Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026

Το «τυρί του Σαρ» με δάκρυα

Σημειώσεις από το κατεχόμενο Κόσσοβο και τα Μετόχια

Άδειος στάβλος: τις είχαν πάρει τις αγελάδες Άδειος στάβλος: τις είχαν πάρει τις αγελάδες

Παλιά το έκαναν απλά: έκλεβαν τα ζώα τη νύχτα. Ή τα έπαιρναν μέρα μεσημέρι: έρχονταν με όπλα και τα έπαιρναν, τα πήγαιναν στο δικό τους στάβλο. Αν θέλεις να ζήσεις, μην μιλάς. Και πες κι ένα ευχαριστώ που έμεινες ζωντανός. Όσο για το πώς θα ταΐζεις την οικογένειά σου, πώς θα ζήσεις, αυτό είναι δικό σου πρόβλημα, Σέρβε. Καλύτερα να φύγεις εντελώς από εδώ.

Αυτή τη στιγμή η «Δημοκρατία του Κοσσυφοπεδίου» προχωρά με γοργά βήματα προς την «πολιτισμένη Ευρώπη». Όχι, φυσικά, δεν άρχισαν να σέβονται ή να προστατεύουν τους Σέρβους: η Ορθοδοξία και η Ευρώπη είναι ασυμβίβαστα πράγματα, ειδικά στις μέρες μας. Αλλά το να λεηλατούν και να κλέβουν τόσο ανοιχτά, πόσο άσχημο είναι αυτό. Υπάρχουν πάρα πολλοί άλλοι, πιο πολιτισμένοι τρόποι για να στερήσουν από αυτούς τους Σέρβους τα μέσα διαβίωσής τους. Όπως, για παράδειγμα, έκαναν οι κατοχικές αρχές του Κοσσυφοπεδίου με την οικογένεια Ίλιτς, στερώντας τους όλες τις αγελάδες που τάιζαν αυτή την πολύτεκνη και εργατική οικογένεια.

– Πώς έγιναν τα πράγματα; – αφηγείται ο επικεφαλής της οικογένειας, ο Νόβιτσα Ίλιτς. – Ήρθε ένας Αλβανός κτηνίατρος και μου είπε ότι η αγελάδα μου ήταν άρρωστη και ότι έπρεπε να γίνουν εξετάσεις. Μετά έφερε κι άλλους δύο ειδικούς σαν κι αυτόν, οι οποίοι πήραν τα υπόλοιπα ζώα και επιπλέον 20 κατσίκες. Μου έδειξαν ένα χαρτάκι στα αλβανικά τους, λες και καταλάβαινα τι λέει, και εξαφανίστηκαν. Εντάξει αν έφευγαν μόνοι τους, να μην τους δουν τα μάτια μου, αλλά πήραν όλα τα ζώα μας! Και πες μου, πώς θα ζήσουμε τώρα; Με τι, πες μου; Γάλα, τυρί, ανθότυρο, γιαούρτι – όλα αυτά τα φτιάχναμε, εξασφαλίζαμε τα προς το ζην μας, τα πουλούσαμε σε όλη την περιοχή. Πονάει.

Η οικογένεια Ίλιτς: «Ο Θεός δε θα προδώσει!»  

Η οικογένεια Ίλιτς: «Ο Θεός δε θα προδώσει!»

Ο Νόβιτσα, ωστόσο, δεν απελπίζεται· δεν το επιτρέπει στον εαυτό του. Είναι ο επικεφαλής της οικογένειας, πατέρας, σύζυγος, οικοδεσπότης. Δεν υπάρχει χώρος για απογοήτευση και πανικό. Λέει: «Ο Θεός δε θα μας προδώσει, θα βοηθήσει. Θα κάνουμε το παν για να τα καταφέρουμε». Για δέκα χρόνια περίπου δούλευε σε εργοτάξια με βάρδιες στην πρωτεύουσα, μετά άρχισε να έχει προβλήματα υγείας, πόνους στην πλάτη, έκανε εγχείρηση, και άλλα διάφορα. Και στη συνέχεια διαγνώστηκε και με διαβήτη, οπότε έπρεπε να ξεχάσει τη βαριά εργασία και να ασχοληθεί με την οικογενειακή φάρμα. Φυσικά, η αγροτική εργασία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ελαφριά. Όμως, τουλάχιστον τώρα είναι συνεχώς στο σπίτι, με την οικογένειά του, στην πατρίδα του, το Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια, στο νότιο τμήμα της περιοχής. Τα μέρη εκεί είναι υπέροχα. Είναι να τα θαυμάζει κανείς. Με τη σύζυγό του, τη Ντανιέλα, έχουν τέσσερα παιδιά – τρεις γιους και μια κόρη.

– Μας αρέσει να δουλεύουμε, ποτέ δεν αποστραφήκαμε τη δουλειά! Από μικρά είμαστε συνηθισμένοι στη δουλειά και το ίδιο διδάξαμε και στα παιδιά μας: ο τίμιος καρπός της εργασίας είναι πάντα πιο νόστιμος από το δωρεάν φαγητό. Ζούμε και δουλεύουμε μαζί με την οικογένεια του αδελφού μου. Φτιάχναμε τυριά σύμφωνα με τις παλιές μας συνταγές. Τα πουλούσαμε, χτίζαμε σπίτι, μεγαλώναμε τα παιδιά μας. Τι; Όχι! Θερίζουμε μόνο με το χέρι. Δεν έχουμε θεριστική μηχανή. Έχουμε άλογα. Μερικές φορές ζεύουμε τα βόδια για το όργωμα. Γιατί δεν έχουμε τρακτέρ; Επειδή η περιοχή είναι ορεινή – με το τρακτέρ δεν μπορείς να κάνεις και πολλά. Τα άλογα όμως τα καταφέρνουν. Αλλά είναι και πιο ευχάριστο όταν δεν κροταλίζει ένα σιδερένιο μηχάνημα, αλλά ένα ζώο να δουλεύει μαζί σου. Τα παιδιά βοηθούν πάντα, μπράβο τους. Ο μικρότερος γιος σπουδάζει τώρα στο πανεπιστήμιο, όμως, όταν έρχεται στο σπίτι για διακοπές, με αντικαθιστά σχεδόν πλήρως. Μερικές φορές είναι δύσκολο να ισιώνω την πλάτη μου, οπότε δεν έχω άλλη επιλογή.

Οι Ίλιτσ ζούσαν εδώ και χρόνια από τη γη τους, παρασκευάζοντας το περίφημο «τυρί του Σάρ», ένα τυρί που παράγεται μόνο σε αυτή την περιοχή, στο νότιο τμήμα της περιφέρειας. Δύο μεγάλες οικογένειες, παραδοσιακός τρόπος ζωής, συνεχής αλληλοβοήθεια, υποστήριξη, αρμονία. «Δεν γίνεται αλλιώς», λένε. «Χωρίς αγάπη και αρμονία, δεν είναι ζωή, αλλά απόλυτη κόλαση. Δεν γίνεται χωρίς αγάπη».

Οι Ίλιτσ παρασκεύαζαν το περίφημο «τυρί του Σάρ», ένα τυρί που παράγεται μόνο σε αυτή την περιοχή, στο νότιο τμήμα της περιφέρειας

– Για να φτιάξεις το «τυρί του Σάρ», χρειάζεσαι δύο μήνες. Το πρωί το αφήνεις στον ήλιο για δύο ώρες περίπου, και όταν αρχίσει η ζέστη, το μεταφέρουμε σε δροσερό μέρος, όπου το επεξεργαζόμαστε, το σκουπίζουμε και το ψεκάζουμε. Ένα κεφάλι – από ένα κιλό έως δυόμισι. Εδώ όλα εξαρτώνται από το γάλα. Και για ένα κιλό τυρί, θα σου πω, χρειάζονται 10 λίτρα γάλα! Λιχουδιά!

Ναι, έτσι ζούσαν οι Ίλιτς, ώσπου οι αγαπητοί τους γείτονες έβαλαν στο μάτι τις αγελάδες τους.

– Όταν μας πήραν τις αγελάδες, το σάκχαρό μου ανέβηκε στα ύψη, και μέχρι σήμερα δεν έχει πέσει. Παίρνω τρία φάρμακα – είναι δύσκολη ασθένεια. Όταν είχαμε τις αγελάδες μας, δουλεύαμε, βγάζαμε λεφτά και εξασφαλίζαμε αρκετά καλά τον εαυτό μας και τους άλλους. Τώρα όμως, άκου, μας απειλεί η πείνα. Εγώ και ο αδελφός μου ο Μάρκο έχουμε 7 παιδιά. Πώς να ταΐσουμε τις οικογένειές μας; Είμαστε αγρότες, πού να πάμε; Και η ανεργία στη «Δημοκρατία του Κοσσυφοπεδίου» φτάνει το 50%: πού να δουλέψουμε, αν όχι στα χωράφια μας;

Ο Νόβιτσα Ίλιτς  

Ο Νόβιτσα Ίλιτς

Θα μπορούσαμε να μιλάμε για ώρες για το μέγεθος της ζημίας που υπέστησαν οι οικογένειες των Ίλιτς. Η υλική και φυσική ζημιά είναι, φυσικά, πικρή, προσβλητική, σου σφίγγει τις γροθιές. Αλλά πώς να μετρήσουμε την ερήμωση που επικρατεί στις ψυχές αυτών των ανθρώπων; Ο Νόβιτσα κλαίει, και δεν είναι δάκρυα οργής, αλλά θλίψης. Όταν κλαίει ένας χωρικός, αυτό, ξέρετε, είναι πολύ σοβαρό. Και δεν έχεις λόγια για να τον παρηγορήσεις.

– Και τα παιδιά έκλαιγαν, όταν πήραν τις αγελάδες. Έλεγαν: «Ας τις κρύψουμε, για να μην τις βρουν». Μα πώς: είτε τις κρύψεις είτε όχι, έτσι κι αλλιώς θα τις βρουν και θα τις πάρουν. Μια μικρή αγελάδα μας την έδωσε όμως το μοναστήρι, το Βισόκι Ντετσάνι. Κατάλαβε, εδώ δεν μιλάμε μόνο για την ζημιά – το θέμα είναι η αλήθεια. Είναι άσχημα χωρίς αλήθεια. Εγώ τώρα δεν μπορώ να μπω στο στάβλο: μόλις δω τους άδειους στάβλους, αρχίζω να κλαίω. Αν και άντρας, κλαίω. Μας έμεινε μια γριά αγελάδα, θάμνοι σμέουρων και χήνες με κότες. Εντάξει, θα δώσει ο Θεός, θα τα βγάλουμε πέρα.

Παρατήρησα ότι οι Ίλιτσ, παρά τις συμφορές που τους έπληξαν, δεν έχασαν την μεγαλοψυχία τους: απαίτησαν κατηγορηματικά να συμμετάσχουμε στο κοινό οικογενειακό γεύμα, κατά τη διάρκεια του οποίου ακούγονταν αστεία και γέλια. Υπήρχε στο τραπέζι και το «τυρί του Σάρ», πιθανώς από τα τελευταία αποθέματα, καθώς και άλλα νόστιμα πιάτα. Μου φάνηκε ότι τελικά τους καθοδηγεί η ελπίδα, ελπίδα στον Θεό, με τον Οποίον κάθε δυσκολία μπορεί να ξεπεραστεί. Ελπίδα και δύναμη του πνεύματος.

Έτσι ζει σήμερα το Κόσσοβο και τα Μετόχια.

Μαρία Βάσιτς
Κατέγραψε ο Πέτρος Νταβίντοβ
Μετάφραση : Αναστασία Νταβίντοβα

Pravoslavie.ru


Υ.Γ. Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, βοηθάμε τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου, καθώς και τους ναούς και τα μοναστήρια του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων. Εάν έχετε τη δυνατότητα και την επιθυμία να προσφέρετε βοήθεια, μπορείτε να καταθέσετε τη δωρεά σας:

Παρακαλούμε, να σημειώστε: «Βοήθεια στο Κόσσοβο».

Δεν υπάρχουν σχόλια: