❝ελπίδα❞

Δύο διαφορετικές έννοιες:

α) η δύναμη τής θέλησης και

β) η προσδοκία μελλοντικών πραγμάτων

συνδέονται στενά στη λεξιλογική οικογένεια που έχει την αφετηρία της στην Ι.Ε. ρίζα *wel- «θέλω».

Από τη συγκεκριμένη ρίζα σχηματίστηκε στην Ελληνική το αρχ. ρ. ἔλπομαι «ελπίζω, προσδοκώ» (από όπου η λ. ελπίδα), που έχει περιοριστεί στη δήλωση τής προσδοκίας ή αναμονής.

Εντούτοις, σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες τα ομόρριζα ρήματα απέκτησαν ευρύτερες σημασίες και αξιοσημείωτα παράγωγα, που σχετίζονται με τη βούληση και την επιτυχία.

Στις γερμανικές γλώσσες ορισμένα παράγωγα διατηρούν ίχνη τής προσδοκίας ή αναμονής (όπως στο γερμ. σύνθ. will-kommen «καλωσορίζω»), αλλά τα περισσότερα απέκτησαν τη σημασία «θέλω» και προεκτάσεις της (γερμ. wollen «θέλω», Wille «θέληση» – αγγλ. will «θέληση», επίρρ. well «καλά, ικανοποιητικά»). 

 

 

 

Στην ίδια ρίζα έχει την απώτερη αρχή του το αγγλ. wealth «πλούτος» (αρχικώς «ευημερία, ευζωία»).

Τέλος, από το ομόρριζο λατ. velle «θέλω» (α΄ πρόσ. volo) προήλθαν τα βασικά ρήματα ορισμένων ρομανικών γλωσσών με αυτή τη σημασία: γαλλ. vouloir, ιταλ. volere, ρουμ. voi.

Προσαρμογή από Γ. #Μπαμπινιώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής

__________

Ο Παύλος, γράφοντας στους Ρωμαίους, δείχνει πώς η ελπίδα δεν είναι απλή αισιοδοξία, αλλά το τέλος μια μακράς διαδικασίας, που είναι και ο στόχος του πνευματικού αγώνα:

«ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται,

ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα·

ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει

ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται

ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν » (Ρωμ. 5, 3-5)

Η θλίψη γεννά υπομονή, η υπομονή δοκιμασμένο χαρακτήρα, κι αυτός γεννά ελπίδα — μια ελπίδα που «δεν ντροπιάζει, δεν διαψεύδει», γιατί πιστοποιεί την αγάπη του Θεού, που είναι χυμένη στην καρδιά.

Η ελπίδα για αυτόν δεν είναι απλώς το «φάρμακο» της θλίψης, αλλά αυτό που γεννά η θλίψη, όταν περάσει μέσα από την υπομονή.

❝Ανοίχτε τα παράθυρα για νά 'μπει ο ήλιος,

γκρεμίζοντας τις μάντρες πόκτισαν οι ανθρώποι,

του Θεού στην κορυφή σημάδι ν' ανατείλει

η απλή ανθοφορεμένη γλυκιά ελπίδα❞.

(Ν. Γαβριήλ Πεντζίκης)