Από τα βυζαντινά χρόνια οι νοικοκυρές έμαθαν να δένουν τον καρπό με ζάχαρη για να κρατήσει τον ήλιο του καλοκαιριού μέσα στο χειμώνα, και η τέχνη αυτή ταξίδεψε στα αρχοντικά της Σμύρνης όπου έγινε σύμβολο φιλοξενίας και κοινωνικής θέσης.
Σε κάθε σμυρναίικο σπίτι, από το πιο ταπεινό της Μπεν Καγιού μέχρι τις βίλες του Μπουτζά, υπήρχε πάντα ένα βάζο με γλυκό για τον επισκέπτη. Η σειρά ήταν απαράβατη, πρώτα το γλυκό με δροσερό νερό και μετά ο καφές, γιατί το γλυκό γλύκαινε το στόμα και άνοιγε την κουβέντα. Το σταφύλι, το βύσσινο, το κυδώνι, το περγαμόντο και το τριαντάφυλλο έμπαιναν σε κρυστάλλινα πιατάκια, πάντα μικρά, ρηχά, σχεδόν σαν φλιτζανάκια, για να χωράνε ακριβώς μια μπουκιά, μια δοκιμή ευγένειας.
Οι πιο πλούσιες οικογένειες είχαν για το κέρασμα αυτό ειδικά δοχεία, σαν μικρά ασημένια καλαθάκια με πόδι, σκαλισμένα με λουλούδια και έλικες, και γύρω-γύρω, κρεμασμένα σε μικρές θηλιές, δώδεκα κουταλάκια και δώδεκα μικρά πιρουνάκια του γλυκού. Ήταν το pièce de résistance του σαλονιού, συνήθως αγγλικής ή αυστριακής κατασκευής, αλλά παραγγελμένο από αργυροχόους της Σμύρνης που χάραζαν πάνω του τα αρχικά της οικοδέσποινας. Μέσα στο καλαθάκι έμπαινε η φοντανιέρα με το γλυκό, και η οικοδέσποινα το έφερνε στο τραπέζι, πρόσφερε με το ίδιο κουτάλι το γλυκό στο πιατάκι της φίλης και μετά της έδινε ένα καθαρό κουταλάκι από τον κύκλο του καλαθιού για να το γευτεί.
Αυτό το σερβίτσιο ήταν προίκα και κληρονομιά. Δεν το χρησιμοποιούσαν κάθε μέρα, μόνο όταν ερχόταν ξένος επίσημος, ο ιερέας, ή οι φίλες για το απογευματινό επισκεπτήριο. Μαζί με τα κρυστάλλινα πιατάκια, έβγαιναν και τα κεντημένα πετσετάκια με το μονόγραμμα, και τα ποτήρια του νερού πάνω σε ασημένιο δίσκο, γιατί το νερό έπρεπε να είναι παγωμένο από το πηγάδι για να σβήσει τη γλύκα. Όταν ήρθε η Καταστροφή του 1922, πολλά από αυτά τα καλαθάκια ταξίδεψαν ραμμένα μέσα σε στρώματα και ποδιές, και είναι τα μόνα που σώθηκαν σε σπίτια προσφύγων στη Νέα Σμύρνη, στη Θεσσαλονίκη και στον Πειραιά, για να θυμίζουν ακόμα και σήμερα πως η φιλοξενία στη Σμύρνη δεν ήταν απλή συνήθεια, αλλά τρόπος να κρατάς την αξιοπρέπεια και τη γλυκύτητα της ζωής ανέπαφη, ακόμα και με μια μόνο κουταλιά.
Άννα Δανάλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου