Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
«Η θρησκευτική εμπειρία του κόσμου είναι η αιτία των πιο επίμονων και ευγενών επιστημονικών ερευνών». ~Αλβέρτος Αϊνστάιν~
Διάβασα σε μια σελίδα που υποτίθεται ότι είναι επιστημονική και απευθύνεται δίνοντας τροφή για σκέψη σε «σκεπτόμενους ανθρώπους» το παραπάνω ερώτημα, συνοδευόμενο από ένα κείμενο που θα ήταν πραγματικά αστείο, αν δεν αποτύπωνε μια τόσο θεμελιώδη σύγχυση.
Η λογική του είναι περίπου αυτή,
«Αν σπούδασες Φυσική, Χημεία ή Βιολογία και εξακολουθείς να πιστεύεις στον Θεό, τότε δεν έμαθες πραγματικά. Αν συνεχίζεις να πιστεύεις σε “μεταφυσικές μπούρδες”, μάλλον δεν θα έπρεπε να σου δίνουν πτυχίο!»
Ας κάνουμε λοιπόν ένα μικρό μάθημα ιστορίας της Επιστήμης.Γιατί η πραγματική επιστήμη δεν συνεπάγεται αθεΐα αλλά ακριβώς το αντίθετο.
Μάλιστα, μερικοί από τους μεγαλύτερους επιστήμονες της ιστορίας πίστευαν όχι απλώς γενικά σε «κάτι ανώτερο», αλλά στον Θεό και στη δημιουργία του κόσμου από τον Θεό.
Ισαάκ Νεύτων ένας από τους θεμελιωτές της νεότερης Φυσικής και των Μαθηματικών. Ήταν βαθιά θρησκευόμενος και πίστευε ότι η τάξη και οι νόμοι του σύμπαντος μαρτυρούν έναν νοήμονα Δημιουργό. Για τον Νεύτωνα, η μελέτη της φύσης δεν ήταν άρνηση του Θεού, αλλά ένας τρόπος να κατανοήσει κανείς καλύτερα τη δημιουργία.
Γαλιλαίος Γαλιλέι πατέρας της νεότερης Φυσικής και ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης αστρονομίας. Ήταν πιστός Χριστιανός και θεωρούσε ότι η φύση και η Αγία Γραφή προέρχονται από τον ίδιο Θεό. Η επιστημονική του έρευνα δεν τον οδήγησε στην αθεΐα.
Νικόλαος Κοπέρνικος ο άνθρωπος που διατύπωσε το ηλιοκεντρικό σύστημα. Ήταν κληρικός της Παπικής Εκκλησίας και πίστευε στον Θεό. Η επανάσταση που προκάλεσε στην αστρονομία δεν σήμαινε για τον ίδιο εγκατάλειψη της πίστης.
Μπλεζ Πασκάλ κορυφαίος μαθηματικός, φυσικός και εφευρέτης. Παράλληλα υπήρξε άνθρωπος βαθιάς χριστιανικής πίστης και έγραψε εκτενώς για τη σχέση ανθρώπου, λογικής, πίστης και Θεού.
Γκρέγκορ Μέντελ ο θεμελιωτής της κλασικής Γενετικής. Δεν ήταν απλώς πιστός αλλά Αυγουστινιανός μοναχός.Οι πειραματικές του εργασίες πάνω στην κληρονομικότητα έγιναν θεμέλιο της σύγχρονης γενετικής.
Λόρδος Κέλβιν ένας από τους σπουδαιότερους φυσικούς του 19ου αιώνα. Ήταν ένθερμος χριστιανός και προφανώς θεωρούσε ότι η επιστημονική γνώση δεν οδηγεί στην άρνηση του Θεού.Υπάρχουν εκατοντάδες ακόμη που θα μπορούσα να αναφέρω μικρότερου βεληνεκούς.
Άρα, σύμφωνα με τη λογική του αρχικού κειμένου, ο Νεύτων, ο Γαλιλαίος, ο Κοπέρνικος, ο Πασκάλ, ο Μέντελ και ο Κέλβιν μάλλον… δεν είχαν μάθει αρκετά!
Ίσως μάλιστα θα έπρεπε να τους επιστρέψουμε τα πτυχία τους.Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα οι ίδιοι άνθρωποι ήταν από αυτούς που δημιούργησαν την επιστήμη που σήμερα επικαλούνται οι σύγχρονοι “ορθολογιστές”.
Και δεν είναι, βέβαια, μόνο η συγκεκριμένη σελίδα που χρησιμοποιεί αυτό το επιχείρημα.
Έχω ακούσει κατά καιρούς ακόμη και επιστήμονες της λεγόμενη εκλαΐκευσης που επικρατούν στην καταναλωτική pop κουλτούρα της εποχής μας, όπως π.χ ο Αστρονιό, να χρησιμοποιούν παρόμοια αφελή επιχειρήματα, προσπαθώντας να παρουσιάσουν την πίστη στον Θεό ως δήθεν ασυμβίβαστη με την επιστημονική σκέψη για να ικανοποιήσουν τις δικές τους εμμονές.
Εδώ όμως βρίσκεται η ίδια ακριβώς σύγχυση, άλλο πράγμα είναι να είσαι επιστήμονας και να μελετάς με επιστημονική μέθοδο τη φύση και άλλο να μετατρέπεις μια προσωπική φιλοσοφική ή μεταφυσική θέση την αθεΐα στην συγκεκριμένη περίπτωση σε δήθεν επιστημονικό συμπέρασμα.Η επιστήμη μπορεί να εξετάσει την ύλη, την ενέργεια, την εξέλιξη, τους φυσικούς νόμους, το σύμπαν και τις βιολογικές διαδικασίες.
Δεν μπορεί όμως με ένα πείραμα σε εργαστήριο, να αποφανθεί ότι «ο Θεός δεν υπάρχει», όπως ακριβώς δεν μπορεί να αποφανθεί εργαστηριακά ότι «ο Θεός υπάρχει».Η αθεΐα προφανώς δεν είναι επιστημονική θεωρία αλλά φιλοσοφική θέση, γελοία και αφελής κατά την προσωπική μου άποψη αλλά δεν με αφορά.Όταν ένας επιστήμονας την υιοθετεί, ασφαλώς έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Δεν έχει όμως δικαίωμα να παρουσιάζει την προσωπική του μεταφυσική πεποίθηση ως αυτονόητο και υποχρεωτικό συμπέρασμα της επιστήμης.
Πέρα από όλα τα παραπάνω η μεγάλη ειρωνεία κρύβεται στο ότι το ακριβώς αντίθετο μπορεί να συμβεί από αυτό που υποστηρίζει το συγκεκριμένο κείμενο.Όσο περισσότερο εμβαθύνεις στη Φυσική, στη Βιολογία, στη Χημεία και στην Αστρονομία, τόσο περισσότερο έρχεσαι αντιμέτωπος με την εκπληκτική τάξη, αρμονία και πολυπλοκότητα της πραγματικότητας.
Για τον πιστό επιστήμονα, αυτό δεν σημαίνει ότι η επιστήμη «αποδεικνύει» εργαστηριακά τον Θεό.
Σημαίνει όμως ότι η επιστημονική γνώση μπορεί να γεννήσει ένα ακόμη βαθύτερο ερώτημα.
Γιατί υπάρχει αυτός ο κόσμος;
Γιατί υπάρχει τάξη αντί για χάος;
Γιατί υπάρχουν νόμοι που μπορούμε να ανακαλύψουμε και να κατανοήσουμε;
Και τελικά φτάνουμε στο μεγαλύτερο,
Υπάρχει πίσω από αυτή την πραγματικότητα ένας Δημιουργός;
Αυτά είναι ερωτήματα που ξεπερνούν τα όρια της εργαστηριακής επιστήμης και εισέρχονται στη φιλοσοφία και στη θεολογία.
Η Ορθόδοξη Παράδοση, άλλωστε, δεν υπήρξε ποτέ εχθρός της γνώσης.
Ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υπήρξαν άνθρωποι μεγάλης παιδείας, φιλοσοφικής καλλιέργειας και πνευματικής οξύτητας.Η πίστη τους δεν ήταν αποτέλεσμα άγνοιας αλλά μιας βαθύτερης αντίληψης για το τι είναι ο άνθρωπος, τι είναι ο κόσμος και ποια είναι η σχέση του δημιουργήματος με τον Δημιουργό.
Γι’ αυτό και η αφελής εξίσωση
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ = ΑΘΕΟΣ
είναι ιστορικά και φιλοσοφικά αβάσιμη.
Το ίδιο ακριβώς αβάσιμη είναι εξίσου και η αντίστροφη εξίσωση ΠΙΣΤΟΣ = ΑΜΑΘΗΣ.
Η πραγματική επιστήμη δεν απαιτεί από τον επιστήμονα να εγκαταλείψει την πίστη του.
Απαιτεί να ερευνά, να παρατηρεί, να αμφισβητεί, να εξετάζει και να αναζητά την αλήθεια και αν μετά από όλη αυτή την αναζήτηση ένας άνθρωπος καταλήξει να πιστεύει ότι πίσω από την ύπαρξη και την τάξη της δημιουργίας υπάρχει Δημιουργός, αυτό τον κάνει έναν άνθρωπο που, έχοντας γνωρίσει λίγο περισσότερο το μεγαλείο του κόσμου, αισθάνεται ακόμη εντονότερα το μεγαλείο Εκείνου που θεωρεί ότι βρίσκεται πίσω από αυτόν.
………………………………………………………………….
Η γνώση δεν είναι εχθρός της πίστης.
Εχθρός της γνώσης είναι η αλαζονεία ότι, επειδή μάθαμε πολλά, μάθαμε τα πάντα.
Γι' αυτό κατά την προσωπική μου άποψη το πραγματικό μάθημα της επιστήμης δεν είναι
«Μάθε και πάψε να πιστεύεις».
Αλλά,«Μάθε περισσότερο, αναζήτησε βαθύτερα και μη φοβάσαι να αναγνωρίσεις πόσα ακόμη δεν γνωρίζεις».
Γιατί ο πραγματικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν φοβάται ούτε την επιστήμη ούτε την πίστη αλλά μόνο τη βεβαιότητα εκείνου που νομίζει ότι γνωρίζει τα πάντα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου