Λογγῖνος: ο «ψηλός», ο «μικρός» και η λόγχη ~

Σήμερα, 16 Οκτωβρίου, τιμάται η μνήμη του αγίου Λογγίνου του εκατοντάρχου, του επικεφαλής της ομάδας στρατιωτών που επιτηρούσε τη σταύρωση του Χριστού.

 

Λογγῖνος < λατ. Longīnus, ρωμαϊκό επώνυμο από το επίθετο longus «μακρύς», για πρόσωπα «ψηλός». Πιθανότατατα ήταν οικογενειακό όνομα.

Μια ενδιαφέρουσα συμμετρία μάς οδηγεί στον απόστολο Παύλο. Το λατινικό "Paulus" σημαίνει «μικρός». Έτσι, αν ακολουθήσουμε την πρώτη ετυμολογική προσέγγιση, συναντάμε τον «ψηλό» και τον «μικρό».

Όμως τα Ευαγγέλια δεν αναφέρουν πουθενά το όνομα του στρατιώτη. Το όνομα "Λογγίνος" συνδέθηκε με αυτόν στη μεταγενέστερη χριστιανική παράδοση, ενώ η προέλευσή του παραμένει αντικείμενο ετυμολογικής συζήτησης.
Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι ταίριαξε στον στρατιώτη επειδή θύμιζε ηχητικά τη "λόγχη" με την οποία τρύπησε την πλευρά του Εσταυρωμένου (Ιω. 19,34).

Κάτι ανάλογο (ως προς τη μεταγενέστερη επανερμηνεία του ονόματος) συμβαίνει και με τον Παύλο. Ο ιερός Αυγουστίνος αξιοποίησε τη σημασία του ονόματός του ως εικόνα ταπεινώσεως: από υπερηφάνεια σε ταπεινότητα, από το μεγάλο στο μικρό. Γράφει (De spiritu et littera VII, 12)
«Ο Παύλος, λοιπόν, που πριν λεγόταν Σαούλ,
διάλεξε αυτή τη νέα ονομασία για κανέναν άλλον λόγο,
όπως μου φαίνεται, παρά για να δείξει τον εαυτό του μικρό,
«ελάχιστο των αποστόλων» (Α΄ Κορ. 15,9).

Τα ονόματα δεν μένουν σε ό,τι σήμαιναν αρχικά. Οι άνθρωποι τα ξανακούνε, τα συνδέουν με πρόσωπα και γεγονότα και τους δίνουν καινούργιο νόημα.

Οι κίνδυνοι επιβίωσης της Ελληνικής γλώσσας

 

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Η ελληνική γλώσσα, η γλώσσα μας, φθείρεται ημέρα με την ημέρα εδώ που γεννήθηκε και μιλιέται για περίπου 3500 χρόνια, όμως εσχάτως υπήρξαν γεγονότα που η αρχαία ελληνική γραμματεία προβλήθηκε στην παγκόσμια κοινή γνώμη. Το τελευταίο γεγονός είναι η βράβευση με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας  της ελληνίστριας καναδής συγγραφέως και καθηγήτριας Αν Κάρσον, που από ετών ζει στο Ρέικιαβικ και είναι πολίτης της Ισλανδίας. Αμέσως μετά την βράβευσή της ρωτήθηκε από δημοσιογράφο ποιος – ποια είναι η πηγή της έμπνευσής της και απάντησε ότι είναι ο Όμηρος. Η βραβευθείσα συγγραφέας έχει μεταφράσει έργα των Ομήρου, Ευριπίδη και άλλων αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Η βράβευση της Κάρσον έρχεται ως συνέχεια της φετινής παγκοσμίως πετυχημένης πορείας της ταινίας «Οδύσσεια», που πάλι ήταν μια έμμεση διαφήμιση της Ελλάδος.

            Η Κάρσον  πάντως, όπως οι πολλοί δυτικοί συγγραφείς, σεναριογράφοι, ποιητές, ερμηνεύει τους αρχαίους συγγραφείς επηρεασμένη από τον δυτικό αυτονομιστικό τρόπο σκέψης και ζωής, Ο έρωτας και η ηδονή αποτελούν τον πυρήνα του έργου της και φτάνουν σε αφύσικες καταστάσεις. Επομένως καταγράφουμε το γεγονός της βραβεύσεως μιας ελληνίστριας συγγραφέως, αλλά θλιβόμαστε που εκ μέρους της με αλαζονεία διαστρεβλώνεται βάναυσα η πραγματικότητα.

Ο Ελληνισμός, η ιστορία του και ειδικότερα η πορεία της γλώσσας του δεν περιορίζονται στην αρχαία Ελλάδα. Έχουν συνέχεια από τότε έως σήμερα. Το 2020 με τη συνεργασία δύο αξιόλογων Γαλλίδων ελληνιστριών, της καθηγήτριας της Ελληνικής γραμματείας Laurence Plazenet και της καθηγήτριας των ελληνικών και μεταφράστριας Emmanuele Blanc κυκλοφορήθηκε στα γαλλικά από τις εκδόσεις Gallimard τόμος εκ 950 σελίδων με τίτλο και θέμα «Ανθολόγιο της ελληνικής γραμματείας από την Τροία στο Βυζάντιο», ( Από τον 8^ο αιώνα π.Χ. έως τον 15^ο αιώνα μ.Χ.). Στον πρόλογο του πονήματός τους η Λοράνς Πλαζενέ σημειώνει πως η παρασιώπηση της βυζαντινής γραμματείας στη Δύση φτάνει στο απόγειό της με την  απόφαση της εν Τριδέντω (Τρέντο σήμερα) παπικής Συνόδου (1545-1563), που απαγόρευσε οι ρωμαιοκαθολικοί θεολόγοι και συγγραφείς να ανατρέχουν στις ελληνικές πηγές της Βίβλου...

            Η Πλαζενέ σημειώνει πως το σταθερό σημείο του Ελληνισμού από τον Όμηρο έως σήμερα είναι η γλώσσα, η οποία στο διάβα των αιώνων εξελίχθηκε, αλλά πάντα ήταν και είναι η ελληνική: «Τα ελληνικά της Άννας της Κομνηνής, ή του Λαόνικου Χαλκοκονδύλη δεν είναι αυτά του Σοφοκλή ή του Δημοσθένη, ούτε η γλώσσα του Ομήρου ήταν αυτή του Σοφοκλή και του Δημοσθένη. Όπως η σημερινή κοινή ελληνική δεν ταυτίζεται με την ελληνιστική και με την βυζαντινή. Όμως όλες οι γλωσσικές εκφράσεις είναι ελληνικές και η Άννα η Κομνηνή μπορούσε να καταλάβει τον Όμηρο, όπως και εμείς, οι σύγχρονοι Έλληνες. Για μας  η αρχαία γλώσσα αποτελεί οικείο γλωσσικό ιδίωμα και όχι μιάν άλλη, ξένη γλώσσα. Αυτό είναι ένα προνόμιο για εμάς, τους Έλληνες, γιατί εμείς μπορούμε από το πρωτότυπο να εννοήσουμε τα σπουδαία θεολογικά, λογοτεχνικά, φιλοσοφικά, επιστημονικά, κοινωνικά έργα των προγόνων μας, από τον Όμηρο, την Άννα την Κομνηνή, τον Άγιο Βασίλειο τον Μέγα, τον Αρχιεπίσκοπο Ευγένιο Βούλγαρη, τον Επίσκοπο Ηλία Μηνιάτη, έως τον Παπαδιαμάντη και τον Σαραντάρη.

            Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο, το οποίο εξάγεται από το πόνημα των δύο γαλλίδων ελληνιστριών καθηγητριών καθώς και από το σύγγραμμα του καθηγητού της μεσαιωνικής ιστορίας Sylvain Gouguenheim «Ο Αριστοτέλης στο όρος Σαιν Μισέλ – Οι ελληνικές ρίζες της χριστιανικής Ευρώπης» ( Έκδοση του Seuil, 2008)είναι πως αποτέλεσε μεγάλο ιστορικό  ψέμα πως ο ελληνικός πολιτισμός διαδόθηκε στην Δύση δια μέσου του Ισλάμ. Οι Πλαζενέ και Μπλαν περιγράφουν με ακρίβεια το πως εν όψει και μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης σημαντικοί Έλληνες λόγιοι, όπως οι Ιανός Λάσκαρης, Ζαχαρίας Καλλέργης, Γεώργιος ο Τραπεζούντιος, ο Μάρκος Μουσούρος, ο Γάζης Θεόδωρος και ο αλλαξοπιστήσας καρδινάλιος Βησσαρίωνας προσέφυγαν στην Δύση και μετέφεραν πολύτιμα χειρόγραφα και τις γνώσεις τους σε αυτήν, γενόμενοι πολύτιμοι διαφωτιστές των λογίων και των ηγεμόνων της.

            Από πλευράς του ο Γκουγκενχάιμ σημειώνει περίπου το ίδιο πράγμα: πως το Ισλάμ εμμέσως προκάλεσε καλό στη Δύση, δια της καταλήψεως της  Κωνσταντινούπολης και της διαφυγής σε αυτήν των εξορίστων Ελλήνων λογίων. Και προσθέτει: « Αλλά αυτή η φυγή δεν θα ήταν ευεργετική για τη Δύση αν οι Έλληνες του Βυζαντίου δεν είχαν πάρει τη σκυτάλη της αρχαίας κουλτούρας  και η λογία αφρόκρεμα της Δύσης δεν ενδιαφερόταν γι’ αυτήν». Περαιτέρω ο Γκουγκενχάιμ αποδεικνύει με στοιχεία ότι από την εποχή του Καρλομάγνου υπήρχε ενδιαφέρον για την ελληνική Θεολογία και κουλτούρα. Ο συγγραφέας στη συνέχεια αναφέρεται στον ρόλο των Ελλήνων και δυτικών μεταφραστών και αντιγραφέων, και ειδικότερα στο μοναστήρι Σεν Μισέλ της Γαλλίας, που μεταξύ πολλών άλλων μετέφρασαν πολλά έργα του Αριστοτέλη.

            Αυτή λοιπόν η ελληνική γλώσσα, αυτό το πολύτιμο τζιβαέρι μας, τα τελευταία χρόνια ταλαιπωρείται. Η κατασκευασμένη «μαλλιαρή» και «άτονη δημοτικιά» διάλεκτος συνέβη με την άνοδο στην εξουσία του ΠΑΣΟΚ. Τα ξημερώματα της 12^ης Ιανουαρίου 1982, ενώπιον 30 βουλευτών – επί τριακοσίων – ψηφίστηκε η κατάργηση των τόνων! Λόγιοι τότε αντέδρασαν. Ο Στέλιος Ράμφος έγραψε: « Η βαρβαρότητα του γλωσσικού ολοκληρωτισμού δεν έγκειται στην τακτικής σκοπεύσεως μέριμνα να εξομαλύνη προκρούστεια τον λόγο και να τον απαλλάξη  από περιττή και ανώμαλη τάχα πολυτυπία, έγκειται στην στρατηγική επιδίωξη να τον πλάση κατ’ εικόνα και ομοίωση προς τον κόσμο που απεργάζεται, κόσμο στον οποίο δεν υπάρχει θέση για την διαφορά ούτε για την ελευθερία». Ο Γιάννης Καλλιόρης σημειώνει: «Αδυνατώντας το ΠΑΣΟΚ να κάνει τις ιδέες του πράξη, κατέληξε να κάνει την ιδεολογία γλώσσα».  Και ο Σαράντος Καργάκος, λόγω των ιδεολογικών επεμβάσεων στην εθνική γλώσσα,  θυμίζει τον λόγο του Λένιν: «Αν θέλεις να εξαφανίσεις ένα λαό εξαφάνισε τη γλώσσα του». Στην λογική της πρακτικότητας η Άννα Διαμαντοπούλου το 2001 πρότεινε τα αγγλικά να καθιερωθούν ως δεύτερη επίσημη γλώσσα του ελληνικού κράτους – κατά τα πρότυπα αφρικανικών και άλλων χωρών πρώην αποικιών της Αγγλίας – και το 2018 πρότεινε να μην χορηγείται απολυτήριο Λυκείου σε μαθητές που δεν έχουν πιστοποιημένη ή πλήρη γνώση της αγγλικής γλώσσας…

            Ο εκσυγχρονισμός της γλώσσας μας βαθμιαία περνά και στην Εκκλησία, την θεματοφύλακα της γλωσσικής μας κληρονομιάς επί 2000 χρόνια. Μοντερνίζοντες αρχιερείς και ιερείς αυθαιρέτως – ούτε απόφαση της Ιεραρχίας υπάρχει, ούτε έχουν πάρει κάποια σχετική άδεια – εν ονόματι, πάντοτε, της κοσμικής πρακτικότητας και της προσέγγισης του εκκλησιάσματος, από της παιδικής ηλικίας έως και των γερόντων, - μιας αποτυχημένης συνήθειας των προτεσταντών-, μεταφέρουν στη δημοτική τα λειτουργικά κείμενα. Στην υπάρχουσα γενική εκκλησιαστική χαλάρωση ουδείς αντιδρά…

Η  γλώσσα μας επέζησε για 400 και πλέον χρόνια σκλαβιάς και ελλείψεως οργανωμένων σχολείων, χάρη στην πίστη και στον σεβασμό των Ελλήνων και κυρίως των κληρικών και μοναχών σε αυτά που τους παραδόθηκαν. Σήμερα με τα σχολεία, τα φροντιστήρια, τους μορφωμένους ιερείς, γονείς και δασκάλους οι μαθητές δεν μπορούν να κατανοήσουν κείμενα και να έχουν πλούσιο ελληνικό λεξιλόγιο… Και βεβαίως αντί  ιερείς και δάσκαλοι μας να τους μάθουν την αξία της γλώσσας μας και την ευθύνη τους για τη διατήρησή της, πάνε μαζί τους στην κατηφόρα της αλαλίας... Υπάρχει ελπίδα; Ναι όσο υπάρχει σε Έλληνες επίγνωση της πολιτισμικής κληρονομιάς μας και αντίδραση στα όσα διαπράττονται σε βάρος της.-

μ π ά λ λ ο ς ~ ( & μπαλάντα, μπαλαντέζα, μπαλαντέρ, μπαλλαρίνα, μπαλλέτο...)

Ο "μπάλλος" είναι νησιωτικός χορός που χορεύεται από ζευγάρι (άνδρα και γυναίκα) αντικριστά: «και στην ψιλή την άμμο θα σε χορεύω ~» (τραγ.).

Από το αρχ. ρ. "βαλλίζω" «χορεύω, χοροπηδώ», που έδωσε το λατινικό "ballare", προέρχονται διάφορα αντιδάνεια, τα οποία έχουν αποκτήσει ποικίλες σημασίες στην Ελληνική. (Όλα μέσω του λατινικού "ballare").

Πρόκειται για τις λέξεις "μπαλάντα, "μπαλαντέζα, "μπαλαντέρ, "μπαλλέτο, "μπαλλαρίνα", "μπάλλος"

Πιο συγκεκριμένα:

► μπαλάντα: < προβηγκ. "balada" < "balar" «χορεύω»

► μπαλαντέζα < γαλλ. "baladeuse, θηλ. τού "baladeur" «περιφερόμενος»

► μπαλαντέρ < γαλλ. "baladeur" «περιφερόμενος» < ρ. (se) "balader" «περιφέρομαι» < "balade" «περίπατος»

► μπαλλαρίνα < ιταλικό "ballerina" < "ballare" «χορεύω» < μτγν. λατ. ballare

► μπαλλέτο < ιταλ. "balletto" , υποκ. τού "ballo" «χορός» < ρ. "ballare" «χορεύω»

► μπάλλος < ιταλ. "ballo" «χορός» < λατ. "ballāre" «χορεύω»

ΣΗΜ οι λέξεις "μπάλλος" , "μπαλλέτο" , "μπαλλαρίνα" κανονικά γράφονται με δυο "λ" , γιατί οι αντίστοιχες ξένες λέξεις (τα ιταλικά "ballerina, "balletto, "ballo" αντίστοιχα) έχουν δύο "l".

καλάρω ~

 

Πώς θα έλεγε άραγε ο Πέτρος τα λόγια αυτά στη γλώσσα των ψαράδων, χρησιμοποιώντας το ρ. "καλάρω"; Μια σκέψη:

« Δάσκαλε, όλη τη νύχτα ρίχναμε και δεν πιάσαμε τίποτα.

Αλλά αφού το λες, θα καλάρω ξανά»

 

 

 

καλάρω

(ειδικότ. για αλιευτικά σκάφη) ρίχνω τα δίχτυα στη θάλασσα για ψάρεμα, απλώνω δίχτυα.

[ΕΤΥΜ. Αντιδάν., μεσν. < ιταλ. calare < προβηγκ. calar < μτγν. λατ. calare < αρχ. χαλῶ «χαλαρώνω», ειδικότ. «αφήνω να πέσει, ρίχνω» (π.χ. τα δίχτυα, πβ. K.Δ. Λουκ. 5,4: ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν)].

__________________

Λουκ. 5,4-6

ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, εἶπε πρὸς τὸν Σίμωνα· ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν.

καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Σίμων εἶπεν αὐτῷ· ἐπιστάτα, δι᾿ ὅλης τῆς νυκτὸς κοπιάσαντες οὐδὲν ἐλάβομεν· ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου χαλάσω τὸ δίκτυον.

καὶ τοῦτο ποιήσαντες συνέκλεισαν πλῆθος ἰχθύων πολύ· διεῤῥήγνυτο δὲ τὸ δίκτυον αὐτῶν

ο «σπερμολόγος» ~

 

❝ τί ἂν θέλοι ὁ σ π ε ρ μ ο λ ό γ ο ς οὗτος λέγειν; ❞

(«τι να θέλει να μας πει αυτός ο διαδοσίας;»)

ΜΕ αυτή τη λέξη αναφέρθηκαν στον απόστολο Παύλο οι Επικούρειοι και Στωικοί φιλόσοφοι, ακούγοντάς τον να διαδίδει τη διδασκαλία του για τον «άγνωστο Θεό», όταν επισκέφθηκε την Αθήνα (Πράξ. 17,18). 

 

 

❧ Στην πραγματικότητα "σπερμολόγος" είναι η αρχαία λέξη για το κορακοειδές πτηνό που με το σκληρό του ράμφος "ἀναλέγει" (μαζεύει) σπόρους" από το έδαφος. Σε αυτό το όνομα βασίστηκε η επιστημονική ονομασία “Corvus frugilegus”, που εύστοχα αποδόθηκε στα Eλληνικά “κόραξ ο σπερμολόγος” (το κοινό χαβαρόνι). [πβ κ. frugilegae formicae «τα μυρμήγκια που μαζεύουν καρπούς»].

Αλλά καθώς η επιλογή καταλήγει και σε συγκέντρωση άχρηστων σπόρων μαζί με τους χρήσιμους, το όνομα του πτηνού «σπερμολόγος» πήρε μετωνυμικά και μια αρνητική μεταφορικά χροιά: «αυτός που συγκεντρώνει και διαδίδει άκριτα πληροφορίες και φήμες». Κοινώς: ο φαφλατάς, ο αερολόγος, ο απεραντολόγος, διαδοσίας.

 

❧ Η πρόσκληση του «σπερμολόγου» Παύλου στον Άρειο Πάγο και η ομιλία του εκεί κατέληξε στον χλευασμό του από τους Αθηναίους σοφούς (ειδικά όταν αναφέρθηκε στην ανάσταση των νεκρών) με το ειρωνικό «ἀκουσόμεθά σου πάλιν περί τούτων» (Πράξ. 17,32) -που θυμίζει την τυπική φράση «Ευχαριστούμε, θα σας ειδοποιήσουμε»..

ΩΣΤΟΣΟ, η ομιλία του συγκίνησε ελάχιστες ευαίσθητες ψυχές, από τις οποίες οι Πράξεις των Αποστόλων μνημονεύουν δύο: την Δάμαρι και τον Διονύσιο Αρεοπαγίτη, μετέπειτα επίσκοπο Αθηνών και πολιούχο της Αθήνας, που σήμερα (3 Οκτωβρίου) εορτάζεται η μνήμη του.

❝τρίβος & τριβή❞ ~

 

Από το αρχαίο ρήμα "τρίβω" (πιέζω, φθείρω με πίεση) παράγεται η "τριβή" — η φθορά που προκαλείται από αυτήν, αλλά και η συνήθεια, η καθημερινή επαφή.

Από το ίδιο ρήμα, όμως, παράγεται και η λ. τρίβος (η), μια λέξη με μακρά ιστορία στην ελληνική γλώσσα, που σημαίνει το μονοπάτι, τη συχνά πατημένη οδό.

Η ετυμολογική αυτή συγγένεια δεν είναι τυχαία: "τρίβος" είναι η γη που έχει πατηθεί τόσες φορές από τα βήματα των ανθρώπων, ώστε η συνεχής τριβή τη μετέτρεψε σε πέρασμα.

Η λέξη διατηρείται ζωντανή στην εκκλησιαστική και ποιητική παράδοση 

 

 

 

 

«ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου,

εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ» (Ησ. 40,3)

Έτσι η ίδια ρίζα κρύβει δύο πράγματα που φαίνονται αντίθετα: τη φθορά και τον δρόμο. Το ίδιο πάτημα που φθείρει το χώμα είναι αυτό που το μετατρέπει σε πέρασμα.

Παιδιόφραστος Διήγησις των Ζώων των Τετραπόδων»

 

Η «Παιδιόφραστος Διήγησις των Ζώων των Τετραπόδων» (γνωστό και ως Πουλολόγος) είναι ένα δημοφιλές υστεροβυζαντινό / πρώιμο μεταβυζαντινό αλληγορικό ποίημα (πιθανώς του 14ου αιώνα) γραμμένο σε δημώδη (λαϊκή) γλώσσα.

Στο έργο αυτό, τα τετράποδα ζώα συγκεντρώνονται σε συνέδριο, με πρωτοβουλία του Λέοντος (του βασιλιά των ζώων), για να διακηρύξουν την ειρήνη μεταξύ τους. Ωστόσο, η συνάντηση γρήγορα μετατρέπεται σε ένα οξύτατο, σκωπτικό και σατιρικό πεδίο διαπληκτισμών («λογομαχία»), όπου το κάθε ζώο καυχάται για τα δικά του χαρίσματα και διαπομπεύει τα ελαττώματα των άλλων.

Ελέφαντας και μαϊμού

Στη συγκεκριμένη σκηνή (στ. 930–978) η μαϊμού διακωμωδεί τον ελέφαντα (την προβοσκίδα, την παράδοξη ανατομία του, τη δυσκαμψία του, τη λαϊκή δοξασία της εποχής ότι ο ελέφαντας δεν λυγίζει τα γόνατά του και κοιμάται όρθιος ακουμπώντας σε δέντρα κ.λπ.).

Ο ελέφαντας, εξοργισμένος την καθυβρίζει με πολύ αιχμηρούς χαρακτηρισμούς («ψειροκονιδοφάγον», «πομπή μαγαρισμένη») και τη διώχνει τρομοκρατημένη.

______________________

📜[ 933a ] 

Ὠς ἤκουσεν ἡ μαϊμοὺ ἐλέφαντος τοὺς λόγους,

ὅλοι γὰρ ἐσυντύχασιν (1) καὶ ἅπαντες ἀπεῖπον (2),

οὐδένας δὲν ἀπόμεινε εἰ μὴ αὐτὴ καὶ μόνη,

ἐκρύπτετο δὲ ὡς πονηρή, μέσον τοῦ συνεδρίου.

Πολλὰ γὰρ ἔνι (3) πονηρή, πλέον τῆς ἀλωπούτζας (4).

Ἐπήδησεν δὲ καὶ αὐτὴ καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον

καὶ ταῦτα ἐπεμφθέγξατο (5) καὶ τῷ ἐλέφᾳ λέγει:

«Ἦλθες καὶ ἐσύ, μακρόμυτε, μετὰ τῆς προμυτίδος (6),

νὰ καυχισθῆς καὶ νὰ εἰπῆς, παρασημιὰ (7) τῶν ζώων;

Ἔξω ἀπὸ τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας εἶσαι·

τοῦ καβούρου τάξιν ἐχεις μεγαλοχαχαλάτου (8)·

ἔχεις ἀλλοῦ τὸ στόμαν σου καὶ ἀλλοῦ τὴν προμυτίδα (6),

ἀλλοῦ συνάγεις βρώματα (9) καὶ ἀλλαχοῦ τὰ τρώγεις.

Ὀξύποδε (10), παράσημε καὶ κάθαρμα (11) τῶν ζώων,

δίχα γονάτων γέγονας καὶ δίχα ἁρμονίας (12),

καὶ στέκεις μονοστέλεχος (13) νύκταν τε καὶ ἡμέρα,

καὶ οὐ πίπτεις νὰ ἀναπαυθῆς ὥσπερ τὰ ἄλλα ζῶα,

οὔτε ἀνάπαυσιν μικρὰν ὡς πάντας τοὺς ἀνθρώπους,

ἀλλ’ ὅτε θέλης νὰ ὑπνοῖς ἐστέκεσαι ὁλόρθος

καὶ ἀκουμπίζεις εἰς δενδρὸν ἢ εἰς μεγάλην πέτραν,

καὶ μετὰ φόβου στέκεσαι καὶ τρόμου καὶ κοιμᾶσαι,

καὶ ἂν νυστάξης πάμπολλα ἢ κοιμηθῆς βαρέα,

ἀιλὶ σὲ σέν (14), κακότυχε, πῶς θέλεις ἐξηστρέψει (15),

νὰ ἐγερθῆς, κακότυχε, νὰ πέσης ἄνω κάτω,

οἱ πόδες σου νὰ στέκουνται ἀπάνου ὥσπερ ξύλα,

ποσῶς (16) δὲ νὰ μὴ δύνασαι νὰ ἐγερθῆς ὁλόρθος.

Καὶ ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι ὁποὺ σὲ κυνηγοῦσιν,

εὑρίσκουν σε, σκοτώνουν σε καὶ παίρνουν τὰ ὀστᾶ σου

ὡς ἄνανδρον, ὡς ἀσθενῆν, μὴ ἔχοντα τί δρᾶσαι.

Καὶ σὺ ληρεῖς (17) μὲ τὰ πολλὰ τὰ ψεματα τὰ λέγεις,

πὼς εἶσαι ζῶον μέγιστον, πάνυ ἀνδρειωμένον·

ὅμως ἀκμὴν (18) νὰ σὲ εἰπῶ καὶ ἄλλον ἕνα λόγον:

Πολλάκις δὲ οἱ ἄνθρωποι ποιοῦν καὶ ἄλλας πράξεις

καὶ τέχνας ἄλλας, ἄτυχε, πῶς νὰ σὲ καταλύσουν,

καὶ πράξεις καὶ καμώματα, τὰ θέλεις ἐγρικήσει (19),

ἐσὺ καὶ ὅλοι ἅπαντες ποὺ στέκουσιν μεδ’ ἔμας (20),

καὶ οὔτε ὕπνον θεωρεῖς (21) ἡμέραν τε καὶ νύκταν·

ἀξινογλύφουν (22) τὰ δενδρὰ ἢ πριονοκοποῦν τα

καὶ ἀποκόπτουν τα λοιπὸν εἰς ἄκρον νὰ κοποῦσιν,

 ὑπάγεις ἐκεῖ νὰ κοιμηθῆς, ἐκεῖ νὰ ἀκουμπίσης,

τὸ δένδρον κροῦ (23) καὶ ρίπτει σε, κάτω εἰς γῆν σὲ θέτει,

σκοτώνουν σε, ὡς εἴπαμεν, καὶ παίρνουν τὰ ὀστᾶ σου».

Τότε ὁ μέγας ἔλεφας εἰς ἄκρον ἐθυμώθη (24),

μετὰ σφοδρᾶς τῆς ἀπειλῆς τὴν μαϊμοὺν ἐλάλει:

«Φεῦγε, ἀπὸ τὴν μέσην μας, πομπὴ μαγαρισμένη (25),

μυσεροκακομούστακον (26), ψειροκονιδοφάγον (27),

ἐσθίεις (28) ψύλλους, ψείρας τε καὶ πάντοτε δακώνεις,

καὶ ἄλλα τὰ μικρότατα τῶν ἀκαθάρτων ζώων.

Φεῦγε λοιπὸν ἀπέμπροσθεν (29), μὴ μαγαρίσης (30) πάντας».

Δρομαία (31) δὲ ἡ μαϊμοὺ φεύγει ἀπὸ τὸ μέσον,

ἀπὸ τὸν φόβον τὸν πολὺν τὸν εἶχε τοῦ ἐλέφα,

καὶ μέσον ἀπεκρύβηκεν πάντων τῶν τετραπόδων.

                           ꧁ ꧂

📖 λεξιλογικά:

1. ἐσυντύχασιν: μίλησαν, κουβέντιασαν (συντυχαίνω).

2. ἀπεῖπον: απόκαμαν, σταμάτησαν να μιλούν.

3. ἔνι: είναι.

4. ἀλωπούτζας: της αλεπούς (σκωπτικά).

5. ἐπεμφθέγξατο: επενέβη μιλώντας / φωνάζοντας.

6. προμυτίδος: της προβοσκίδας.

7. παρασημιὰ: το παράξενο σημάδι, το έκτρωμα.

8. μεγαλοχαχαλάτου: του πελώριου και ατσούμπαλου/κακοφτιαγμένου.

9. βρώματα: τροφή, φαγητά.

10. Ὀξύποδε: σκωπτικά: ο βαρύς/δύσκαμπτος στα πόδια.

11. κάθαρμα: το απόβλητο, ο αποδιοπομπαίος.

12. δίχα ἁρμονίας: χωρίς αναλογία/συμμετρία.

13. μονοστέλεχος: αλύγιστος σαν μονοκόμματο ξύλο.

14. ἀιλὶ σὲ σέν: αλίμονό σου!

15. ἐξηστρέψει: θα τουμπάρεις, θα ανατραπείς.

16. ποσῶς: καθόλου, διόλου.

17. ληρεῖς: λες φλυαρίες/ανοησίες.

18. ἀκμὴν: ακόμη, επιπλέον.

19. ἐγρικήσει: θα καταλάβεις, θα μάθεις (γροικώ).

20. μεδ’ ἔμας: μαζί με εμάς.

21. θεωρεῖς: βλέπεις, απολαμβάνεις.

22. ἀξινογλύφουν: πελεκούν τα δέντρα με αξίνα.

23. κροῦ: σπάει, υποχωρεί.

24. ἐθυμώθη: οργίστηκε.

25. πομπὴ μαγαρισμένη: ρεζίλι μολυσμένο και ακάθαρτο.

26. μυσεροκακομούστακον: σιχαμερή, με άσχημο μουστάκι.

27. ψειροκονιδοφάγον: αυτή που τρώει ψείρες και κόνιδες.

28. ἐσθίεις: τρως.

29. ἀπέμπροσθεν: από μπροστά μου/μας.

30. μαγαρίσης: μολύνεις, βρωμίσεις.

31. δρομαία: τρέχοντας, γρήγορα.

__________________

πηγή: Hans Eideneier (επιμ.), Μεσαιωνικές ιστορίες ζώων. Διήγησις των Τετραπόδων Ζώων & Πουλολόγος, κριτική έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2016.

____

εικόνα: ψηφιακή σύνθεση (ΑΙ) σε ύφος βυζαντινού χειρογράφου

❝ Φαέθων - παϊτόνι ❞ ~

ΣΤΗΝ παραλία της Θεσσαλονίκης, αλλά και σε άλλες περιοχές (πχ Κηφισιά, Αίγινα, Κέρκυρα, Χανιά), είναι πολύ δημοφιλής μια βόλτα με παϊτόνι, ένα είδος επιβατικής άμαξας με τέσσερεις τροχούς και ένα άλογο.

Η λέξη έχει πολύ ενδιαφέρουσα ετυμολογία. Προήλθε από το τουρκικό “payton / fayton”. Εμείς το δανειστήκαμε από την Τουρκική, οι Τούρκοι όμως από τους Γάλλους (γαλλικό "phaéton"), που δημιούργησαν τη λέξη από το αρχαίο “Φαέθων” (αντιδάνειο).

 

 

 

Τι σχέση έχει το "παϊτόνι" με τον μυθικό Φαέθοντα;

Ο Φαέθων ήταν γιος τού Ηλίου, όπως δήλωνε και το όνομά του (το αρχ. “φαέθω” σήμαινε «λάμπω, φωτίζω», από το αρχ. “φάος” «φως». Στον Αίαντα του Σοφοκλή [930] υπάρχει η ωραία φράση “πάννυχα καὶ φαέθοντα”, δηλαδή «νύχτα-μέρα»).

 

Ο Φαέθων επέμενε να οδηγήσει μια φορά έστω το άρμα του πατέρα του, και ο Ήλιος υπέκυψε στις παρακλήσεις του. Αλλά ενώ το οδηγούσε, πετάχτηκε μπροστά του στον ουρανό ένα τέρας, ο Σκορπιός. Ο Φαέθων τρόμαξε, έχασε τον έλεγχο του άρματος και το άρμα κατέβηκε τόσο χαμηλά στη γη που παραλίγο να την κάψει.

Βλέποντας ο Δίας τον κίνδυνο αναγκάστηκε να ρίξει κεραυνό και να σκοτώσει τον Φαέθοντα, γκρεμίζοντάς τον στον Ηριδανό ποταμό. Οι αδελφές του, Ηλιάδες, απαρηγόρητες για τον θάνατο του αδερφού τους, μεταμορφώθηκαν από τους θεούς σε λεύκες. (Όταν φυσάει ελαφρά –ακόμα και σήμερα– τα φύλλα τους θροΐζουν σαν να κλαίνε).

 

Ο Οβίδιος (στις "Μεταμορφώσεις", ΙΙ 327) παραθέτει τα λόγια που γράφτηκαν στον τάφο του Φαέθοντα:

HIC situs est Phaëthon, currus auriga paterni,

quem si non tenuit, magnis tamen excidit ausis.

("Ενθάδε κείται Φαέθων, οδηγώντας το άρμα του πατέρα,

Δεν τα κατάφερε, αλλά ήταν τεράστιο το τόλμημά του").

Έτσι το αστραφτερό άρμα του Ήλιου με τα πολλά ατίθασα άλογα μας έδωσε το ταπεινό παϊτόνι, με το ένα και μόνο εξημερωμένο αλογάκι -σαν αυτό της φωτογραφίας.

Μια τουρκική φράση :Gece, sessizliğin en güzel hâlidir.”

Μετάφραση στα ελληνικά: «Η νύχτα είναι η πιο όμορφη μορφή της σιωπής.» 

 

ΣΟΚΑΡΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ των Ελλήνων μαθητών την ώρα που το Υπουργείο Παιδείας προπαγανδίζει την WOKE ατζέντα!

 

Μελετόπουλος Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Πανεπιστημίου Γενεύης

Η κλεισμένη πύλη ~

Η λέξη "πύλη" είναι πολύ επιβλητική: δεν είναι μια απλή θύρα, αλλά μια μεγάλη είσοδος (πχ κάστρου, ανακτόρου, πόλεως κλπ.). Δεν γνωρίζουμε την προέλευσή της - (σε αντίθεση με τη λέξη "θύρα" < Ι.Ε. *dhwer-, που το συναντάμε σε πλείστες λέξεις, πχ γαλλ. dehors «έξω», γερμ. Tür, αγγλ. door κ.ά.). Είναι από τις αρχαιότερες λέξεις της γλώσσας μας.

 

Σε παλαιά φρούρια ή κάστρα υπήρχε πάντα τεράστια κεντρική πύλη, που υψώνεται βαριά και σιωπηλή, οδηγώντας -μόνη αυτή- στο εσωτερικό μιας πολιτείας. Θυμηθείτε τη Μονεμβασιά ( = μόνη ἔμβασις).

Μια τέτοια πύλη συνήθως μένει κλειστή για να προφυλάξει από εχθρούς. Αλλά στην Π.Δ., στον Ιζεκιήλ, αναφέρεται τέτοια πύλη που μένει κλειστή για άλλο λόγο: προορίζεται να ανοίξει μόνο με την είσοδο του Θεού. 

 

 

 

 

«Καὶ ἐπέστρεψέ με κατὰ τὴν ὁδὸν

τῆς πύλης τῶν ἁγίων τῆς ἐξωτέρας

τῆς βλεπούσης κατὰ Ἀνατολάς,

καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη.

ἡ πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται,

οὐκ ἀνοιχθήσεται,

καὶ οὐδεὶς μὴ διέλθῃ δι’ αὐτῆς,

ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ

εἰσελεύσεται δι’ αὐτῆς,

καὶ ἔσται κεκλεισμένη.» (Ιεζ. 44,2)

 

Ο υμνογράφος του Γενεσίου της Θεοτόκου, αξιοποιώντας την εικόνα αυτή, δημιουργεί μια διπλή αναμονή. Από τη μία, η πύλη προσμένει τον Μέγα Αρχιερέα, για να ανοίξει. Αλλά και ολόκληρη η πόλη, πίσω από την πύλη, περιμένει την πύλη να ανοίξει, για να υποδεχθεί τον βασιλέα. Η πόλη αυτή είναι η οικουμένη.

Λοιπόν -λέει ο υμνογράφος- σήμερα αυτή η αναμονή τελειώνει, γιατί γεννιέται ("ἐκ γαστρὸς προελήλυθε") η πύλη ἡ «κατὰ ἀνατολὰς» εισάγοντας τον βασιλέα Χριστό στην οικουμένη...

 

 

Παραθέτουμε τον ύμνο (δοξαστικό Αίνων):

«Αὕτη ἡμέρα Κυρίου· ἀγαλλιᾶσθε λαοί.

ἰδοὺ γὰρ τοῦ φωτὸς ὁ νυμφών,

καὶ ἡ βίβλος τοῦ λόγου τῆς ζωῆς

ἐκ γαστρὸς προελήλυθε.

Καὶ ἡ κατὰ ἀνατολὰς πύλη ἀποκυηθεῖσα

προσμένει τὴν εἴσοδον τοῦ Ἱερέως τοῦ μεγάλου,

μόνη καὶ μόνον εἰσάγουσα Χριστὸν

εἰς τὴν οἰκουμένην

πρὸς σωτηρίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν»

❝ πρόβολος ❞

(από την υμνολογία του Γενεσίου της Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου

Στήλη σωφροσύνης ἔμψυχος

καὶ λαμπρὸν δοχεῖον, ἀποστίλβον χάριτι

ἡ Ἄννα ἡ εὐκλεής φανεῖσα τέτοκε

τὴν πρόβολον ἀληθῶς,

τῆς παρθενίας τὸ θεῖον ἀπάνθισμα

[...]

 

 

 

Η λέξη "πρόβολος" χρησιμοποιείται και σήμερα ως ειδικός όρος α) της ναυτιλίας β) της αρχιτεκτονικής, αλλά στην υμνογραφία χρησιμοποιείται με την αρχαία της σημασία

α) προμαχώνας, αμυντήριο» (πβ. οὓς αὐτὸς ἔχωσας λιμένας καὶ προβόλων ἐνέπλησας (Δημοσθ. Κατά Αριστογείτονος, 84)

β) (για πρόσωπα) «φρουρός, φύλακας» (πβ. πρόβολος ἐμός, σωτὴρ δόμοις, ἐχθροῖς βλάβη (Αριστοφ. Νεφέλαι, 1161)

Στην υμνογραφία σημαίνει συνηθέστατα "προστάτης", σημασία που ταιριάζει άριστα με το κεντρικό νόημα του παρόντος ύμνου: η Άννα ως στήλη σωφροσύνης που ήταν γέννησε την Παρθένο, η οποία με τη σειρά της γίνεται ο φύλακας και βοηθός (πρόβολος) των αγωνιζομένων στην παρθενία (πβ. Τεῖχος εἶ τῶν Παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε).

"Θεράπων" από τον υπηρέτη στον θεραπευτή ~

 

Η αρχαία λέξη "θεράπων" (από την οποία η λέξη "θεραπεύω") είναι αρχαιότατη, πιθ. ήδη μυκηναϊκή (αν κρίνουμε από τον τύπο te-ra-po-si: θεράποσι, δοτ. πληθ.).

Σήμαινε αρχικά «αυτός που υπηρετεί κάποιον». Στον Όμηρο ήταν ο πιστός ακόλουθος του πολεμιστή: ο ηνίοχος και ο οπλοφόρος που τον βοηθούσε να φορέσει την πανοπλία του. Ακόμη και ο συμπολεμιστής ευγενής, που όμως ήταν κατώτερος στην ιεραρχία.

Αργότερα όμως, η έννοια της υπηρεσίας εξελίχθηκε σε έννοια φροντίδας — πρώτα προς έναν θεό ή τιμώμενο πρόσωπο και κατόπιν (ήδη από τον Ιπποκράτη) προς τον ασθενή. (H χρήση τής λέξης στη φρ. "θεράπων γιατρός / ιατρός" είναι νεότερη, πιθανόν σημασιολογικό δάνειο από το ιταλ. medico curante). Τελικά, στη λέξη θεραπεύω αυτή η ιατρική σημασία επικράτησε, και όχι το «υπηρετώ»).

 

 

 

 

Έτσι, η ίδια λέξη δήλωσε δύο φαινομενικά διαφορετικές ιδιότητες:

θεράπων = υπηρέτης, ακόλουθος

θεράπων = αυτός που θεραπεύει, που παρέχει ιατρική φροντίδα

____________

Αυτή η διπλή σημασία της λέξης αξιοποιείται θαυμάσια σε ύμνους της εκκλησίας, όπως το παρακάτω απολυτίκιο του αγίου Νεκταρίου

«[...] Νεκτάριον τιμήσωμεν πιστοί,

ὡς ἔνθεον θ ε ρ ά π ο ν τ α Χριστοῦ·

ἀναβλύζει γὰρ ἰάσεις παντοδαπὰς

τοῖς εὐλαβῶς κραυγάζουσι ....».

«Θεράπων του Χριστού» (υπηρέτης), αλλά και «θεράπων των ανθρώπων» (θεραπευτής) ...

Ελληνικές Διάλεκτοι και Προφορές (Ελληνικά, Κυπριακά, Κρητικά, Ποντιακά, Γρηγορικά και Τσακώνικα)

Ίνδικτος ~

 

Η παράδοση της εκκλησίας να μετράει το έτος από τον Σεπτέμβριο (όχι τον Ιανουάριο) έχει ιστορική αρχή. Επί Ιουλίου Καίσαρα εισήχθη στο ρωμαϊκό κράτος ο ορισμός των φορολογικών περιόδων διάρκειας 15 ετών που ξεκινούσαν την 1η Σεπτεμβρίου. Αυτή η περίοδος έλαβε το όνομα indictio «ορισμός» (ελλην. "Ίνδικτος").

 

 

 

 

❝Εἰς τοὺς παλαιοὺς Ῥωμάνους πολλὰ ἐτιμᾶτο αὕτη

ἐξ ἀρχαίων χρόνων. Ἰνδικτιὼν δὲ κατὰ τὴν ῥωμαϊκήν,

ἤτοι λατινικὴν γλῶσσαν, θέλει νὰ εἰπῇ ὁρισμός❞

(Νικόδημος Αγιορείτης, 18ος αι.).

Το όνομα αυτό καθιερώθηκε μετέπειτα στο Βυζάντιο, πρώτα ως "Ινδικτιών" και αργότερα ως "Ίνδικτος", αλλά με άλλη σημασία: η αρχή της φορολογικής περιόδου έγινε αρχή του ΕΤΟΥΣ.

Έτσι, ήδη από τους χρόνους του Μ. Κωνσταντίνου η 1η Σεπτεμβρίου μαρτυρείται ως εορτή της αρχής του εκκλησιαστικού έτους και έκτοτε με το όνομα «αρχή της Ινδίκτου» παρέμεινε στο εκκλησιαστικό τυπικό ώς και τις μέρες μας. Εορτάζεται δε (ειδικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο) με κάθε επισημότητα, κατά τη γλαφυρή φράση πάλι του Νικοδήμου Αγιορείτου:

❝Ἵνα διὰ μέσου τῆς ὑμνωδίας καὶ ἱκεσίας, ὁποὺ

προσφέρομεν εἰς τὸν Θεὸν ἐν τῇ ἑορτῇ ταύτῃ,

γένῃ ὁ Θεὸς ἵλεως εἰς ἡμᾶς καὶ εὐλογήσῃ

τὸν νέον χρόνον, καὶ χαρίσῃ τοῦτον εἰς ἡμᾶς

εὐτυχῆ καὶ γεμάτον ἀπὸ ὅλα τὰ σωματικὰ ἀγαθά❞. ~ 

 

 

Σημείωση: Στο βυζαντινό χρονολογικό σύστημα η κτίση του κόσμου τοποθετείται την 1η Σεπτεμβρίου του 5509 π.Χ. Άρα, αν ζούσαμε στο Βυζάντιο, το έτος που αρχίζει σήμερα θα ήταν το (2026 + 5509 7535.

Και θα ήταν το 5ο της τρέχουσας ινδικτιώνος ....

(7535 — διαιρέστε διά 15 και κρατήστε το υπόλοιπο

🌾 μόδι 🌾

❝ οὐδὲ καίουσι λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν

ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν λυχνίαν,

καὶ λάμπει πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ ❞ (Ματθ. 5,15)

(μετάφρ.)

«όταν ανάβουν λυχνάρι, δεν το βάζουν κάτω από κάδο,

αλλά πάνω σε λυχνοστάτη, ώστε να φωτίζει όλους

όσοι βρίσκονται στο σπίτι».

Πόση δύναμη κρύβει αυτή η εικόνα: ένας λύχνος αναμμένος, κι όμως σκεπασμένος με έναν κάδο. Ένα φως που υπάρχει, αλλά δεν φαίνεται· και περιμένει να φανερωθεί.

~ ~ ~ ~

Ο " μόδιος " στην αρχαιότητα (λατ. modius) ήταν μονάδα μέτρησης σιτηρών.

Με αυτή τη σημασία επιβιώνει σήμερα η λέξη " μόδι " [το]: μονάδα μετρήσεως χωρητικότητας ξηρών καρπών και σιτηρών, ισοδύναμη με 8,75 λίτρα. Στην επαρχία χρησιμοποιήθηκε μέχρι πρόσφατα, πβ. την ευχή για καλή σοδειά « Χίλια μόδια». Απαντά επίσης και σε τοπωνύμια (πβ. Χιλιομόδι).

Κατ' επέκταση, χρησιμοποιήθηκε και για έκταση (ανάλογη με τη σοδειά που μπορεί να δώσει), όπως στο κυπριακό Άσμα του Διγενή:

❝ τζ΄ εκράτεν η πατούνα του εννιά μοδιών χωράφκια...❞

Επίσης, δήλωσε μεταφορικά μεγάλη ποσότητα ή πλήθος, όπως στον Μιχαήλ Γλυκά, βυζαντινό συγγραφέα του 12ου αιώνος:

❝ αν γένει κτύπος πούποτε, μόδιν αγγέλους βλέπεις ❞

Συνεκδοχικά, όμως ήταν και το αγγείο, ο κάδος που περιείχε τα δημητριακά. Με αυτή τη δεύτερη σημασία χρησιμοποιείται στην Καινή Διαθήκη.

~ ~ ~ ~

Η εικόνα του λυχναριού που κρύβεται κάτω από τον κάδο, συγκίνησε τους υμνογράφους, οι οποίοι με τη φράση «μόδιος σιγῆς» αναφέρθηκαν σε πρόσωπα αγίων, λείψανα ή και ιερά αντικείμενα, που έμειναν για αιώνες στην αφάνεια, αλλά κάποια στιγμή αποκαλύφθηκαν

● Έτσι συμβαίνει και στην υμνογραφία του αγίου Φανουρίου (27 Αυγούστου), που ονομάστηκε «Νεοφανής» επειδή η εικόνα και ο ναός του «φανερώθηκαν» τυχαία μέσα σε χαλάσματα τον 14ο αιώνα στη Ρόδο (πολλούς αιώνες μετά το μαρτύριό του).

❝Μαρτυρήσας ἀνδρικῶς,

ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ,

ὑπὸ μ ό δ ι ο ν σιγῆς ἔμεινας ἔτεσι πολλοῖς,

ἀλλ' ἐπεγνώσθης ἐν Ῥόδῳ νεύματι θείῳ❞