Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2026

ο «χορός του Ησαΐα» ~

 

◾ Η ΦΡΑΣΗ “χορός του Ησαΐα” με τη σημασία «γάμος» (π.χ. "Πότε θα χορέψετε τον χορό του Ησαΐα;") προέκυψε από παρασύνδεση με τον ύμνο του γάμου “Ἡσαΐα χόρευε”, όπου όμως το ρ. "χορεύω" έχει τη σημασία «χαίρομαι, σκιρτώ από χαρά».
Ο ψαλλόμενος ύμνος στην πραγματικότητα προτρέπει τον Ησαΐα να χαίρεται (“χόρευε”), επειδή εκπληρώθηκε η προφητεία του ότι η Παρθένος θα γεννήσει τον Εμμανουήλ, τον Μεσσία (Ησ. 7,14: «ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ»):
 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο
 
📖 ❝ Ἡσαΐα χ ό ρ ε υ ε ,
ἡ Παρθένος ἔσχεν ἐν γαστρί,
καὶ ἔτεκεν υἱὸν τὸν Ἐμμανουήλ,
Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον,
Ἀνατολὴ ὄνομα αὐτῷ·
ὃν μεγαλύνοντες,
τὴν Παρθένον μακαρίζομεν. ❞
◾ ΟΜΩΣ, η επιλογή του ύμνου πιθανότατα δεν έγινε μόνο για το νόημά του (η σάρκωση εκ παρθένου)· πολλοί ύμνοι θα μπορούσαν να είναι πιο ταιριαστοί για το μυστήριο του γάμου.
Η Εκκλησία εδώ μάλλον λειτούργησε «σκηνοθετικά», επιλέγοντας έναν ύμνο που ταιριάζει σημασιολογικά με μια τελετουργική πράξη που θυμίζει χορό.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από την ακολουθία της Χειροτονίας, όπου επίσης ψάλλεται ο ύμνος, τη στιγμή που δύο κληρικοί κρατώντας τον χειροτονούμενο από τους βραχίονες τον οδηγούν σε μια επίσημη περιφορά μπροστά στις εικόνες του τέμπλου για να τις ασπαστεί.
◾Και στις δύο περιπτώσεις οι μετέχοντες - ο χειροτονούμενος ή το ζευγάρι - "σύρονται" από τους ιερείς σε έναν ρυθμικό βηματισμό, μια πράξη που οπτικά ταυτίζεται με τον χορό. Σημειωτέον ότι την εποχή δημιουργίας των μυστηρίων η λέξη «χορεύω» είχε αρχίσει να χάνει τη σημασία του «σκιρτώ από χαρά» και αποκτούσε τη σημασία του αρχ. "ὀρχοῦμαι" «χορεύω».
◾ Στα μάτια του απλού πιστού, το όλο δρώμενο του γάμου κατανοήθηκε ως χορός, και, λόγω του ύμνου, ως “χορός του Ησαΐα”. Συνεκδοχικά, από το δρώμενο πήρε αυτή την ονομασία και όλο το μυστήριο του γάμου.
___
εικόνα: Ο γάμος στην Κανά (τοιχογραφία, άγιος Νικόλαος Ορφανός, Θεσσαλονίκη, 14ος αι.).