Ο Μυστράς

 

Με αφορμή την αναστήλωση του Ανακτόρου των Δεσποτών στον Μυστρά, τον Μάιο του 2026, Ας  ταξιδέψουμε στον Μυστρά μέσα από το βιβλίο του κύρ Φώτη Κόντογλου "ΤΑΞΕΙΔΙΑ σε διάφορα μέρη της Ελλάδος" που κυκλοφορεί και πάλι από τις εκδόσεις Παπαδημητρίου. Μαζί, σκίτσα και φωτογραφίες  από την μακρά παραμονή του εκεί, το 1936, μαζί με τη γυναίκα του Μαρία και την κόρη του Δέσπω, για τη συντήρηση των εικόνων της Περιβλέπτου.

 

 

 

"Ο Μυστράς είναι μια στοιχειωμένη πολιτεία, γιατι ναι μεν είναι ρημασμένη, με στέκεται μ΄ούλα της τα σπίτια, οι δρόμοι, οι καμάρες, τα μνημόρια, τα τειχιά, όπως ήτανε στα ζωντανά. 

 

 

Και κάθε έθνος που πέρασε άφησε τα δικά του χνάρια και για τούτο είναι μπερδεμένα συναναμεταξύ τους βυζαντινά, φράγκικα και τούρκικα. 

 

 

Εδώ περνάς κάτ' από μια καμάρα φράγκικη, παραπέρα διαβάζεις ελληνικά ψηφιά σκαλισμένα απάνου σε μια πλάκα, αλλού βλέπεις ένα τζαμί είτε ένα χαμάμι τούρκικο, δίπλα του στέκουνται καμια δεκαριά βυζαντινά μπεντένια δίχως να μπορείς να βρεις τη συνέχεια. Κολιταζα δίπλα μου μέσα στο νάρτηκα τ' Αη Δημήτρη κι έβλεπα απάν' απ' τις κολώνες που σηκώνουνε τις καμάρες λογιών των λογιών πλουμιά πο' χουνε βαλμένα κείνοι που χτίσανε το νάρτηκα. Σε μια μεριά έχουνε κολλημένο ένα ποδάρι απ' άγαλμα αρχαίο ελληνικό δίπλα σ' εναν τζουτζέ πούναι είδος γοργόνας, μισός σερνικός, μισό θηλυκός, επειδή απάνου σ' ένα ντελικάτο κορμί μιας αρχαίας νεράιδας, πού' ναι ντυμένο με διάφανα ρούχα, έχουνε βάλει μια κλαψιάρικη κεφάλα φράγκικη που ρορά ένα καλπάκι ίδιο τσουκάλι, κανωμένη για κορμί δέκα φορές πιο μεγάλο απ' της κοπέλας.

Σ' άλλο μέρος είναι χτισμένη ανάποδα μια πλάκα μ' αρχαία ψηφιά, κι ένα πέτρινο σαρίκι από τούρκικο μνημόρι. Μπάλλες σαν καρπούζια κείτουνται στα πεζούλια της εκκλησάς, βρύσες με γράμματα και με διάφορα πλουμίδια, σταυροί δίπλα σε μισοφέγγαρα, μ' έναν λόγο πράματα παράξενα και πρωτόφανα πού να 'χη κανένας καιρό να τα σεργιανίζει και να τα ξηγά. 

 

 

Κι ούλα τα χτίρια είναι θολωτά, καμάρες παν' απ' τη γης, καμάρες κάτου στα καταχτόνια, που βουίζουνε κει που περπατάς. Είναι και σπίτια τωρινά, ένα δω κι άλλο κει, φτωχοί ξωχάρηδες που ζούνε σαν νυχτερίδες ανάμεσα στα χάρβαλα..."

 

  

Η κουσκουλού από τον Μυστρά. 1938