ο ψωμί και το νερό του προφήτη ~

 

Στην εμβληματική ιστορία του προφήτη Ηλία, όπως την αφηγείται το Γ΄ Βασιλειών, μετά τη νικηφόρα αλλά εξουθενωτική αναμέτρηση με τους προφήτες του Βάαλ, ο Ηλίας καταρρέει. Φοβισμένος από την Ιεζάβελ, εξαντλημένος ψυχικά και σωματικά, πέφτει κάτω από ένα σπάρτο στην έρημο και ζητά να πεθάνει. Εκεί, στο χαμηλότερο σημείο της πίστης του, τον ξυπνά μια ουράνια φωνή με δύο λέξεις:

❝ ἀνάστηθι καὶ φάγε❞

Τότε

❝ ἐπέβλεψεν Ἠλιού, καὶ ἰδοὺ πρὸς κεφαλῆς αὐτοῦ

ἐ γ κ ρ υ φ ί α ς ὀλυρίτης καὶ κ α ψ ά κ η ς ὕδατος·

καὶ ἀνέστη καὶ ἔφαγε καὶ ἔπιε· καὶ ἐπιστρέψας ἐκοιμήθη. ❞ 

 

 

 

Ο "ἐγκρυφίας (ἄρτος)" στην αρχαιότητα ήταν το ψωμί που ψήνεται μέσα στη στάχτη (επειδή κατά κάποιον τρόπο "εγκρύπτεται" μέσα σ' αυτήν).

"Ὀλυρίτης" λέγεται αν είναι παρασκευασμένος από "ὄλυρα", το σιτηρό τής αρχαιότητας που ονομαζόταν "ζειά" -από όπου και το νεοελλ. "ζέα" (πβ. αλεύρι ζέας). Βέβαια, η λέξη είναι επιλογή των Ο΄ (Εβδομήκοντα) στη μετάφραση, πιθανώς για να αποδώσουν κάποιον τύπο άρτου πενιχρού, κατάλληλου για την έρημο.

"Καψάκης" (κ. "καμψάκης") είναι το πήλινο αγγείο, παράλληλος τ. της λ. "κάψα" (λατ. capsa «θήκη, θύλακος»), η οποία σήμερα επιβιώνει, προφανώς με αφορμή το σχήμα της, στη Βοτανική (το περικάρπιο), αλλά και στη Φαρμακευτική (κάψουλα).

Τρεις λέξεις για τρία ταπεινά πράγματα — ψωμί σε στάχτη, στάρι φτωχικό, δοχείο πήλινο. Κι όμως μ᾽ αυτά σηκώνεται ο εξουθενωμένος προφήτης και περπατά ως το όρος Χωρήβ. Καμιά φορά η αναγέννηση δεν χρειάζεται λόγο μεγάλο — αρκεί μια φωνή που λέει: "σήκω και φάε"...