9Η ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ -ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

 

«Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου.

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου (…)

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα μαύρα ρίγη (…)

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι!(…)

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα λόγια του Ύμνου!»

(Οδυσσέας Ελύτης, «Άξιον Εστί»)

 

 

 

 

«Μήγαρις ἔχω ἄλλο στό νοῦ μου, πάρεξ ἐλευθερία καί γλῶσσα;»

(Διονύσιος Σολωμός)

«Όταν ένας λαός δεν τολμά να υπερασπιστεί την γλώσσα του, είναι πλέον έτοιμος για την σκλαβιά»

(Ρεμί ντε Γκουρμόν)

«Η γλώσσα είναι ακατανόητη γιατί οι άνθρωποι δεν µιλούν για τα σηµαντικά»

(Ευγένιος Ιονέσκο)

«Σκεφτόμαστε μόνο με τη χρήση της γλώσσας»

(Καρλ Κράους)

«Αν η σκέψη διαφθείρει τη γλώσσα, και η γλώσσα μπορεί να διαφθείρει την σκέψη»

(Τζωρτζ Όργουελ, «Η φάρμα των ζώων»)

«Η γλώσσα δεν είναι μόνο μέσο επικοινωνίας. Κουβαλά την ψυχή του λαού μας. Τη ζωή μου την πέρασα σε πενήντα τετραγωνικά παλεύοντας με τη γλώσσα. Στο βάθος αυτό είναι η ποίηση: μια συνεχής πάλη με τη γλώσσα. Την γλώσσα την ελληνική που είναι η πιο παλιά και η πιο πλούσια γλώσσα του κόσμου»

(Οδυσσέας Ελύτης)

«Ο Θεός μας χάρισε μία γλώσσα ζωντανή, εύρωστη, πεισματάρα και χαριτωμένη, που αντέχει ακόμη, μολονότι έχουμε εξαπολύσει όλα τα θεριά για να τη φάνε• έφαγαν όσο μπόρεσαν, αλλά απομένει η μαγιά. Έτσι θά ‘λεγα, παραφράζοντας τον Μακρυγιάννη. Δεν ξέρω πόσο θα βαστάξει ακόμη αυτό. Εκείνο που ξέρω είναι ότι η μαγιά λιγοστεύει και δε μένει πια καιρός για να μένουμε αμέριμνοι. Δεν είναι καινούργια τα σημεία που δείχνουν πως αν συνεχίσουμε τον ίδιο δρόμο, αν αφεθούμε μοιρολατρικά στη δύναμη των πραγμάτων, θα βρεθούμε στο τέλος μπροστά σε μια γλώσσα εξευτελισμένη, πολύσπερμη και ασπόνδυλη»

(Γιώργος Σεφέρης, σε ομιλία του, στις 14 Απριλίου 1964, στη Φιλοσοφική Σχολή της Θεσσαλονίκης)

«Μπορούμε να πούμε πως το καθήκον του ποιητή, ως ποιητή, είναι μόνο έμμεσα στο λαό του∙ το άμεσο καθήκον του είναι στη γλώσσα του, πρώτα να τη διαταράσσει κι έπειτα να την πλατύνει και να τη βελτιώσει. Εκφράζοντας αυτά που αισθάνονται οι άλλοι άνθρωποι αλλάζει και το συναίσθημα κάνοντάς το πιο συνειδητό. Κάνει το λαό να αποχτά μεγαλύτερη συνείδηση γι’ αυτό που κιόλας αισθάνεται κι έτσι τον μαθαίνει κάτι για τον εαυτό του»

(Τόμας Έλιοτ)

«Διάνοια και λόγος ταυτόν»

(Πλάτων)

«Η γλώσσα μου είναι ο κόσμος μου»

(Wittgenstein)

«Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου»

(Wittgenstein)

«Γλώσσα νόησις νοήσεως»

(Χρήστος Τσολάκης)

«Τα όρια του λόγου μου σηματοδοτούν τα όρια του κόσμου μου»

(Χρήστος Τσολάκης)

«Οι γλώσσες παρακολουθούν τα πνευματικά αναστήματα των λαών»

(Χρήστος Τσολάκης)

«Οι γλώσσες βρίσκονται στα πολιτισμικά επίπεδα των λαών που τις μιλούν»

(Χρήστος Τσολάκης)

«Οι γλώσσες βρίσκονται στα ύψη των πολιτισμών των λαών»

(Χρήστος Τσολάκης)

«Γλώσσα είναι ολόκληρος ο λαός»

(Φλαμανδικό ρητό)

«Πείρατα ψυχής ουν αν εξεύροιο πάσαν επιπορευόμενος οδόν. Ούτω βαθύν λόγον έχει. Έστι ψυχής λόγος εαυτόν αύξω»(Την άκρη της ψυχής δεν μπορεί κανείς να τη βρει όποιον δρόμο και να πάρει. Υπάρχει λόγος στην ψυχή που αυξάνει τον εαυτό του)

(Ηράκλειτος)

«Οι λέξεις είναι πράξεις»

(L. Wittgenstein)

«Όποιος δεν ξέρει ξένες γλώσσες, δεν ξέρει τίποτα από τη δική του»

(Γκαίτε)

«Υποτάξου πρώτα στη γλώσσα του λαού σου και, αν είσαι αρκετός, κυρίεψέ την»

(Διονύσιος Σολωμός)

«Την ποιητική λέξη τη δυναστεύει ένας ακαταμάχητος πόθος ελευθερίας»

(Κακριδής)

«Κοιτάξτε τα χείλη μου, απ’ αυτά εξαρτάται ο κόσμος»

(Οδυσσέας Ελύτης)

«Στερνός σκοπός του ποιητή δεν είναι να περιγράφει τον κόσμο, αλλά να τον δημιουργεί ονομάζοντάς τον»

(Γιώργος Σεφέρης)

«Κάθε φορά που ο λόγος ξετυλίγει ένα γεγονός, κάθε φορά ο κόσμος ξαναρχίζει. Καμιά δύναμη δε θα φτάσει ποτέ αυτή του λόγου, που δημιουργεί τόσα πολλά με τόσο λίγο»

(Emil Beveniste)

«Οι λέξεις είναι σαν την κρούστα στην επιφάνεια βαθιών νερών»

(L. Wittgenstein)

«Δεν υπάρχει λέξη που να μπορούμε να την καταλάβουμε, όσο κι αν προχωρήσουμε σε βάθος»

(P. Valery)

«Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται

εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι

με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι άλλους ξένους.

Το μόνο που τους έμενε προγονικό

ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,

με λύρες και με αυτούς, με αγώνας και στεφάνους.

Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής

τα παλιά τους έθιμα να διηγούνται,

και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,

που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.

Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.

Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήταν Έλληνες –

Ιταλιώται ένα καιρό κι αυτοί∙

και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά

βγαλμένοι – ω συμφορά! – απ’ τον ελληνισμό»

(Κ. Καβάφης, «Ποσειδωνιάται»)

Για μερικούς τα ελληνικά είναι ξένη γλώσσα. Αναρωτιέμαι όμως, ποια είναι η μητρική τους γλώσσα, από τη στιγμή που είναι Έλληνες.

Όταν υποβιβαστεί το επίπεδο γλωσσικής επάρκειας και δεξιοτεχνίας ενός λαού, στραγγίζει και η σκέψη του.

Η απώλεια της γλώσσας σημαίνει απώλεια μεγάλου μέρους αντίληψης της πραγματικότητας.

Όσο πιο πολλές λέξεις έχουν σημασία για μας, τόσο πιο σημαντικός είναι ο κόσμος μας.

Όσο πιο πολλές λέξεις έχουν νόημα για μας, τόσο ευρύτερος είναι ο κόσμος μας.

Διευρύνουμε τα σύνορα του κόσμου μας αυξάνοντας τις λέξεις που έχουν νόημα για μιας.

Οι λέξεις δημιουργούν έναν κόσμο απ’ την αρχή ή διευρύνουν τα σύνορα αυτού που έχουμε.

Αν αντιλαμβανόμασταν τις λέξεις στο πλήρες τους νόημα, θα άλλαζε η πραγματικότητα.

Το θέμα είναι οι λέξεις, πώς να μην είναι μόνο λέξεις.

Τείνω να πιστέψω πως οι λέξεις έχουν εγγενή δύναμη. Από τον τρόπο που τις βάζεις τη μια δίπλα στην άλλη, παράγουν πραγματικότητες.

(σ.σ. Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, σύμφωνα με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (ΦΕΚ Β’ 1384/24/04/2017).

Το δικαιολογητικό της απόφασης: «Με την θέσπιση αυτής της παγκόσμιας ημέρας επιδιώκεται η ανάδειξη του θεμελιώδους ρόλου που διαδραμάτισε η ελληνική γλώσσα ανά τους αιώνες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εδραίωση τόσο του ευρωπαϊκού όσο και του παγκόσμιου πολιτισμού. Η ελληνική γλώσσα κατά την αρχαιότητα ευτύχησε να καταστεί φορέας μορφοποίησης και μεταβίβασης σημαντικών επιστημονικών θεωριών, φιλοσοφικών θεωρήσεων και λογοτεχνικών κειμένων. Στην ελληνική γράφτηκαν λίγο αργότερα τα πιο σημαντικά κείμενα του Χριστιανισμού για να διαδοθούν σε ολόκληρο τον κόσμο. Στο διάβα των αιώνων υπήρξε καθοριστική η συμβολή της ως μέσου αποθησαύρισης και διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού και επιβιώνει ως τις μέρες μας, στη νεότερη εκδοχή της, ως μια από τις μακροβιότερες ζωντανές γλώσσες παγκοσμίως»)