμε τον παρακάτω οδηγό με κλιμακούμενα επίπεδα αρχαιογνωσίας (ως προς τη δυσκολία), μαζί με ανάλογες ηλεκτρονικές πηγές κειμένων.

~ ~ ~ ~ ~

Για μια πρώτη, απλή, ευκρινή και πολύ παιδαγωγική μορφή εξοικείωσης συνιστούμε τα παλιά (προ της γλωσσικής μεταρρύθμισης) αναγνωστικά του Δημοτικού σε απλή καθαρεύουσα, όπως αυτό εδώ:

☛ https://e-library.iep.edu.gr/.../coll.../browse/item.html...

Ένα δεύτερο επίπεδο δυσκολίας είναι τα κείμενα της Μεσαιωνικής Δημώδους Γραμματείας μετά τον 11ο αιώνα (Διγενής Ακρίτας, Πτωχοπροδρομικά, Ερωτόκριτος, Χρονικό του Μορέως), που αποτυπώνουν την αργή αλλά σταθερή μετάβαση στη σύνταξη και μορφολογία της σημερινής δημοτικής μας γλώσσας (απλοποίηση πτώσεων, χρήση αναλυτικών τύπων, εισαγωγή νέων λέξεων κ.λπ.).

☛ Σπουδαία πηγή σχετικών κειμένων εδώ (από το Κέντρο Ελληνικής γλώσσας): https://dimodis.greeklanguage.gr/index.php...

Τρίτο επίπεδο δυσκολίας είναι η λόγια εκκλησιαστική γλώσσα (περίπου της εποχής της επανάστασης). Ενδεικτικά, ο μνημειώδης Συναξαριστής του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου. Είναι καθαρεύουσα της εποχής συνδυασμένη όμως με στοιχεία της καθημερινής ομιλούμενης γλώσσας της εποχής (18ος-19ος αιώνας), συνδυασμός που κάνει τα κείμενα αυτά ένα ιδιαίτερα γλαφυρό ανάγνωσμα.

☛ πηγή από τα βιβλία της Ανέμης https://anemi.lib.uoc.gr/.../6/b/f/metadata-39-0000368.tkl ]

​ Τέταρτο επίπεδο είναι τα κείμενα διαφόρων λογοτεχνών που έγραψαν στην καθαρεύουσα. Η μεγαλύτερη ώς τώρα συγκέντρωση τέτοιων κειμένων είναι το Project Gutenberg

☛ https://www.gutenberg.org/browse/languages/el

Εκεί βάσει τίτλου και ημερομηνίας μπορεί κάποιος να ανατρέξει στα νεότερα κείμενα.

(ΣΗΜ Δεν είναι όλα βεβαίως ευκολοδιάβαστα. Κάποιος θα συναντήσει δυσκολία πχ στον Βιζυηνό, τον Βικέλα, τον Κονδυλάκη, τον Ραγκαβή, θα βρεί όμως πιο προσιτά π.χ. τα παλαιότερα διηγήματα του Καρκαβίτσα (ο οποίος αρχικά έγραφε στην Καθαρεύουσα).

Για έναν ακόμα μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, αλλά ταυτόχρονα αισθητικής και πνευματικής απόλαυσης, είναι ιδανικά τα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τα οποία μπορεί να τα βρει κανείς όλα συγκεντρωμένα και ελεύθερα προσβάσιμα εδώ

☛ https://www.papadiamantis.net/ (Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών).

Συνιστούμε ιδιαίτερα τα διηγήματα:

☛ https://www.papadiamantis.net/.../syggrafiko-ergo/diigimata

Και μόνο η ευχέρεια στην ανάγνωση του Παπαδιαμάντη (ο οποίος για πολλούς είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας των νεότερων χρόνων) αποτελεί σημαντικό λόγο να προσπαθήσει κάποιος να εξοικειωθεί με την καθαρεύουσα...

Πέμπτο επίπεδο δυσκολίας είναι τα Ευαγγέλια, ειδικά τα 3 πρώτα, που είναι περισσότερο αφηγηματικά (Ματθαίου, Μάρκου και Λουκά). Πέρα από πραγματικά ελάχιστες λεξιλογικές διαφορές, τα κείμενα αυτά είναι στο ύφος τους σαν παραμύθια , με σύνταξη πιο απλή από τα κείμενα της καθαρεύουσας.

☛ Ενδεικτική πηγή (μαζί με νεοελληνική απόδοση): https://religious.gr/%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CE...

Ένα αρκετά προχωρημένο επίπεδο αρχαιογνωσίας -αλλά όχι τόσης δυσκολίας όση έχουν τα αρχαία κλασικά κείμενα- είναι η βυζαντινή υμνογραφία, την οποία (όσον αφορά τη λειτουργική της χρήση) μπορείτε να βρείτε ολόκληρη εδώ:

☛ https://glt.goarch.org/

ΣΗΜ Μια προσπάθεια μετάφρασης -πολύ έγκυρη και προσεγμένη- των περισσότερων από τα παραπάνω κείμενα υπάρχει σε αυτό το σπουδαιότατο έργο ζωής:

☛ https://www.ymnologia.gr/

​ Το αποκορύφωμα της αρχαιογνωσίας, που όμως απαιτεί σίγουρα ειδικότερες φιλολογικές γνώσεις, είναι τα αρχαία ελληνικά κείμενα, προ της ελληνιστικής περιόδου.

Πολύ σπουδαία πηγή, μαζί με τις καλύτερες μεταφράσεις, υπάρχει στο έργο "Μνημοσύνη" (του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας)

☛ https://www.greek-language.gr/.../anci.../library/index.html

Ειδικότερη θαυμάσια επιλογή και ανθολόγηση κειμένων είναι οι "Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα " (επίσης του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας):

☛ https://www.greek-language.gr/.../literature/index.html

Μια προσωπική κατάθεση: είναι πραγματική γλωσσική μυσταγωγία να διαβάζει κανείς τον Όμηρο παράλληλα με τη μετάφραση του Δ. Μαρωνίτη. Ίσως κανείς από τους μύστες των αρχαίων κειμένων δεν κατάφερε να επιτύχει τέτοια αντιστοιχία αισθήματος και γλωσσικού τόνου με το πρωτότυπο ...

☛ https://www.greek-language.gr/.../literature/browse.html...

Δεν είναι απλώς γλωσσική μελέτη, αλλά πραγματική μυσταγωγία. Τα δύο άκρα ενός γλωσσικού συνεχούς 3.000 ετών!...

❧

_____________

📜🌾❝ πέμπουσι πρὸς τὴν ὀγδόην ❞

 

Το επίγραμμα είναι αφιερωμένο στους αγίους Επτά Μακκαβαίους Παίδες (1 Αυγούστου), επτά νέους Εβραίους που μαρτύρησαν για την πίστη τους κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αντίοχου Δ' Επιφανούς.

Ο ποιητής αξιοποιώντας αριστοτεχνικά τον αριθμό 7 των μαρτύρων, λέει ότι τα βασανιστήρια που υπέστησαν («ἀρθρέμβολα, πῦρ, τροχοὶ») τους στέλνουν από την «εβδόμη» ημέρα στην «ογδόη».

Στην εκκλησιαστική γλώσσα, η «όγδοη ημέρα» συμβολίζει την αιωνιότητα, καθώς είναι η μέρα που ακολουθεί μετά τις 7 ημέρες της δημιουργίας (οι οποίες συμβολίζουν τον παρόντα κόσμο). Πβ. σχετικό ύμνο της Περιτομής του Κυρίου, η οποία έγινε την όγδοη ημέρα μετά τη γέννησή Του:

«Τήν του μέλλοντος ἄληκτον

ἡ ὀγδοάς ζωὴν ἐξεικονίζει

ἐν ᾗ ὁ Δεσπότης,

περιετμήθη Χριστός»

🌿 θαλασσινή μονιά ~

 

Η λέξη " μονιά " σημαίνει « φωλιά άγριων ζώων » ( < μτγν. "μονία" < αρχ. μόνος. Δηλαδή, «το μέρος όπου κάποιος ζει μόνος του».... Τι θαυμαστή σύλληψη για τη φωλιά του άγριου ζώου! Κάποιες λέξεις, κρίμα που χάνονται...).

 

 

 

 

[...] μηδεὶς ἔθ᾽ ὑμέων εἰσορέων θαυμαζέτω

μηδ᾽ ἐὰν δελφῖσι θῆρες ἀνταμείψωνται νομὸν

ἐνάλιον, καί σφιν θαλάσσης ἠχέεντα κύματα

φίλτερ᾽ ἠπείρου γένηται, τοῖσι δ᾽ ὑλέειν ὄρος.

Αρχίλοχος, 122W

~

[...] και κανένας σας να μη θαυμάζει, αν βλέπει

πως τα θεριά θαλασσινή μ ο ν ι ά με τα δελφίνια

αλλάξαν και τα κύματα τα βροντερά τούς γίναν

πιο αγαπημένα απ᾽ τη στεριά, κι ότι και το βουνό είναι

γλυκό για τα δελφίνια.

(μετάφρ. Ηλ. Βουτιερίδη)