Με αφορμή μια επίσκεψη στη Μονή των Φιλανθρωπηνών στο νησί των Ιωαννίνων, η αρχαιολόγος Μυρτάλη Αχειμάστου-Ποταμιάνου αναλύει την ιστορία και την μεγάλη πνευματική και καλλιτεχνική αξία των τοιχογραφιών της Μονής.
... ὅταν ὁ Θεός παρεδωσε, τὸ μισοτυϕλωμένο Γένος μαςστὴν θλιβερή καὶ κακομοιριασμένη ἀγέλη τῶν Ὀσμανλῆδων εῖχε ἤδη ξεπουληθεῖπαραδομένο στὰ δυτικὰ χούγια καὶ σκέψη,κι ἀποδεκατιζόταν π ν ε υ μ α τ ι κ ά μὲ μιὰν ἐλπίδα τραγελαϕική...ἀϕοσιωμένο -μὲ προσήλωση-στοῦ... "ιλ πάπα" τὴν παν'τοῦϕλα(καὶ σὲ λατινικά ϕρανκοβασίλεια,ποὺ ἀλληλοσϕαγιάζονταν γιὰ πρωτοκαθεδρίες),καὶ ἐνῶ στέρευεκαί στὰ ὑλικά, ποὺ γίνονταν δικαίωμα ἐλιτίστικοκαὶ κτῆμα τῶν ὀλίγων -μίας μικρῆς μαϕίας-ἀπόλεμων πολέμαρχων,δουκῶν καὶ... ἀρλεκίνων(τὶ μᾶς θυμίζει... ;), ποὺ σϕαλιαρίζονταν εἰς τ' ἀναμεταξύ των, δημοσίως(κάπου τὸ εἴδαμε κι αὐτό...) καὶ ἰδιωτικάμέσ' στὰ παλάτια τους,μὲ νύχια καὶ μὲ δόντια... διαλεγόμενοι...μὲ σϕάξιμο ἄϕθονο μὲ τὸ βαμβάκι καὶ τὸ λεπίδι...•αὐτό τὸ ἐκκοσμικευμένο Γἐνος,(συρϕετός μᾶλλον,ἔνεκα τῆς α π ο σ τ α σ ί α ς)αἰχμαλωτεύτηκε μὲν,αλλά ἤδη ἐγκαίρως προικισμένο μὲ τὸνἠ σ υ χ α σ μ ό(Γρηγόριος Παλαμᾶς... κύρ Μανουήλ Πανσέληνος... καὶ μιὰ πλειάδα πρώτης ζύμης )ἀπέκτησε ν η σ ῖ δ ε ς/ἐργαστήρια,ὅπου ἡ πραγματική Ἐλευθερία,στὰ χέρια καὶ τὸν νοῦ μίας μ α γ ι ᾶ ς ,ἐτοιμαζόταν, ζυμωνόταν, κι αὔξανεκι ἐϕανερώθη τὸ ἐκτύπωμά της,-Φιλοκαλούμένο-σὲ ἕνα σωρό ἕργα μεγάλα μοναστήρια... μὲ τὰ πλινθοπερίκλεισταντουβάρια. τους τὰ.. λεπτοκεντημένα καὶ ταπεινά ἀσκηταριάπετροπελεκητάγεννήματα Πνεύματοςμ ε τ α ν ο ί α ς ,ὑπομονῆς κι ἐπιμονῆς,τῶν Φωτισμένων ἐργατῶντῶν Φιλοκαλλικῶν "ἐργαστηρίων"(μονές... ἡσυχαστήρια... ἀσκηταριά... καλύβες...καὶ οἱ πέριξ ἐνορίες καὶ κοινότητες)ποὺ ὡς καὶ σήμερα, σὲ... μετερίζια ἀητοϕολιές...παρὰ τὴν ἐξαπάτηση τοῦ... ϕρέντλυ... χαρτοβασιλείου (τοῦ τόσο ϕιλικοῦ στὸν χρήστη),κοντά ἑξακόσια χρόνια τώρακι ἐνάντια στὶς δυνάμεις τῆς ἀγορᾶς...τῶν (λαθρ)εμπόρων τῶν ἐθνῶν...τά... ἕνα σωρό δόλια τεχνουργημένα... κοσμικο'συστηματηδεύματά τους,ποὺ κλέβουν τὰ μυαλά, μὲ δόλιες ψευτοσωτηρίες... διασϕαλίζοντας τὴν σϕραγισμένη ἐρμητική κλεισοῦρατῶν βλεμμάτων μας,τὴν σανολόγο μαςαἰσθητική ἀπόλαυση,καὶ τὴν προσήλωσή μας στὴν γαστρυπογάστριο...δια...σκοτόλογοἐπιθυμιολογία... ἐ π ι μ έ ν ο υ ν ... ν' ἀντιστσκονταισυχνά σ ι ω π η λ ά ... !(παρὰ τὴν μὲ μανία κι ἔως...$#@τ%ϡρο&ͳολογήσεωςἀναντηρήτου καὶ περηϕανοῦς,ἐπιστημονο'λογημένης μετά πᾶσηςσπουδαιότητας ϕιλοσόϕου ἀλχημείας,καὶ... γνωστικῶν... θρυλούμενων... ρητῶν καὶ ἀπορρήτων, τὰ..ὤν οὐκ ἔστιν ἀριθμός... κι ἄ χ ρ ι .. κ α ι ρ ο ῦ ... ! )
... ὅταν ὁ Θεός παρεδωσε,
ΑπάντησηΔιαγραφήτὸ μισοτυϕλωμένο Γένος μας
στὴν θλιβερή
καὶ κακομοιριασμένη ἀγέλη
τῶν Ὀσμανλῆδων
εῖχε ἤδη ξεπουληθεῖ
παραδομένο
στὰ δυτικὰ χούγια
καὶ σκέψη,
κι ἀποδεκατιζόταν
π ν ε υ μ α τ ι κ ά
μὲ μιὰν ἐλπίδα τραγελαϕική...
ἀϕοσιωμένο -μὲ προσήλωση-
στοῦ... "ιλ πάπα" τὴν παν'τοῦϕλα
(καὶ σὲ λατινικά ϕρανκοβασίλεια,
ποὺ ἀλληλοσϕαγιάζονταν
γιὰ πρωτοκαθεδρίες),
καὶ ἐνῶ στέρευε
καί στὰ ὑλικά,
ποὺ γίνονταν
δικαίωμα ἐλιτίστικο
καὶ κτῆμα τῶν ὀλίγων
-μίας μικρῆς μαϕίας-
ἀπόλεμων πολέμαρχων,
δουκῶν καὶ... ἀρλεκίνων
(τὶ μᾶς θυμίζει... ;),
ποὺ σϕαλιαρίζονταν
εἰς τ' ἀναμεταξύ των,
δημοσίως
(κάπου τὸ εἴδαμε κι αὐτό...)
καὶ ἰδιωτικά
μέσ' στὰ παλάτια τους,
μὲ νύχια καὶ μὲ δόντια...
διαλεγόμενοι...
μὲ σϕάξιμο ἄϕθονο
μὲ τὸ βαμβάκι καὶ τὸ λεπίδι...•
αὐτό τὸ ἐκκοσμικευμένο Γἐνος,
(συρϕετός μᾶλλον,
ἔνεκα τῆς α π ο σ τ α σ ί α ς)
αἰχμαλωτεύτηκε μὲν,
αλλά ἤδη ἐγκαίρως
προικισμένο μὲ τὸν
ἠ σ υ χ α σ μ ό
(Γρηγόριος Παλαμᾶς...
κύρ Μανουήλ Πανσέληνος...
καὶ μιὰ πλειάδα πρώτης ζύμης )
ἀπέκτησε
ν η σ ῖ δ ε ς/ἐργαστήρια,
ὅπου ἡ πραγματική Ἐλευθερία,
στὰ χέρια καὶ τὸν νοῦ μίας
μ α γ ι ᾶ ς ,
ἐτοιμαζόταν, ζυμωνόταν, κι αὔξανε
κι ἐϕανερώθη τὸ ἐκτύπωμά της,
-Φιλοκαλούμένο-
σὲ ἕνα σωρό ἕργα
μεγάλα μοναστήρια...
μὲ τὰ πλινθοπερίκλειστα
ντουβάρια. τους τὰ.. λεπτοκεντημένα
καὶ ταπεινά ἀσκηταριά
πετροπελεκητά
γεννήματα Πνεύματος
μ ε τ α ν ο ί α ς ,
ὑπομονῆς κι ἐπιμονῆς,
τῶν Φωτισμένων ἐργατῶν
τῶν Φιλοκαλλικῶν "ἐργαστηρίων"
(μονές... ἡσυχαστήρια... ἀσκηταριά... καλύβες...
καὶ οἱ πέριξ ἐνορίες καὶ κοινότητες)
ποὺ ὡς καὶ σήμερα,
σὲ... μετερίζια ἀητοϕολιές...
παρὰ τὴν ἐξαπάτηση
τοῦ... ϕρέντλυ... χαρτοβασιλείου
(τοῦ τόσο ϕιλικοῦ στὸν χρήστη),
κοντά ἑξακόσια χρόνια τώρα
κι ἐνάντια
στὶς δυνάμεις τῆς ἀγορᾶς...
τῶν (λαθρ)εμπόρων τῶν ἐθνῶν...
τά... ἕνα σωρό
δόλια τεχνουργημένα... κοσμικο'συστηματηδεύματά
τους,
ποὺ κλέβουν τὰ μυαλά,
μὲ δόλιες ψευτοσωτηρίες...
διασϕαλίζοντας
τὴν σϕραγισμένη
ἐρμητική κλεισοῦρα
τῶν βλεμμάτων
μας,
τὴν σανολόγο μας
αἰσθητική ἀπόλαυση,
καὶ τὴν προσήλωσή μας
στὴν γαστρυπογάστριο...
δια...σκοτόλογο
ἐπιθυμιολογία...
ἐ π ι μ έ ν ο υ ν ...
ν' ἀντιστσκονται
συχνά σ ι ω π η λ ά ... !
(παρὰ τὴν μὲ μανία
κι ἔως...
$#@τ%ϡρο&ͳολογήσεως
ἀναντηρήτου καὶ περηϕανοῦς,
ἐπιστημονο'λογημένης μετά πᾶσης
σπουδαιότητας
ϕιλοσόϕου ἀλχημείας,
καὶ... γνωστικῶν...
θρυλούμενων...
ρητῶν καὶ ἀπορρήτων,
τὰ..
ὤν οὐκ ἔστιν ἀριθμός...
κι ἄ χ ρ ι .. κ α ι ρ ο ῦ ... ! )