«Η Μελωδία της Παρακμής»

«∆έν εἶναι καθόλου παράξενο, ἐάν ἡ Ἐκκλησία γράψει µιά προσευχή γιά προστασία ἀπό τόν “πολιτισµό”… µέ τήν ἔννοια ὅτι ὁ πολιτισµός χωρίς τό Θεό, ἀποτελεῖ ἄθροισµα ὅλων τῶν κακιῶν…»

~Αγιος Νικόλαος Βελιµίροβιτς~

 

Γράφει ο Στυλ. Καβάζης 

  Ίσως τελικά να μην υπάρχει πιο ειλικρινής καθρέφτης μιας κοινωνίας από τα θεάματα που την διασκεδάζουν.Η Eurovision είναι απλώς ένας μουσικός διαγωνισμός. Είναι ένα πολιτισμικό σύμπτωμα, ένα ακόμη σημείο των καιρών.Ένα πολύχρωμο πανηγύρι θορύβου, υπερβολής, αισθητικής αποσύνθεσης και πνευματικής εξάντλησης, που βαφτίζεται «γιορτή», επειδή η εποχή μας φοβάται να κοιτάξει κατάματα το υπαρξιακό της κενό.

Βλέπω να γράφονται σωρηδόν κείμενα τις τελευταίες ημέρες που καταφέρονται κυρίως εναντίον του εκπροσώπου μας στον διαγωνισμό και του τραγουδιού του.

Αυτή όμως είναι η εύκολη λύση, μου θυμίζει την παροιμία του θυμόσοφου λαού που λέει ότι αντί να χτυπάμε τον γάιδαρο χτυπάμε το σαμάρι, γι'αυτό ακριβώς δεν πρέπει να εξοργιζόμαστε πρώτα με τον «καλλιτέχνη».

Ούτε με το τραγούδι.

Ούτε με τη σκηνική πρόκληση.

Ο καλλιτέχνης δεν γεννά την εποχή. Η εποχή γεννά τον καλλιτέχνη που της μοιάζει.

Κάθε κοινωνία παράγει τελικά τη μουσική του εσωτερικού της κόσμου.Όταν ένας πολιτισμός χάνει το μέτρο, την ιερότητα, τη σιωπή, τη βαθύτητα και τη μεταφυσική του πείνα, τότε η τέχνη του μετατρέπεται σιγά σιγά σε κραυγή εντυπωσιασμού. Δεν επιδιώκει πια να ανυψώσει τον άνθρωπο, απλά επιδιώκει να τον διεγείρει. Να τον σοκάρει. Να τον κρατήσει για λίγα δευτερόλεπτα αιχμάλωτο της εικόνας.

Η παρακμή σπάνια εμφανίζεται σαν τραγωδία.

Συνήθως εμφανίζεται σαν θέαμα.

Με φώτα LED.

Με συνθήματα περί «απελευθέρωσης».

Με ασταμάτητη ανάγκη για προσοχή.

Με ανθρώπους που ουρλιάζουν ότι είναι «μοναδικοί», ενώ μοιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους.Ίσως τελικά αυτή να είναι η πιο σκοτεινή ειρωνεία της εποχής μας,ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν μιλούσε τόσο πολύ για «αυθεντικότητα», ενώ ποτέ δεν υπήρξε τόσο μαζικά κατασκευασμένος.

Η Eurovision μοιάζει σήμερα με λειτουργία ενός μεταμοντέρνου πολιτισμού που έχει χάσει το κέντρο του. Όχι γιατί υπάρχουν εκκεντρικά ρούχα ή αδύναμα τραγούδια αυτά υπήρχαν και τις προηγούμενες δεκαετίες. Αλλά γιατί πίσω από όλο αυτό διακρίνεται μια βαθύτερη εξάντληση η αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να παράξει νόημα χωρίς υπερδιέγερση.Γι’ αυτό όλα πρέπει να είναι πιο ακραία, πιο θορυβώδη, πιο προκλητικά, πιο φανταχτερά, πιο «διαφορετικά».Διότι μια κουρασμένη κοινωνία χρειάζεται ολοένα ισχυρότερες δόσεις εντυπωσιασμού για να μην αισθανθεί το εσωτερικό της κενό.

Αναπόδραστα μέσα σε αυτό το ομιχλώδες τοπίο, η τέχνη παύει να είναι αναζήτηση αλήθειας και γίνεται προϊόν στιγμιαίας κατανάλωσης. Δεν έχει σημασία αν κάτι είναι ωραίο ή δημιουργικό αρκεί να γίνει viral. Δεν έχει σημασία αν συγκινεί,αρκεί να προκαλεί αντίδραση. Δεν έχει σημασία αν ενώνει τον άνθρωπο με κάτι ανώτερο,αρκεί να παράγει θέαμα.Αυτό είναι το δράμα του σύγχρονου πολιτισμού ότι έχασε την ικανότητα να ξεχωρίζει την ελευθερία από τη διάλυση.

Δυστυχώς όταν ένας πολιτισμός αποθεώνει μονάχα την πρόκληση, αργά ή γρήγορα παύει να δημιουργεί ανθρώπους με εσωτερικό κόσμο. Δημιουργεί προσωπικότητες-προϊόντα. Ανθρώπους που υπάρχουν μόνο όταν τους κοιτούν.Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο να αφορίζουμε ή να σατιρίζουμε το συγκεκριμένο πανυγήράκι.Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η σκηνή της είναι ο καθρέφτης μας.Καθρέφτης μιας Ευρώπης κουρασμένης πνευματικά.

Μιας κοινωνίας που μπέρδεψε την πρόοδο με την αποϊεροποίηση των πάντων.Που μιλά αδιάκοπα για δικαιώματα αλλά αδυνατεί να απαντήσει γιατί αξίζει να ζει κανείς.Που πολλαπλασιάζει τις απολαύσεις αλλά χάνει τη χαρά.Που έχει άπειρη πληροφορία αλλά όλο και λιγότερη σοφία.

Καπώς έτσι καταλήγουμε ότι αυτή η επαναλαμβανόμενη «μελωδία της παρακμής» που ακούγεται όλο και πιο δυνατά καλύπτοντας ακόμη και τις ίδιες μας τις σκέψεις δεν αφορά ένα τραγούδι, ούτε ένα διαγωνισμό, αλλά ένα πολιτισμό που εξακολουθεί να χορεύει αφιονισμένος γύρω από τα συντρίμια της ψυχής του.