Γράφει ο Στυλ. Καβάζης
Στις 28 Αυγούστου 1904, σε μια Μακεδονία που ακόμη μάτωνε και αγωνιζόταν να κρατήσει ζωντανή την ελληνική της ψυχή, έπεφτε η Βελίκα Τράικου, μόλις 21 ετών.Δεν ήταν στρατηγός ούτε κρατούσε αξιώματα. Ήταν μια νεαρή δασκάλα.Κι όμως, μέσα στα δύσκολα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα, η κιμωλία και το βιβλίο δεν ήταν τα μόνα της όπλα.
Γεννημένη το 1883 στο Γραδεμπόρι, φοίτησε με τη βοήθεια συγχωριανού της στο Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης και από το 1900 εργάστηκε ως δασκάλα στην Καρατζόβα. Εκεί ανέπτυξε σημαντική εθνική δράση, που έφτασε μέχρι τον Ίωνα Δραγούμη. Η εμπιστοσύνη που της έδειξε δεν ήταν τυχαία. Η Βελίκα ανέλαβε έναν από τους πιο επικίνδυνους ρόλους του Αγώνα έγινε σύνδεσμος και αγγελιοφόρος μεταξύ Μοναστηρίου, Καστοριάς και Θεσσαλονίκης.
Για χρόνια διέσχιζε δρόμους και χωριά μεταμφιεσμένη σε απλή χωρική, μεταφέροντας μηνύματα, έγγραφα και πληροφορίες των ελληνικών σωμάτων. Περνούσε εκεί όπου ένας ένοπλος θα κινδύνευε αμέσως να αναγνωριστεί. Κάθε διαδρομή μπορούσε να είναι η τελευταία.
Κάποια στιγμή, όμως, οι κομιτατζήδες κατάλαβαν τη δράση της.Τη συνέλαβαν, την βασάνισαν και στις 28 Αυγούστου 1904, η Βελίκα Τράικου άφησε την τελευταία της πνοή.
Ήταν μόλις 21 ετών.
Η νεκρή της σορός μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου η κηδεία της έγινε μέσα σε μεγάλη συγκέντρωση λαού. Η φωτογραφία που διασώζεται στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, με το σώμα της να φέρει εμφανή τα σημάδια της κακοποίησης, αποτελεί μια σιωπηλή μαρτυρία για το τίμημα που πλήρωσαν άνθρωποι που δεν είχαν τίποτε να κερδίσουν προσωπικά.
Η Βελίκα δεν πολέμησε για πλούτη ούτε για αξιώματα ούτε για να γραφτεί το όνομά της σε βιβλία.Πολέμησε επειδή πίστευε πως κάποια πράγματα δεν πωλούνται, δεν ανταλλάσσονται και δεν παραδίδονται.
Κι εδώ, προσωπικά, είναι που αισθάνομαι πως η μνήμη της αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος.
Γιατί δεν μπορώ να κοιτάζω τη θυσία αυτών των ανθρώπων και να τη θεωρώ απλώς ως μια σελίδα του παρελθόντος. Δεν μπορώ να σκέφτομαι μια κοπέλα είκοσι ενός ετών να δίνει τη ζωή της για έναν αγώνα και, έναν αιώνα αργότερα, να βλέπω τους αγώνες εκείνων να αντιμετωπίζονται σαν κάτι ξεπερασμένο, ενοχλητικό ή αναλώσιμο.
Κάποιοι δεν σεβάστηκαν αυτή την κληρονομιά.
Κάποιοι λησμόνησαν τι κόστισε.
Κάποιοι έφτασαν να διαπραγματευτούν και να ξεπουλήσουν, αντί πινακίου φακής, ακόμη και το ίδιο το όνομα της Μακεδονίας, σαν να ήταν ένα απλό διπλωματικό αντάλλαγμα και όχι μια ιστορική κληρονομιά ποτισμένη με αίμα, δάκρυα και θυσίες.Αυτό δυστυχώς είναι το πιο οδυνηρό,όχι ότι η Βελίκα Τράικου πέθανε δίνοντας και την τελευταία της πνοή για την πατρίδα αλλά ότι υπάρχουν εποχές όπου οι άνθρωποι πεθαίνουν για κάτι που οι επόμενες γενιές κινδυνεύουν να θεωρήσουν δεδομένο.
Η Βελίκα Τράικου ήταν μόλις 21 ετών όταν δολοφονήθηκε υπέρ πίστεως και πατρίδος. Στην ηλικία που ένας νέος άνθρωπος σήμερα κάνει σχέδια για τη ζωή του, εκείνη είχε ήδη αποφασίσει πως η δική της ζωή άξιζε λιγότερο από την ελευθερία και την ταυτότητα του τόπου που αγαπούσε.Αυτό δεν είναι απλώς ιστορία αλλά ευθύνη απέναντι στη μνήμη.Είναι σαφής υπενθύμιση πως ένα όνομα μπορεί να γραφτεί με μελάνι σε μια συμφωνία μέσα σε λίγες ώρες, αλλά για να αποκτήσει ιστορικό βάρος μπορεί να χρειαστούν ολόκληρες γενιές και αμέτρητες θυσίες.
Όταν λοιπόν αναφέρομαι στη Βελίκα Τράικου, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ..
Τι αξία έχει ένα όνομα για εκείνον που το παραδίδει εύκολα, όταν κάποιοι άλλοι πλήρωσαν με τη ζωή τους για να το κρατήσουν;
Η απάντηση ας μείνει στη συνείδηση του καθενός.
Εγώ, πάντως, σήμερα δεν θέλω να τη θυμηθώ ως ένα ακόμη όνομα σε έναν κατάλογο ηρώων αλλά όπως της αξίζει ως μια νέα Ελληνίδα που, σε μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της Μακεδονίας, δεν λύγισε μπροστά στον φόβο.Γι’ αυτό ακριβώς, 122 χρόνια μετά, το όνομά της πρέπει να ακούγεται ακόμη.
Βελίκα Τράικου, 21 ετών.
Μια δασκάλα.
Μια αγγελιοφόρος.
Μια γυναίκα του Μακεδονικού Αγώνα.
Μια ζωή που χάθηκε, αλλά μια μνήμη που δεν έχουμε το δικαίωμα να χάσουμε.
ΑΘΑΝΑΤΗ!
Η Βελίκα Τράικου στη φωτογραφία που διασώζεται μετά τον θάνατό της.Ίσως με μια πρώτη ματιά να φαίνεται πολύ μεγαλύτερη από τα 21 της χρόνια. Η εικόνα, όμως, αποτυπώνει τη φρίκη όσων υπέστη τα σημάδια των βασανιστηρίων και η κακοποίηση που προηγήθηκε του θανάτου της είχαν αλλοιώσει δραματικά την όψη της.Η νεαρή δασκάλα που βλέπουμε εδώ δεν έζησε για να γεράσει. Την έκανε να φαίνεται γερασμένη μέσα σε λίγες στιγμές η βία των απάνθρωπων βασανιστών της.
Μια συγκλονιστική φωτογραφία, για να θυμίζει σε όλους εμάς τους βολεμενους το τίμημα που πλήρωσαν άνθρωποι σαν τη Βελίκα Τράικου στον Μακεδονικό Αγώνα.
21 ετών. Και όμως, στην εικόνα μοιάζει να κουβαλά πάνω της μια ολόκληρη ζωή.
Λ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου