Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2026

γύπη > γούβα ~


◾"Γούβα" είναι κάθε μικρό κοίλωμα γήινης επιφάνειας, όπως μια λακκούβα ή ένας λάκκος. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί και μεταφορικά, συνήθως με αρνητική χροιά, για να περιγράψει μια κατοικημένη περιοχή που βρίσκεται χαμηλότερα από τις γύρω περιοχές. Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε: "Η συνοικία τους ήταν μια γούβα".
 
 Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο που λέει "ΛΕΞΕΙΣ AEEMELALIROFSAPAA MΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΑΡΧΑΙΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Ποια λέξη που δηλώνει ανωμαλία του εδάφους προέρχεται από το αρχ. γύπη <<κοίλωμα yns, σπήλαιο>>."
 
➤Η λέξη "γούβα" πιθανότατα προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη "γύπη", που σημαίνει «κοίλωμα γης, σπήλαιο». Ο λεξικογράφος Ησύχιος αναφέρει πολλές άλλες χρήσεις της λέξης. Συναντάμε επίσης τους μεσαιωνικούς τύπους "γούφα" και "γοῦππος".
➤Μια άλλη άποψη είναι ότι η λέξη ανάγεται σε αρωμουνική (βλάχικη) λέξη "guva" (συγγενή με την αλβανική "guvë"), η οποία προέρχεται από τη μεσαιωνική λατινική λέξη "guba", και πάλι όμως η αναγωγή της λ. είναι στο αρχ. "γύπη" (απλώς στην περιπτωση αυτή έχουμε αντιδάνειο και όχι απευθείας παραγωγή)
◾Γούπατο (που κάποιοι απάντησαν) είναι το βαθούλωμα της επιφάνειας, η έκταση εδάφους που σχηματίζει κοίλωμα. Είναι ουσιαστικά συνώνυμο της "γούβας".
➤ Η ετυμολογία του "γούπατου" είναι λίγο αβέβαιη. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι προέρχεται από συμφυρμό των λέξεων "γούβα" και "πάτος" με απλολογία.
____________
🗒 Προσαρμογή από Γ. #Μπαμπινιώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
🙠 ❝ Η προέλευση και ιστορία των ελληνικών λέξεων ❞

🌾Απρόβλεπτες επιβιώσεις αρχαίων λέξεων και ονομάτων σε σημερινές νεοελληνικές λέξεις...
🖋️ «έπ' ἀληθείας περί ἐλαχίστων μόνον λέξεων
τῆς γλώσσης δύναταί τις νά εἲπῃ
ὅτι ὄντως ἀπώλοντο». (Γ. Χατζηδάκις. ΜΝΕ)
__

1 σχόλιο:

ἐμπεσῶν εἰς λάκκον τις είπε...

... μιὰ γοῦβα τῆς ψυχῆς μας, λὲς,

τὸ "ἐγῶ"...

κι ἐγούβιασε πλέον, γιὰ τὰ καλά τὸ εἶναι μας

τὸ ἀκοινώνητο,

κι ἔπιασε πᾶτο (γούπατο λοιπόν)
ἐπιθυμῶντας ἀσταμάτητα...
νὰ ἔχει... νὰ κατέχει...

πράγματα, μὰ κι ἀνθρώπους...

ἐξ οὗ καὶ οἱ σχέσεις ποὺ ἀναζητᾶ
(κι ἀπόμεινε ἀγκαλιά μὲ τὰ σκυλιά καὶ τὰ γατάκια)

καὶ... θυμηθεῖτε τὶ μαθαίναμε
-ἀπ' τὴν γραμματική
τῆς σοϕῆς Ἑλληνικῆς-
πὼς... τοῦ... "ἔχω" καὶ τῆς "σχέσης"
κοινή ἡ ρίζα, τὸ... "σχ"... !!
(καὶ δεδομένη ἡ συγγένειά τους...)

κάποιοι ὀνειρεύονται μάλιστα... "σχέσεις"...
ἀκόμη καὶ... στὰ Πρόσωπα/Ὑποστάσεις τῆς Ἁγίας Τριᾶδος

καὶ ἡ ϕαντασία τους καλπάζει,
εἰσάγοντας χρόνους, στιγμές καὶ στιγμιότυπα στὸ Αἰώνιο
διπλώνοντας σὰν μαντηλάκι, λές,
τὸ Ἀΐδιον...
γιὰ τὸ τσεπάκι τους...

παίζοντας μὲ... καινούριες λέξεις, μεταϕράσεις, παραϕράσεις καὶ ψιλοάσχετες -καινοτόμες- ἐκϕράσεις... !