Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν αποτελούν απλώς σταθμούς της ιστορίας. Αποτελούν ορόσημα του ανθρώπινου πολιτισμού.Μία από αυτές είναι η 4η Ιουλίου του 414 μ.Χ., όταν η Αιλία Πουλχερία ανακηρύχθηκε Αυγούστα της Ρωμανίας.Δεν ήταν μια τιμητική διάκριση. Δεν ήταν μια συμβολική παρουσία δίπλα στον θρόνο. Ήταν η επίσημη αναγνώριση μιας γυναίκας που επρόκειτο να κυβερνήσει ουσιαστικά τη μεγαλύτερη δύναμη της εποχής της, να διαμορφώσει την πολιτική της πορεία, να επηρεάσει καθοριστικά την εκκλησιαστική ιστορία και να αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ελληνικό και χριστιανικό κόσμο.
Σε μια εποχή κατά την οποία το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας αντιμετώπιζε τη γυναίκα ως πρόσωπο περιορισμένο στον ιδιωτικό χώρο, η Ρωμανία απέδειξε ότι η αξία δεν καθορίζεται από το φύλο αλλά από την αρετή, τη σοφία, την παιδεία και την ικανότητα.
Η Πουλχερία δεν κυβέρνησε επειδή ήταν σύζυγος κάποιου αυτοκράτορα. Κυβέρνησε επειδή η ίδια η Πολιτεία αναγνώρισε το κύρος, τη διορατικότητα και την πολιτική της επάρκεια. Ανέλαβε τη διαπαιδαγώγηση του νεαρού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄, καθοδήγησε επί δεκαετίες την αυτοκρατορική πολιτική και, όταν οι περιστάσεις το απαίτησαν, εξασφάλισε τη συνέχεια του κράτους με την ανάδειξη του Μαρκιανού στον θρόνο, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την προσωπική της αφιέρωση στον Θεό.
Ήταν σοφότατη και ευσεβέστατη και υποσχέθηκε στον Θεό τη διά βίου παρθενία της και γι’ αυτό αναφέρεται ως Πουλχερία η Παρθένος. Βαπτίσθηκε δε, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, από τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο.
Η προσωπικότητά της καταρρίπτει ακόμη και σήμερα πολλά σύγχρονα στερεότυπα. Ήταν ταυτόχρονα γυναίκα, μοναχική στην προσωπική της επιλογή, αυτοκράτειρα, πολιτικός, προστάτιδα των γραμμάτων, ευεργέτιδα και υπέρμαχος της Εκκλησίας. Δεν επέλεξε ανάμεσα στην εξουσία και την πίστη αλλά κατόρθωσε να συνδυάσει και τα δύο, υπηρετώντας το δημόσιο συμφέρον με αίσθημα ευθύνης και αυτοθυσίας.
Η συμβολή της στη σύγκληση της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η υπεράσπιση της ορθόδοξης πίστης, η ίδρυση ναών, νοσοκομείων, ξενώνων, πτωχοτροφείων και κοινωφελών ιδρυμάτων, καθώς και η μέριμνά της για τους αδυνάτους, μαρτυρούν μια μορφή εξουσίας που δεν στηριζόταν στον φόβο αλλά στη διακονία.
Η Πουλχερία εκτός των άλλων έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον όπως και η Αιλ. Ευδοκία για την ανάπτυξη των γραμμάτων, και συνέβαλε στην ίδρυση του περίφημου Πανδιδακτηρίου (425),
το πρώτο οργανωμένο πανεπιστήμιο της Ευρώπης και του κόσμου!Μέχρι τότε η ανωτάτη παιδεία παρέχονταν εν μέρει ιδιωτικώς και εν μέρει σε ελεύθερη δημόσια διδασκαλία. Διά του διατάγματος του Φεβρουαρίου του 425 η παροχή δημόσιας επί ανωτάτου επιπέδου διδασκαλίας, κατέστη υπόθεση του κράτους.Η Πουλχερία πρωτοστάτησε και για την περιφρούρηση της ορθοδόξου πίστεως. Με δική της δυναμική παρέμβαση, πέτυχε να πείσει τον Θεοδόσιο να συγκαλέσει την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο (431), η οποία καταδίκασε την αίρεση του Νεστορίου. Φρόντισε ακόμα να χτίσει λαμπρούς ναούς, όπως το ναό των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη και μοναστήρια, όπως τις Μονές Εσφιγμένου και Ξηροποτάμου στο Άγιον Όρος.
Η Ρωμανία δεν υπήρξε απλώς μια ισχυρή αυτοκρατορία. Υπήρξε ένας πολιτισμός που μπορούσε να αναδείξει γυναίκες όπως η Αγία Ελένη, η Πουλχερία, η Θεοδώρα, η Ειρήνη η Αθηναία και τόσες άλλες, οι οποίες δεν περιορίστηκαν στον ρόλο της βασιλικής συζύγου, αλλά άσκησαν πραγματική κρατική εξουσία, υπέγραψαν νόμους, επηρέασαν τη διπλωματία, προστάτευσαν τα γράμματα και καθόρισαν την πορεία της ιστορίας. Για πολλούς αιώνες, ελάχιστα κράτη μπορούσαν να επιδείξουν ανάλογη θεσμική παρουσία γυναικών στην κορυφή της πολιτικής ζωής.
Η ανακήρυξη της Πουλχερίας ως Αυγούστας αποτελεί μια ισχυρή υπενθύμιση ότι ο ελληνικός και ρωμαϊκός πολιτισμός της Κωνσταντινούπολης είχε ήδη αποδείξει πως η ηγεσία δεν είναι προνόμιο του φύλου αλλά ευθύνη του χαρακτήρα.
Σήμερα, δεκαέξι αιώνες μετά, η μορφή της εξακολουθεί να δεσπόζει ως σύμβολο πίστης, σοφίας, πολιτικής διορατικότητας και ανιδιοτελούς προσφοράς. Μια αυτοκράτειρα που δεν επιδίωξε τη δόξα, αλλά την άφησε πίσω της. Μια γυναίκα που δεν αρκέστηκε να συνοδεύει την ιστορία, αλλά τη διαμόρφωσε.
Η 4η Ιουλίου του 414 μ.Χ. δεν είναι απλώς η ημέρα κατά την οποία μια γυναίκα έλαβε τον τίτλο της Αυγούστας. Είναι η ημέρα που η Ρωμανία απέδειξε έμπρακτα ότι η αληθινή εξουσία θεμελιώνεται στην παιδεία, στην αρετή, στη δικαιοσύνη και στην ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο.Και γι' αυτό η Πουλχερία δεν ανήκει μόνο στο αγιολόγιο της Εκκλησίας ούτε μόνο στις σελίδες της ιστορίας. Ανήκει στο πάνθεον των μεγάλων προσωπικοτήτων του Ελληνισμού και της Ρωμανίας, ως μία από τις λαμπρότερες γυναίκες που ανέδειξε ποτέ η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου