Η πολιτικοποίηση της γενικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης

 

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός

Η μελέτη με τίτλο «Η ιδεολογική κατάληψη της γενικής εκπαίδευσης» (“The ideological capture of general education”) του οργανισμού “National Association of Scholars” εξετάζει πώς τα προγράμματα γενικής εκπαίδευσης (general education requirements - GER) στα κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια (π.χ. Columbia, Harvard, Princeton, Stanford, Cornell, Duke, Boston College, Michigan, Washington, κ.λπ.) έχουν μεταβληθεί τις τελευταίες δεκαετίες και έχουν «χρωματιστεί» με συγκεκριμένο ιδεολογικοπολιτικό προσανατολισμό.

Συγκεκριμένα, οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι τα προγράμματα αυτά δεν περιορίζονται πλέον σε έναν κοινό επιστημονικό πυρήνα, αλλά ενσωματώνουν σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικά μαθήματα «προοδευτικής» κατεύθυνσης (“progressive”), υπό το κάλυμμα της «κοινωνικής δικαιοσύνης», της «ισότητας», της «ποικιλομορφίας» και της «πολιτισμικής ευαισθησίας». Οι μαθησιακοί στόχοι αυτών των μαθημάτων καθορίζονται πλέον σε σημαντικό βαθμό από συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές προσεγγίσεις.

Η μελέτη εστιάζει σε 50 δημόσια πανεπιστήμια και σε 50 κορυφαία ιδιωτικά κολέγια. Οι συγγραφείς ανέλυσαν τα τρέχοντα διδασκόμενα προγράμματα γενικής εκπαίδευσης (GER), καταγράφοντας τις απαιτήσεις ανά κατηγορία. Κατηγοριοποίησαν τα μαθήματα σε παραδοσιακά μαθήματα (π.χ. ιστορία, λογοτεχνία, φυσικές επιστήμες, μαθηματικά) και σε μαθήματα που ενσωματώνουν ιδεολογικό περιεχόμενο, κυρίως με θέματα όπως δικαιοσύνη, εξουσία, πολιτικές ταυτότητες, φυλή, φύλο και πολυπολιτισμικότητα. Τα τελευταία έχουν υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα παραδοσιακά μαθήματα βασικής γνώσης, όπως την ιστορία της Δύσης, τη φιλοσοφία ή τις κλασικές σπουδές.

Το βασικό εύρημα της μελέτης είναι ότι σε πολλά Πανεπιστήμια τα ιδεολογικά μαθήματα αποτελούν υποχρεωτικό μέρος της γενικής εκπαίδευσης: τα 36 από τα 50 δημόσια πανεπιστήμια απαιτούν μαθήματα «προοδευτικής» ιδεολογίας και τα 26 από τα 50 ιδιωτικά έχουν ανάλογες απαιτήσεις.

Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτή η τάση οδηγεί σε «ιδεολογική κατάληψη» της γενικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα οι φοιτητές να διδάσκονται συστηματικά σε συγκεκριμένες «προοδευτικές» απόψεις, ενώ μειώνεται η έκθεσή τους σε ένα πιο ουδέτερο, αντικειμενικό και κοινό πυρήνα επιστημονικής γνώσης. Αυτό, σύμφωνα με τον οργανισμό "National Association of Scholars", μπορεί να επηρεάσει την ακαδημαϊκή ουδετερότητα, την ικανότητα κριτικής σκέψης και τη βασική κατανόηση θεμελιωδών επιστημονικών πεδίων.

Η έκθεση καταλήγει ότι η γενική εκπαίδευση στα κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ έχει υποστεί σημαντική ιδεολογικοπολιτική επίδραση. Οι συγγραφείς προτείνουν επανεξέταση των απαιτήσεων των προγραμμάτων γενικής εκπαίδευσης (GER) με στόχο την αναβίωση ενός κοινά αποδεκτού πνευματικού πυρήνα, που θα συνδυάζει παραδοσιακή γνώση (ιστορία, φιλοσοφία, λογοτεχνία, επιστήμη) με πιο ισορροπημένη προσέγγιση σε κοινωνικά θέματα, χωρίς να προωθεί ιδεολογικά φορτισμένες θέσεις