
Ψηλά στον Κάτω Όλυμπο, εκεί όπου η ανάσα του βουνού βαραίνει από πεύκο και μνήμη, απλώνεται η Καλλιπεύκη, σε υψόμετρο 1.054 μέτρων, σαν ένα φυσικό μπαλκόνι ανάμεσα στον ουρανό και τη γη. Σαράντα οκτώ χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Λάρισας και μόλις δεκαοκτώ από τη Σκοτίνα της Πιερίας, το χωριό στέκει πάνω σε ένα οροπέδιο που δεν είναι απλώς γη, αλλά η σιωπηλή ανάμνηση ενός νερού αρχαίου. Αυτό της λίμνης Ασκουρίδας, ή Ασκουρίδος, ή Ασκυρίδας, που απλωνόταν άλλοτε νότια του χωριού, στις νότιες πλαγιές του Ολύμπου, στις συντεταγμένες της μνήμης και της ιστορίας. Η λίμνη αυτή, γνωστή από την αρχαιότητα, αναφέρεται από τον Τίτο Λίβιο ως «ἔλος τῆς Ἀσκυρίδος», σημείο περασμάτων των Ρωμαίων προς τη Θεσσαλία, ενώ στους μεσαιωνικούς αιώνες πήρε το σλαβικό όνομα Νεζερός, λέξη που σήμαινε απλώς λίμνη και που έδωσε το παλιό όνομα στο χωριό, σαν να ήθελε ο τόπος να θυμάται πάντα τι υπήρξε. Το 1911, η Ασκουρίδα αποξηράνθηκε, όχι μόνο για να γεννηθεί καλλιεργήσιμη γη 5.500 στρεμμάτων, αλλά και για να ξορκιστεί η ελονοσία που βασάνιζε τους ανθρώπους, και το νερό της οδηγήθηκε μακριά, προς την περιοχή των Γόννων, μέσα από αποστραγγιστικές τάφρους και σήραγγες, αφήνοντας πίσω ένα οροπέδιο εύφορο αλλά σιωπηλό, που παραδόθηκε στους κατοίκους για γεωργική εκμετάλλευση.
Κι όμως, η λίμνη δεν χάθηκε ποτέ από την ψυχή του τόπου έμεινε ζωντανή στα ονόματα, στις αφηγήσεις, στη συλλογική νοσταλγία, και σήμερα επιστρέφει ξανά ως σκέψη και προσδοκία, καθώς η φθίνουσα γονιμότητα του εδάφους και η έλλειψη νερού έφεραν στο τραπέζι τη συζήτηση για την ανασύσταση της, όχι μόνο ως οικονομική ανάσα μέσω του τουρισμού, αλλά και ως πράξη ισορροπίας για τον εξαντλημένο υδροφόρο ορίζοντα της βόρειας Θεσσαλίας. Ο τόπος αυτός κατοικείται από την ύστερη ρωμαϊκή περίοδο και στους βυζαντινούς αιώνες απέκτησε τέτοια βαρύτητα ώστε από τον 10ο αιώνα έγινε έδρα επισκόπου, υποτελής στη Μητρόπολη Λάρισας, ενώ στα χρόνια της Τουρκοκρατίας τα δάση και τα υψώματα έγιναν καταφύγιο κλεφτών, με τους πέτρινους οροθετικούς σταθμούς στο Μερκέδι και στις Κούτρες να στέκουν ακόμη ως άλαλα σύνορα μιας ανυπότακτης εποχής. Το 1927, το χωριό πήρε το όνομα Καλλιπεύκη, όνομα που δεν χαρίστηκε αλλά κερδήθηκε από τα πευκοδάση που το αγκαλιάζουν σαν φυσικό τείχος και ευλογία. Εδώ γεννήθηκε το 1760 ο Στέργιος Χατζηκώστας, φίλος και εκδότης έργων του Ρήγα Φεραίου, κι έτσι ο τόπος συνδέθηκε όχι μόνο με το βουνό και τη γη, αλλά και με τις ιδέες της ελευθερίας. Σήμερα, μερικές εκατοντάδες άνθρωποι καλλιεργούν πατάτες στη γη της χαμένης λίμνης, εκτρέφουν κοπάδια, εργάζονται στο δάσος και κρατούν ζωντανό έναν τρόπο ζωής δεμένο με τις εποχές. Γύρω τους απλώνονται τοπία που μοιάζουν με ευχές. Ο Κατής στα 1.500 μέτρα με τη λίμνη του μέσα σε έλατα και οξιές, η Πατωμένη με τη βρύση ανάμεσα στα πεύκα, η κορυφή Μεταμόρφωση με το βλέμμα να φτάνει ως το Αιγαίο, και το πέτρινο γεφύρι στα Αλώνια που ενώνει όχθες και χρόνους. Οι εκκλησίες, η Αγία Τριάδα με το πανηγύρι του Αγίου Πνεύματος, οι Άγιοι Απόστολοι, η Αγία Παρασκευή, ο Άγιος Θεόδωρος και ο Άγιος Αθανάσιος με το έθιμο οι περδίκες κάθε 2 Μαΐου, δεν είναι μόνο τόποι λατρείας αλλά σημεία όπου ο χρόνος στέκεται και θυμάται. Έτσι η Καλλιπεύκη δεν είναι απλώς ένα ορεινό χωριό, αλλά ένα στρώμα ιστορίας πάνω στον Όλυμπο, ένας τόπος που έμαθε να μεταμορφώνεται χωρίς να ξεχνά, κρατώντας μέσα του νερά που χάθηκαν, αγώνες που πέρασαν και μια προσδοκία επιστροφής που ακόμη μυρίζει πεύκο και βουνό.

1 σχόλιο:
... ἄτυχη Καλλιπεύκη...
δὲν γνώρισες τὴν δόξα τοῦ εὐκλεοῦς Στεϕανοβίκειου,
ποὺ ἐκτισμένο στὴν ἀποξηραμένη Κάρλα,
ἐκεῖ ὁποὺ
εἶς πολιτισμός ἀρχαῖος,
γύρω ἀπὸ τὴν πλούσια
ψαριά τῆς λίμνης,
μὲ τὰ πτωχικά καλαμόσπιτα,
-ἐποχικά καταλύματα, ἀποθῆκες και ἐργαστήρια ἰχθυοσυσκευαστικά-
γιὰ αἰῶνες ζοῦσεν
ἀκμαῖος...
ἀπαράλλαχτος...
ὥσπου μὲ μιὰν ὑπογραϕή
ϕαρδιᾶ πλατιά κι ὡραῖαν
εἶπεν καὶ ἐγένετο... ξηρᾶ...
ὁ νιούτσικος τότε ν'ἐθνάρχης μας
ὁ καρακονσταν'τάην α'
ὁ μέγας μικρομέγαλος καὶ ἔξοχος ϕρυδᾶς
κὶ ἐδόθησαν εἰς τὴν ἁγροτοπελατείαν του
ἴνα ϕραπεδοποιηθῇ
(ϕραπεδοποίησις πρωταρχική ἡπίου χαρακτῆρος γνωστή καὶ ὡς ΦΡΑΠΕΔΙΠΕ 1.0 ...)
καὶ ὡς ἐλικοδρόμιον μέγα
ἐπ' ἐσχάτων,
στῦλος κι ἐδραίωμα
κι έπηυξημένον
παρά τῆς
δενδι'κουλι'μπάτιρος
χλιδᾶτης εὐγενοῦς τυρανῖδος
(τοῦ τραγέλαϕου… τοῦ μπερντέ…)
ποὺ μὲ τὴν ϕαραωνικήν νεροποντήν
εἶδεν τὰ...
ϕονικότατά της χέλι'κόπτερς
-ϕόβον καὶ τρόμον κάθ' ἐχτροῦ-
νὰ κολυμβοῦν ὡς χέλι'α...
ἀϕρόψαρα...
βακαλάοι...
καὶ λαχταρισταί συναγρῖδες... !
Δημοσίευση σχολίου