❝τὸν φαιλόνην […] ἐρχόμενος φέρε❞

 

Ο “ΦΑΙΛΟΝΗΣ“ ήταν ρωμαϊκό πανωφόρι χωρίς μανίκια, σαν μανδύας (κάτι σαν το μεξικάνικο πόντσο, χωρίς βέβαια τους έντονους χρωματισμούς του).

 

 

◆ Η λέξη έχει ενδιαφέρουσα ετυμολογία. Προήλθε από το “φαινόλης“ (με αντιμετάθεση συμφώνων) < αρχ. ρ. “φαίνω“, επειδή αρχικά σήμαινε «ανοιχτόχρωμο ή λαμπρό ένδυμα» (υπάρχει και ομηρικό θηλ. επίθετο “φαινόλις“ «λαμπρή»).

◆ Η λέξη πέρασε στη Λατινική με το όνομα “paenula“. (Υπάρχει και ένα είδος αράχνης του Εκουαδόρ με επιστημονικό όνομα “Paenula paupercula“, που πιθανόν ονομάστηκε έτσι από το κυκλικό της σχήμα. Η μετάφρασή του όρου θα ήταν πολύ ενδιαφέρουσα: «φαινόλης ο πάμπτωχος»…).

◆ To ένδυμα (και η λέξη) έχει επιβιώσει στην αμφίεση των ορθόδοξων κληρικών. Είναι το “φαιλόνιο“, μανδύας χωρίς μανίκια τον οποίο φορούν εξωτερικά οι κληρικοί (κατά την ώρα της λατρείας), πάνω από τον ποδήρη χιτώνα, που λέγεται “στιχάριο“. “Στιχάριο“ και “φαιλόνιο“ είναι βασικά στοιχεία της ιερατικής αμφίεσης.

Θυμηθήκαμε τον "φαινόλη" λόγω της μνήμης του αγίου Τιμοθέου (22 Ιανουαρίου), που ήταν ο αγαπημένος ακόλουθος του Παύλου, σε χαρές και –το συνηθέστερο– λύπες. Στο τέλος της τελευταίας επιστολής που έγραψε ο Παύλος από τη φυλακή της Ρώμης λίγο πριν εκτελεστεί και την οποία απευθύνει στον Τιμόθεο – είναι η Β΄ προς Τιμόθεον, το κύκνειο άσμα του και ίσως το πιο βιωματικό κείμενο της Κ. Διαθήκης –, περιέχονται διάφορες τελευταίες συμβουλές και παραγγελίες. Μία από αυτές είναι η εξής:

❝τὸν φ α ι λ ό ν η ν, ὃν ἀπέλιπον ἐν Τρῳάδι

παρὰ Κάρπῳ, ἐρχόμενος φέρε, καὶ τὰ βιβλία,

μάλιστα τὰς μεμβράνας❞ (Β Τιμ. 4,13)

(«τον φαιλόνη που άφησα στο σπίτι του Κάρπου στην

Τρωάδα, φέρε τον καθώς έρχεσαι, όπως και τα βιβλία

και μάλιστα τις περγαμηνές).

◆ Είναι ίσως το μόνο σημείο των κειμένων του όπου ο Παύλος ζητάει να του φέρουν υλικά αντικείμενα -προφανώς γιατί θα κρύωνε πολύ στη φυλακή. Και η μόνη όπου ο Παύλος, όχι πια ως διδάσκαλος ή θεολόγος, αλλά ως άνθρωπος στο τέλος του δρόμου, αναζητά την ανθρώπινη παρουσία. Η επιστολή κλείνει με μια συγκινητική έκκληση προς τον Τιμόθεο, που τότε βρισκόταν στην Έφεσο: “Σπούδασον ἐλθεῖν πρός με ταχέως" (προσπάθησε να έλθεις γρήγορα..).