❝ πρόβολος ❞

(από την υμνολογία του Γενεσίου της Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου

Στήλη σωφροσύνης ἔμψυχος

καὶ λαμπρὸν δοχεῖον, ἀποστίλβον χάριτι

ἡ Ἄννα ἡ εὐκλεής φανεῖσα τέτοκε

τὴν πρόβολον ἀληθῶς,

τῆς παρθενίας τὸ θεῖον ἀπάνθισμα

[...]

 

 

 

Η λέξη "πρόβολος" χρησιμοποιείται και σήμερα ως ειδικός όρος α) της ναυτιλίας β) της αρχιτεκτονικής, αλλά στην υμνογραφία χρησιμοποιείται με την αρχαία της σημασία

α) προμαχώνας, αμυντήριο» (πβ. οὓς αὐτὸς ἔχωσας λιμένας καὶ προβόλων ἐνέπλησας (Δημοσθ. Κατά Αριστογείτονος, 84)

β) (για πρόσωπα) «φρουρός, φύλακας» (πβ. πρόβολος ἐμός, σωτὴρ δόμοις, ἐχθροῖς βλάβη (Αριστοφ. Νεφέλαι, 1161)

Στην υμνογραφία σημαίνει συνηθέστατα "προστάτης", σημασία που ταιριάζει άριστα με το κεντρικό νόημα του παρόντος ύμνου: η Άννα ως στήλη σωφροσύνης που ήταν γέννησε την Παρθένο, η οποία με τη σειρά της γίνεται ο φύλακας και βοηθός (πρόβολος) των αγωνιζομένων στην παρθενία (πβ. Τεῖχος εἶ τῶν Παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε).