Γιατί η καρέτα-καρέτα είναι ο φυσικός εχθρός του λαγοκέφαλου. Τι συμβαίνει με τις τοξίνες και ποια είδη τρώνε τους γόνους
Για χρόνια ο λαγοκέφαλος θεωρούνταν ένας σχεδόν ανίκητος εισβολέας στις ελληνικές θάλασσες. Το τοξικό ψάρι που έφτασε στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ εξαπλώθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα, προκαλώντας ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, μειώνοντας πληθυσμούς ψαριών και δημιουργώντας ανησυχία ακόμη και για τη δημόσια υγεία λόγω της ισχυρής νευροτοξίνης που περιέχει σε περίπτωση που καταναλωθεί.
Κι όμως, η φύση φαίνεται πως έχει τρόπο να αντιδράσει.
Επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών αποκάλυψαν ότι η θαλάσσια χελώνα καρέτα-καρέτα, ένα από τα πλέον προστατευόμενα είδη της Μεσογείου, τρέφεται με λαγοκέφαλους. Το εύρημα προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στους επιστήμονες, καθώς ο λαγοκέφαλος διαθέτει δύο ισχυρούς μηχανισμούς άμυνας: φουσκώνει το σώμα του όταν απειλείται και περιέχει την εξαιρετικά επικίνδυνη τετροδοτοξίνη.
Παρά τα εμπόδια αυτά, οι καρέτα-καρέτα φαίνεται ότι μπορούν να τον καταναλώσουν χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα.
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) θεωρείται ένα από τα πιο επιθετικά είδη που έχουν εισβάλει στις ελληνικές θάλασσες.
Ο εισβολέας που άλλαξε τη Μεσόγειο
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) εμφανίστηκε στη Μεσόγειο στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και σήμερα συναντάται σχεδόν σε όλες τις ελληνικές θάλασσες. Το μήκος του μπορεί να ξεπεράσει το ένα μέτρο, ενώ τα χαρακτηριστικά δόντια του λειτουργούν σαν κοφτερές πένσες που σπάνε όστρακα, καβούρια αλλά και αλιευτικά δίχτυα.
Οι ψαράδες τον θεωρούν έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς τους. Σε πολλές περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου καταστρέφει αλιεύματα πριν ακόμη ανασυρθούν τα δίχτυα, ενώ η παρουσία του έχει επηρεάσει την ισορροπία πολλών θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι ότι απειλεί θαλάσσια είδη που έχουν επιβιώσει επί χιλιάδες χρόνια στη μεσόγειο θάλασσα. Οι ισορροπίες ανατρέπονται δραματικά γρήγορα.
Η χελώνα που δεν φοβάται τον λαγοκέφαλο
Η καρέτα-καρέτα (Caretta caretta) είναι γνωστή για τα πανίσχυρα σαγόνια της. Η διατροφή της περιλαμβάνει καβούρια, αχινούς, δίθυρα μαλάκια και άλλους οργανισμούς με σκληρό κέλυφος.
Όταν οι επιστήμονες εξέτασαν το περιεχόμενο στομαχιών νεκρών χελωνών που είχαν ξεβραστεί στις ακτές της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου, εντόπισαν υπολείμματα λαγοκέφαλων, ακόμη και μεγάλων.
Το εύρημα αποτέλεσε την πρώτη σαφή απόδειξη ότι οι χελώνες όχι μόνο επιτίθενται στους λαγοκέφαλους αλλά τους καταναλώνουν συστηματικά.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καρέτα-καρέτα διαθέτει φυσική ανθεκτικότητα στις τοξίνες ή μηχανισμούς που της επιτρέπουν να διαχειρίζεται τις ποσότητες τετροδοτοξίνης που προσλαμβάνει. Το ζήτημα εξακολουθεί να μελετάται, ωστόσο η οικολογική σημασία της ανακάλυψης είναι μεγάλη.
Οι ισχυρές γνάθοι της καρέτα-καρέτα της επιτρέπουν να συνθλίβει σκληρά κελύφη αλλά και να αντιμετωπίζει τον λαγοκέφαλο.
Ελληνικές θάλασσες, ελληνικές χελώνες
Η Ελλάδα φιλοξενεί μερικούς από τους σημαντικότερους πληθυσμούς καρέτα-καρέτα στη Μεσόγειο. Οι παραλίες ωοτοκίας της Ζακύνθου, του Κυπαρισσιακού Κόλπου, της Κρήτης και της Πελοποννήσου αποτελούν κρίσιμα καταφύγια για το είδος.
Η προστασία αυτών των περιοχών είχε μέχρι σήμερα ως βασικό στόχο τη διάσωση ενός απειλούμενου ζώου. Τα νέα επιστημονικά δεδομένα προσθέτουν μία ακόμη διάσταση: η διατήρηση των πληθυσμών της καρέτα-καρέτα ίσως βοηθά και στον φυσικό έλεγχο ενός από τα πιο προβληματικά ξενικά είδη της Μεσογείου.
Με άλλα λόγια, η χελώνα που προστατεύεται εδώ και δεκαετίες από περιβαλλοντικές οργανώσεις και κρατικούς φορείς μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα και ως φυσικός σύμμαχος των ελληνικών θαλασσών.
Η φύση δίνει τη δική της απάντηση
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η καρέτα-καρέτα δεν πρόκειται από μόνη της να εξαλείψει τον λαγοκέφαλο. Οι πληθυσμοί του εισβολέα, είναι ήδη τεράστιοι και η αναπαραγωγή του ιδιαίτερα γρήγορη. Γεννά 780 αυγά ανα γραμμάριο του βάρους του. Αυτό σημαίνει ότι γεννά εκατομμύρια αυγά εκ των οποίων επιβιώνει ένα μεγάλο ποσοστό καθώς οι γόνοι του λαγοκέφαλου, είναι τροφή για τις ζαργάνες, τους λούτσους, τις παλαμίδες και τα μαγιάτικα. Γι αυτό και τα κράτη επιδοτούν τους ψαράδες, να πιάνουν λαγοκέφαλους, κυρίως την περίοδο της αναπαραγωγής.
Ωστόσο, η ανακάλυψη ότι ένας φυσικός θηρευτής έχει ήδη προσαρμοστεί και αξιοποιεί τον λαγοκέφαλο ως τροφή αποτελεί μία από τις πιο αισιόδοξες ειδήσεις για το θαλάσσιο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
Ίσως τελικά ο πραγματικός φρουρός των ελληνικών θαλασσών να μην είναι κάποιο μεγάλο αρπακτικό ψάρι, αλλά μια θαλάσσια χελώνα που εδώ και εκατομμύρια χρόνια διασχίζει αθόρυβα το Αιγαίο και το Ιόνιο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου