Οι γονείς σε κάθε εποχή έχουν χρέος να συμβουλεύουν τα παιδιά τους. Στην παλιά Κρήτη, όπου οι περισσότεροι ήταν αγράμματοι, η γνώση μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά με ορμηνιές, μέσα από ποιήματα, τετράστιχες μαντινάδες, φράσεις ή χιλιάδες παροιμίες και άλλες σοφές κουβέντες...
Ο λαογράφος Γεώργιος Χουστουλάκης από τη Μεσαρά έχει σταχυολογήσει χαρακτηριστικές τέτοιες και τις μοιράζεται μαζί μας...
Διδαχτικές τετράστιχες παροιμίες
Γνώριζαν παλιοί πάρα πολλά τετράστιχα οι παλιοί, που ήταν έμμετρα διδαχτικά τετράστιχα ή και μαντινάδες, συμβουλευτικού περιεχομένου, όπως τα παρακάτω παράδειγμα:
* Ο Θιός μη δώσει του φτωχού θυρί και παραθύρι και πάπλωμα να σκεπαστεί, κι ο νους του θα ξεσύρει. Εν ολίγοις εννόησαν, πως όταν δόσεις σε έναν φτωχό περιουσία ή χρήματα και γίνει ξαφνικά μεγάλος, ο ίδιος θα φυσήξει αργότερα το μυαλό του, και ίσως σε πολεμήσει, γιατί πιθανόν να θέλει κι ακόμη περισσότερα! Θα έχει δηλαδή τον χαρακτήρα νεόπλουτου! Γνωστό βέβαια και από τους ελεηθέντες, ότι κανείς δεν συμπάθησε αυτόν που τον ελέησε, επειδή σκέπτεται, γιατί να μην είναι αυτός στη θέση του!
* Ευχή γονέου γόραζε και στα βουνά περπάθιε, και τα βουνά να συγχαλούν εσύ να μη φοβάσαι! Πίστευαν πολύ στην δύναμη της ευχής των γονέων, παππούδων και γιαγιάδων σαν άγιο φτιαχτό. Αντίθετα πάλι, η βαρδιοκάρδιση των γονέων που τους πίκραναν τα παιδιά τους, αυτό ποτέ δεν τους έβγαινε σε καλό!
* Οι φίλοι κι οι αδερφωχτοί τα σπίτια εχαλάσαν κι οι κοπρισές κι οι λιπασές τα σπίτια αναβλύσαν Πολλές φορές, οι πολλές παρέες με φίλους, αδέρφια ή συγγενείς, συνεπάγονται και τα σχετικά έξοδα, οπότε γίνεται ζημιά σε ένα σπιτικό! Αντίθετα οι εργασίες στα χωράφια, η λίπανση τους, το κόπρισμα και όλο το σχετικό ενδιαφέρον, φέρνουν οικονομικά κέρδη, πρόοδο και ευημερία!
* Ούλα ναι φάδια τση κοιλιάς και το ψωμί στιμόνι μα το παντέρμο το κρασί ούλα τα συστυλιώνει. Πολλές φορές την ώρα του κολατσιού στο χωράφι οι παλιοί έφερναν στο μυαλό τους αυτήν την παροιμία, που έδινε αξία στο κρασί! Σκέτο το ψωμί και τα υπόλοιπα μπορεί να κρατάνε το στομάχι του ανθρώπου, αλλά μαζί όμως με το κρασάκι, το στομάχι κρατάει περισσότερο γιατί δίνει περισσότερη ενέργεια!
* Όποιος τον ύπνο αγαπά και τη δροσοποτούλα, πρωί - πρωί σηκώνεται και βρίχνει μια σκ@τούλ@! Παροιμία διδαχτική, που την έλεγαν συχνά στους τεμπέληδες και σε αυτούς που δεν αποφάσιζαν το πρωί να σηκωθούν με την ώρα τους να πάνε στη δουλειά τους. Άλλες παροιμίες σε στυλ μαντινάδας: Δενδρί που δεν σου μέλλεται να φας απ΄ τον καρπό του, μην κοιμηθείς στον ίσκιο του, μην πάρεις τον καημό του. Ποτέ κανείς μην παινεθεί πως έχει νου και γνώση, Μέχρι να δει την τύχη του πως θα τον ε 'ποδώσει Τα άγραφα λόγια μοιάζουνε με τ’ άχερα στ΄ αλώνι, όπου φυσά ο άνεμος κι όλα τα κάνει σκόνη Όποιο πουλί ψηλοπετά στον ουρανό να φτάσει, στο χαμηλότερο κλαδί του γράφει ο Θιός να κάτσει. Σαν κάμεις κάποιου-νε καλό, να μην του το θυμίζεις γιατί αδειάζεις συνεχώς τη στάμνα που γεμίζεις Του χαρτοπαίχτη του κυνηγού και του ψαρά το πιάτο, χίλιες φορές είν’ όφκερο και μια φορά γεμάτο. Θα μπορούσα να αναφέρω εκατοντάδες τέτοια συμβουλευτικά τετράστιχα, μια και τις συλλέγω ασταμάτητα χρόνια τώρα, καθώς και εκατοντάδες παροιμίες και φράσεις, ακούγοντας τα όλα στο χωριό μου (σ.σ. Γαλιά Μεσαράς) από ηλικιωμένους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου