Ἅγιος Σωφρόνιος
Μπροστά μας λοιπὸν προβάλλει τὸ ἐρώτημα: Μὲ ποιόν τρόπο μποροῦμε νὰ σωθοῦμε;
Ὡς ἀπάντηση παραθέτω τὰ λόγια τοῦ μακάριου πατέρα μας Σιλουανοῦ: «Σὲ εὐχαριστῶ, Ἐσένα τὸν Δημιουργὸ καὶ Κύριό μου, γιατὶ μὲ τὸ ἔλεός Σου ταπείνωσες την ψυχή μου καὶ μοῦ ἀποκάλυψες τὸν δρόμο που πορεύθηκαν οἱ Ἅγιοί Σου. Ἐσὺ ἀγαπᾶς ὅσους κλαῖνε, καὶ οἱ Ἅγιοι πορεύθηκαν σε Σένα διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν δακρύων. Ἐσὺ ἀγαπᾶς τοὺς ταπεινούς, καὶ μὲ τὴ χάρη Σου τοὺς διδάσκεις τὴν ἀγάπη καὶ τὴ θεία Σου ταπείνωση, ποὺ μὲ τὴν παρουσία της φεύγουν οἱ ἐχθροί μας, οἱ δαίμονες. Δῶσε μου, Ἐλεῆμον, νὰ πορεύομαι σὲ Σένα διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν Ἁγίων Σου, διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ ταπεινοῦ κλαυθμοῦ, ποὺ Ἐσὺ μοῦ ἀπεκάλυψες» 13.
Ποιά εἶναι ἡ διαστροφὴ τῆς σύγχρονης κοινωνίας;
Κοιτάξτε ποῦ ὁδηγοῦν ὅλα τὰ σχολεῖα!
Παρατηρεῖται συχνὰ ὅτι μόλις ἀνεβεῖ ὁ ἄνθρωπος σὲ ὑψηλότερες ακαδημαϊκὲς βαθμίδες, βλέπει συγκαταβατικά, μᾶλλον ὑποτιμητικὰ καὶ ἀδιάφορα, τοὺς ἄλλους που βρίσκονται χαμηλότερα. Ὅπως συμβαίνει στὸν κάθε ἄνθρωπο που γεννήθηκε στὸν κόσμο αὐτό, ἡ παραμικρή ὑπεροχή του στὸ ἐπιστημονικὸ ἐπίπεδο τον κάνει ἤδη ὑπερήφανο. Ἐξαιτίας τῆς ὑπερηφάνειας αὐτῆς παρατηρεῖται ἡ τάση νὰ καταπιέζονται οἱ ἀσθενέστεροι.
Ἔτσι λοιπόν, ὁλόκληρη ἡ ἀνθρώπινη ἱστορία ὁδηγεῖται πραγματικὰ σὲ ἐφιαλτικὰ ἀποτελέσματα. Πάρτε γιὰ παράδειγμα τὴν ἐποχή μας. Θὰ νόμιζε κανεὶς ὅτι οἱ τεχνικὲς ἐφευρέσεις ἔπρεπε νὰ κάνουν τὸν ἄνθρωπο εὐτυχή, νὰ ἱκανοποιήσουν τὸν ἀνθρώπινο πόθο νὰ γνωρίσει τὰ πάντα, νὰ κυριεύσει ἐπάνω στοὺς νόμους τῆς φύσεως. Ποτὲ ὅμως δὲν ὑπῆρξαν τόσες αὐτοκτονίες ὅπως τώρα. Καὶ καμιὰ πολιτική στρατηγικὴ δὲν ὁδήγησε σὲ σύσταση κοινωνίας, στὴν ὁποία θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ ἐκλείψει ἡ ὑποδούλωση τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ ἐκείνους ποὺ κατέχουν τὰ μέσα καταπίεσης.
Τί μᾶς εἶπε ὅμως ὁ Κύριος; «Ὅποιος θέλει νὰ σωθεῖ καὶ νὰ ἔρθει στὸν Πατέρα, ἂς μέ ἀκολουθήσει» 14.
Καὶ τί ἔκανε Αὐτός;
Ἀπεκδύθηκε τὴν παντοδυναμία Του καὶ ἐνδύθηκε τὴν κτιστὴ μορφὴ ὑπάρξεως ποὺ ὁ Ἴδιος δημιούργησε (τῆς «ὑπάρξεως» καὶ ὄχι τοῦ «εἶναι»)15. Ὑπέστη τὴν μέχρι τέλους κένωση ποὺ ἐμεῖς δὲν μποροῦμε νὰ φθάσουμε καὶ παρέδωσε τὸν ἑαυτό του σὲ θάνατο, σὲ σταύρωση. Γιὰ τὸν λόγο ὅμως αὐτὸ ἔλαβε Ὄνομα, ποὺ ὑπερέχει κάθε ἄλλου ὀνόματος στὴ γῆ καὶ στὸν οὐρανό. Καὶ αὐτὴ τὴν ὁδὸ μᾶς πρότεινε.
(…)Ἀπό ἐδῶ συνάγεται ἕνας νόμος, τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ θυμόμαστε σὲ κάθε ὥρα. Παραδίδοντας τὴ ζωή μας στοὺς ἄλλους, δεχόμαστε ἀπὸ αὐτοὺς συκοφαντίες, διωγμό, στέρηση, ἀπόρριψη ἢ ἀκόμη καὶ τὸν θάνατο. Ὡς ἀντάλλαγμα γιὰ τὴν προσφορὰ τῆς ζωῆς μας, οἱ ἄνθρωποι μᾶς ἀμείβουν μὲ τὸ φορτίο τοῦ θανάτου τους.Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὁδός μας.
Ὁ Κύριος λέει γι’ αυτό: «τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ»21. Πῶς πρέπει ἐμεῖς νὰ ἀναγεννηθούμε καὶ νὰ θεωροῦμε «βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ» ὅλα τὰ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλά; Μὲ ποιόν τρόπο νὰ γίνουμε ἄνθρωποι τέτοιοι ποὺ νὰ μὴν εἴμαστε δοῦλοι οὔτε τῆς ὑπερηφάνειας οὔτε τῆς κενοδοξίας, οὔτε νὰ ἔχουμε τὴν ἐπιθυμία νὰ ποδοπατοῦμε τὸν ἀδελφό μας; Μὲ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστό, ἡ ὁποία εἶναι σταυρωμένη στὸν κόσμο αὐτό. Καὶ γιὰ τὴν ὁδὸ αὐτὴ μᾶς μισεῖ ὁ κόσμος, γιατὶ δὲν εἶναι ἡ ὁδὸς «τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τούτου».
Στὴν ἐποχή μας ἡ σωτηρία ἔγινε δυσκολότερη ἀπὸ πρίν.
Παλαιότερα, ή μαρτυρία τοῦ Θεοῦ ποὺ ἔκανε ἀπίστευτα θαύματα ἦταν καθημερινὸ φαινόμενο.
Πῶς ὁ Πέτρος, ἕνας ἁπλὸς ψαράς, χωρὶς μόρφωση, ἔγινε ξαφνικὰ διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης; Ὁ Κύριος ἔδωσε σὲ αὐτὸν τὴν ἐξουσία νὰ ἀνασταίνει μὲ τὴν προσευχή του ἀκόμη καὶ νεκρούς.
Ὑπάρχει ἡ πρόρρηση τῶν ἁγίων Πατέρων τοῦ τέταρτου αἰώνα, ὅτι κατὰ τοὺς ἔσχατους καιροὺς ὁ Θεὸς θὰ ἀποκρύψει ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀπὸ τοὺς πιστούς Του, τὰ μέτρα στὰ ὁποῖα βρίσκονται. Δὲν θὰ τελοῦν θαύματα καὶ θὰ αἰσθάνονται τὸν ἑαυτό τους κατὰ κάποιον τρόπο ἐγκαταλελειμμένο ἀπὸ τὸν Θεό, σὲ κατάσταση κενώσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν ἀσφαλῆ ὁδό, ὅπως γράφει ὁ ὅσιος Σιλουανός, τὴν ὁδὸ τῶν δακρύων22.
Ἡ κυριότερη πάλη διεξάγεται ἐνάντια στὸ πάθος τῆς ὑπερηφάνειας. Ὅλοι ὅσοι θέλουν νὰ κυριαρχήσουν στοὺς ἀνθρώπους θὰ σφάλλουν, γιατὶ δὲν ἀντιλαμβάνονται τὴ φύση τῆς ἐξουσίας ποὺ ἔδωσε ὁ Θεός. Ὁ Ἴδιος ὁ Θεὸς δὲν θέλει νὰ ἐξουσιάζει τοὺς ἀνθρώπους, περιμένοντας νὰ διαπλασθεῖ ὁ ἄνθρωπος ὡς θεὸς μὲ τὴν ἐλεύθερη ἀγάπη του πρὸς Αὐτόν.
13. Ὁ ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης, σσ. 569-570.
14. Βλ. Ἰωάν. 14,6. «οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα εἰ μὴ δι ̓ ἐμοῦ»
15. Ὁ Γέροντας Σωφρόνιος χρησιμοποιεῖ φιλοσοφικὴ ὁρολογία ἀπὸ τὴ διαλεκτικὴ τῆς ὀντολογίας. Ὁ ὅρος «ὕπαρξη» εἶναι διαλεκτική σύνθεση δύο ἐννοιῶν: τοῦ «εἶναι» ὡς θέση καὶ τοῦ «μὴ ὄντος» ὡς ἀντίθεση.
21. Λουκ. 16,15.
22. Βλ. Ὁ ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης, σ. 570.
(Ἁγίου Σωφρονίου (Σαχάρωφ): «Οικοδομώντας τὸν ναὸ τοῦ Θεοῦ μέσα μας καὶ στοὺς ἀδελφούς μας», τόμος Β’, Ὁμιλία 67. Θεογνωσία μὲ ἀγώνα κενώσεως καὶ πένθους (6 Μαΐου 1991), σελ. 291-2, Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ Ἀγγλίας)
