«ΜΑΤΩΜΕΝΩΝ ΡΑΣΩΝ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ»

 

Αιμιλιανός Λαζαρίδης, Μητροπολίτης Γρεβενών — Εθνοϊερομάρτυρας του Μακεδονικού Αγώνα (1871–1911)

«Τὸν ἔσφαξαν τῶν Γρεβενῶν τὸν ἄφοβο Δεσπότη,

τὸν ἔσφαξαν τὸν ἄξιο τοῦ γένους στρατιώτη·

θρήνησε σκλάβα, θρήνησε κι ἄλλη μεγάλη μίτρα,

ποῦ τὴν αἱματοκύλισαν τῆς ‘λευθεριᾶς τὰ φύτρα.

Τυλίξου πάλι, δύστυχη, μὲ μάτια βουρκωμένα σὲ ῥάσα ‘ ματωμένα.Βλέπεις τὴν ἄτιμη σφαγὴ κι’ ἐκδίκησί μου μόνη,μένουν καμπόσα δάκρυα καὶ βογγητὰ καὶ πόνοι.Καὶ τὄχεις γιὰ παρηγοριὰ στὴν μαύρη τὴν ὀρφάνια,νὰ πλέκῃς μὲ τἀγκάθια σου μαρτυρικὰ στεφάνια.Κι ἄν ἕνας εἶναι σήμερα μ’ ἄλλων καιρῶν αἰσθήματα,ποῦ νὰ πονῇ τοὺς μάρτυρας, τῶν ἰδεῶν τὰ θύματα,ἐκεῖνος ἄς τρανολαλῇ ‘στὰ δάκρυα πνιγμένος.Κατάρα σ’ ὅσους ἔκαναν νὰ σφάζεται τὸ γένος. (Γ.Σουρής)»

 

Σαν σήμερα πριν 115 χρόνια, 1 Οκτωβρίου 1911, ο Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός Λαζαρίδης έπεφτε νεκρός στη Μακεδονική γη μαζί με τον διάκονό του Δημήτριο και τον αγωγιάτη Αθανάσιο από τα χέρια των αδίστακτων και ανίερων κομιτατζήδων. Η ίδια η Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών τον τιμά ως Εθνοϊερομάρτυρα, σημειώνοντας ότι θυσίασε τη ζωή του «υπέρ Χριστού και πατρίδος».

Ο Μητροπολίτης Αιμιλιανός δεν έμεινε κλεισμένος μέσα στα τείχη της Μητρόπολής του. Περπατούσε άφοβα στα χωριά, λειτουργούσε, στήριζε τους ιερείς και τους δασκάλους, φρόντιζε για τα σχολεία και τους ναούς και στεκόταν δίπλα στους Έλληνες Ορθοδόξους της Μακεδονίας. Γι’ αυτό και μπήκε στο στόχαστρο.

Όταν του απαγόρευσαν να επισκέπτεται τα χωριά του, η απάντηση που του αποδίδεται συμπυκνώνει ολόκληρη τη στάση του,«Μήπως είμαι Μητροπολίτης μονάχα στα Γρεβενά; Τα χωριά μου θα μείνουν χωρίς τον πατέρα τους;»

Αυτό ήταν το ράσο του Αιμιλιανού.

Ράσο που δεν φοβήθηκε. Ράσο που δεν υπολόγισε το τίμημα. Ράσο που έγινε σύμβολο αντίστασης, πίστης και θυσίας και τελικά το πλήρωσε με το αίμα του.

Ο Αιμιλιανός, παρ' όλες τις προειδοποιήσεις, ξεκινά με την συνοδεία του διακόνου του και του οδηγού του για το χωριό Σνιχοβο, λειτούργησε στο χωριό και ανεχώρησε (1 Οκτωβρίου 1911). Οι κάτοικοι του χωριού τον παρεκάλεσαν να μην κάνει τον επικίνδυνο δρόμο μέσα από τουρκοχώρια και τις συμμορίες των κομιτατζήδων. Στην διαδρομή έπεσαν σε ενέδρα ενόπλων, τους βασάνισαν και τους πυροβόλησαν. Τα λείψανά τους με έκδηλα τα σημάδια των βασανιστηρίων, βρήκε ένας βοσκός.

Ο Δεσπότης έφερε τραύματα από σφαίρες στο κεφάλι, τα χέρια, το στήθος, κοψίματα από μαχαίρια, ξεριζωμένα μαλλιά και γένια, το δεξιό μάτι ήταν βγαλμένο, μώλωπες είχε σε όλο του το σώμα. Ο διάκονος έφερε τραύματα από σφαίρες και το κεφάλι του είχε ανοιχθεί με τσεκούρι.. ήσαν όλοι δεμένοι πισθάγκωνα. Η είδηση της δολοφονίας του φλογερού ιεράρχου συγκλόνισε το Πατριαρχείο και τους Μακεδόνες. Το έγκλημα ήταν άγριο, ενδεικτικό του μίσους και της βαρβαρότητας των καταπιεστών του μακεδονικού λαού, Τούρκων και κομιτατζήδων.

Έναν μόλις χρόνο αργότερα, η Μακεδονία θα ελευθερωνόταν και κάπου εδώ αρχίζει το ερώτημα που, για μένα, δεν μπορεί να σβήσει μέσα στον χρόνο..Τι απέγινε όλο αυτό το αίμα;

Τι απέγιναν οι ιεράρχες, οι ιερείς, οι δάσκαλοι, οι Μακεδονομάχοι και οι απλοί άνθρωποι που υπέστησαν διώξεις, βασανισμούς και θάνατο επειδή επέμεναν να κρατήσουν την ελληνική και ορθόδοξη ταυτότητα της Μακεδονίας;

Τι απέγινε η μνήμη τους όταν, έναν αιώνα αργότερα, η ελληνική πολιτεία υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών, με την οποία η γειτονική χώρα έλαβε την ονομασία «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας»; Η τότε κυβέρνηση παρουσίασε τη συμφωνία ως λύση μιας μακροχρόνιας διαφοράς και ως συμφωνία που, κατά την άποψή της, διασφάλιζε ελληνικά συμφέροντα.

Όμως για εκείνους που αντιτάχθηκαμε στη Συμφωνία, το ερώτημα ήταν και παραμένει πολύ διαφορετικό.Μπορείς να αποσυνδέσεις ένα όνομα από την ιστορική μνήμη ενός τόπου, όταν γι’ αυτή τη μνήμη χύθηκε αίμα;Μπορείς να κοιτάξεις στα μάτια τον Αιμιλιανό, τον Παύλο Μελά, τους ιερείς και τους δασκάλους της Μακεδονίας και να τους πεις ότι όλα αυτά ήταν απλώς μια σελίδα του παρελθόντος;Εγώ αυτό το ερώτημα δεν μπορώ ακόμη να το προσπεράσω.Γιατί άλλο πράγμα η διπλωματία, άλλο πράγμα οι διεθνείς συμφωνίες και άλλο πράγμα η ιστορική μνήμη.

Η ιστορική μνήμη δεν υπογράφεται σε μια αίθουσα, ούτε διαγράφεται με μια υπογραφή.

Το αίμα του Αιμιλιανού δεν ήταν μελάνι πάνω σε ένα παλιό βιβλίο.Ήταν το αίμα ανθρώπων που έζησαν και πέθαναν πιστεύοντας ότι υπερασπίζονταν κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους.Γι’ αυτό σήμερα, όταν στεκόμαστε μπροστά στη μνήμη του, δεν αρκεί ένα στεφάνι.

Χρειάζεται να θυμόμαστε,να γνωρίζουμε,να διαβάζουμε και κυρίως να μη θεωρούμε αυτονόητο τίποτε από όσα εκείνοι πλήρωσαν τόσο ακριβά.Γιατί κάποιοι έδωσαν τη ζωή τους για τη Μακεδονία και εμείς το ελάχιστο που οφείλουμε είναι να μην ξεχάσουμε τους λόγους που το έκαναν, υπέρ πίστεως και πατρίδος!!

 

Αιωνία η μνήμη του Εθνοϊερομάρτυρος Αιμιλιανού Λαζαρίδη και όλων εκείνων που θυσιάστηκαν στη Μακεδονία

 

Στυλιανός Καβάζης