Κόλλυβα: Από μικρό νόμισμα… σε σύμβολο μνήμης & ανάστασης 🌾

 

Ξέρατε ότι η λέξη κόλλυβα ξεκινάει από την αρχαιότητα;

➤ Ο "κόλλυβος" ήταν μικρό αργυρό νόμισμα. Αλλά αργότερα δήλωσε τα μικροσκοπικά στρογγυλά σπόρια από βρασμένο σιτάρι – επειδή ήταν μικρά, σαν τα νομίσματα.

➤ Τον 4ο αιώνα έρχεται το γεγονός που συνδέει τα κόλλυβα με τα μνημόσυνα, ένα θαύμα που διασώζει η εκκλησιαστική παράδοση. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων φανερώνει στον Αρχιεπίσκοπο Ευδόξιο το σχέδιο του Ιουλιανού του Παραβάτη (που ήθελε να μολύνει τις τροφές με αίματα ειδώλων την Καθαρά Εβδομάδα της Σαρακοστής). Οι χριστιανοί τότε βράζουν σιτάρι (κόλλυβα) και τρώνε και έτσι μένουν καθαροί.

Το θαύμα έγινε το Α Σάββατο των Νηστειών και επειδή το Σάββατο στην εκκλησία ήταν ήδη ημέρα μνήμης νεκρών, τα κόλλυβα συνδέθηκαν με τα μνημόσυνα - συνδυάζοντας πιθανόν και τις πανάρχαιες παραδόσεις για προσφορές στους τάφους των νεκρών.

 

 

 

 

➤ "Κολλυβογράμματα": η λέξη προήλθε παρετυμολογικά από τα "κολοβο-γράμματα" = κολοβά/ατελή γράμματα: τα λίγα, δυσανάγνωστα γράμματα που μάθαιναν στα εκκλησιαστικά σχολεία – αλλά παρασυνδέθηκαν με τα κόλλυβα, επειδή είναι μικρά σαν σπυριά κολλύβων.

➤ Κολλυβάδες (και κολλυβάδικη παράδοση): Οι αγιορείτες Πατέρες του 18ου αι. (Μακάριος Νοταράς, Νικόδημος Αγιορείτης, Αθανάσιος Πάριος κ.ά.) που υπερασπίστηκαν την παλαιά παράδοση να τελούν μνημόσυνα μόνο Σάββατο (όχι Κυριακή) για να μη χάσει η Κυριακή τον αναστάσιμο χαρακτήρα της. Εξορίστηκαν από το άγιο Όρος και αποκλήθηκαν (ειρωνικά) «Κολλυβάδες»! Η λέξη όμως έχασε τον ειρωνικό της χαρακτήρα και έμεινε ως προσδιορισμός ενός τρόπου σκέψης και ερμηνείας της εκκλησιαστικής παράδοσης.

~ Μικρά σιτάρια, μεγάλες ιστορίες ... Αιωνία η μνήμη των κεκοιμημένων..