❝ γυμνός καὶ τετραχηλισμένος ❞

(λέξεις & φράσεις της εκκλησιαστικής γλώσσας)

Το ρ. «τραχηλίζω», από το "τράχηλος" σημαίνει «πιάνω και στρίβω τον λαιμό» ή «γέρνω τον λαιμό κάποιου προς τα πίσω».

Η έκφραση «γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα» έχει την αφετηρία της σε μια πολύ ενδιαφέρουσα μεταφορική εικόνα της Καινής Διαθήκης:

Εβρ. 4,13: «καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ,

πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς

αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος».

Με απλά λόγια:

«Και δεν υπάρχει κανένα κτίσμα κρυφό μπροστά στον Θεό·

όλα είναι γυμνά και ξεκάθαρα στα μάτια Του,

στον Οποίο θα λογοδοτήσουμε».

 

 

 

 

 

► Σύμφωνα με το λεξικό της Κ. Διαθήκης του Thayer, το «τραχηλίζω» (από το «τράχηλος», δηλαδή ο λαιμός) είχε δύο βασικές σημασίες:

◆ ⅰ) Στην κυριολεξία, περιγράφει μια βίαιη κίνηση, όπως όταν κάποιος στρίβει τον λαιμό του αντιπάλου του σε μάχη.

◆ ⅱ) Μεταφορικά, σημαίνει «αποκαλύπτω πλήρως», όπως όταν γέρνει ο λαιμός ενός θύματος για να εκτεθεί. Από εδώ προκύπτει το «τετραχηλισμένος», που σημαίνει «εκτεθειμένος, φανερός σε κάποιον».

► Στην υμνογραφία η φράση εμφανίζεται πολύ συχνά, πάντα με αναφορά στη Δευτέρα Παρουσία, περιγράφοντας τη στιγμή που ο άνθρωπος στέκεται εκτεθειμένος μπροστά στον Κριτή. Δύο παραδείγματα:

🙠 «Ὅταν κρίνῃς τὰ σύμπαντα,

ἑστῶτα γυμνά, τετραχηλισμένα πρό προσώπου σου,

τότε Οἰκτίρμον, φεῖσαι τῶν λατρευσάντων σοι

πιστῶς ὁ Θεός».

🙠 «Προφθάσωμεν, κλαύσωμεν,

καταλλαγῶμεν Θεῷ πρό τέλους·

φοβερόν γάρ τό κριτήριον,

ἐν ᾧ πάντες, τετραχηλισμένοι στησόμεθα».

Η έκφραση απαντά με την ίδια σημασία και σε ένα υπέροχο κείμενο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (Έρωτας στα χιόνια):

«Καὶ ὁ μπαρμπα-Γιαννιὸς ἄσπρισεν ὅλος, κ᾽ ἐκοιμήθη ὑπὸ τὴν χιόνα, διὰ νὰ μὴ παρασταθῇ γυμνὸς καὶ τετραχηλισμένος, αὐτὸς καὶ ἡ ζωή του καὶ αἱ πράξεις του, ἐνώπιον τοῦ Κριτοῦ, τοῦ Παλαιοῦ Ἡμερῶν, τοῦ Τρισαγίου».