μόδιο

❝ οὐδὲ καίουσι λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν

ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν λυχνίαν,

καὶ λάμπει πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ ❞ (Ματθ. 5,15)

(μετάφρ.)

«όταν ανάβουν λυχνάρι, δεν το βάζουν κάτω από κάδο,

αλλά πάνω σε λυχνοστάτη, ώστε να φωτίζει όλους

όσοι βρίσκονται στο σπίτι».

Μια πολύ δυνατή εικόνα: ένας λύχνος αναμμένος, κι όμως σκεπασμένος με έναν κάδο. Ένα φως που υπάρχει, αλλά δεν φαίνεται και περιμένει να φανερωθεί. 

 

 

~ ~ ~ ~

Ο " μόδιος " στην αρχαιότητα (λατ. modius) ήταν μονάδα μέτρησης σιτηρών.

Με αυτή τη σημασία επιβιώνει σήμερα η λέξη " μόδι " [το]: μονάδα μετρήσεως χωρητικότητας ξηρών καρπών και σιτηρών, ισοδύναμη με 8,75 λίτρα. Στην επαρχία χρησιμοποιήθηκε μέχρι πρόσφατα, πβ. την ευχή για καλή σοδειά « Χίλια μόδια». Απαντά επίσης και σε τοπωνύμια (πβ. Χιλιομόδι).

Κατ' επέκταση, χρησιμοποιήθηκε και για έκταση (ανάλογη με τη σοδειά που μπορεί να δώσει), όπως στο κυπριακό Άσμα του Διγενή:

❝ τζ΄ εκράτεν η πατούνα του εννιά μοδιών χωράφκια...❞

Επίσης, δήλωσε μεταφορικά μεγάλη ποσότητα ή πλήθος, όπως στον Μιχαήλ Γλυκά, βυζαντινό συγγραφέα του 12ου αιώνος:

❝ αν γένει κτύπος πούποτε, μόδιν αγγέλους βλέπεις ❞

Συνεκδοχικά, όμως ήταν και το αγγείο, ο κάδος που περιείχε τα δημητριακά. Με αυτή τη δεύτερη σημασία χρησιμοποιείται στην Καινή Διαθήκη.

Παρόμοια παραδείγματα συνεκδοχής σε τοπικές διαλέκτους (όπως της Κρήτης και των Κυκλάδων), όπου η μονάδα μέτρησης γίνεται δοχείο είναι, πχ:

● μίστατο: μονάδα μέτρησης χωρητικότητας υγρών (συνήθως 6–12 οκάδες), συνεκδοχικά κάδος ή αγγείο για λάδι ή κρασί.

● κοιλό: μονάδα για δημητριακά, περίπου 24 οκάδες, αλλά συνεκδοχικά και το ογκομετρικό δοχείο

● κουρούπι: για υγρά, περιπου 5 οκάδες· αντίστοιχα, το δοχείο που το περιέχει.

~ ~ ~ ~

Η εικόνα του λυχναριού που κρύβεται κάτω από τον κάδο, συγκίνησε τους υμνογράφους, οι οποίοι με τη φράση «μόδιος σιγῆς» αναφέρθηκαν σε πρόσωπα αγίων, λείψανα ή και ιερά αντικείμενα, που έμειναν για αιώνες στην αφάνεια, αλλά κάποια στιγμή αποκαλύφθηκαν.

● Δείτε πόσο αριστοτεχνικά ο υμνογράφος του αγίου Χρυσοστόμου αναφέρεται στην επιστροφή του λειψάνου του στην Κωνσταντινούπολη, δεκαετίες ύστερα από την εξορία και τον θάνατό του σε μακρινή χώρα.

❝Χαίρει ἡ Ἐκκλησία Χριστοῦ,

ἐπὶ λυχνίας Ἱερᾶς κατοπτεύουσα,

τὸν λύχνον τὸν φωτοφόρον,

ὃν καθελόντες ἐχθροί,

τῆς σιγῆς μ ο δ ί ῳ συγκατέκρυψαν❞.

Ένα μέτρο γεωργικό και ένα σκεύος ταπεινό, που γίνεται μια υπέροχη εικόνα της ύπαρξης:

~ το κρυμμένο που λάμπει

~ το φως που δεν μπορεί να σβήσει και κάποια στιγμή θα φανερωθεί.

____________