«Γιε μου, είναι ο πόνος μου αβάσταχτος καλέ μου...»

 

«Γιε μου, είναι ο πόνος μου αβάσταχτος καλέ μου...»: Όταν στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 ο Σταμάτης Κόκοτας ερμήνευε, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης,  το συγκλονιστικό αυτό τραγούδι, σε μουσική Απόστολου Καλδάρα και στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, στο οποίο αποτυπωνόταν ο πόνος ενός πατέρα που έβλεπε το παιδί του να αργοσβήνει από τα ναρκωτικά, δεν μπορούσε να φανταστεί πως ο πολυαγαπημένος μοναχογιός του, ο Δημήτρης Κόκοτας, θα έφευγε από τη ζωή τόσο πρόωρα, στα 57 του μόλις χρόνια, τέσσερα χρόνια μετά τον δικό του θάνατο, έχοντας δώσει σκληρή μάχη επί δύο σχεδόν εφιαλτικά χρόνια με τα σοβαρότατα προβλήματα που του προκάλεσε το βαρύ έμφραγμα που υπέστη τον Μάρτιο του 2023 χάρη στα διαβόλια της πιο σατανοκίνητης διακυβερνησης του Μησοτάκουλα ,γιατι ο Δημήτρης δεν ήθελε να μπολιαστεί..έχουμε μαρτύρια του φίλου του Luciano Kavallieratos (εδω),όμως ήταν και κεινο το μεροκαματο..

Εδώ στο βίντεο πατέρας και ο γιος όλα τα στάδια της ζωής του …

 

Ο Δημήτρης Κόκοτας γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα στη μουσική και τα φώτα της δημοσιότητας καθώς ήταν γιος ενός από τους πλέον δημοφιλείς Έλληνες τραγουδιστές. Ως παιδί είδε να περνάνε από το οικογενειακό σπίτι της Κηφισιάς τεράστια ονόματα της ελληνικής μουσικής, από τον Σταύρο Ξαρχάκο και τον Δήμο Μούτση μέχρι τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον Γιώργο Χατζηνάσιο και τον Γιάννη Σπανό, ενώ βίωνε, παράλληλα, την αστείρευτη λατρεία που έδειχνε ο κόσμος, επώνυμοι κι ανώνυμοι, στον πατέρα του, όταν ανέβαινε στην πίστα.

Ήταν αναμενόμενο λοιπόν να μαγευτεί από τη μουσική και τη λάμψη και να ακολουθήσει και ο ίδιος αυτό το μονοπάτι στη ζωή του: «Αυτό που γυρνούσε πάντα μέσα στο μυαλό μου ήταν η δουλειά του τραγουδιστή, από μικρή ηλικία. Δεν με συγκίνησε ποτέ κάτι άλλο τόσο πολύ όσο αυτό που έκανε ο πατέρας μου, έτσι όπως το ζούσαμε στην καθημερινότητά του. Εκτός του ότι μας έπαιρνε συνέχεια στα μαγαζιά όπου εμφανιζόταν, ακούγονταν διαρκώς μουσικές και μέσα στο σπίτι μας. Φυσικά, ο Σταμάτης Κόκοτας στην καθημερινότητά του ήταν απλά ο πατέρας μου, αλλά δεν έπαυε να υπάρχει τεράστια μουσική επιρροή από εκείνον κάθε στιγμή» είχε παραδεχτεί ο ίδιος.

Piotr Mamonov, Ρώσος Ηθοποιός † _Μια από τις ονομασίες του Χριστού είναι ο Ήλιος της Αλήθειας. Προς αυτόν τον Ήλιο, κατευθύνομαι μ' όλες μου τις πενιχρές δυνάμεις...

 

Το μόνο που θέλω, είναι να μεταδώσω κάτι από την προσωπική μου εμπειρία. Είμαι σαν όλους τους άλλους, αδύναμος. Αλλά αισθάνθηκα μια ανάγκη...

Αισθάνομαι την Αλήθεια σαν κάτι το επείγον, σαν έναν κόμπο στο λαιμό...

Μια από τις ονομασίες του Χριστού είναι ο Ήλιος της Αλήθειας. Προς αυτόν τον Ήλιο, κατευθύνομαι μ' όλες μου τις πενιχρές δυνάμεις...

Piotr Mamonov, Ρώσος Ηθοποιός †

(Πρωταγωνιστής στο ''Νησί'')

Ρωσική ταινία με Ελληνικούς υπότιτλους Фильм 

Ο Άγιος των μικρών πραγμάτων !

 

Είναι σα να έχεις ένα καλό φίλο.

Ένα μεγαλύτερο αδελφό, συνοδοιπόρο στην απλή, αστική , συνήθη καθημερινότητα.

Ένα ταπεινό διακονητή, πρόθυμο να υπακούσει σε παρακλήσεις

ο οποίος έχει αναλάβει ,κατά τις βουλές του Θεού, να βοηθά στα μικρά τού βίου .

Λόγου χάρη, ετοιμάζεσαι να φύγεις για τη δουλειά και ψάχνεις τα κλειδιά του αυτοκινήτου,

Γυρνάς τον κόσμο ανάποδα και δε φαίνονται πουθενά.

΄Ώσπου τολμάς , για μυριοστή φορά, να απευθυνθείς στο παλληκαράκι του Χριστού:

«Άγιε μου Φανούριε, φανέρωσε τα και θα σού ανάψω ένα κεράκι»

Κι ενώ βλέπεις το ρολόι να τρέχει και σε τρώει η αγωνία...

τσουουούπ, νάτα !!! τα κλειδιά μπροστά σου, εκεί,

πάνω στο τραπέζι όπου έψαχνες πριν λίγο, ερεύνησες επίμονα και δεν υπήρχε τίποτα !!!

Μιάν άλλη φορά, το τάμα μπορεί να είναι η ανάγνωση μιάς παράκλησης ,

o κόπος λίγων μετανοιών,

μια φανουρόπιττα ή ένα προσκύνημα σε εκκλησία του αγίου.

Καλόβολος και γλυκύς ο άγιος Φανούριος δεν παρεξηγείται ακόμα κι όταν το τάμα δεν εκπληρωθεί στην ώρα του.

Με το πέρασμα των χρόνων και την εμπειρία καταλαβαίνεις πως και όταν αργεί να απαντήσει στο αίτημα σου, έχει τους λόγους του.

Ακόμα κι αν αυτό που ζητάς δεν εμπίπτει στις «αρμοδιότητες» του , θα βάλει το χέρι του να γίνει το καλύτερο ...

Φτάνει να διατηρηθεί η σχέση με το πρόσωπο του αγίου και δι αυτού η μνήμη του Θεού στις ζωές των αγχωμένων ανθρώπων.

Ταπεινώθηκε τόσο, ώστε, εμφανισθείς σε χριστιανό, ζήτησε από τους πιστούς να εύχονται για την ανάπαυση της ψυχής της ασεβούς μητέρας του, κάθε φορά που θα τον επικαλούνται κι εκείνος θα αναταποδίδει την αγαθή τους πρόθεση.

Κι αυτή η προσωπική σχέση , που βιώνεται ολοζώντανη από τον λαό του Θεού , ήταν που επέβαλε την θέσπιση και διάδοση της τιμής του αγίου μας παρά τις διαφωνίες κάποιων υψηλά ισταμένων κληρικών.

Σε αυτό τον μεγαλομάρτυρα , τον απλό και ήσυχο σαν φωνή αύρας λεπτής ,τον άγιο των μικρών πραγμάτων , είναι χαρισμένη, με πολύ τρυφερότητα και σέβας, τούτη η εγγραφή.

Ψιθυρίζοντας το απολυτίκιο του,«Ουράνιον εφύμνιον εν γη τελείται λαμπρώς, επίγειον πανήγυριν νυν εορτάζει φαιδρώς, αγγέλων πολίτευμα, άνωθεν υμνωδίαις ευφημούσι τους άθλους, κάτωθεν Εκκλησία, την ουράνιον δόξαν. Ην εύρες πόνοις και άθλοις τοις σοις, Φανούριε ένδοξε».

εύχομαι ο άγιος Φανούριος να φανερώνει σε όλους μας πράγματα, πρόσωπα και διαδρομές που μάς οδηγούν σε καταλλαγή και αγάπη του Θεού.

Χρόνια πολλά, ο άγιος βοήθεια σε όλους... συντρόφους,φίλους και ενοχλουμένους.

"Η γυναίκα μου τρελάθηκε"

 Ο καθηγητής Μίλερρρ  , σκηνή από την ταινία 

Αν επαληθευτεί η πληροφορία ότι ο σκύλος ήταν gay, την κόβουμε να πηγαίνει για ισόβια.

Η λιτανεία του Ποτσάεφ ως ένα άτυπο δημοψήφισμα της λαϊκής πίστης

Περίπου 35.000-40.000 προσκυνητές περπάτησαν πάνω από 200 χιλιόμετρα μέχρι το Ποτσάιβ παρά τις απαγορεύσεις, τις επιθεωρήσεις και τις επιθέσεις των μέσων ενημέρωσης – περισσότεροι από οποιαδήποτε άλλη χρονιά από την έναρξη του πολέμου.

Γύρω στο μεσημέρι της 25ης Αυγούστου, η θρησκευτική λιτανεία από το Καμιάνετς-Ποντίλσκι εισήλθε στην Ιερά Λαύρα Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ποτσάιβ . Σύμφωνα με μια προκαταρκτική εκτίμηση της ΕΟΔ, συμμετείχαν μεταξύ 35.000 και 40.000 άτομα. Χρειάστηκε περισσότερο από μία ώρα για να εισέλθει η λιτανεία στο μοναστήρι – μια συνεχής ροή ανθρώπων χωρίς κενά.

Αυτή ήταν η μεγαλύτερη λιτανεία οποιουδήποτε εμπόλεμου έτους. Για λόγους σύγκρισης, περίπου 7.000 προσκυνητές έφτασαν στη Λαύρα το 2022 και περίπου 30.000 το 2024. Δεν δόθηκαν ακριβή στοιχεία για το 2025, αλλά οπτικά υπήρχαν λιγότεροι συμμετέχοντες από ό,τι το 2026 , όταν η προσέλευση επέστρεψε στα προπολεμικά επίπεδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό συνέβη σε μια χώρα της οποίας ο πληθυσμός έχει συρρικνωθεί δραματικά όλα αυτά τα χρόνια: κάποιοι βρίσκονται στο μέτωπο, κάποιοι στο εξωτερικό, κάποιοι σε κατεχόμενα εδάφη και κάποιοι έχουν σκοτωθεί. Με άλλα λόγια, υπάρχουν λιγότεροι Ουκρανοί – ωστόσο περισσότεροι άνθρωποι συμμετείχαν στην λιτανεία .

Αυτή η απλή αριθμητική από μόνη της αξίζει να την σκεφτούμε. Αλλά δεν είναι το μόνο πράγμα που αξίζει προσοχής.

Πάνω από 200 χιλιόμετρα στη ζέστη του Αυγούστου

Για όσους δεν έχουν συμμετάσχει ποτέ σε πολυήμερη θρησκευτική λιτανεία , αξίζει να εξηγήσουμε τι πραγματικά υπομένουν οι προσκυνητές. Δεν πρόκειται για περιήγηση με λεωφορείο, ούτε για συγκέντρωση όπου οι άνθρωποι μεταφέρονται για δύο ώρες. Η διαδρομή από το Καμιάνετς-Ποντίλσκι στο Ποτσάιβ είναι πάνω από 200 χιλιόμετρα, που καλύπτονται με τα πόδια σε έξι ή επτά ημέρες.

Οι προσκυνητές περπατούν μέσα στη ζέστη του Αυγούστου, πάνω σε καυτή άσφαλτο και σκονισμένους χωματόδρομους. Κοιμούνται σε χωράφια, εκκλησίες χωριών, αυλές ανθρώπων και δάση. Τα πόδια τους συχνά τρίβονται και αιμορραγούν. Υπάρχουν περιπτώσεις θερμοπληξίας και σωματικής εξάντλησης. Προσθέστε σε αυτό το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι περπατούν κουβαλώντας παιδιά, υπάρχουν πολλοί ηλικιωμένοι προσκυνητές, ακόμη και έγκυες γυναίκες. Ταυτόχρονα, όλοι πρέπει να συμβαδίζουν με τον ρυθμό και να αποφεύγουν να μένουν πίσω. Με άλλα λόγια, είναι εξαιρετικά δύσκολο.

Καμία διοικητική εντολή δεν μπορεί να αναγκάσει κάποιον να το κάνει αυτό. Κανένας προϊστάμενος δεν μπορεί να αναγκάσει έναν υπάλληλο να περπατήσει 200 ​​χιλιόμετρα, ειδικά σε αυτή τη ζέστη και με μια σκηνή στην πλάτη του. Μια θρησκευτική λιτανεία δεν μπορεί να οργανωθεί από πάνω, όπως ακριβώς δεν μπορεί να απαγορευτεί πραγματικά. Ωστόσο, υπήρξαν πολλές προσπάθειες να απαγορευτεί αυτή.

Το φόντο στο οποίο συνέβη

Η πίεση στην λιτανεία του Ποτσάιβ συνεχίζεται εδώ και χρόνια. Το 2023, το Περιφερειακό Συμβούλιο Άμυνας του Τερνόπιλ, ακολουθούμενο από το περιφερειακό συμβούλιο, υιοθέτησε απόφαση που απαγόρευε στους πιστούς της UOC να προσέρχονται στη Λαύρα και έδωσε εντολή στην αστυνομία και την SBU να την εφαρμόσουν.

Φέτος, η ιστορία επαναλήφθηκε, αν και με λιγότερο έντονο τρόπο. Στις 30 Ιουλίου, η εκτελεστική επιτροπή του οικιστικού συμβουλίου Ντεμίντιβκα στην περιοχή Ρίβνε απαγόρευσε εντελώς τη διέλευση της λιτανείας από την κοινότητα. Η Επαρχία UOC Βίννιτσα αναγκάστηκε να ακυρώσει την παραδοσιακή της πομπή από το Μοναστήρι Μπραϊλίφ. Η Περιφερειακή Στρατιωτική Διοίκηση Τερνόπιλ δήλωσε ότι δεν είχε λάβει καμία αίτηση για έγκριση για την πομπή – ουσιαστικά καθιερώνοντας εκ των προτέρων μια θέση βάσει της οποίας οποιαδήποτε μετακίνηση ανθρώπων θα μπορούσε να κηρυχθεί μη εξουσιοδοτημένη.

Ταυτόχρονα, συνεχίστηκε η πίεση στην ίδια τη Λαύρα: ευρήματα της Κρατικής Υπηρεσίας για την Εθνοπολιτική και την Ελευθερία της Συνείδησης σχετικά με φερόμενους δεσμούς μεταξύ της μονής και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, επιθεωρήσεις της χρήσης διατηρητέας περιουσίας και συζητήσεις για τερματισμό της μίσθωσης. Ορισμένα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν αναφορές που προειδοποιούσαν ανοιχτά τους πολίτες ότι η λιτανεία ήταν «μη ασφαλής».

Με άλλα λόγια, όποιος σχεδίαζε να περπατήσει στο Ποτσάιβ τον Αύγουστο του 2026 ήξερε για τι υπέγραφε. Ήξεραν ότι η λιτανεία θα μπορούσε να κηρυχθεί παράνομη ανά πάσα στιγμή, ότι θα μπορούσαν να βιντεοσκοπηθούν και να στιγματιστούν ως πράκτορες της FSB και ότι ένα χωριό από το οποίο θα περνούσαν θα μπορούσε να τους υποδεχτεί εχθρικά. Όλα αυτά συνέβησαν σε κάποιο βαθμό – και παρόλα αυτά οι άνθρωποι πήγαν, σε τεράστιους αριθμούς.

Τι λένε οι ίδιοι οι προσκυνητές

Οι προκλήσεις αποτελούν ξεχωριστό ζήτημα. Ορισμένα μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη αναφέρει εντάσεις και συγκρούσεις, ενώ άλλα ισχυρίστηκαν ότι όλα πήγαν τέλεια. Μιλήσαμε με άτομα που πέρασαν όλες τις ημέρες του ταξιδιού στη στήλη και η εικόνα που έδωσαν ήταν κάπως διαφορετική από αυτήν που έχει παρουσιάσει η κάθε πλευρά.

Υπήρξαν προκλήσεις και καμία από τις πηγές μας δεν το αρνήθηκε. Ακούστηκαν προσβολές από διερχόμενα αυτοκίνητα. Κάποιοι βγήκαν στην άκρη του δρόμου ειδικά για να φωνάξουν πράγματα στους προσκυνητές. Κάποιους τους βρίσκονταν βρισιές. Άλλοι άκουγαν τις γνωστές κατηγορίες για «ιερείς της Μόσχας» να φωνάζουν πίσω τους. Όλα αυτά συνέβαιναν, αλλά τόσο σπάνια που οι προσκυνητές δεν έδωσαν ιδιαίτερη σημασία.

Ταυτόχρονα – και αυτό είναι κρίσιμο – δεν υπήρξε ούτε ένα οργανωμένο περιστατικό: κανένας αποκλεισμός δρόμων όπως πέρυσι, καμία ανθρώπινη αλυσίδα, καμία ομάδα με σημαίες που βγήκε σκόπιμα για να αντιμετωπίσει τη φάλαγγα, ούτε απόπειρες φυσικής αντιπαράθεσης. Αυτό που συνέβη προήλθε από μεμονωμένα άτομα που έδρασαν μόνοι τους – εκνευρισμένα, θυμωμένα και μερικές φορές μεθυσμένα.

Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, υπήρξαν μόνο μερικές δεκάδες τέτοια επεισόδια. Τα προηγούμενα χρόνια είχαν υπάρξει πολύ περισσότερα. Υπήρχε μεγάλη αστυνομική παρουσία και οι αρχές επιβολής του νόμου έκαναν ό,τι μπορούσαν για να διατηρήσουν τη δημόσια τάξη.

Τώρα, ας το δούμε από μια άλλη οπτική γωνία. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης και οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης έχουν περάσει χρόνια παρουσιάζοντας τους προσκυνητές της UOC ως μια ομάδα συνεργατών και πρακτόρων της FSB. Αλλά αν οι κάτοικοι της περιοχής έβλεπαν πραγματικά αυτούς τους προσκυνητές ως εχθρούς, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να περπατήσουν 200 χιλιόμετρα χωρίς να υπάρξει ούτε ένα σοβαρό περιστατικό.

Αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού δεν αντιμετωπίζει τους συμμετέχοντες στην λιτανεία ως εχθρούς. Αυτό, επίσης, είναι ένα αποτέλεσμα που αξίζει να σημειωθεί.

Ένα μάθημα που έχουμε ήδη δει στο παρελθόν

Η ιστορία προσφέρει ένα πείραμα εντυπωσιακά παρόμοιο με αυτό που γίνεται τώρα στην UOC. Η Σοβιετική Ένωση το πραγματοποίησε – και σε κλίμακα ασύγκριτα μεγαλύτερη από οτιδήποτε επιχειρούν σήμερα οι ουκρανικές αρχές.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, η ΕΣΣΔ είχε ξεκινήσει μια εκστρατεία που συνήθως αναφέρεται στη δημοσιογραφία ως το «άθεο πενταετές σχέδιο». Η Ένωση Μαχόμενων Αθεϊστών έθεσε ως στόχο να διασφαλίσει ότι μέχρι το 1937 το όνομα του Θεού θα είχε ξεχαστεί σε όλη τη χώρα.

Αυτή δεν ήταν μια κενή περιεχομένου δήλωση. Εκκλησίες έκλεισαν και ανατινάχθηκαν, κληρικοί στάλθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας ή εκτελέστηκαν και τα παιδιά διδάχθηκαν τον αθεϊσμό στο σχολείο ως υποχρεωτικό μάθημα. Ένας πιστός θα μπορούσε να χάσει τη δουλειά του, τη στέγη του και τις προοπτικές των παιδιών του. Τίποτα συγκρίσιμο σε κλίμακα δεν είναι φανταστικό στη σύγχρονη Ευρώπη.

Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 1937, οι κομμουνιστές διεξήγαγαν μια απογραφή πληθυσμού σε όλη την Ένωση. Με προσωπικές οδηγίες του Στάλιν, περιελάμβανε μια ερώτηση σχετικά με τις στάσεις απέναντι στη θρησκεία – προφανώς με την προσδοκία να λάβουν μια θριαμβευτική αναφορά για τη νίκη του αθεϊσμού «σε μία χώρα».

Αλλά το αποτέλεσμα ήταν τέτοιο που η απογραφή χαρακτηρίστηκε αμέσως απόρρητη, ενώ οι διοργανωτές της συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν.

Αυτό συνέβη επειδή περίπου το 57% – περισσότερο από το μισό του ενήλικου πληθυσμού της χώρας – αυτοπροσδιορίζονταν ως πιστοί. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η απάντηση δεν ήταν ανώνυμη: παρά την καταστολή, τεράστιος αριθμός ανθρώπων ήταν πρόθυμος να δηλώσει ανοιχτά ότι πίστευε στον Θεό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το πραγματικό ποσοστό των πιστών ήταν ακόμη υψηλότερο.

Αυτό που συνέβη στη συνέχεια είναι πασίγνωστο. Η Εκκλησία πέρασε στην παρανομία. Ιερείς και επίσκοποι υπηρέτησαν σε σπίτια, τελούσαν βαπτίσεις και γάμους κρυφά, και ούτω καθεξής. Λίγα χρόνια αργότερα, το κράτος που είχε σχεδιάσει να καταστρέψει τη θρησκεία σε πέντε χρόνια προσέφυγε στην Εκκλησία για βοήθεια – επειδή οι άνθρωποι που πολέμησαν έναν τρομερό πόλεμο αποδείχθηκαν ότι παρέμειναν πιστοί.

Αυτή η σελίδα της ιστορίας αξίζει να θυμάται όποιος σήμερα πιστεύει ότι το «ζήτημα της UOC» μπορεί να «λυθεί» μέσω απαγορεύσεων, διαταγμάτων ή αποφάσεων των περιφερειακών συμβουλίων.

Γιατί ο αριθμός έχει μεγαλύτερη σημασία από τα επιχειρήματα

Σαράντα χιλιάδες άνθρωποι στο Ποτσάιβ αποτελούν, ουσιαστικά, την ίδια απογραφή με το 1937 – εκτός από το ότι αυτή διεξήχθη από τους ίδιους τους πιστούς και χωρίς καμία κρατική πίεση.

Δεν μετρά πόσα άτομα είναι επίσημα καταχωρημένα ως ενορίτες της UOC. Μετρά πόσοι είναι διατεθειμένοι να επιβεβαιώσουν δημόσια την ένταξή τους στην Εκκλησία παρά όλους τους προφανείς κινδύνους. Και αυτό έχει ελάχιστα κοινά με τα στοιχεία από τις διάφορες δημοσκοπήσεις που περιοδικά προωθούν στα μέσα ενημέρωσης οι αρχές.

Όλοι γνωρίζουμε πώς διαμορφώνονται τέτοιες έρευνες σήμερα. Ένα άτομο δέχεται ένα τηλεφώνημα και ρωτιέται αν ταυτίζεται με την Εκκλησία της «Μόσχας» ή την «Ουκρανική» Εκκλησία. Σε ένα περιβάλλον όπου η σχέση με την UOC παρουσιάζεται ως «εργασία για το Κρεμλίνο», πολλοί άνθρωποι απλώς λένε αυτό που πιστεύουν ότι αναμένεται να πουν.

Η λιτανεία λέει κάτι διαφορετικό. Δεν υπάρχει χώρος εδώ για χειραγώγηση ή εξαπάτηση. Είτε περπατάς 200 χιλιόμετρα είτε όχι.

Και υπό αυτή την έννοια, ακόμη και ο αριθμός των 40.000 απέχει πολύ από την πλήρη εικόνα. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που δεν βρίσκονται στο μέτωπο, δεν βρίσκονται στο εξωτερικό, δεν μένουν σπίτι με παιδιά ή ηλικιωμένους γονείς, που μπόρεσαν να πάρουν άδεια από την εργασία τους και που είχαν τα οικονομικά και φυσικά μέσα να ταξιδέψουν από άλλη πόλη.

Αυτό αφήνει έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων εκτός καταμέτρησης.

Γι’ αυτό ο αριθμός των συμμετεχόντων στην λιτανεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία θριάμβου, αλλά ως λόγος για μια ήρεμη και σοβαρή συζήτηση. Επειδή αυτός ο αριθμός λέει στο κράτος κάτι που πεισματικά αρνείται να δει: υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι σε αυτή τη χώρα για τους οποίους η UOC είναι μέρος της ίδιας της ζωής τους.

Πολύ περισσότερα από όσα φαίνεται να υποθέτουν όσοι προσπαθούν να το απαγορεύσουν.

Κάτι που δεν μπορεί να οργανωθεί

Σκεφτείτε το εξής: η συγκέντρωση 40.000 ανθρώπων που αποχωρούν με εσωτερική πεποίθηση είναι κάτι που κανένας πόρος δεν μπορεί να κατασκευάσει. Η κρατική υποστήριξη δεν μπορεί να το κάνει. Η εύνοια από τις τοπικές διοικήσεις δεν μπορεί να το κάνει. Τα οικονομικά κίνητρα δεν μπορούν να το κάνουν – αντίθετα, οι συμμετέχοντες στην λιτανεία ξοδεύουν τα δικά τους χρήματα.

Το κράτος μπορεί να εξακολουθεί να είναι σε θέση να οργανώσει μια μεμονωμένη εκδήλωση, όπως έχει γίνει για την OCU, αλλά μια συγκέντρωση δύο ή τριών ωρών δεν είναι μια επταήμερη θρησκευτική λιτανεία .

Θέστε στον εαυτό σας ένα ερώτημα: τι θα συμβεί αν εξαφανιστεί η οργανωτική υποστήριξη; Ας υποθέσουμε ότι δεν υπάρχουν λεωφορεία, δεν έχουν παραχωρηθεί ποσοστώσεις στα ιδρύματα, δεν υπάρχουν διοικητικοί πόροι και ούτω καθεξής – πόσοι άνθρωποι θα έρχονταν μόνοι τους σε οποιαδήποτε συγκρίσιμη εκδήλωση της OCU;

Είναι δύσκολο να πούμε με σιγουριά, αλλά μπορεί να ελεγχθεί απλώς κοιτάζοντας φωτογραφίες άδειων εκκλησιών της OCU όταν δεν υπάρχουν ποσοστώσεις ή λεωφορεία που να φέρνουν «προσκυνητές».

Αφαιρέστε όλα αυτά από την UOC, ωστόσο, και η απάντηση είναι το αντίθετο: οι άνθρωποι εξακολουθούν να έρχονται – ακόμα και όταν ολόκληρος ο διοικητικός μηχανισμός εργάζεται εναντίον τους. Αυτό είναι το πραγματικό, και όχι το χαρτί, μέτρο της δύναμης μιας θρησκευτικής κοινότητας.

Δείτε τι είπαν οι προσκυνητές στους δημοσιογράφους από το πρακτορείο Myr με έδρα το Ποτσάιβ , αφού μπήκαν στη Λαύρα. Έχοντας ολοκληρώσει ένα τόσο εξαντλητικό ταξίδι, είπαν ότι ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν ξανά αμέσως.

Γιατί; Επειδή η χάρη του Θεού είναι μαζί τους.

Η ιστορία για τις σημαίες

Σε αυτό το πλαίσιο, η ιστορία που ανακυκλώνεται προσεκτικά κάθε Αύγουστο από εκπροσώπους της οργάνωσης του Ντουμένκο φαίνεται ιδιαίτερα αξιοθρήνητη. Αφορά υποτιθέμενες «σημαίες της ΛΔΛ».

Ο ισχυρισμός δεν είναι καινούργιος και δεν υπάρχει λόγος να εκπλαγούμε που οι «ιερείς» της OCU τον επαναλαμβάνουν χρόνο με το χρόνο . Κάθε Αύγουστο δημοσιεύουν φωτογραφίες της λιτανείαςς και ισχυρίζονται ότι οι προσκυνητές παρελαύνουν υπό τα λάβαρα των μη αναγνωρισμένων δημοκρατιών.

Φέτος, ο πρώην ανεξάρτητος σύμβουλος του επικεφαλής της Περιφερειακής Στρατιωτικής Διοίκησης του Τερνόπιλ, Μπόγκνταν Γιατσικόφσκι, ανέλαβε το ρεφρέν , ισχυριζόμενος ότι η στήλη περιείχε «ρωσικά σύμβολα» και εικονίδια «Ρώσων μοναρχών». Η διατύπωση αλλάζει ελάχιστα από χρόνο σε χρόνο – αλλάζουν μόνο τα ονόματα όσων διατυπώνουν τις κατηγορίες.

Το πρόβλημα είναι ότι οι επικριτές της UOC γνωρίζουν πολύ καλά τι απεικονίζεται στην πραγματικότητα σε αυτές τις φωτογραφίες: η Εικόνα του Σωτήρα που δεν είναι Χειροποίητη.

Είναι μια από τις παλαιότερες εικόνες στον Χριστιανισμό, με τις πρώτες αναφορές σε αυτήν να χρονολογούνται από τον τέταρτο αιώνα. Η εικόνα του Χριστού σε ένα σκούρο κόκκινο ύφασμα είναι ένα παραδοσιακό ορθόδοξο λάβαρο λιτανείας που μεταφέρεται σε θρησκευτικές πομπές από την Ελλάδα μέχρι την Αλάσκα. Μεταφερόταν στο Ποτσάιβ πολύ πριν υπάρξει είτε η «ΛΔΡ» είτε η σύγχρονη Ρωσική Ομοσπονδία.

Το ΕΟΔ ασχολήθηκε με αυτήν την αντικατάσταση πριν από αρκετά χρόνια, όταν η ίδια αφήγηση προωθήθηκε για πρώτη φορά.

Η λογική της κατηγορίας έχει περίπου ως εξής: οι μαχητές του «ΛΔΡ» χρησιμοποίησαν μια εικόνα του Χριστού· επομένως, η εικόνα του Χριστού ανήκει στους μαχητές του «ΛΔΡ».

Με αυτή τη λογική, οποιοδήποτε χριστιανικό σύμβολο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εχθρικό – το μόνο που θα χρειαζόταν είναι μια φωτογραφία κάποιου κακού ατόμου που το κρατάει. Ο σταυρός έχει χρησιμοποιηθεί στον συμβολισμό κάθε είδους κακοποιών τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια, κάτι που δεν μας λέει τίποτα ακριβώς για τον ίδιο τον σταυρό.

Αλλά αυτό δεν αφορά καν τη θεολογία ή την ιστορία της εικονογραφίας. Πρόκειται για αναλογίες.

Σκεφτείτε το: 40.000 άνθρωποι έφτασαν στο Ποτσάιβ και αντί να συζητήσουμε τι σημαίνει αυτό, μας καλούν να συζητήσουμε για μια χούφτα πανό σε μια φάλαγγα μήκους πέντε χιλιομέτρων.

Αυτή είναι απλώς μια αξιολύπητη προσπάθεια εκτροπής της προσοχής – τίποτα περισσότερο.

Τι πρέπει να κατανοήσουν οι αρχές

Ένα κράτος που θεωρεί την UOC ως πρόβλημα βρίσκεται τώρα σε ένα σταυροδρόμι.

Ο πρώτος δρόμος είναι να συνεχίσουμε όπως πριν. Οι πόροι υπάρχουν: δικαστήρια, αστυνομία, εισαγγελείς, τοπικές διοικήσεις, νομοθεσία, επιτροπές, αξιολογήσεις εμπειρογνωμόνων. Αυτοί οι πόροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια προσπάθεια κατάσχεσης των εναπομεινάντων εκκλησιών, εκκαθάρισης των νομικών προσώπων των μεμονωμένων κοινοτήτων και φυλάκισης ενός ορισμένου αριθμού ιερέων.

Είναι αυτό τεχνικά εφικτό; Ναι.

Αλλά ποιο θα είναι το αποτέλεσμα;

Η Εκκλησία θα λειτουργήσει παράνομα. Οι λειτουργίες θα τελούνται σε σπίτια. Εκατοντάδες μικρές, αόρατες κοινότητες θα αναδυθούν στη θέση των μεγάλων ενοριών. Και οι 40.000 άνθρωποι που σήμερα περπατούν μέχρι το Ποτσάιβ προσευχόμενοι για ειρήνη στην Ουκρανία θα μετατραπούν σε 4 εκατομμύρια ανθρώπους με σοβαρά ερωτήματα για το ίδιο τους το κράτος.

Το κράτος πρέπει να καταλάβει ότι η καταστολή κατά των πιστών δεν καταστρέφει την πίστη – αλλά είναι πολύ αποτελεσματική στην καταστροφή της αφοσίωσης. Ένα άτομο μπορεί να στερηθεί μια εκκλησία, αλλά δεν μπορεί στη συνέχεια να αναγκαστεί να αγαπήσει εκείνους που την πήραν.

Και μια χώρα που διεξάγει έναν εξαιρετικά δύσκολο πόλεμο δύσκολα μπορεί να αντέξει οικονομικά την πολυτέλεια να δημιουργήσει εκατομμύρια αδικημένους πολίτες εντός των συνόρων της.

Η δεύτερη πορεία είναι λιγότερο δραματική. Συνίσταται στην αναγνώριση του προφανούς: οι άνθρωποι που περπατούν προς το Ποτσάιβ είναι πολίτες της Ουκρανίας. Τα παιδιά τους πολεμούν. Τα χωριά τους θρέφουν τη χώρα. Οι ενορίες τους συλλέγουν βοήθεια για το μέτωπο.

Έχουν το δικαίωμα να προσεύχονται όπως πιστεύουν ότι είναι σωστό, και αυτό το δικαίωμα είναι γραμμένο στο ίδιο Σύνταγμα που οι άνθρωποι υπερασπίζονται στην πρώτη γραμμή.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο αγώνας ενάντια στην Εκκλησία μετατρέπεται πάντα σε αγώνα ενάντια στον ίδιο μας τον λαό.

Απλώς επειδή η Εκκλησία είναι ο λαός.

spzh.

Ο Άγιος Σπυρίδων στη Μόσχα: Εκκλησιαστική διπλωματία ή σημείο ρήξης;

 

 

Γράφει ο  Γεώργιος Αποστολάκης

 

Η πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Κερκύρας, η αντίδραση Αθήνας και Κιέβου και μια απρόσμενη «χαραμάδα» στις παγωμένες σχέσεις της Ορθοδοξίας

Η εικόνα είχε από μόνη της ισχυρό συμβολισμό. Η δεξιά χείρα του Αγίου Σπυρίδωνος, ενός από τους πλέον αγαπητούς Αγίους, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στη Ρωσία, έφθασε στη Μόσχα. Μαζί της ο Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος. Και στις 19 Αυγούστου ο Έλληνας ιεράρχης βρέθηκε στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού να συλλειτουργεί με τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο.

Σε άλλες εποχές το γεγονός θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς ένα μεγάλο ορθόδοξο προσκύνημα. Σήμερα όμως τίποτε στις σχέσεις Αθήνας, Κωνσταντινουπόλεως, Κιέβου και Μόσχας δεν είναι τόσο απλό.

Το ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα έχει δημιουργήσει ένα από τα βαθύτερα ρήγματα των τελευταίων δεκαετιών μέσα στην Ορθοδοξία. Η Εκκλησία της Ελλάδος αναγνώρισε την Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (OCU), ακολουθώντας την απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το Πατριαρχείο Μόσχας αντέδρασε σφοδρά και διέκοψε τη μνημόνευση, μεταξύ άλλων, του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου.

Μέσα σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον πρέπει να διαβαστεί η κίνηση του Μητροπολίτη Κερκύρας.

Η άδεια της Ιεράς Συνόδου

Ένα πρώτο σημείο πρέπει να αποσαφηνισθεί, διότι διαφορετικά ολόκληρη η συζήτηση ξεκινά από λανθασμένη βάση.

Ο Μητροπολίτης Νεκτάριος δεν μετέβη κρυφά ούτε χωρίς συνοδική άδεια στη Ρωσία.

Σύμφωνα με τον αναλυτικό απολογισμό που ο ίδιος δημοσιοποίησε, η αρχική πρόσκληση της Ρωσικής Εκκλησίας είχε φθάσει στις 10 Ιανουαρίου 2026 και αφορούσε μεταφορά της δεξιάς χειρός του Αγίου Σπυρίδωνος στην Αστάνα και στο Καζακστάν. Ο Κερκύρας υπέβαλε σχετικό αίτημα στην Ιερά Σύνοδο στις 24 Μαρτίου και έλαβε την έγκρισή της στις 5 Μαΐου.

Ακολούθησε όμως νέα πρόσκληση στις 22 Ιουνίου, με την οποία το πρόγραμμα μεταβαλλόταν ουσιωδώς: το λείψανο θα μεταφερόταν από τις 17 Αυγούστου έως τις 17 Σεπτεμβρίου στη Μόσχα και σε άλλες περιοχές της Ρωσίας. Ο Νεκτάριος υπέβαλε νέο αίτημα στην Ιερά Σύνοδο στις 26 Ιουνίου και έλαβε νέα γραπτή έγκριση την 1η Ιουλίου. Τα σχετικά συνοδικά έγγραφα, όπως επισημαίνει, έφεραν την υπογραφή του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου.

Επομένως, η εικόνα ενός Μητροπολίτη που αποφάσισε αυτοβούλως να μεταβεί στη Μόσχα και να μεταφέρει ένα τόσο σημαντικό κειμήλιο δεν ανταποκρίνεται στα γνωστά στοιχεία.

Το πραγματικό ερώτημα βρίσκεται αλλού: μέχρι πού έφθανε η συνοδική έγκριση;

Αφορούσε μόνο τη μεταφορά του λειψάνου και το προσκύνημα ή κάλυπτε και τις εκκλησιαστικές πράξεις υψηλού συμβολισμού που ακολούθησαν;

Από το προσκύνημα στη «διπλωματία»

Εδώ ακριβώς αρχίζει η αντιπαράθεση.

Ο κ. Νεκτάριος δεν περιορίστηκε στην παράδοση του λειψάνου. Συλλειτούργησε με τον Πατριάρχη Κύριλλο, αντάλλαξε μαζί του τιμητικές διακρίσεις και εμφανίσθηκε δημοσίως σε ένα πλαίσιο που αντικειμενικά υπερέβαινε τα όρια μιας απλής προσκυνηματικής αποστολής. Η συλλειτουργία έγινε στις 19 Αυγούστου στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού.

Αυτό ήταν που προκάλεσε τις μεγαλύτερες αντιδράσεις.

Εκκλησιαστικές πηγές έφθασαν να χαρακτηρίσουν την ενέργεια «πραξικόπημα», ενώ δημοσιεύματα ανέφεραν ότι το ζήτημα συζητήθηκε ακόμη και στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο όρος «πραξικόπημα» είναι ασφαλώς υπερβολικός. Αναδεικνύει όμως το βάθος της ενόχλησης: ένας συνοδικός μάλιστα Μητροπολίτης της Εκκλησίας της Ελλάδος εμφανίζεται να αποκαθιστά στην πράξη μια λειτουργική επικοινωνία σε επίπεδο κορυφής με μια Εκκλησία της οποίας ο Προκαθήμενος έχει διακόψει τη μνημόνευση του δικού του Αρχιεπισκόπου.

Το κρίσιμο κανονικό επιχείρημα του Κερκύρας

Η απάντηση του Νεκταρίου στο σημείο αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Υπενθυμίζει ότι, παρά τη βαθιά σύγκρουση, η Εκκλησία της Ελλάδος δεν έχει διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με τη Ρωσική Εκκλησία. Το ίδιο, επισημαίνει, ισχύει και για το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Κατά συνέπεια, υποστηρίζει, δεν υπήρχε κανονικό κώλυμα για τη συμμετοχή του στη Θεία Λειτουργία.

Το επιχείρημα δεν είναι αμελητέο. Διότι άλλο πράγμα είναι η σοβαρή διαφωνία μεταξύ δύο Εκκλησιών και άλλο η πλήρης διακοπή εκκλησιαστικής κοινωνίας. Και εδώ βρίσκεται ίσως ο πυρήνας ολόκληρης της πρωτοβουλίας του Κερκύρας: να χρησιμοποιήσει το γεγονός ότι η γέφυρα δεν έχει κανονικώς καταστραφεί, για να επιχειρήσει να περάσει πάνω από αυτήν.

Ο ίδιος, άλλωστε, δεν κρύβει ότι βλέπει την επίσκεψη ως κάτι περισσότερο από ένα προσκύνημα. Μιλά για ελπίδα αντιμετωπίσεως των διαφορών, επιμένει ότι οι δεσμοί των ορθοδόξων λαών δεν μπορούν να διαγραφούν για γεωπολιτικούς λόγους και θεωρεί ότι η Εκκλησία μπορεί να αποτελέσει βάση επαναπροσεγγίσεως.

Επομένως, η «εκκλησιαστική διπλωματία» δεν είναι ερμηνεία που αποδίδουν απλώς οι δημοσιογράφοι στην κίνησή του. Προκύπτει και από τη δική του επιχειρηματολογία.

Η άλλη πλευρά: μπορεί η Εκκλησία να αγνοήσει τον πόλεμο;

Εδώ βρίσκεται και το ισχυρότερο επιχείρημα των επικριτών του.

Ο Πατριάρχης Κύριλλος δεν είναι ένας ουδέτερος εκκλησιαστικός παράγοντας μέσα στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο. Έχει ταυτισθεί σε σημαντικό βαθμό με τη ρωσική κρατική αφήγηση και έχει υποστηρίξει δημόσια τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.

Επομένως, λένε οι επικριτές του κ. Νεκταρίου, μια πανηγυρική συλλειτουργία μαζί του, συνοδευόμενη μάλιστα από ανταλλαγή υψηλών τιμητικών διακρίσεων, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί πλήρως από το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιείται.

Η αντίδραση έφθασε και στην Ουκρανία. Η Επισκοπή Βολίν της OCU κάλεσε πιστούς της να εκφράζουν κατά τις επισκέψεις τους στην Κέρκυρα τη διαμαρτυρία τους για τη στάση του Έλληνα Μητροπολίτη, χαρακτηρίζοντας την ενέργειά του πνευματικά επιβλαβή και θεωρώντας ότι προσφέρει εικόνα αλληλεγγύης προς τη ρωσική πλευρά. Παράλληλα τον κάλεσε να επισκεφθεί την Ουκρανία και να συναντήσει οικογένειες θυμάτων του πολέμου.

Η αντίδραση αυτή αποδεικνύει κάτι σημαντικό: η κίνηση του κ. Νεκταρίου ήδη παρήγαγε αποτελέσματα πολύ πέραν του προσκυνηματικού της χαρακτήρα.

Η απάντηση του Νεκταρίου: οι λαοί δεν ταυτίζονται με τις κυβερνήσεις

Ο Κερκύρας αντιστρέφει ουσιαστικά το επιχείρημα.

Χιλιάδες Ρώσοι πιστοί περίμεναν επί ώρες για να προσκυνήσουν τη δεξιά χείρα του Αγίου Σπυρίδωνος. Γιατί, διερωτάται, να στερηθούν αυτοί οι άνθρωποι την ευλογία του Αγίου εξαιτίας διαφορών που δεν αφορούν την πίστη αλλά τη γεωπολιτική;

Εδώ η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερο βάθος. Διότι πράγματι η Εκκλησία δεν μπορεί να ταυτίζει χωρίς διάκριση έναν λαό με τις αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας του. Όπως δεν μπορεί να αδιαφορεί για τα θύματα ενός πολέμου, έτσι δεν μπορεί να θεωρεί εκατομμύρια πιστούς πνευματικώς αποκλεισμένους επειδή το κράτος στο οποίο ζουν βρίσκεται σε σύγκρουση με τη Δύση.

Αυτή είναι ίσως η ισχυρότερη πλευρά της πρωτοβουλίας Νεκταρίου.

Υπάρχει όμως και η αντίστροφη όψη: η Εκκλησία οφείλει να διακρίνει τον ρωσικό λαό από τη ρωσική κρατική πολιτική, αλλά για τον ίδιο ακριβώς λόγο οφείλει να διακρίνει και την ποιμαντική προσέγγιση του ρωσικού λαού από κινήσεις που μπορούν να εκληφθούν ως δημόσια δικαίωση συγκεκριμένων εκκλησιαστικών ή πολιτικών επιλογών.

Η διάκριση αυτή είναι λεπτή αλλά καθοριστική.

Και η Ιερά Σύνοδος;

Υπάρχει τέλος μια εξέλιξη που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη.

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος συνεδρίασε στις 25 και 26 Αυγούστου. Ο ίδιος ο Μητροπολίτης Κερκύρας ήταν μέλος της απερχόμενης συνθέσεώς της. Παρά τον δημόσιο θόρυβο και τις πληροφορίες περί μεγάλης εσωτερικής δυσαρέσκειας, στην επίσημη ανακοίνωση με την οποία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της ΔΙΣ δεν υπάρχει καμία αποδοκιμασία του Νεκταρίου ούτε καν δημόσια αναφορά στην υπόθεση.

Η σιωπή αυτή χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση.

Δεν γνωρίζουμε εάν και σε ποιο βαθμό το ζήτημα συζητήθηκε πίσω από τις κλειστές πόρτες. Δεν μπορούμε επομένως να μετατρέψουμε τη σιωπή σε έγκριση.

Μπορούμε όμως να διαπιστώσουμε το αντίστροφο: μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημη συνοδική καταδίκη της πρωτοβουλίας.

Και αυτό έχει σημασία, ιδίως όταν η δημόσια συζήτηση έχει κατακλυστεί από ανώνυμες πληροφορίες περί «οργής», «πραξικοπήματος» και παραβιάσεως της εκκλησιαστικής γραμμής.

Μια σχεδιασμένη «χαραμάδα»;

Τι επεδίωξε λοιπόν πραγματικά ο Μητροπολίτης Κερκύρας;

Η πιθανότερη ερμηνεία είναι ότι δεν επρόκειτο ούτε για ένα απλό προσκύνημα, ούτε όμως για μια απόπειρα ανατροπής της επίσημης θέσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος στο ουκρανικό.

Ήταν κάτι ενδιάμεσο και ίσως πιο ενδιαφέρον.

Ο κ. Νεκτάριος φαίνεται ότι επιχείρησε να αξιοποιήσει τον Άγιο Σπυρίδωνα ως πνευματική γέφυρα εκεί όπου η επίσημη εκκλησιαστική διπλωματία έχει ακινητοποιηθεί.

Δεν ανακάλεσε την απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος για την Ουκρανία, ούτε θα μπορούσε. Δεν εκπροσώπησε επισήμως την Εκκλησία της Ελλάδος σε διαπραγμάτευση με τη Μόσχα. Έδειξε όμως ότι, κάτω από το στρώμα της θεσμικής αντιπαράθεσης, εξακολουθεί να υπάρχει εκκλησιαστική κοινωνία και επομένως δυνατότητα επικοινωνίας.

Ακριβώς γι' αυτό η πρωτοβουλία προκάλεσε τόσο ισχυρές αντιδράσεις.

Οι συμβολικές κινήσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όταν οι επίσημες σχέσεις έχουν παγώσει.

Γέφυρα ή νέα γραμμή ρήξης;

Το τελικό αποτέλεσμα δεν μπορεί ακόμη να εκτιμηθεί.

Εάν η επίσκεψη παραμείνει μια μεμονωμένη ενέργεια, θα καταγραφεί ίσως ως προσωπική πρωτοβουλία ενός Ιεράρχη που διατηρούσε διαφορετική προσέγγιση στο ουκρανικό ζήτημα.

Εάν όμως ακολουθήσουν άλλες επαφές, εάν ανοίξει κάποιος δίαυλος μεταξύ Αθήνας και Μόσχας ή εάν και άλλοι Ορθόδοξοι Ιεράρχες επιχειρήσουν ανάλογες κινήσεις, τότε η παρουσία του Αγίου Σπυρίδωνος στη Μόσχα θα αποκτήσει εκ των υστέρων πολύ μεγαλύτερη σημασία.

Και υπάρχει κάτι ακόμη.

Η Ορθοδοξία κινδυνεύει τα τελευταία χρόνια να μεταφέρει στο εσωτερικό της τα γεωπολιτικά σύνορα του κόσμου: Δύση και Ρωσία, ΝΑΤΟ και Μόσχα, Κίεβο και Κρεμλίνο. Αν συμβεί αυτό, οι Εκκλησίες θα καταλήξουν να λειτουργούν ως θρησκευτικές προεκτάσεις γεωπολιτικών στρατοπέδων.

Αυτό θα ήταν ίσως το μεγαλύτερο εκκλησιαστικό κόστος του ουκρανικού πολέμου.

Η Εκκλησία δεν μπορεί να αδιαφορεί για την εισβολή, τον πόλεμο, τους νεκρούς και τον ανθρώπινο πόνο. Αλλά ούτε μπορεί να δεχθεί ότι οι πολιτικές και στρατιωτικές αντιπαραθέσεις πρέπει αναγκαστικά να μετατρέπονται σε μόνιμα εκκλησιαστικά σύνορα μεταξύ ορθοδόξων λαών.

Υπό αυτή την έννοια, η πρωτοβουλία του Κερκύρας είχε ασφαλώς κινδύνους και ίσως ορισμένοι από τους συμβολισμούς της μπορούσαν να είναι προσεκτικότεροι. Είχε όμως και ένα μήνυμα που αξίζει να μη χαθεί μέσα στον θόρυβο των αντιδράσεων: ότι οι δίαυλοι της Εκκλησίας δεν πρέπει να κλείνουν εκεί όπου κλείνουν οι δίαυλοι της πολιτικής.

Ίσως γι' αυτό η δεξιά χείρα ενός Αγίου που τιμάται και από Έλληνες και από Ρώσους απέκτησε, χωρίς να το επιδιώκει η ίδια, έναν απρόσμενο ρόλο.

Να θυμίσει ότι ανάμεσα στη ρήξη και στην υποταγή υπάρχει και ένας τρίτος δρόμος: ο δρόμος της επικοινωνίας χωρίς παραίτηση από την αλήθεια.

Το αν ο Μητροπολίτης Κερκύρας άνοιξε πράγματι αυτόν τον δρόμο ή απλώς προκάλεσε μια νέα εστία αντιπαράθεσης, θα φανεί από όσα ακολουθήσουν.

Προς το παρόν, όμως, ένα είναι βέβαιο: ο Άγιος Σπυρίδων δεν πήγε απλώς στη Μόσχα. Η παρουσία του άγγιξε ένα από τα βαθύτερα ανοικτά τραύματα της σύγχρονης Ορθοδοξίας.

πηγή